Couscous op zondag, een familiegeschiedenis

by Khadija Arib

nan

Genres: Nonfiction, History, Morocco

246 pages, Unknown Binding

First published April 1, 2009

Reviews

[Salma · Rating 4 out of 5]

Heel speciaal om te lezen over mijn Marokkaanse oma die ik nooit heb gekend.

"Fatima was geen intellectueel, maar een gewone Marokkaanse vrouw die veel had meegemaakt en een enorme strijdlust had ontwikkeld tegen alles wat te maken had met onderdrukking van vrouwen. Ze had nooit op school gezeten, kon niet lezen en schrijven, maar was zeer scherp en had een bloedhekel aan mannen. Dat liet ze merken ook. Zij schold en schreeuwde in vergaderingen om daarna weer met iedereen te lachen. Als ze boos was, ging ze op de vergadertafel staan en maande iedereen te luisteren. Ze was fysiek erg sterk. Ze leerde op eigen kracht Nederlands en begon later aan een opleiding voor maatschappelijk werk."

[Alicia · Rating 4 out of 5]

Erg interessant om te lezen en heel leerzaam. Arib vertelt hoe het is om te migreren, maar ook over allerlei maatschappelijke problemen in zowel Nederland als Marokko en vooral over de positie van vrouwen. Het laat zien hoe ons denken over Marokkanen en moslims veranderd is door de jaren heen, hoe anders we over ze zijn gaan praten. Maar ook dat die problemen vooral ontstaan zijn door onze eigen schuld: er werd totaal niet nagedacht over hoe deze groep zich hier moest redden. Arib schrijft bijvoorbeeld dat ze hier naar school moest, als 15-jarige, maar dat ze nergens in kon schrijven. Ze sprak nog geen Nederlands, maar daar was nog geen oplossing voor. Ook mochten jonge meisjes wel thuis gehouden worden van de leerplichtambtenaar.

De overheid deed ook niets voor de positie van Marokkaanse vrouwen. Waar nu zogenaamd iedereen zich druk maakt om hun rechten - bij voorkeur door die vrouwen te vertellen hoe ze zich moeten gedragen - was dat toen niet eens in woorden het geval. Hoe kun je nu migrantenvrouwen verwijten dat ze niet genoeg werken en te afhankelijk zijn van hun man als het hele stelsel daarop gemaakt is? Vrouwen waren voor hun verblijf hier de eerste jaren afhankelijk van het huwelijk met hun partner, liepen het risico door hun partner achtergelaten te worden na vakantie in Marokko en de overheid overhandelde zelfs over de mogelijkheid om verstoting door de man te erkennen. Onze eigen overheid zag ze als nauwelijks meer dan bezittingen.

Ook de rol van de overheid als het gaat om moskeeën is bijzonder. Hun positie werd versterkt omdat de overheid ze aansprak als spreekbuis voor de hele gemeenschap en stimuleerde dat ze bijvoorbeeld lessen Arabisch gaven. Nooit geweten, maar die lessen werden eerst op scholen gegeven. De groeiende rol van de moskee creëerde een mogelijkheid voor orthodoxe imams uit andere landen om een veel strengere versie van islam te introduceren, terwijl ondertussen de behoefte aan houvast toenam omdat we als maatschappij Marokkanen de laagst mogelijke status toebedeelden. De laatste twintig jaar weigeren we ze ook nog eens als meer te zien dan moslims. Is het dan vreemd dat dat deel van hun identiteit meer aandacht krijgt?

Ik ben geen feminist omdat ik een vrouw ben, ik ben een feminist omdat ik gediscrimineerd word vanwege mijn vrouw-zijn. Daarom wordt een van de vele kenmerken van mijn lichaam opeens een identiteit: niet omdat ik dat vrouw-zijn nu zelf zo vreselijk belangrijk vond, maar omdat de maatschappij me voortdurend reduceert tot vrouw. Zie de krantenkoppen: vrouw wint regelmatig sportwedstrijden of heeft een nieuwe baan, we verdienen niet eens een naam. Zo kan ik me ook voorstellen dat je steeds meer moslim wordt, omdat door dat voortdurende 'debat' je geen ruimte meer krijgt voor andere delen van jezelf.

Hoe meer ik leer, hoe kleiner mijn vertrouwen in de overheid wordt. Veel van de situatie waarin we nu zitten had voorkomen kunnen worden door te luisteren naar mensen toen ze zelf vertelden wat ze nodig hadden en een beetje langetermijnvisie.

Edit: waar ik ook nooit iets over heb geleerd, is de geschiedenis van Marokko. Ik wist niets van het regime van koning Hassan II, van de politieke gevangenen en martelingen. Het verbaast me hoe selectief burgers en overheden zijn in hun ophef over misstanden, maar ook steeds meer hoe weinig we geïnteresseerd zijn in het grootste deel van de wereld, zelfs niet in landen en volken waar we nauwe banden mee hebben.

[Louise · Rating 4 out of 5]

Fantastisch verslag van een erg indrukwekkende vrouw, lekkere schrijf stijl met ook wat nodige humour tussendoor - aanrader!

[Ctalreads · Rating 3 out of 5]

Voor mijn boekenclub heb ik Couscous op zondag gelezen, een autobiografie van Khadija Arib, oud Tweede Kamer voorzitter en oud PVDA kamerlid.

Dit boek is een prima boek voor een boekenclub, naast praten over het boek zelf beland je al snel in gesprekken over integratie, het geloof en terroristische dreiging. Samen met een hapje en een drankje zijn alle ingrediënten aanwezig om het voor een doordeweekse avond weer veel te laat te maken.

Maar over het boek, het leven van Khadija Arib biedt voldoende stof voor een boek, dat zonder meer. Deze dame van Marokkaanse afkomst kwam op 15-jarige leeftijd vanuit het voor haar vertrouwde Marokko in een woning in Rotterdam Noord. Dit alles in het kader van gezinshereniging. Haar vader was toen al een aantal jaar in Nederland aan het werk.

Khadija Arib schrijft in haar boek over haar jeugd in Marokko en de moeilijkheden waar ze tegen aanliep in Nederland. Hierbij wijdt ze uit over de ontwikkeling van de Marokkaanse gemeenschap in Nederland, de rol van de Nederlandse overheid en de gevolgen die de gezinsvereniging heeft gehad voor het gezinsleven van deze Marokkaanse gezinnen en de positie van de vrouw in het bijzonder.

Vooral deze beschrijvingen en verklaringen waren de moeite van het lezen waard. Laat het duidelijk zijn Khadija Arib is in dit opzicht geen standaard Marokkaanse vrouw. Zij heeft voor haar positie moeten knokken.

Het boek geeft zeker nieuwe inzichten en verklaringen. Ook heb ik op momenten met verbazing gelezen over het voor een autochtone Nederlandse vrouw onbekende fenomeen dat je als Marokkaanse vrouwen onderling echt alles met elkaar deelt, alles! Overigens wordt de informatie bij een ruzie wel weer verder verteld wees gewaarschuwd!
Het boek was boeiend maar wat lang met iets te veel herhaling. Met plezier gelezen maar geen topper.

Ik sluit af met de wijsheid van de oma van Khadija Arib. Zij had namelijk een eigen opvatting over de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen:

“Allah is vergeten vrouwen tanden in hun vagina te geven. Anders zag de wereld er anders uit”

Misschien een mooie spreuk voor een Delfsblauw tegeltje in het kader van integratie?

[Tina Marga · Rating 3 out of 5]

This book was apparently written around 2009, at the time of the Dutch discussion about double passports and loyalty of Dutch Parliamentarians and other politicians. The story is about the daily things in life of Moroccans in the Netherlands in the 1980s. It is interesting to read the personal life experiences of Arib in the Rotterdam, given her Casablanca background. The point of view is from the Moroccans, that live in a Moroccan bubble, in a Dutch city that is changing. If the last chapter would be revised (it uses words like "now" and "currently") and other chapters here and there tweaked, this book would be a valuable read any time. The way it is now, is as others also already wrote in their reviews, somehow childish. An additional chapter could also be added about Arib's current chairmanship of the Dutch House of Representatives, which must have given her also broader and interesting viewpoints worth sharing.

[Gioia Endt · Rating 5 out of 5]

Heel leerzaam over migratie en als Marokkaanse vrouw met stem in Nederland opgroeien. Over de uitdagingen in zowel Nederland als Marokko.

[Bram Joziasse · Rating 4 out of 5]

Heel inspirerende vrouw, mooi om wat meer over Arib te leren. Dit boek is uit 2009 geloof ik. Zou leuk zijn als ze een vervolg schrijft over haar leven sindsdien.

[Els · Rating 3 out of 5]

Aan de ene kant heb ik door het lezen van dit boek veel respect gekregen voor de Marokaanse vrouwengemeenschap. Aan de andere kant is het moeilijk om te begrijpen waarom velen zich bij hun achtergestelde situatie neerleggen. De mannen komen er in dit boek niet zo best af. Oke, ze werken hard en moeten ook nog mee naar de dokter, de markt en de winkel omdat hun vrouw niet alleen naar buiten mag. Khadija Arib trekt zich het lot van de vrouwen aan en zet zich in voor hun ontwikkeling. Dat valt niet altijd mee. Zelf heeft zij wel begrepen dat scholing een weg kan zijn naar onafhankelijkheid.
Zij vertelt ook over de rol van de moskee en de imams. Door de Nederlandse overheid hebben die een veel grotere rol gekregen dan zij oorspronkelijk hadden. De baardmannen grepen hun kansen en de vrouwen werden weer meer op achterstand.
Het boek is een aaneenrijging van verhalen. Verhalen die herkenning oproepen maar ook verwondering en op bepaalde momenten onbegrip dat het er in Nederland zo aan toe kon gaan en soms nog gaat.

[Hendrik Dejonckheere · Rating 3 out of 5]

De review van Klaas Bischop bracht me op het idee om dit boek te lezen. Ik ben zelf als welzijnswerker actief geweest in Rotterdam, echter in een wijk zonder Marokkanen ( Kralingen). Het boek schetst een herkenbaar beeld van de wijze waarop de islamisering van de Marokkaanse gemeenschap heeft plaatsgevonden als een uitkomst van een reeks van ondoordachte maatregelen van achtereenvolgende Nederlandse regeringen. Het boek zelf is warrig geschreven in een taal die puberachtig aandoet, maar daardoor heel dicht bij het gevoel van de verteller blijft. Taalkundig geen topwerk maar wel zeer informatief als het gaat om Marokkaanse gebruiken, de positie en de rol van vrouwen en de vaak dubbele moraal. Dat taalproblemen continu tot verwarring blijven leiden kan ieder van ons zien als een opdracht. Lezenswaardig en leidend tot respect voor Arib.

[Klaas Bisschop · Rating 5 out of 5]

Arib beschrijft de wederwaardigheden van haarzelf en haar ouders voor en na hun aankomst in Nederland. Arib was toen 15 jaar. Als zij opgroeit rolt zij als vanzelfsprekend in een bestaan als sociaalwerker voor de Marokkaanse gemeenschap in Rotterdam-Noord, waar zij, haar ouders en inmiddels veel meer Marokkanen wonen. Zij focust aanvankelijk op de positie van de Marokkaanse vrouwen maar in de praktijk hangt die erg samen met die van de echtgenoot, de kinderen de familie, kortom de hele Marokkaanse gemeenschap. Zij geeft vele voorbeelden van de misverstanden die ontstaan, van de problemen die daar uit voort komen en voor de oplossingen die bedacht worden. Sommige schrijnende situaties zijn, ondanks alles, grappig om te lezen en maken het boek daarmee ook onderhoudend.
En passant schets zij een helder beeld van de verhoudingen tussen Marokkanen en Nederlanders en de veranderingen door de jaren heen. Op blz. 190 begint zij met een 12 pagina’s resumerend stuk dat heel compact en helder aangeeft welke factoren hierop van invloed waren en welke wisselwerking ze veroorzaakten. Een zeer inzichtelijk stukje dat tot een genuanceerder beeld lijdt. Onderhoudend, leerzaam en zeer toegankelijk geschreven. Aanrader.

[Melanie Zuijderduin · Rating 5 out of 5]

Mooi boek waar je de geschiedenis van de eerste arbeidsmigranten in Nederland op autobiografische wijze kunt lezen. Khadija beschrijft op objectieve wijze hoe zij en deze families zich staande proberen te houden in de Nederlandse maatschappij, terwijl ze hun eigen cultuur met zich mee dragen. Iedereen dacht dat de migranten weer terug zouden gaan (dus er werd weinig tot niet geïnvesteerd in hen), maar als je je eenmaal hebt gevestigd en een leven hebt opgebouwd ga je dat dan (nog een keer) opgeven?
Ze vertelt ook hoe de Marokkaanse machthebbers nog invloed proberen uit te oefenen op de Marokkaanse migranten in Nederland. En hoe de Marokkaanse mannen zich buitengesloten voelen in zowel hun eigen gezin als in Nederland en hoe de moskee - met invloeden van extremere ideeën gesubsidieerd vanuit Saudi Arabië - een toevluchtsoord voor deze doelgroep wordt. Ook hun gezinnen voelen zich niet meer thuis bij deze mannen maar ook niet in de Nederlandse maatschappij dus zoeken ze vooral toevlucht tot elkaar. Nederland wist niet hoe ze hiermee om moesten gaan. En zo lees je de geschiedenis van de arbeidsmigranten in Nederland en waarom dit maatschappelijk mis ging en integratie zo lastig was. Persoonlijk vind ik dat dit boek verplicht zou moeten worden om te lezen op de middelbare school.

[Suzanne · Rating 3 out of 5]

Khadija Arib doet een persoonlijk verslag van de ontwikkeling van de sociaal-maatschappelijke situatie van Marokkaanse Nederlanders van midden jaren 70 tot 2006. Ze beschrijft liefdevol haar familiegeschiedenis en haar relatie met haar moederland. Toch krijgt dit boek van mij maar drie sterren. De inhoud is zonder meer interessant en lezenswaardig, maar de ordening van de gebe urtenissen is warrig. Nog één (of twee) grondige redactieronde(s) zou het verhaal meer recht hebben gedaan.

[Zazou · Rating 4 out of 5]

Khadija Arib vond ik als tweede Kamervoorzitter al een opmerkelijke persoonlijkheid: charmant, maar ook iemand die respect afdwong.
Na het lezen van dit boek zijn die gevoelens alleen nog maar versterkt en heb ik een nog grotere bewondering voor haar gekregen.
Je leest niet alleen over háár geschiedenis, maar ze legt ook heel duidelijk het verschil tussen de Marokkaanse en Nederlandse cultuur uit met alle problematiek van dien.
Ik vind dit boek een aanrader!

[Jolieg G · Rating 3 out of 5]

Er wordt beschreven hoe zij het ervaren heeft... vond het boek aan het eind wat "saai" worden... maar dat ligt geheel aan mij.
Al met al toch 3 sterren.

[Annelijn Tensen · Rating 3 out of 5]

Interessant hoe Khadija uitlegt hoe kinderen van immigranten een achterstand opbouwen in de mogelijkheid zich in Nederland te ontwikkelen.
Mooie en leerzame verhalen over (de) Marokkaanse cultuur.

[Rozemarijn · Rating 3 out of 5]

3,5*

[Maaike Graafland · Rating 3 out of 5]

Dit boek schetst een mooie geschiedenis van arbeidsmigranten in Nederland. Het is biografisch dus daarin geeft het wel één beeld.

[Wilmar345 · Rating 3 out of 5]

mwah

[Sandra Rovers · Rating 5 out of 5]

eigenlijk zou iedereen op de middelbare school dit verplicht moeten lezen

[Lina · Rating 5 out of 5]

autobiografisch werk van Kadija Arib. Mooie migratiegeschiedenis.

[Roos · Rating 4 out of 5]

Verhelderende kijk op de positie van Marokkanen in Nederland. En don't mess with Moroccan woman, ze zijn ijzersterk!