What do you think?
Rate this book
Het beloofde land
Nadat hem jarenlang een visum geweigerd was, kreeg Adriaan van Dis de gelegenheid Zuid-Afrika te bezoeken. Het werd geen weerzien, maar een ontdekkingstocht door de Karoo, de verlaten hoogvlakte in het midden van de Kaapprovincie. In deze streek worstelen de blanke boeren al generaties met de dorre bodem. Hier wonen de conservatieve Boeren die het hart van de Afrikaner samenleving vormen. Van Dis reisde samen met een oude vriendin langs haar familieleden. Zo werd hij deelgenoot van het intieme gezinsleven. Hij luisterde naar hun verhalen en schreef aangrijpende en vermakelijke portretten van in isolement levende mensen. Het beloofde land laat een onbekende kant van Zuid-Afrika zien: "So verskeur en vertrap soos hy is, so onbegryplik is sy bekoring." Het beloofde land is doortrokken van humor en medeleven. Het roept een genuanceerd en dramatisch beeld op van een land waar velen over praten, maar dat zelden wordt begrepen... Het beste boek over de Afrikaner, geschreven door een niet-Afrikaan.
118 pages, Paperback
First published January 1, 1990
4 people are currently reading
126 people want to read
About the author
Adriaan van Dis
93 books203 followersAdriaan van Dis is a Dutch writer, journalist and TV presenter, who debuted as writer in 1983 with the novel Nathan Sid. That same year he debuted as a TV presenter as host for the book talkshow Hier is... Adriaan van Dis. The show lasted until 1992 and was repeated once in 2013 in honor of the Dutch book week and every year since, once a year during the Dutch book week. In 2017 he said that it was the last show unless he would be able to get a very special writer in the programme. He succeeded and interviewed Stephen Fry in March 2018 in what will probably be the last Hier is... Adriaan van Dis
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 19 of 19 reviews
December 15, 2022
Adriaan van Dis bezocht Zuid Afrika in de turbulente periode dat het apartheidsregime plaats zou moeten maken voor een regering gekozen door alle zuid Afrikanen. Mandela was vrijgelaten en zou president worden. Adriaan van Dis reist met een blanke Afrikaanse vriendin, Eva Landman en bezoekt haar familieleden, deels nog fanatieke voorstanders van de apartheid.De raciale spanningen, de ongelijkheid tussen mensen vormen het hoofdthema van de reisverhalen. Oude zekerheden verdwijnen. Blanken denken vaak dat zwarte Afrikanen het allemaal niet aankunnen, dat ze begeleid moeten worden door blanke bazen. Van Dis luistert naar hun verhalen en tekent deze op, zich soms verbijtend. Zijn vriendin wijst ook de apartheid af, maar ze voelt zich toch ook verbonden met de Zuid-Afrikaanse taal en cultuur. De zes verhalen laten diverse aspecten zien. Ze geven inzicht in hoe mensen zich proberen te rechtvaardigen in een samenleving met een onrechtvaardige ideologie.
June 13, 2021
Klein maar mooi portret van Afrikaner boeren in de woestenij van de Karoo in Zuid-Afrika, vlak voor de omwenteling. Van Dis beschrijft het harde landschap met verve en laat goed zien hoe deze vaak goedbedoelende mensen bijna automatisch en onbewust racistisch zijn, maar hij komt ook echte hardcore racisten tegen en zelfs een boer die daadwerkelijk gelooft tot Gods uitverkoren volk te horen. Van Dis probeert heel hard objectief te observeren, maar merkt bij zichzelf dat hij zich niet altijd kan inhouden en toch wat moet zeggen van wat er allemaal beweerd wordt. Van Dis schrijft voor het publiek van zijn tijd (1990), dus enige kennis van de geschiedenis van Zuid-Afrika is wel welkom om de context te begrijpen.
February 5, 2015
Dit is niet echt een verhaal. Het kan eerder gezien worden als schetsen van karakters en de omgeving van Boeren in de Karoo. Zeker aan te raden voor mensen die enigszins geïnteresseerd zijn in Zuid-Afrika en haar geschiedenis. het geeft namelijk een mooie en enigszins objectieve (voor zover dat überhaupt mogelijk is) kijk op de boeren en hun gedachten. Zonder extra interesse in Zuid-Afrika en de boeren biedt het boek denk ik te weinig context om elke lezer te interesseren.
March 28, 2022
(scroll down for English)
Wat achtergrond: Het beloofde land gaat over Zuid-Afrika en apartheid. In Afrika gaat over oorlog in Mozambique. (Ik heb deze recensie geschreven voor een dubbele uitgave voor deze beide boeken)
Heb je je ooit echt gezegend gevoeld dat je iemand nooit hoeft te ontmoeten? Zo voelde ik me over Adriaan van Dis na het lezen van dit boek. Even op een rijtje:
1) Is dit een goed moment om interessant te doen?
In Het beloofde land is hij natuurlijk de enige die inziet dat racisme = slecht. Whatever. Op een gegeven moment word hem een mooi verhaaltje verteld over een stel mensen die een bavianenbaby niet doodschoten omdat hij een Bijbel vasthield en je kunt geen beesten doodschieten die door God beschermd worden! In ieder geval, het is een leuk verhaal, maar dan denkt meneer van Dis te moeten zeggen: “Ik vraag me af wat ze hadden gedaan als de baviaan zwart was geweest.” Afgezien van het feit dat dit een volstrekt irrelevant punt is… zijn bavianen ook zwart. Ik heb ze in het echt gezien, en je kan ook foto’s van ze opzoeken. Ze hebben een zwarte of heel donkerbruine vacht, een rode kont en een rood en blauw gezicht. Ze zijn eerder zwart dan wit dus. (Als ik online kijk zie ik trouwens ook veel witte bavianen, maar dan is het vel daaronder nog steeds zwart dus lekker puh. Overigens maakt het ook volstrekt niet uit, de opmerking is gewoon dom.)
In In Afrika heeft hij een gesprek met een non die ontvoerd is, maar eerder dan de andere gevangenen werd vrijgelaten. Dus wat doe je dan? Dan vraag je d’r of ze denkt dat ze als religieus iemand dus toch voorrechtjes had. Ja, dat is echt precies hetgeen wat je moet doen als je praat met iemand DIE ONTVOERD IS. Oh, en weet je wat nog erger is? Ze werd eerder vrijgelaten omdat ZE VERKRACHT IS. Laat meneer van Dis ook maar op enige manier spijt zien? Nee. Hij plakt het gewoon weer in z’n boek want oh hij is zo slim dat hij de vinger op de zere plek legt. Alleen had-ie geen gelijk. En gedroeg-ie zich vet ongepast.
Punt van dit deel: het gaat meneer van Dis meer over zichzelf dan over de mensen met wie hij praat, en hij doet alles om slim over te komen, ook als de gelegenheid zich er volstrekt niet toe leent.
2) Hoe komt het toch dat iedereen die het niet met mij eens is dom overkomt? Oh ja, zo heb ik ze geschreven.
Het is erg opvallend dat mensen die het met meneer van Dis eens zijn veel intelligenter overkomen dan die genen die het met hem oneens zijn. Een voorbeeld: twee paters bij wie hij logeert die de mensen willen bekeren zijn achterlijk en bijgelovig, een pater die de mensen “in hun waarde wil laten” (lees: niet wil bekeren) komt juist weer heel intelligent, medelevend en wijs over.
Punt van dit deel: nodig meneer van Dis niet uit, want als je een beetje pech hebt beeldt hij je slecht af en eerlijk gezegd leek het ook niet alsof hij hun argumenten echt goed heeft weergegeven, want de argumenten waren slechter als men het niet met hem eens was dan als ze het wel waren en dat is verdacht.
3) Het is alleen hypocriet als een ander zich niet aan zijn eigen principes houdt.
Op het vliegveld ontmoet meneer van Dis een reizende predikant die een koffer met Bijbels vervoert. Natuurlijk vraagt van Dis zich af of de man ook hulp verleent aan de bevolking buiten spirituele voeding om. De man reageert dat hij zich niet bemoeit met politiek, waarop van Dis hem vraagt hoe het voeden van de bevolking te maken heeft met politiek. In zichzelf wenst hij de man een hernia. Het rare is dat meneer van Dis zelf ook geen voedsel mee heeft. Hij komt als journalist. Ja, hij koopt es een keertje schoenen voor iemand (en als iemand die in een derde wereld land leeft kan ik je verzekeren dat we daar dus heel weinig aan hebben) maar hij is daar vooral om zijn eigen nieuwsgierigheid te bevredigen. Hoe durft hij dan iemand anders, die daar wel dagenlang wacht en heel ongemakkelijk reist, te beschuldigen dat ze niets doen? Of je nou gelooft dat Bijbels nuttig zijn of niet, de man zelf gelooft dat wel en handelt er naar. Ik moet nog zien hoe een boekje over Mozambique de mensen daar ook maar van enig nut is.
4) Ik ben heel objectief en dat zie je als ik dingen beschrijf door duidelijk te laten merken wat ik van ze vind.
Meneer van Dis heeft een erg duidelijke mening over van alles en nog wat. En dat is okee, maar hij laat in zijn boek geen ruimte over voor andere meningen. Hij stelt alles wat hij vindt als een feit, waardoor je, als je niet goed oplet, alles maar voor zoete koek aanneemt.
Niet alleen bij de feitjes is hij erg subjectief. Ook bij beschrijvingen doet hij het: mensen worden beschreven als ‘pukkelig’ en de neusring van een vrouw ‘blubbert’. Van een journalist vind ik dit uiterst onprofessioneel en onbeleefd.
Samenvatting: niet profi, onbeleefd, irritant, arrogant, bevooroordeeld en oneerlijk.
ENGLISH
Some background: Het beloofde land (The Promised Land) is about South Africa and apartheid. In Afrika (In Africa) is about war in Mozambique. (I wrote this review for a joint book with both of them in it)
Have you ever felt actually blessed that you never had to meet someone? That’s how I felt about Adriaan van Dis after I read this book. A list of reasons:
1) Is this a good moment to say something smart?
In The Promised Land the author is obviously the only who realises that racism = bad. Whatever. At a certain point, somebody tells him a fun story about a bunch of people who didn’t shoot a baby baboon because it was holding a Bible and you can’t shoot animals that have been protected by God! Anyway, it’s a fun story, but then mister van Dis feels the need to say: “I wonder what they would have done if the baboon had been black.” Aside from the fact that is is completely irrelevant… baboons are black. I saw them in real life, and you can look up pictures. They have black or very dark brown fur, a red butt and a ret and blue face. They’re closer to black than to white. (If you look up pictures I will concede that there are white-looking baboons too, but underneath the fur their skin still looks black so my point stands. Also who cares, it’s a dumb comment.) What is the author even talking about here?
In In Africa he has a conversation with a nun who was kidnapped, but was released earlier than the other prisoners. If someone tells you that, what do you do? Obviously you ask her whether she thinks she had more privileges as a religious person. Yes, this is the perfect thing to say when you’re talking to someone WHO WAS KIDNAPPED. Oh, and you know what’s worse? Turns out she was let out earlier because SHE WAS RAPED. Does mister van Dis show any remorse whatsoever? No. He just puts it in his book to show how smart he is to put his finger where it hurts. Except he was wrong. And he acted completely inaproppriately.
My point: mister van Dis cares more about himself than the people with whom he speaks and he tries his utter best to look smart, even when the situation is not suitable for it all.
2) How come everyone who disagrees with me looks dumb? Oh yes, that’s how I wrote them.
It’s very striking that people who agree with mister van Dis looks a lot more intelligent than those who disagree with him. An example: two priests who lodge him want to convert the people → they’re backwards and superstitious. A priest who wants to let the people believe what they want → very intelligent, sympathetic and wise.
My point: don’t invite mister van Dis. If you’re unlucky he’ll make you look stupid by only writing down your bad arguments and portraying you as a rambling weirdo.
3) It’s only hypocritical when somebody else is doing it
At the airport mister van Dis meets a travelling preacher with a suitcase full of Bibles. Of course van Dis wonder whether the man also gives help to the people outside of spiritual nourishment. The man responds that he doesn’t involve himself in politics, whereupon van Dis asks him how feeding people has anything to do with politics. In his book he says he wished the man got a hernia. The strange thing is that mister van Dis also doesn’t bring any food. He came as a journalist. Yes, one time he bought someone shoes (and as someone who lives in a third world country I can tell you that’s helping very little), but he’s mostly there to satisfy his own curiosity. How dare he then accuse someone else of doing nothing, someone who is waiting days on end for a plane and is travelling in very uncomfortable ways? Whether you believe Bibles are useful or not, the man himself believes it and he acts accordingly. I have yet to see how mister van Dis’ books have helped anybody in Mozambique.
My point: Virtue signalling. Yuck.
4) I’m very objective and you can see that when I describe thingsa and let my opinion shine clearly through.
Mister van Dis has a very clear opinion about anything and everything. And that’s fine, but he doesn’t leave much space for other opinions. He says everything he thinks as if it’s a fact. If you don’t look out, you’ll end up believing quite a few things that may not be as set in stone as he acts like they are.
Not only with facts is he very subjective. When he describes people, words like ‘pukkelig’ (covered in acne) and ‘blubberig’ (blubbery) are usual. I’d expect something more professional and polite from a journalist.
Summary: unproffessional, impolite, irritating, arrogant, prejudiced and unfair.
Wat achtergrond: Het beloofde land gaat over Zuid-Afrika en apartheid. In Afrika gaat over oorlog in Mozambique. (Ik heb deze recensie geschreven voor een dubbele uitgave voor deze beide boeken)
Heb je je ooit echt gezegend gevoeld dat je iemand nooit hoeft te ontmoeten? Zo voelde ik me over Adriaan van Dis na het lezen van dit boek. Even op een rijtje:
1) Is dit een goed moment om interessant te doen?
In Het beloofde land is hij natuurlijk de enige die inziet dat racisme = slecht. Whatever. Op een gegeven moment word hem een mooi verhaaltje verteld over een stel mensen die een bavianenbaby niet doodschoten omdat hij een Bijbel vasthield en je kunt geen beesten doodschieten die door God beschermd worden! In ieder geval, het is een leuk verhaal, maar dan denkt meneer van Dis te moeten zeggen: “Ik vraag me af wat ze hadden gedaan als de baviaan zwart was geweest.” Afgezien van het feit dat dit een volstrekt irrelevant punt is… zijn bavianen ook zwart. Ik heb ze in het echt gezien, en je kan ook foto’s van ze opzoeken. Ze hebben een zwarte of heel donkerbruine vacht, een rode kont en een rood en blauw gezicht. Ze zijn eerder zwart dan wit dus. (Als ik online kijk zie ik trouwens ook veel witte bavianen, maar dan is het vel daaronder nog steeds zwart dus lekker puh. Overigens maakt het ook volstrekt niet uit, de opmerking is gewoon dom.)
In In Afrika heeft hij een gesprek met een non die ontvoerd is, maar eerder dan de andere gevangenen werd vrijgelaten. Dus wat doe je dan? Dan vraag je d’r of ze denkt dat ze als religieus iemand dus toch voorrechtjes had. Ja, dat is echt precies hetgeen wat je moet doen als je praat met iemand DIE ONTVOERD IS. Oh, en weet je wat nog erger is? Ze werd eerder vrijgelaten omdat ZE VERKRACHT IS. Laat meneer van Dis ook maar op enige manier spijt zien? Nee. Hij plakt het gewoon weer in z’n boek want oh hij is zo slim dat hij de vinger op de zere plek legt. Alleen had-ie geen gelijk. En gedroeg-ie zich vet ongepast.
Punt van dit deel: het gaat meneer van Dis meer over zichzelf dan over de mensen met wie hij praat, en hij doet alles om slim over te komen, ook als de gelegenheid zich er volstrekt niet toe leent.
2) Hoe komt het toch dat iedereen die het niet met mij eens is dom overkomt? Oh ja, zo heb ik ze geschreven.
Het is erg opvallend dat mensen die het met meneer van Dis eens zijn veel intelligenter overkomen dan die genen die het met hem oneens zijn. Een voorbeeld: twee paters bij wie hij logeert die de mensen willen bekeren zijn achterlijk en bijgelovig, een pater die de mensen “in hun waarde wil laten” (lees: niet wil bekeren) komt juist weer heel intelligent, medelevend en wijs over.
Punt van dit deel: nodig meneer van Dis niet uit, want als je een beetje pech hebt beeldt hij je slecht af en eerlijk gezegd leek het ook niet alsof hij hun argumenten echt goed heeft weergegeven, want de argumenten waren slechter als men het niet met hem eens was dan als ze het wel waren en dat is verdacht.
3) Het is alleen hypocriet als een ander zich niet aan zijn eigen principes houdt.
Op het vliegveld ontmoet meneer van Dis een reizende predikant die een koffer met Bijbels vervoert. Natuurlijk vraagt van Dis zich af of de man ook hulp verleent aan de bevolking buiten spirituele voeding om. De man reageert dat hij zich niet bemoeit met politiek, waarop van Dis hem vraagt hoe het voeden van de bevolking te maken heeft met politiek. In zichzelf wenst hij de man een hernia. Het rare is dat meneer van Dis zelf ook geen voedsel mee heeft. Hij komt als journalist. Ja, hij koopt es een keertje schoenen voor iemand (en als iemand die in een derde wereld land leeft kan ik je verzekeren dat we daar dus heel weinig aan hebben) maar hij is daar vooral om zijn eigen nieuwsgierigheid te bevredigen. Hoe durft hij dan iemand anders, die daar wel dagenlang wacht en heel ongemakkelijk reist, te beschuldigen dat ze niets doen? Of je nou gelooft dat Bijbels nuttig zijn of niet, de man zelf gelooft dat wel en handelt er naar. Ik moet nog zien hoe een boekje over Mozambique de mensen daar ook maar van enig nut is.
4) Ik ben heel objectief en dat zie je als ik dingen beschrijf door duidelijk te laten merken wat ik van ze vind.
Meneer van Dis heeft een erg duidelijke mening over van alles en nog wat. En dat is okee, maar hij laat in zijn boek geen ruimte over voor andere meningen. Hij stelt alles wat hij vindt als een feit, waardoor je, als je niet goed oplet, alles maar voor zoete koek aanneemt.
Niet alleen bij de feitjes is hij erg subjectief. Ook bij beschrijvingen doet hij het: mensen worden beschreven als ‘pukkelig’ en de neusring van een vrouw ‘blubbert’. Van een journalist vind ik dit uiterst onprofessioneel en onbeleefd.
Samenvatting: niet profi, onbeleefd, irritant, arrogant, bevooroordeeld en oneerlijk.
ENGLISH
Some background: Het beloofde land (The Promised Land) is about South Africa and apartheid. In Afrika (In Africa) is about war in Mozambique. (I wrote this review for a joint book with both of them in it)
Have you ever felt actually blessed that you never had to meet someone? That’s how I felt about Adriaan van Dis after I read this book. A list of reasons:
1) Is this a good moment to say something smart?
In The Promised Land the author is obviously the only who realises that racism = bad. Whatever. At a certain point, somebody tells him a fun story about a bunch of people who didn’t shoot a baby baboon because it was holding a Bible and you can’t shoot animals that have been protected by God! Anyway, it’s a fun story, but then mister van Dis feels the need to say: “I wonder what they would have done if the baboon had been black.” Aside from the fact that is is completely irrelevant… baboons are black. I saw them in real life, and you can look up pictures. They have black or very dark brown fur, a red butt and a ret and blue face. They’re closer to black than to white. (If you look up pictures I will concede that there are white-looking baboons too, but underneath the fur their skin still looks black so my point stands. Also who cares, it’s a dumb comment.) What is the author even talking about here?
In In Africa he has a conversation with a nun who was kidnapped, but was released earlier than the other prisoners. If someone tells you that, what do you do? Obviously you ask her whether she thinks she had more privileges as a religious person. Yes, this is the perfect thing to say when you’re talking to someone WHO WAS KIDNAPPED. Oh, and you know what’s worse? Turns out she was let out earlier because SHE WAS RAPED. Does mister van Dis show any remorse whatsoever? No. He just puts it in his book to show how smart he is to put his finger where it hurts. Except he was wrong. And he acted completely inaproppriately.
My point: mister van Dis cares more about himself than the people with whom he speaks and he tries his utter best to look smart, even when the situation is not suitable for it all.
2) How come everyone who disagrees with me looks dumb? Oh yes, that’s how I wrote them.
It’s very striking that people who agree with mister van Dis looks a lot more intelligent than those who disagree with him. An example: two priests who lodge him want to convert the people → they’re backwards and superstitious. A priest who wants to let the people believe what they want → very intelligent, sympathetic and wise.
My point: don’t invite mister van Dis. If you’re unlucky he’ll make you look stupid by only writing down your bad arguments and portraying you as a rambling weirdo.
3) It’s only hypocritical when somebody else is doing it
At the airport mister van Dis meets a travelling preacher with a suitcase full of Bibles. Of course van Dis wonder whether the man also gives help to the people outside of spiritual nourishment. The man responds that he doesn’t involve himself in politics, whereupon van Dis asks him how feeding people has anything to do with politics. In his book he says he wished the man got a hernia. The strange thing is that mister van Dis also doesn’t bring any food. He came as a journalist. Yes, one time he bought someone shoes (and as someone who lives in a third world country I can tell you that’s helping very little), but he’s mostly there to satisfy his own curiosity. How dare he then accuse someone else of doing nothing, someone who is waiting days on end for a plane and is travelling in very uncomfortable ways? Whether you believe Bibles are useful or not, the man himself believes it and he acts accordingly. I have yet to see how mister van Dis’ books have helped anybody in Mozambique.
My point: Virtue signalling. Yuck.
4) I’m very objective and you can see that when I describe thingsa and let my opinion shine clearly through.
Mister van Dis has a very clear opinion about anything and everything. And that’s fine, but he doesn’t leave much space for other opinions. He says everything he thinks as if it’s a fact. If you don’t look out, you’ll end up believing quite a few things that may not be as set in stone as he acts like they are.
Not only with facts is he very subjective. When he describes people, words like ‘pukkelig’ (covered in acne) and ‘blubberig’ (blubbery) are usual. I’d expect something more professional and polite from a journalist.
Summary: unproffessional, impolite, irritating, arrogant, prejudiced and unfair.
October 14, 2013
De cover waartussen Adriaan van Dis’ Het beloofde land en In Afrika gebundeld zijn, toont een zwarte hand waarvan de vinger door een auto’s voorruit naar voren wijst. Had de omslag alleen Het beloofde land gesierd, dan was een witte hand toepasselijker geweest. Die zou dan niet op het dashboard leunen, maar op de hoedenplank, om door de achterruit terug te wijzen, naar de afgelegde weg. Want Zuid-Afrika mag begin jaren negentig dan aan het begin staan van de historische stroomversnellingen die uiteindelijk tot Mandela’s presidentschap zullen leiden, er is nog veel “vroeger” dat het alledaagse bestaan vorm geeft, constateert Van Dis. In ieder geval in de uitgestrekte, desolate Karoo, waar hij door heen reist.
In het voorjaar van 1990 krijgt Van Dis na vele pogingen weer een visum voor het land waar hij 17 jaar eerder studeerde. Een Afrikaner vriendin, Eva Landman, nodigt hem uit haar familie te bezoeken. Die familie woont in de Karoo. ‘Daar woont nog de zuivere Afrikaner, de Boer in gevecht met zijn grond’, claimt een deel van de Afrikaners op zoek naar een ideologisch ankerpunt in een land dat hun uit handen glipt. ‘Het beloofde land’, waar dit reisverslag zijn titel aan ontleent.
Reisverslag is misschien niet het goede woord. Van Dis is te zeer romancier en te politiek betrokken om de streek alleen in landschappen en oppervlakkige ontmoetingen te schetsen. De schrijver kent het land en zijn geschiedenis (wat een nadeel kan vormen voor de minder goed geïnformeerde lezer) en is op papier dus alles behalve een onbevangen reiziger.Maar Van Dis zou Van Dis niet zijn als hij niet toch zou pogen te doorgronden wat hij niet zelf waardeert. Iedereen die Zuid-Afrika wel eens bezocht heeft, kent de moeilijkheden die dat met zich meebrengt in het land dat van stereotypes en ogenschijnlijk extreme tegenstellingen aan elkaar lijkt te hangen. ‘Ik wil reizen zonder vooroordelen’, verzucht hij, ‘maar het valt niet mee’.
Eva rijdt hem van de ene Afrikaner plaas naar de ander. Ging het om een roman, dan was haar achternaam te gemakkelijk en goedkoop. Maar het gros van haar familieleden blijkt ook na haar vertrek naar Leiden en later Kaapstad nog letterlijk Landman. ‘Ons moet jou aan die grond vastmaak’, zei haar vader toen ze een klein meisje was. In haar geval lukte dat niet maar de rest is nog steeds vergroeid met de grond van de Karoo. Van Dis potreteert ze indringend, die mensen in hun hechte, geïsoleerde gemeenschapjes, midden in de naaktheid van het landschap. Hij is het vaak niet met ze eens, die mensen voor wie ‘elk verschil telt, tussen Boer en Brit, dorpskind en plaaskind’ en vooral natuurlijk tussen wit en zwart. Maar ondertussen maakt hij hun wereld in zijn beschrijvingen goed invoelbaar. De verlatenheid trilt door alle regels heen.
Zijn voorliefde voor het Afrikaans lijkt dat invoelen enigzins te vergemakkelijken. Hoe kaler het landschap, hoe poëtischer de Afrikaanse taal, lijkt het wel. Of, zoals hij over de taal van de mensen op het rauwe Roggeveld zegt: ‘mooie beeldspraak alsof ze de woorden zomaar uit de bossies plukken’. Het landschap lijkt ook het effect op Van Dis’ eigen taal, die hier geregeld licht neigt naar poëzie, niet te missen. ‘Ze schieten door de lucht alsof het veld een trampoline is’, schrijft hij over de kudde springbokken die plotseling opduikt. ‘Bij elke sprong veranderen ze van kleur. Van romp tot nek schittert een haarvleug in de zon. Bruin bij het dalen, wit in hun vlucht. Wit bruin, wit bruin, als kerende handen’. Zijn beschrijving van het huis van een dienstmeid: ‘Armoe, drie ruiten kapot, de deur uit zijn hengsels. Binnen kaal, twee stoelen en een wankele tafel’. Op zijn beste momenten beent hij de taal uit zoals de wind in de Karoo zelfs de bergen plat schraapt.
Van Dis’ Het beloofde land is een bijzonder document waarin een begenadigd, subtiel verteller een verlaten streek waar maar weinig aandacht voor is, kenschetst tijdens een periode waar altijd veel aandacht voor is. Een must voor iedereen die via dit achterland, deze ‘achterkant’, Zuid-Afrika beter wil begrijpen.
Of, zoals de meester het zelf zegt:
Deze dorpen vertellen me meer over Zuid-Afrika dan de beelden van oproerpolitie, smeulend traangas, dansende en zingende menigten die de failliete sociale verhoudingen moeten illustreren.
In het voorjaar van 1990 krijgt Van Dis na vele pogingen weer een visum voor het land waar hij 17 jaar eerder studeerde. Een Afrikaner vriendin, Eva Landman, nodigt hem uit haar familie te bezoeken. Die familie woont in de Karoo. ‘Daar woont nog de zuivere Afrikaner, de Boer in gevecht met zijn grond’, claimt een deel van de Afrikaners op zoek naar een ideologisch ankerpunt in een land dat hun uit handen glipt. ‘Het beloofde land’, waar dit reisverslag zijn titel aan ontleent.
Reisverslag is misschien niet het goede woord. Van Dis is te zeer romancier en te politiek betrokken om de streek alleen in landschappen en oppervlakkige ontmoetingen te schetsen. De schrijver kent het land en zijn geschiedenis (wat een nadeel kan vormen voor de minder goed geïnformeerde lezer) en is op papier dus alles behalve een onbevangen reiziger.Maar Van Dis zou Van Dis niet zijn als hij niet toch zou pogen te doorgronden wat hij niet zelf waardeert. Iedereen die Zuid-Afrika wel eens bezocht heeft, kent de moeilijkheden die dat met zich meebrengt in het land dat van stereotypes en ogenschijnlijk extreme tegenstellingen aan elkaar lijkt te hangen. ‘Ik wil reizen zonder vooroordelen’, verzucht hij, ‘maar het valt niet mee’.
Eva rijdt hem van de ene Afrikaner plaas naar de ander. Ging het om een roman, dan was haar achternaam te gemakkelijk en goedkoop. Maar het gros van haar familieleden blijkt ook na haar vertrek naar Leiden en later Kaapstad nog letterlijk Landman. ‘Ons moet jou aan die grond vastmaak’, zei haar vader toen ze een klein meisje was. In haar geval lukte dat niet maar de rest is nog steeds vergroeid met de grond van de Karoo. Van Dis potreteert ze indringend, die mensen in hun hechte, geïsoleerde gemeenschapjes, midden in de naaktheid van het landschap. Hij is het vaak niet met ze eens, die mensen voor wie ‘elk verschil telt, tussen Boer en Brit, dorpskind en plaaskind’ en vooral natuurlijk tussen wit en zwart. Maar ondertussen maakt hij hun wereld in zijn beschrijvingen goed invoelbaar. De verlatenheid trilt door alle regels heen.
Zijn voorliefde voor het Afrikaans lijkt dat invoelen enigzins te vergemakkelijken. Hoe kaler het landschap, hoe poëtischer de Afrikaanse taal, lijkt het wel. Of, zoals hij over de taal van de mensen op het rauwe Roggeveld zegt: ‘mooie beeldspraak alsof ze de woorden zomaar uit de bossies plukken’. Het landschap lijkt ook het effect op Van Dis’ eigen taal, die hier geregeld licht neigt naar poëzie, niet te missen. ‘Ze schieten door de lucht alsof het veld een trampoline is’, schrijft hij over de kudde springbokken die plotseling opduikt. ‘Bij elke sprong veranderen ze van kleur. Van romp tot nek schittert een haarvleug in de zon. Bruin bij het dalen, wit in hun vlucht. Wit bruin, wit bruin, als kerende handen’. Zijn beschrijving van het huis van een dienstmeid: ‘Armoe, drie ruiten kapot, de deur uit zijn hengsels. Binnen kaal, twee stoelen en een wankele tafel’. Op zijn beste momenten beent hij de taal uit zoals de wind in de Karoo zelfs de bergen plat schraapt.
Van Dis’ Het beloofde land is een bijzonder document waarin een begenadigd, subtiel verteller een verlaten streek waar maar weinig aandacht voor is, kenschetst tijdens een periode waar altijd veel aandacht voor is. Een must voor iedereen die via dit achterland, deze ‘achterkant’, Zuid-Afrika beter wil begrijpen.
Of, zoals de meester het zelf zegt:
Deze dorpen vertellen me meer over Zuid-Afrika dan de beelden van oproerpolitie, smeulend traangas, dansende en zingende menigten die de failliete sociale verhoudingen moeten illustreren.
April 9, 2021
Dit boek is een mengeling van feit en fictie, en geschreven in de onzekere tijden nadat Mandela zijn vrijheid kreeg, maar voordat hij president werd. Ik vond het bijzonder interessant want Zuid-Afrikaanse vrienden van mij zijn een tijdje geleden teruggekeerd naar hun geboorteland, om in een Afrikaans dorp op de Karoo te gaan wonen, Orania, waar geen zwarten mogen wonen. Ze willen werken aan het behoud van de Afrikaanse identiteit, dat dreigt te verdwijnen onder druk van de zwarten en Engelssprekenden. Ze geven als reden voor het verbod op zwarte inwoners dat de Afrikaners van oorsprong boeren zijn, dat ze zelf het werk kunnen doen, en dat ze geen misbruik van zwarte werkers willen maken.
In 'Het beloofde land' maakt Adriaan van Dis een rondreis, en ontmoet mensen met allerlei opvattingen, maar allemaal zijn ze bang voor de toekomst. Zelfs de geschoolde en liberale Eva zegt, "Er zit een dreigende neger in mijn onderbewustzijn." De Afrikaners van de Karoo hebben een zwaar leven, en er zijn veel parallellen met de pioniers en de mensen die wonen in de 'Bible-belt' van Amerika. Van Dis maakt een interessante observatie: "De blanke dorpsbewoners staaan pal voor het behoud van hun cultuur, maar hun cultuur is zo leeg als de natuur, nihilistisch bijna, niet als ontkenning van God maar als ontkenning van smaak, van waarden. En in naam van die cultuur wordt anderen het volledig burgerschap onthouden. In naam van die cultuur rijden de pantserwagens door de townships, ontploffen bommen op stations." De toekomst van het Afrikaanse volk is intriguerend, omdat het het omgekeerde werkelijkheid is: in plaats van de witte kolonisten die de inheemse bevolking wegdrukken, wordt hun wereld onder druk gezet. Als er niet zoveel land ermee bemoeied zou zijn, zou het waarschijnlijk niet zoveel problemen opleveren; ze zouden ergens in een streek als de Karoo kunnen gaan wonen, net als de Amish in Amerika. Misschien is dat de enige echte oplossing voor mensen die zich niet aan de heersende moraliteit willen voegen. Maar dan nog zouden ze zich waarschijnlijk gediscrimineerd voelen.
Dit boek geeft in ieder geval een goed idee van het leven in de Karoo, ver van de toeristenoorden aan de kust en de grote steden.
In 'Het beloofde land' maakt Adriaan van Dis een rondreis, en ontmoet mensen met allerlei opvattingen, maar allemaal zijn ze bang voor de toekomst. Zelfs de geschoolde en liberale Eva zegt, "Er zit een dreigende neger in mijn onderbewustzijn." De Afrikaners van de Karoo hebben een zwaar leven, en er zijn veel parallellen met de pioniers en de mensen die wonen in de 'Bible-belt' van Amerika. Van Dis maakt een interessante observatie: "De blanke dorpsbewoners staaan pal voor het behoud van hun cultuur, maar hun cultuur is zo leeg als de natuur, nihilistisch bijna, niet als ontkenning van God maar als ontkenning van smaak, van waarden. En in naam van die cultuur wordt anderen het volledig burgerschap onthouden. In naam van die cultuur rijden de pantserwagens door de townships, ontploffen bommen op stations." De toekomst van het Afrikaanse volk is intriguerend, omdat het het omgekeerde werkelijkheid is: in plaats van de witte kolonisten die de inheemse bevolking wegdrukken, wordt hun wereld onder druk gezet. Als er niet zoveel land ermee bemoeied zou zijn, zou het waarschijnlijk niet zoveel problemen opleveren; ze zouden ergens in een streek als de Karoo kunnen gaan wonen, net als de Amish in Amerika. Misschien is dat de enige echte oplossing voor mensen die zich niet aan de heersende moraliteit willen voegen. Maar dan nog zouden ze zich waarschijnlijk gediscrimineerd voelen.
Dit boek geeft in ieder geval een goed idee van het leven in de Karoo, ver van de toeristenoorden aan de kust en de grote steden.
April 15, 2021
Oncomfortabel om te lezen maar prachtig geschreven, tegelijkertijd. Biedt een interessante inkijk in een deel van het leven van (voornamelijk witte) mensen in Zuid Afrika in de tachtigerjaren. Soms wat achterhaalt, maar vaak pijnlijk herkenbaar in zijn racisme, classisme en kortzichtigheid dat in veel gevallen moeiteloos vertaald kan worden naar de huidige tijd. Dit alles terwijl het een prachtige beeld schetst van het landbouw, de mensen en de dorpjes die -evenals de moeizame vriendscha tussen schrijver en reiscompagnon- benauwend overkomt en scherp wordt neergezet.
Hoewel ik denk dat het goed is om tijdens het lezen en bespreken van dit boek te reflecteren en te plaatsen in de een multiculturele context - om niet zelf te vervallen in racistische denkkaders (iets wat witte mensen, inclusief ikzelf, helaas vaak bewust dan niet onbewust doen), denk ik dat het een goede leerschool zou kunnen zijn om dit reisverslag tot je te nemen. En je daarbij tevens te laven aan de prachtige woordkeus, omschrijvingen en zinsbouw van de auteur.
Hoewel ik denk dat het goed is om tijdens het lezen en bespreken van dit boek te reflecteren en te plaatsen in de een multiculturele context - om niet zelf te vervallen in racistische denkkaders (iets wat witte mensen, inclusief ikzelf, helaas vaak bewust dan niet onbewust doen), denk ik dat het een goede leerschool zou kunnen zijn om dit reisverslag tot je te nemen. En je daarbij tevens te laven aan de prachtige woordkeus, omschrijvingen en zinsbouw van de auteur.
August 8, 2014
Een boek,een verslag van een reis door de Karoo,het hart van de Kaapprovincie en tevens zeer conservatief Afrikanerland. Van Dis maakte deze reis vlak na het einde van de Apartheid. Zou er sindsdien veel veranderd zijn in dit droge,schrale land en zijn bewoners? Ik betwijfel het.
Van Dis schrijft goed, vaak zelfs poetisch. Ik begin hem als schrijver steeds meer te waarderen.
Van Dis schrijft goed, vaak zelfs poetisch. Ik begin hem als schrijver steeds meer te waarderen.
October 22, 2020
Ik kwam er niet goed in, maar toch mooi geschreven over hoe er werd gedacht over wit en zwart in de apartheid
April 1, 2021
Heel duidelijke beschrijving van de ingewikkelde samenleving van Zuid Afrika, in dit geval het gebied Karoo. Adriaan van Dis heeft genoeg aan 123 pagina's om dit verhaal te vertellen.
April 5, 2022
Sal ooit alles regkom, saam met verenigde magte?
July 24, 2022
Een korte Adriaan van Dis Boek moet je lezen in de tijd dat het geschreven is. Ontstaan van Zuid-Afrika en de opkomst van Mandela.
3.5 ster
3.5 ster
January 17, 2026
Het beloofde land van Adriaan van Dis verscheen in 1990, op een historisch kantelpunt in Zuid-Afrika. Nelson Mandela was net vrijgelaten en het apartheidsregime begon officieel af te brokkelen. Toch waren de gevolgen van decennia van rassenscheiding nog overal voelbaar. Van Dis reist door de Karoo en beschrijft wat hij ziet, hoort en voelt in een land dat balanceert tussen hoop en angst.
Het boek is een verhalend reisverslag waarin van Dis niet alleen het landschap en de mensen beschrijft, maar ook zijn eigen positie als witte buitenstaander bevraagt. Hij laat zien hoe diep raciale tegenstellingen in het dagelijks leven zijn verankerd. Zijn kennis van zwarte Zuid-Afrikanen is, zoals hij zelf erkent, vaak gebaseerd op folklore en overgeleverde beelden (p.33). Juist die bewustwording maakt zijn observaties eerlijk en kritisch.
Een van de meest aangrijpende verhalen is dat van Sophie, een zwarte huishoudster die dagelijks urenlang met gevaarlijke treinen moet reizen om haar werk te bereiken. Haar leven staat in schril contrast met het comfortabele bestaan van veel witte Zuid-Afrikanen. Wanneer Sophie zegt: “Dat is mijn leven,” wordt duidelijk hoe uitzichtloos en vaststaand haar situatie is. Van Dis noemt de trein zelfs “het smerigste ding in mijn leven”, een symbool voor de dagelijkse vernedering en ongelijkheid.
Tegelijk laat Van Dis zien dat de geschiedenis van Zuid-Afrika zwaar weegt op het heden. Hij verwijst naar de mythen rond de Grote Trek van 1838, de Slag bij Bloedrivier en het idee van Afrikaners als een door God uitverkoren volk. Deze geschiedenis werd in 1938 opnieuw opgerakeld tijdens de Ossewatrek en vormde de ideologische voedingsbodem voor de officiële invoering van apartheid in 1948. Zo maakt van Dis duidelijk dat de ongelijkheid niet zomaar is ontstaan, maar het resultaat is van eeuwenlange machtsverhoudingen en koloniale denkbeelden. Kortom Apartheid begon officieel in 1948, maar werd ideologisch voorbereid in 1938 via de heropleving van Afrikaner-mythen rond de Grote Trek, Bloedrivier en het idee van een door God uitverkoren volk.
Het “beloofde land” uit de titel blijkt geen paradijs te zijn, maar een plek vol schuld, pijn en onzekerheid. Van Dis toont niet alleen de onderdrukking van zwarte Zuid-Afrikanen, maar ook de angst van Afrikaner boeren die vrezen hun land en identiteit te verliezen. Daardoor ontstaat een complex en genuanceerd beeld van een land in overgang.
Het boek is een confronterend, eerlijk en literair sterk reisverslag. Door persoonlijke ontmoetingen en scherpe observaties maakt van Dis grote politieke en historische thema’s invoelbaar. Het boek zet de lezer aan het denken over racisme, macht en verantwoordelijkheid, en laat zien hoe diep het verleden doorwerkt in het heden. Het is een indrukwekkend portret van een land dat zoekt naar een nieuwe toekomst, maar gevangen blijft in zijn geschiedenis.
Het boek is een verhalend reisverslag waarin van Dis niet alleen het landschap en de mensen beschrijft, maar ook zijn eigen positie als witte buitenstaander bevraagt. Hij laat zien hoe diep raciale tegenstellingen in het dagelijks leven zijn verankerd. Zijn kennis van zwarte Zuid-Afrikanen is, zoals hij zelf erkent, vaak gebaseerd op folklore en overgeleverde beelden (p.33). Juist die bewustwording maakt zijn observaties eerlijk en kritisch.
Een van de meest aangrijpende verhalen is dat van Sophie, een zwarte huishoudster die dagelijks urenlang met gevaarlijke treinen moet reizen om haar werk te bereiken. Haar leven staat in schril contrast met het comfortabele bestaan van veel witte Zuid-Afrikanen. Wanneer Sophie zegt: “Dat is mijn leven,” wordt duidelijk hoe uitzichtloos en vaststaand haar situatie is. Van Dis noemt de trein zelfs “het smerigste ding in mijn leven”, een symbool voor de dagelijkse vernedering en ongelijkheid.
Tegelijk laat Van Dis zien dat de geschiedenis van Zuid-Afrika zwaar weegt op het heden. Hij verwijst naar de mythen rond de Grote Trek van 1838, de Slag bij Bloedrivier en het idee van Afrikaners als een door God uitverkoren volk. Deze geschiedenis werd in 1938 opnieuw opgerakeld tijdens de Ossewatrek en vormde de ideologische voedingsbodem voor de officiële invoering van apartheid in 1948. Zo maakt van Dis duidelijk dat de ongelijkheid niet zomaar is ontstaan, maar het resultaat is van eeuwenlange machtsverhoudingen en koloniale denkbeelden. Kortom Apartheid begon officieel in 1948, maar werd ideologisch voorbereid in 1938 via de heropleving van Afrikaner-mythen rond de Grote Trek, Bloedrivier en het idee van een door God uitverkoren volk.
Het “beloofde land” uit de titel blijkt geen paradijs te zijn, maar een plek vol schuld, pijn en onzekerheid. Van Dis toont niet alleen de onderdrukking van zwarte Zuid-Afrikanen, maar ook de angst van Afrikaner boeren die vrezen hun land en identiteit te verliezen. Daardoor ontstaat een complex en genuanceerd beeld van een land in overgang.
Het boek is een confronterend, eerlijk en literair sterk reisverslag. Door persoonlijke ontmoetingen en scherpe observaties maakt van Dis grote politieke en historische thema’s invoelbaar. Het boek zet de lezer aan het denken over racisme, macht en verantwoordelijkheid, en laat zien hoe diep het verleden doorwerkt in het heden. Het is een indrukwekkend portret van een land dat zoekt naar een nieuwe toekomst, maar gevangen blijft in zijn geschiedenis.
January 25, 2026
Van Dis reist met een vriendin door de Karoo, een leeg en droog deel van Zuid-Afrika, in 1990. Het is een land van tegenstellingen (zwart wit kleurling; rijk arm; godvrezend communistisch) en een tijd van verwachtingen en angst voor de toekomst (Mandela is net vrij). Van Dis schetst een interessant beeld van dit bijzondere gebied in een land dat op het punt staat te veranderen. Of zijn veel dingen niet te veranderen? Is wantrouwen tegen iemand van een andere kleur en afkomst nou eenmaal hoe de wereld werkt?
July 14, 2021
Interessant boek over Zuid-Afrika
July 19, 2025
Dnfed this book, it gave me a literal head ache. I could not stand it. But I need to give it a new chance in the near future because I need to read it for my Dutch exam.
October 26, 2025
Vond het niet heel bijzonder. Wel interessant om te lezen over de apartheid in Zuid-Afrika, al was er wel best wat voorkennis vereist.
August 10, 2016
Adriaan van Dis weet in dit boek de verschillende bevolkingsgroepen die Zuid-Afrika rijk is een stem te geven.
Deze zomer heb ik deze reisroman opnieuw gelezen en bestudeerd.
Deze zomer heb ik deze reisroman opnieuw gelezen en bestudeerd.
Read
March 3, 2015Vond het niet echt interessant, maar leest makkelijk voor je literatuurlijst.
Displaying 1 - 19 of 19 reviews