Opsene

by Veljko Milićević

Paperback

Published January 1, 2019

About the author

Veljko M. Milićević was a Serbian writer, translator, publicist and journalist. He is considered "the first authentic narrator of a modern formal stylistic and thematic orientation in Serbian literature at the beginning of the twentieth century."

Veljko M. Milićević was born in Donji Čaglić in Slavonia on the 14th of January 1886, being the son of a rich merchant who travelled and settled in Lika when Veljko was still a boy. At the age of ten Veljko was placed in one Lika's better grammar schools in Donji Lapac and high schools in Gospić and then in Zagreb. After graduating, he enrolled in the Faculty of Law of the University of Belgrade. From Belgrade, he continued his law studies in Geneva, but switched over to the Faculty of Philosophy where he studied Romance languages and Literature (1904/1905). Afterward, he went to London where he studied the French language and literature (1905-1906). He resumed his post-graduate studies in French at the University of Paris (1906-1908), where he graduated with honours. During this time, he was contributing writer for Sarajevo's famed literary periodical Srpski riječi. Upon his return from abroad, he was contributing to practically every major Serbian newspaper, magazine, and periodical in the country, including Sarajevo's Narod; Zagreb's Vremena, Novi List, Epoha; and Belgrade's Politika. He was a staff writer for the Belgrade daily newspaper Politika from 1923 until 1929.

Reviews

[Brodolomi]

“Opsense” su objavljene 1922. godine, šesnaest godina nakon što je Milićević u SKG u nastavcima objavio “Bespuće”, koja danas imaju status prvog modernog romana u srpskoj književnosti. Razočarajavuće što se Milićević u “Opsenama” odrekao dosta onoga što je u “Bespuću” kritika učitala kao moderno, te je čitaocima isporučio manje-više konvencionalni roman. Siže je solidno postavljen, ali Milićević nije vrstan pripovedač. Mogu mu se naći mnogobrojne mane. Tekst je prebombardovan nizovima retoričkih pitanja, a stil je na pojedinim mestima plesnjiv od opštih mesta na nivou poređenja očiju sa gorskim jezerima i sl. Glavni junak dr Branko Zavišić je neka vrsta posavskog don Huana i po temperamentu blizak rođak Gavra Đakovića iz “Bespuća”. Branko ga onako živi “kola, kurve, droga, klubovi, kafane, ovaj život, žurka koja nikako da stane”, ali kada “svane” i dođe do prezasićenja i praznog novčanika želi da se promeni, te napušta Zagreb. A to je opet kao u Bespuću, samo što u Milićevićevom prvencu čak i, kad Gavra izađe na sveži vazduh sela, njega pratimo kroz guste magle i uvek nam nešto izmiče i sve je više štimung nego činjenica, dok je pripovedanje u “Opsenama” u trećem licu dosta konvencionalnije. Zaplet je zasnovan na ljubavnoj intrigi, erotskim trouglovima, duhovima prošlosti, naivnoj miraždžiki i lajtmotivu cvetova i grobova. Reč je o nihilističkom tekstu sa vrlo odvratnim karakterima koje prezireš ili jer su nečasni ili jer su bez kičme, a zbog oboje cokćeš jezikom jer autor nije previše poradio ni na jednima. Intriga i atmosferičnost poslednje četvrti romana lepo vozi.

Za rubriku “Ništa novo pod suncem” ističem da u romanu postoje izvod iz hrvatskih novina gde se Hrvati žale na “balkansku i divlju muziku” koju slušaju Srbi na svojim proslavama, iako su na terevenci, opisanoj nekoliko stranica ranije, "divlju muziku" iz Srbije vrlo rado slušali i Hrvati.