Zilver, of, Het verlies van de onschuld

by Adriaan van Dis

Zilver, een weeskind, groeit op onder de hoede van een pinnige en liefdeloze gouvernante. Na geld te hebben ontvreemd uit de huishoudkas, wordt Zilver voor een strengere opvoeding naar een internaat in de Achterhoek gestuurd. Onder het harde internaatsregime wordt de puber Zilver door schade en schande wijzer en wordt hij man. In precieuze, poetische en soms iets gekunstelde bewoordingen schetst de auteur het seksueel ontluiken ('of het verlies van de onschuld') van zijn wat dromerige en sensitieve hoofdpersoon in een sfeer van Nederland in de jaren '50/'60. Met 'Zilver' trekt de auteur naar thematiek en toonzetting de lijn voort die hij begonnen is in zijn prozadebuut "Nathan Sid" uit 1984.

'Zelden smaakt wat wrang is zo zoet, worden logge gevoelens zo charmant bezworen, klinken duistere woelingen zo helder'. Hans Warren in Provinciale Zeeuwse courant

Genres: Roman, Fiction, Novels, Dutch Literature, Ebooks

159 pages, Paperback

First published January 1, 1988

About the author

Adriaan van Dis is a Dutch writer, journalist and TV presenter, who debuted as writer in 1983 with the novel Nathan Sid. That same year he debuted as a TV presenter as host for the book talkshow Hier is... Adriaan van Dis. The show lasted until 1992 and was repeated once in 2013 in honor of the Dutch book week and every year since, once a year during the Dutch book week. In 2017 he said that it was the last show unless he would be able to get a very special writer in the programme. He succeeded and interviewed Stephen Fry in March 2018 in what will probably be the last Hier is... Adriaan van Dis

Reviews

[Martijn van Duivenboden · Rating 5 out of 5]

Jan Brokken adviseert schrijvers hun favorieten te herlezen. Een nieuwe blik helpt de stijl, structuur en werkwijze te analyseren. Wat een goede tip is dat.
Amper dertien jaar kreeg ik Zilver van mijn vader. Na Beckman, Terlouw en Dahl mijn eerste volwassen boek. Met nog geen 160 pagina's is Zilver niet hoog gegrepen voor een puber, maar ik deed er dagenlang over om het tot me te nemen. Ik werd meteen gegrepen door de poetische manier van schrijven door Van Dis. Zonder plat te worden beschrijft hij haarfijn wat het betekent om een jongen van veertien te zijn. Alles was zo beeldend en ik kon me veel voorstellen bij zijn naiviteit. Dit verzachtte mijn eigen onzekerheid en het hielp mij zelf een dagboek bij te houden. De stijl van Van Dis heeft mij geinspireerd. Ik hou van korte rake zinnen.
Nu weet ik dat Zilver op Goodreads niet erg hoog gewaardeerd wordt - het bleef hoe dan ook dertig jaar lang in mijn herinnering, omdat het me niet alleen seksueel heeft geholpen, maar nog meer cultureel - en daarom moest ik hem nog eens lezen. (Over korte zinnen gesproken) Inmiddels doe ik een paar uur over een boek als deze. Zij het kortstondig, werd ik weer geraakt. Niet briljant, niet slecht is de modus op Goodreads. Dat krijg je wanneer je Zilver leest als tussendoortje op je 45e. Voor de tweede keer geef ik het desalniettemin weer vijf sterren. Met de aantekening dat het beter is dit boek heel langzaam te lezen. Die paar uren hebben me vooral meer liefde voor het herlezen gegeven. Godzijdank zijn de bilbliotheken nog in lockdown en heb ik kastenvol andere favorieten.

[Marianne · Rating 3 out of 5]

Een jongen van dertien zijn is al nooit eenvoudig, tweeëndertig jaar geleden was het blijkbaar nog lastiger. Zo ervaart het tenminste de hoofdfiguur van ‘Zilver’, een novelle die in 1988 werd geschreven door Adriaan Van Dis.

Zilver weet niet goed wat hij wil op zijn dertiende. Tussen het leven dat hij in werkelijkheid leidt en het leven in zijn fantasie zit nogal wat verschil. Hij wil wel graag zijn zoals de andere jongens van zijn leeftijd maar dat lukt maar nooit. Als welgesteld kind van te vroeg overleden ouders en opgevoed door een strenge en zure vrouw die enkel de Juffrouw wordt genoemd blijft hij overal een buitenbeentje. Zijn pogingen om er bij te horen brengen hem steevast in moeilijkheden.

Zijn ontwakende seksualiteit helpt hem ook al niet aan een rustiger gemoed wat alles nog maar eenzamer en verwarder maakt. Kennis over zijn veranderende lichaam moet hij zoeken in Het Boek Met Duizend Platen waardoor hij enkel maar onzekerder wordt. Hij heeft ook moeilijke keuzes te maken. Hij wil zowel sterk en gespierd zijn, als een meer fijngevoeliger dichter. En is hij nu heteroseksueel of homoseksueel? Moeilijke vragen voor een puber die bij niemand terecht kan.

Van Dis brengt in deze korte roman de taboes van vroeger aan het licht. Een tijd waar seks en voorlichting niet in een gesprek konden voorkomen, strenge kostscholen met kampeeruitstappen, dansavonden in elitaire sportclubs en de onaanvaardbaarheid van homoseksualiteit. In 2020 zijn die taboes echter hopeloos achterhaalt waardoor dit boek veel van zijn charme verliest.

Wat ik wel interessant vond is de culturele tegenstelling tussen Europa en wat nu de derdewereldlanden wordt genoemd die in het boek zijn verwerkt.

Zoals in zijn latere werken heeft Van Dis ook hier een mooie taal en hij vindt een mooi evenwicht tussen het drama van het man-worden en de af en toe wat lichtere passages.

Wie geïnteresseerd is in ‘ hoe-was-het-vroeger’ vind hier een aangename roman, voor andere lezers is het toch wel iets te veel verouderd.

[Thijs · Rating 3 out of 5]

Ik ben niet iemand die Nederlandse boeken leest. Toen ik voor school werd gevraagd om een literatuur boek te lezen had ik moeite met er een vinden. Ik koos voor Zilver.

Ik had niet veel van het boek verwacht, en niet wetend waar het over zou gaan ging ik er in.

Wat bleek was dat Zilver een perfect boek was om te kunnen lezen. Het verhaal is grijpend en houdt wat mysterieus erin. Het is niet het beste boek wat ik ooit heb gelezen, maar Zilver is een prachtig verhaal over het vinden van jezelf.

[KiaraFlopy · Rating 3 out of 5]

Leest vlot, leuke beschrijving van dingen. Het neemt je mee in de tweestrijd die hij als jongen in de puberteit ervaart, afvragend naar zijn lust en seksualiteit, onschuld, zuiverheid, mannelijkheid en tederheid en het balanceren ervan. Het is een leuk karakter om te volgen en begrijpen 160 paginas lang.

“Zilver wil niet wekelijk zijn. Een innerlijke zwakte tekent zijn gezicht, geen kin die trots vooruitsteekt, maar een zachtgedeukte welving die voor het harde leven wijkt. Hij heeft de lippen van een leugenaar, maakt elk verhaal mooier dan het is, plukt nullen uit de lucht en laat getallen groeien. En dan zijn handen, klef, zenuwwolkjes onder de nagels, niet de handen van een eerlijk man.”

Ik was benieuwd naar andere nederlandse schrijvers want voor mij is niks snel beter of even leuk als de schrijftaal en gedachtegang van Jan Wolkers, maar toch wilde ik graag weten of er misschien toch plek is voor een tweede geliefde nederlandse schrijver, maar daar ben ik nog niet over uit. Het verhaal was goed geschreven, maar ik denk dat ik pas kan oordelen als ik een ander boek van hem lees.
Het is makkelijk om sympathie te voelen voor een jongen in de puberteit, dus ben ik benieuwd naar zijn aanloop voor een ander karakter en een ander verhaal in andere boeken.

[Joost van Hoek · Rating 2 out of 5]

De stijlnis interessant omdat het vanuit het perspectief van een puberend kind is geschreven. Dit maakt het wel tot een boek waar je in het begin extra tijd en aandacht in moet steken.

[Archwood YIPPIE · Rating 3 out of 5]

Redelijk mooi boek. Ik vond het iets te oversex'd eigenlijk maar de ontwikkeling van zilver was mooi en ik vond het einde ook wel leuk.

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

Zilver is een roman over de puberteit, het verhaal van een jongen die tot man wordt, ongetwijfeld zeker deels autobiografisch. Zilver is een jongen die opgroeit in een welgesteld miLieu met een soort gouvernante en die naar een internaat in de Achterhoek wordt gestuurd met alleen maar jongens vol broeierige fantasieën over meisjes. Zilver worstelt met zijn seksuele identiteit, valt hij op meisjes of toch meer op jongens. Hij wil niet door het leven gaan als ‘mietje’ en zichzelf voor fysieke uitdagingen plaatsen. Het boek is uit drie delen opgebouwd, waarvan het middelste deel in het internaat speelt, met een Spartaanse leiding. In het laatste deel is hij weer bij de gouvernante, maar nu al volgroeider en geslachtsrijp. Met de meisjes wil het nog niet zo goed vlotten, maar vlak voor zijn vijftiende voelt hij zich toch man geworden en is hij de kinderlijke onschuld voorbij. Er zijn niet zoveel romans met de puberteit als thema, een periode in het leven die vaak met gevoelens van onzekerheid gepaard gaat. De roman weer deze periode goed op te roepen.

[Josef Komensky · Rating 3 out of 5]

Zilver is een wees, die woont in een groot huis - een zo,n mausoleum van zijn vader met een governante (Juffrouw ) en een tuinman. Hij weet heel erg veinig over het leven, want hij leeft onder een glazen kap.

Zilver probeert heel erg krampachtig om " bij te horen" hij wordt krantenjongen, dichter, schrijver, acteur - Hij kruipt telkens in de huid van iemand en dan word hij telkens en telkens teleour gesteld.

En dan is hier nog zijn ontluikende seksualiteit. Zilver is niet zeker of hij meer op meisjes of meer op jongens valt. Dus moet hij experimenteren. Met vallen en opstaan door schande en schade word hij wijzer. Tot hij uiteindelijk besluit hoe hij verder in leven wilt gaan.

Vele antwoorden op zijn nijpende levensvragen vind hij tijdens zijn meer of minder gedwongen verblijf in de kasteel Oudleede.

Ik vond de hoofdpersonage Zilver best leuk. Ik geloof dat iedere jongen is op een of andere manier zo,n Zilver ooit geweest.

[Berry · Rating 1 out of 5]

Dit boek stond aan de oorsprong van mijn transformatie van boekenwurm to boekenhater op de middelbare school. Verschrikkelijk wat een saai, gortdroog en onzinnig boek.
Als ik het opnieuw zou lezen zal ik het misschien beter waarderen, maar puur voor het verpesten van mijn zin in lezen mag het al zeer laag gewaardeerd worden.

[Karla Ubels · Rating 4 out of 5]

De worsteling van een puber. Prachtig geschreven door Van Dis, maar ik kan het commentaar hieronder van beginnende lezers (scholieren) begrijpen. Dit moet niet een van de eerste boeken zijn die je leest voor je lijst.

[Dymphie · Rating 3 out of 5]

13-14 zijn is echt vreselijk ;-) dit boekje is een poëtisch verslag van dat geworstel. Lief wel.

[Lenny · Rating 4 out of 5]

leest fijn en mooi geschreven.

[Matthijs Leest · Rating 3 out of 5]

Zilver is een dromer van een jaar of 14. Hij woont in een enorm huis met 'De Jufvrouw', hij heeft een tuinman maar geen ouders meer. In prentenboeken droomt hij van verre landen en exotische ontmoetingen, die in een nog ander daglicht worden geplaatst als hij zijn eigen lichaam ontdekt en zich afvraagt hoe het zit met 'dat wit'.

In een periode van ongeveer anderhalf jaar experimenteert Zilver met verliefd worden op Marieke, toneelspelen, een krantenwijk en reizen naar Afrika, allemaal om 'man te worden', maar alles mislukt en hij wordt naar een internaat gestuurd waar hij probeert sterker te worden met Laszlo, dichter te worden bij Doezy, maar als die twee vooral elkaar vinden op een weektrip waar Zilver voor besluit te spijbelen voelt hij zich ontzettend alleen. Nog meer alleen voelt hij zich als de rest weer terug is.

De personale vertelinstantie weet niets meer dan Zilver en moet dus meegaan in de opschepperij van de andere jongens, die vaak duidelijk onzin is, maar Zilver snapt dat niet. Het maakt hem nogal een antiheld, hij weet niet wie hij is of wat hij wil, om van te houden. De dansende zinnen vol personificaties en rijm geven mooi Zilvers beslommeringen en gedachten weer.

Als hij na een eerste zoen en twijfel over zijn geaardheid het allemaal echt niet meer weet, besluit hij met frisse tegenzin voor de makkelijkste maar enige overgebleven optie op weg naar het man-zijn te gaan: een hoer.

[Tim Berkien · Rating 3 out of 5]

Toen ik dit boek weer tegenkwam was mijn eerste idee dat ik blij was om een jeugdfavoriet te herlezen. Het gevoel is echter niet teruggekomen. Ik heb genoten van de poëtische taal van van Dis. Ik herken de worsteling van de hoofdpersoon, niet op seksueel maar wel op het “man-worden” vlak. Toch heeft het me niet zo kunnen boeien als pak ‘m beet 25 jaar terug.

[Anneke Guns · Rating 4 out of 5]

Dit verhaal kwam voor het eerst uit in boekvorm in 1988, maar ik las het nog eerder, namelijk als feuilleton in het luxe maandblad Avenue. Vandaag heb ik het herlezen en het heeft niks van zijn kracht verloren. Ik had dus 35 jaar geleden al gelijk Adriaan van Dis te blijven volgen.

[Monique Van hest · Rating 2 out of 5]

Geluisterd. Ik had hier niet zoveel mee, mede door het taalgebruik en de dichtvormen die ineens in de lopende tekst kwamen. Kwam op mij te vergezocht over. Wel heerlijke stem van Adriaan van Dis zelf.

[Agnes · Rating 5 out of 5]

Wat in de beschrijving gekunsteld genoemd wordt qua bewoordingen, sprak me juist erg aan. Luisterend hoor je het ritme en de rijmende zinnen die ook zo passen bij de jongen die wil dat fijnzinnigheid en seksualiteit samen gaan. Ik vond het een knap maar ook ontroerend boek. (Luisterboek)

[Hannah · Rating 1 out of 5]

Ik vond hier weinig aan. Hoewel het boek een bepaalde puurheid heeft, was het niet echt voor mij weg gelegd. Het boek is geschreven uit het oogpunt van een jongen die net in de puberteit komt, en draait vooral om zijn gevoelens, verlangens en ervaringen daarbij. Dat vond ik op zich mooi, maar wat me ergerde was de hoofdpersoon. Zilver is bijzonder kinderachtig voor iemand van zijn leeftijd qua emotionele gedachtengang, maar in tegenstelling denkt hij wel constant na over dingen die passen bij zijn leeftijd. Ik vond het boek daarnaast ook oudbollig geschreven, en ben niet zo'n fan van woordkeuze. Van Dis schrijft bijvoorbeeld over 'negers' en gebruikt een beetje vunzig (naar mijn smaak) taalgebruik in de vele masturbatie scenes. Eigenlijk gebeurd er maar weinig in het boek, wat natuurlijk wel typisch is voor het coming of age genre, maar in dit boek gebeurd er daadwerkelijk weinig spannends.

[Tess · Rating 4 out of 5]

Opnieuw neemt Adriaan mij mee in zijn meesterlijke schrijvers stijl. Het is bijna poëtisch.

[Loeske · Rating 2 out of 5]

Hoop dat ik dit boek heel snel weer vergeet

[Anita · Rating 4 out of 5]

Adriaan van Dis

[Juliet · Rating 4 out of 5]

Interessant boek. Moest even aan de schrijfstijl wennen. Leuk plot

[Timo · Rating 2 out of 5]

Te stoffig, te oubollig

[Madeleine · Rating 3 out of 5]

Mooi boek over adolescentie