Jump to ratings and reviews
Rate this book

Relacja z pierwszej ręki

Rate this book
Trzydziesci trzy z ponad osiemdziesieciu.
Najbardziej klasyczne z klasycznych.
Dowcipne, rzetelne i prorocze.
Czy najlepsze? Przekonaj sie sam!

Jadwiga Zajdel, zona zmarlego w 1985 roku Janusza, podjela sie sporzadzic wlasna, w pelni autorska antologie Jego opowiadan. Znalazly sie w niej teksty juz publikowane i utwory odnalezione w papierach posmiertnych. Opowiadania znane doskonale kazdemu milosnikowi twórczosci Janusza A. Zajdla i rzeczy juz nieco zapomniane. Razem tworza one barwny od klasycznej SF po fantastyke socjologiczno-polityczna, te wywodzaca sie tradycji Orwellowskiej, której byl On na rynku polskim absolutnym prekursorem i która przyniosla mu najwieksze uznanie. Autorski wybór Jadwigi Zajdel pokazuje przebieg drogi twórczej pózniejszego autora Limes inferior, Calej prawdy o planecie Ksi i Paradyzji i udowadnia, ze zawsze stapal on twardo po ziemi i trafnie przewidywal zblizajace sie zagrozenia. Jako fizyk rozumowal z zelazna precyzja, jako socjolog potrafil bezblednie zdefiniowac spoleczne i polityczne mechanizmy, a jako czlowiek z natury pogodny i obdarzony poczuciem humoru - pisal dowcipnie i przystepnie.
Janusz A. Zajdel ma w swym dorobku lacznie osiem zbiorów opowiadan, trzy z nich zostaly jednak wydane po Jego smierci i juz nigdy sie nie dowiemy, czy Autor zaakceptowalby taki wlasnie uklad antologii i taki czy inny dobór tekstów. Jadwiga Zajdel byla pierwszym czytelnikiem opowiadan Janusza, jej pierwszej zwierzal sie ze swych pomyslów i jej rad wysluchiwal. Mamy wiec do czynienia z niekwestionowana Relacja z pierwszej reki.

528 pages, Paperback

First published September 10, 2010

27 people are currently reading
313 people want to read

About the author

Janusz A. Zajdel

48 books221 followers
Janusz Andrzej Zajdel (August 15, 1938 in Warsaw – July 19, 1985 in Warsaw) was a prominent Polish science fiction author. He died from cancer.

Zajdel is a precursor of social and dystopian fiction. In his works, he envisions totalitarian states and collapsed societies. His heroes are desperately trying to find sense in world around them, sometimes, as in Cylinder van Troffa, they are outsiders from a different time or place, trying to adapt to a new environment. The main recurring theme in his works is a comparison of the readers' gloomy, hopeless situations to what may happen in a space environment if we carry totalitarian ideas and habits into space worlds: Red Space Republics or Space Labour Camps, or both.

Frederik Pohl dedicated book Tales From The Planet Earth to Zajdel and A. Bertram Chandler.[citation needed] This book also contains one of Zajdel's short stories, "Particularly Difficult Territory", translated into English.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
129 (33%)
4 stars
174 (45%)
3 stars
72 (18%)
2 stars
9 (2%)
1 star
1 (<1%)
Displaying 1 - 30 of 34 reviews
Profile Image for H.Sapiens.
277 reviews4 followers
April 1, 2025
Dawno nie czytałam tak wyrównanego jakościowo zbioru opowiadań. Było sporo dobrych opowiadań, parę bardzo dobrych i tylko kilka takich sobie (zazwyczaj były to opowiadania najkrótsze).
Przyjemny Zajdel :)
Profile Image for Dominik.
352 reviews13 followers
November 6, 2021
Świetne opowiadania - dodałbym, że z różnym natężeniem pierwiastka science fiction. Na szczególną uwagę zasługują błyskotliwe spostrzeżenia i refleksje Autora na temat tego, co tkwi głęboko w człowieku - i chce lub też nie chce się ujawnić.
319 reviews1 follower
June 16, 2021
4,5
Moje pierwsze spotkanie z autorem i zdecydowanie duże zaskoczenie!
Znalazłam w tej książce wszystko, o czym miałam ochotę poczytać. Trochę sci-fi, trochę thrilleru, trochę błyskotliwości i trochę refleksji. Wspaniały dobór opowiadań przy czym, moim zdaniem, druga część książki lepsza niż pierwsza (szczególnie pierwsze opowiadanie wydaje mi się odstawać poziomem od reszty). Szczególnie dobra pozycja na rozpoczęcie przygody z tym autorem.
Profile Image for Michał Jabłoński.
46 reviews
January 30, 2025
Powieści Zajdla są absolutnie genialne, ale ten ponad 500 stronicowy zbiór opowiadań był lekkim zawodem. Rzeczy bardzo dobre, sąsiadują (co spodziewane przy tej objętości) z utworami kompletnie zbędnymi. Tych ostatnich, było niestety, trochę za dużo.
Profile Image for Mirek Jasinski.
483 reviews16 followers
April 16, 2021
Rewelacyjne opowiadania. Zastanawiam się jak to możliwe, że nigdy wcześniej nie natknąłem się na tego autora. Prawdopodobnie czytałem te opowiadania w Młodym Techniku, ale nie rozumiałem wtedy ich znaczenia. Dopiero teraz, odkryte po latach, pokazują prawdziwy geniusz autora.
Profile Image for vinc.
127 reviews4 followers
March 2, 2025
niektore swietne inne mniej jak zawsze przy zbiorach
76 reviews
Read
January 10, 2026
Spoko, jak to z opowiadaniami - jedne lepsze, drugie gorsze; spodoba się fanom Zajdla
Profile Image for Łukasz Wikierski.
41 reviews1 follower
August 6, 2016
Stara dobra fantastyka. Tam gdzie student Jan Link sprawdza skuteczność zwierciadła gamma na Fobosie, czy wybiera się na zapomnianą stację orbitalną podróżując do pierwszego przystanku przesiadkowego rakietą na księżyc. A dobry znajomy opowiada o przygodach na jednej z planet układu gwiazdy Dzeta w konstalacji Mlecznej Krowy.
Oczywiście znajdą się teksty (jak "Wyższe racje") pełne aluzji, które i dzisiaj można dopasować do panującego euro-ustoju. Jest też i kilka poważnych, zagadkowych opowiadań, nieco dalej leżących od groteskowej fantastyki lat '70.
Podsumowując. Dobrze wyważone proporcje. Opowiadania niektóre bardziej znane inne mniej, ale wszystkie ciekawe. Kompozycja wyborna.
175 reviews
Read
March 1, 2026
Ciekawe opowiadania, które sięgają od teorii spiskowych, przez inspiracje Wellsa, czy wręcz historie niczym z "Perypherala" ojca cyberpunku. Mamy typowy found manuskrypt, gadające głowy, ale Zajdel, nawet jeśli mocno się powtarza w formie, potrafi zbudować i utrzymać napięcie. Niestety im dalej, tym bardziej widać powtarzalność, ale nie da się inaczej, chyba że by czytać w dużych odstępach czasu. Gdyby czytać pojedynczo byłyby one naprawdę zabawne lub odkrywcze, ciągiem jak ja, każde następne trochę bledną. Nie znaczy, że są złe. Po prostu śpieszenie się tak nie zawsze służy lekturze.

Można jednak przyjrzeć się paru ciekawszym pozycjom, które pokazują szeroki zakres zainteresowań naszego pisarza SF.

Relacja z pierwszej ręki
Zamykające opowiadanie zbiór, które jednocześnie retelling science fiction jednej z najbardziej znanych historii w ludzkości. Możnaby rzucić parę porównań, ale lepiej samemu odkryć, o czym opowiada.

Uranofagia
Krótkie i zabawne opowiadanie o obżarstwie. Jednocześnie przedstawiające pewną odmiany kryzysu samotności, czy prezentuje też ciekawych obcych.

Jad mantezji
Opowiadanie, które przedstawia w fantastycznych warunkach ludzką małość. Bohater nie jest dobry i dostaje okazje za okazją. Z każdej z nich korzysta, ale inni ludzie okazują się nie mieć w sobie tyle jadu co on.

Felicitas
W sumie to jedno opowiadanie składające się z kilku. Tak nawet było podzielone w plikach audio i trzeba się było domyślić, że to jedno. Opowiada historię jednej firmy zapewniającej tytułowe szczęście przez różne podejrzane działania. Zazwyczaj łączą się ze spikaniem ludzi lub manipulowanie nimi w inny sposób. Do ostatniej części nie wiadomo, czy to coś fantastycznego, naukowego, czy też zwykłe sztuczki.

Bunt
Nasz bohater ląduje na obcej planecie. Okazuje się, że dominujący tam gatunek rozdzielił się na: mądrych, ale słabych i silnych, ale głupich. Na przestrach mądrych głupi planują bunt. Nasz bohater oferuje jednak pokojowe rozwiązanie – biurokracje.

Dyżur
Innym powracającym tematem jest kwestia organizacji nauki. Czy to parcie na wyniki i inne problemy świata naukowego, czy też sposoby przekazywania wiedzy. To pierwsze opowiadanie należy do ostatniej kategorii. Główny bohater jest zwykłym trybikiem w maszynie naukowej i na swoim dyżurze ma już dość.

Egipski kot

Zajdel nie boi się też sięgać do przeszłości. Dostajemy historię pewnego starożytnego posążka, który podobno miał kiedyś specjalne właściwości. Osoby znające się na fizyce mogą domyślić się, skąd one pochodzą, ale autor nadal potrafi zaskoczyć plot twistem.

KONIEC
Profile Image for Mike.
154 reviews1 follower
September 2, 2024
Łezka się kręci w oku na myśl jak optymistyczna była fantastyka naukowa lat 70 i 80 - w XXI wieku mieliśmy latać na inne planety, a nie dyskutować czy jak szybko sztuczna inteligencja zabierze kreatywne zawody abyśmy mieli więcej czasu na zmywanie naczyń…


Z drugiej strony, niektóre z opowiadań w tej antologii niewiarygodnie celnie trafiają w lęki i obawy roku 2024 (swoją drogą, kiedy zacząłem traktować SF jako metaforę strachów zamiast nadziei na przyszłość? Oddajcie mi pozytywne myśli!).


Krótkie formy Zajdla nie “czytają” się tak płynnie jak jego powieści - inna rzecz że z racji rozpiętości czasowej czasu kiedy powstawały prezentują nierówny poziom, autor (oraz oczywiście jego sposób pisania) rozwijali się. Możnaby doczepiać się do stylu retro, gdyby nie to że to właśnie dzięki niemu bohaterowie częściej zmagają się z biurokracją niż brakiem paliwa do rakiet - co nieironicznie możemy obserwować i dziś na żywo śledząc przygody SpaceX starającego się o licencje FAA - wychodzi na to że i w tym Zajdel był wizjonerem).


Niektóre z opowiadań są autentycznie śmieszne (inflacja edukacji ma u mnie mocne pierwsze miejsce), inne zaskakujące (nie spodziewałem się polskiego tekstu z tamtych lat jawnie nabijającego się z przypowieści o Adamie i Ewie); wszystkie natomiast są produktem niesamowitej wyobraźni autora, przetworzonej przez czasy ustroju słusznie minionego - i myślę że (paradoksalnie) bardziej trafią do koneserów PRL niż fanów przyszłości.


Po raz kolejny widzę że pzedwczesne odejście Zajdla wyrządziło nieodżałowaną szkodę polskiej literaturze…
Profile Image for gregvip.
9 reviews
November 26, 2024
Zajdel pisał w pewnych specyficznych warunkach czyli w czasach socjalizmu kiedy coś takiego jak wolność słowa nie istniało. Bardzo często w swoich powieściach oraz, jak w tym przypadku, opowiadaniach pod płaszczykiem fantastyki opisywał opresyjność lub bezsensy panującego wtedy ustroju. Dlatego też część młodszych czytelników nie znających tamtych czasów może niezbyt dobrze odbierać takie treści.
Co do samego zbioru opowiadań to jak to w takim zbiorze jedne są lepsze drugie słabsze.
Jednakże w mojej ocenie tych pierwszych jest stanowcza przewaga a te drugie nie są słabe tylko trochę słabsze niż te lepsze.
Najgorsze w tym wszystkim jest to że tak wiele tych opowiadań nadal jest aktualna jak wtedy gdy były powstały.
Na koniec ocena. Moim zdaniem mocna 4/5.
Bardzo dobra książka warta przeczytania
Profile Image for wyczyt_ana Paula.
731 reviews31 followers
June 19, 2025
ocena: 2,9/5 🌻
forma: 🎧

- ciężko miło mi napisać kilka słów o opowiadaniach na 3 strony, także starałam się je po prostu jako tako ocenić, cały zbiór oceniam na ciekawy ale zdecydowanie Pan Zajdel siedzi mi mocniej w dłuższej formie ( myślę że w audio uciekło mi jakieś opowiadanie i go nie oceniłam sori) -


1 opowiadanie - 3/5 🌻 [ podoba mi się idea i morał ale jest dość prosta i za prosto podana]
2 opowiadanie - 4/5 🌻 [chciałabym przeczytać całą książkę i poznać rzeczywistość bohaterów tego świata] • love the idea
3 opowiadanie - 4,5/5 🌻 💔
4 - 3/5
5 - 2/5
6 - 1/5
7 - 3/5
8- 2/5
9 -1,5/5
10 - 3/5 za zakończenie
11- 3/5 za zakończenie
12 - 3/5
13 - 2.5/5
14 - 2/5
15- 3/5
16 - 2/5
17- 3/5
18 - 2/5
19 - 4/5
20 - 2/5
21 - 2/5
22 - 5/5
23 - 3/5
24 - 2/5
25 - 2/5
26 - 2/5
27 - 3/5
28- 4/5
29 - 2/5
30 - 3/5
31 - 3/5
Profile Image for Marek Tomalski.
131 reviews5 followers
October 16, 2021
Zaprawdę, mówię Wam, wiele perełek w tym zbiorze 33 opowiadań. Chyba najbardziej zapadło mi w pamięć opowiadanie „Ten piękny dzień”. Chylę czoła przed wizjonerstwem Pana Janusza A. Zajdla. Zważywszy, że mają po 50 lat, wiele z nich nie straciło nic na swojej aktualności! Sporo opowiadań to zaczyn i szkielet do być może dłuższych powieści. Niektóre stanowią zamkniętą całość. Każdy znajcie coś dla siebie. Na pewno będę do nich wracał. Pan Janusz A. Zajdel się nie starzeje. Must-read dla zwolenników literatury popularno-naukowej.
Profile Image for Redrumfoeceip.
267 reviews6 followers
April 10, 2023
Relacja z Pierwszej Ręki to idealne opowiadanie na Wielkanoc :)
Felicitas to idealny scenariusz sezonu Białego Lotosu.
Część z pozostałych jest fenomenalnych, część jest dobrych a część przeszły bez echa i nawet o nich mogę już nie pamiętać. Ale całość zbioru to piękne pożegnanie z Zajdlem, już nic nieodkrytego przeze mnie pozostało w jego zbiorze, raptem opowiadania, które nie doczekały się jeszcze jakiegoś sensownego wydania.
Profile Image for wandersea.
383 reviews28 followers
December 27, 2024
8.5/10 Uwielbiam. Oczywiście, jak w niemal każdym zbiorze opowiadań (szczególnie tak obszernym) znajdą się te lepsze i te słabsze momenty, ale tu zdecydowana większość zachwytów. Często miałam ochotę do niej wracać. Błyskotliwe historie, czasami z humorem, ze zwrotem akcji, angażujące. Zupełnie nie ma dla mnie znaczenia "jak się zestrzały", jak bardzo realne czy sprzeczne z zasadami nauki są wizje tych światów - przyciągają kreatywnością i lekkością, z jaką prowadzona jest fabuła.
Profile Image for Marek Pawlowski.
460 reviews19 followers
March 14, 2021
Uwielbiam Zajdla. Jest to ścisła czołówka starej polskiej literatury sci-fi. Słowo “starej” użyte umyślnie i niepejoratywnie. Jest coś w literaturze z tego okresu, co ma ten niesamowity PRL-owski klimat. To spojrzenie na świat z lat siedemdziesiątych, osiemdziesiątych, które się po prostu czuje. Bardzo polecam.
154 reviews
April 27, 2021
Świetny wybór. Na półce powinny leżeć zaraz obok Dzienników Gwiazdowych i Pilota Pirxa. Niektóre śmieszne inne straszne a inne po prostu o rakietach i kosmosie. Zawsze gdzieś czai się drugie dno i to często takie z tych grząskich i wciągających. Nie rozumiem dlaczego nie przeczytałem tego już 20 lat temu.
This entire review has been hidden because of spoilers.
138 reviews1 follower
November 18, 2023
Przeczytałem jako ebook. Znałem wcześniej wiele z tych opowiadań. Szczególnie spodobały mi się Dokąd jedzie ten tramwaj? - humorystyczne opowiadanie o inflacji nauki, Chrzest bojowy - o odbieraniu człowieczeństwa, 869113325 - humorystycznie o świecie przyszłości i Felicitas - o miłości i spełnianiu życzeń. Dobra rozrywka i kilka okazji do refleksji.
Author 10 books7 followers
December 20, 2021
Fantastyka niskich lotów. Poza trzema niezłymi kawałkami większość zamieszczonych tu opowiadań jest żenująco słaba. Czasem brak fabuły, czasem pomysł jest od czapy, niekiedy autor używał słów, których znaczenia nie znał. Kiepsko.
Profile Image for Jerzy Baranowski.
217 reviews6 followers
August 18, 2022
To już koniec mojej retrospekcji zajdlowej. No niestety, za wyjątkiem Paradyzji to wszystko się dramatycznie zestarzało. W całym zbiorze może ze dwa dobre opowiadania. Reszta wałkowanie w kółko tych samych pomysłów. Męczyło mnie to przeokrutnie 1.5/5
330 reviews2 followers
August 9, 2025
Jestem pod dużym wrażeniem, jak wiele teraźniejszości autor był w stanie przewidzieć w swoich opowiadaniach.
Zaskoczyło mnie to, że dużo opowiadań lekko ocierało się o sci-fi podczas gdy pełnowymiarowe powieści Zajdla to sci-fi w pełnej krasie.
Profile Image for Mikolajl.
73 reviews1 follower
April 29, 2024
Fantastic collection of Janusz Zajdel's short stories. The variety of the stories is great and a lot of them very prophetic and current by today's world events.
Profile Image for Anna Lagwa.
28 reviews
April 27, 2025
Jak wiele dzisiaj z tych opowiadań nadawało by się na chociażby odcinek "Black Mirror"!
80 reviews
December 18, 2025
Świetnie skomponowany zbiór opowiadań - każde trzyma poziom! Zaskakujące jest jak wiele bolączek teraźniejszego świata autor przewidział... sztuczna inteligencja (Dyżur, Iluzyt), niepohamowany kapitalistyczny rozwój itp.
Profile Image for Krzysztof.
355 reviews14 followers
July 20, 2015
Ten zbiór opowiadań jest dla mnie dowodem, że Zajdel powinien był zostać przy krótkich formach. Żadna jego inna rzecz, żadna z kultowych powieści nie jest tak dobra, jak najsłabsze opowiadanie z "Relacji". Mistrzowsko napisane - pomysł, wprowadzenie, realizacja. Jest tutaj kilka perełek, garść dobrych koncepcji i jedno czy dwa opowiadania które mimo wszystko padły ofiarą słabego rozwiązania lub nazbyt skomplikowanego pomysłu. Ale stanowcza większość to doskonały przykład na to, jak tworzyć opowiadania.

Gdyby "Paradyzja", "Limes Inferior" czy "Wyjście z cienia" zostały skrócone do objętości najdłuższego z opowiadań z tego zbioru, byłyby niepomiernie lepszymi utworami. Rzekłem.
Displaying 1 - 30 of 34 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.