Metres

by Hüseyin Rahmi Gürpınar

“Aşk ve alakaya karşı acaba kaçıncı asr-ı medeniyette sigorta şirketleri teessüs edecek? Hani ya öyle hayırlı bir şirket vücuda getirilse bedel-i taksiti her ne olursa olsun verir, her nev’i bela-yı muhabbete karşı en evvel ben gönlümü temin ettirirdim. Mahalle yangınlarındaki telefat ahşaba, eşyaya aittir. Fakat sevda harikinde doğrudan doğruya insan yanıyor.”

Metres romanında Müştak ve Reyhan tipleri aracılığıyla dönem romanlarında işlenen Fransız metres, alafrangalık, züppelik, yanlış Batılılaşma, eğitim öğretim eksikliği ve Batı’ya öykün-menin hazin sonuçları mizahi bir dille anlatılır. Hüseyin Rahmi, romanda felsefeden de bahis açar ve eğitim üzerine düşüncelerini okuyucuya aktarır.

İlk olarak 1900 yılında yayımlanan Metres romanının elinizdeki baskısında günümüz okuru için yabancı sayılabilecek kelimelerin her birinin anlamı ile Fransızca kelime ve cümlelerin çevirileri dipnotlarda verilmiştir.

Genres: Turkish Literature

430 pages, Paperback

First published January 1, 1899

About the author

Hüseyin Rahmi Gürpınar was a Turkish writer and politician.

Gürpınar was the son of a family close to the Ottoman court, born in Istanbul. Having lost his mother at an early age, he was sent to Crete where his father was an Ottoman civil servant, however he was soon sent back to Istanbul, where he was brought up by his aunts and grandmothers in Istanbul.

Gürpınar started writing fiction at an early age. He became a civil servant, then a writer and journalist. He later served as a member of parliament in the early years of the Turkish Republic between 1935 and 1943.

Reviews

[Rüçhan · Rating 5 out of 5]

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın az bilinen eserlerinden biri. Fransız kadını Parnas’ın İstanbul’da nice hanlar hamamlar tarlalar çiftlikler ve köşkler sattırdıktan sonra nasıl üç ocak söndürüp bir cana sebep oluşunun hikâyesi. Benim okuduğum baskı özgün dildeydi sadeleştirilmemişti ve okurken epey zorlandım. Ama Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın dilinin tadı da aslında tam olarak burada. O yüzden iyi ki özgün metin okumuşum diyorum.

[Terss · Rating 3 out of 5]

Ömrü kadınlar içinde geçen ve hiç evlenmemiş bir adamın kaleminden neredeyse 120 yıl önce yazılmış bir kitap.

Ayfer Tunç'un mağara arkadaşları isimli kitabındaki atıftan yola çıkarak başladığım Hüseyin Rahmi okuma macerası beni çok eski zamanlara götürdü.
Bu sadelestirilmemiş edebi dili çok özlemişim.

"Hiç bir şeyde nefsin son gınasına kadar devamı sevmem; bıkmak bir felâket bıkmamak ise, nev'ima bir saadettir."

"Zaman denilen bu nûr ve zulmetin birbirini tâkip etmesi arzın bu seri devri ki, bizi hayatın neticesine isâl için bütün feryatlarımız, göz yaşlarımız, aldatıcı kısa sürurlarımız, garamımızla durmadan sürükleyip götürüyor. Onun mütemadi devrindeki kanun tesirâtı malûm ve değişmez iken hep hakkımızda bir istisnaiye! muamelesini talepten kendimizi alamıyoruz."

[azu · Rating 3 out of 5]

bunu 1900lerde nasıl yazmış olabilirsin gerçekten çok keyifli bi adamsın ya
sohbetinin saracağına o kadar eminim ki

[Farah Sümeyye Tunç · Rating 5 out of 5]

Hüseyin Rahmi Gürpınar, Türk edebiyatında en sevdiğim yazardır; tüm kitaplarını okumuşumdur. İş Bankası Yayınları’na ne kadar teşekkür etsem az kalır. Yazım kuralları ve noktalama işaretlerine gösterilen özen o kadar güzeldi ki…

Kitaba gelince: Kitabın son 100 sayfasını adeta nefes almadan bitirdim. Ben bir psikolog olarak yorumlamak istiyorum. Aşk denen şeyin insanda nasıl bir ihtirasa, intikama, hatta obsesif bir şekilde takıntıya sebep olduğunu bir kez daha gördüm. Reyhan, Hami ve Müştak şimdi yaşasalardı, muhtemelen hepimizin dilinde çok kötü bir lakapla anılıyor olurlardı. (Bu kısmı siz zihninizde tamamlayın 🤭) (P….)

Bu kitaptaki erkek karakterlerin Parnas’a karşı hissettikleri şeyin adı aşk değildi; büyük bir takıntı ve ulaşılmaz olanın çekici gelmesiydi. Beni daha çok şaşırtan ise, metresleri Parnas’ın nasıl bir kadın olduğunu bildikleri hâlde ona âşık olan tüm erkeklerin onu sevmeye devam etmeleriydi. !!!

Ama roman olarak gerçekten çok güzeldi. Hatta biraz “Kızılcık Şerbeti” dizisinin romanlaşmış halini okuduğumu düşünüyorum. Alın, okuyun. 📚

[Loren · Rating 4 out of 5]

kitabın girişindeki ev ahalisinin anlatıldığı ve bir sürü karakter tanıtıldığı yer hariç kitabın kalanını çok sevdim. Konusu, olay örgüsü güzeldi. Yine erkekler yapıyor yapacağını, olan kadınlara oluyor maalesef.

[Elif Gözde · Rating 5 out of 5]

"Binlerce Molyer gelse ve bütün ömürlerini insanoğlunun garipliklerini anlatmakla geçirseler, yazılacak şeyler daima yazılanlardan daha çok kalır."

[Behçet Necatigil]

Hüseyin Rahmi Gürpınar’ın romanı (1899) • Parnas, zengin ve yaşlıca bir Rum tüccarının Paris’ten getirdiği bir kadındır. Tüccar ölünce, Müştak yaşar kadınla; parası bitince de arkadaşı Reyhan’a sevda ortaklığı teklif eder; bu kez Parnas, ikisinin müşterek metresi olmuştur. Reyhan’ın da parası tükenince Parnas, Hâmi ile yaşamaya başlar. İki arkadaş, hem yeni bir para kaynağı bulmak, hem de Hâmi’den öc almak için, Hâmi’nin annesiyle karısını elde etmek isterler. Hâmi’nin, gençliğinde bir hayli aşk macerası geçirmiş annesi Firuze Hanım, Reyhan’ın tuzağına düşerse de, Hâmi’nin eşi Saffet Hanım, tesadüflerin de aksi gitmesiyle, Müştak’ın oyununa gelmez. Müştak, arkadaşının başarısını kıskanır, Hâmi’ye imzasız bir mektup yazarak, Parnas’ın kendisine ihanet ettiğini ve annesinin Reyhan’la ilişkisi olduğunu bildirir. Hâmi "medenî ve şık" bir adamdır. Reyhan’la düello eder. Hâmi ölür, Reyhan da katil olarak hapse atılır, Parnas Fransa’ya döner.