Putins Armee der Trolle: Der Informationskrieg des Kreml gegen die demokratische Welt

by Jessikka Aro, Katharina Diestelmeier (Translator), Enrico Heinemann (Translator)

Nicht nur Putins Militärapparat, auch seine Propagandamaschine läuft seit dem Überfall auf die Ukraine im Februar 2022 auf Im Netz führt die russische Regierung einen Cyberkrieg gegen unliebsame Zivilisten, Politiker und Institutionen aus dem In- und Ausland. In ihrem Debüt Putins Armee der Trolle legt die preisgekrönte – und wegen ihrer kritischen Berichterstattung verfolgte – finnische Investigativjournalistin Jessikka Aro die Strategien hinter der Propagandaschlacht des Kremls offen. Sie schildert, wie vom russischen Staatsapparat orchestrierte Internettrolle systematisch gegen Oppositionelle, Medienhäuser und NGOs hetzen und nahezu unbemerkt an der Destabilisierung westlicher Demokratien arbeiten, etwa durch das bewusste Anheizen politischer Unstimmigkeiten innerhalb der Europäischen Union sowie die massive Beeinflussung der Wählerwahrnehmung im Vorfeld der US-Wahlen 2016 oder des Brexit-Referendums. Aros schockierende Schilderungen, in die Insiderberichte und ihre eigenen traumatischen Erfahrungen mit den Trollen Putins einfließen, lassen keinen Zweifel daran, dass Russland in Form von Internet-Spionage, Social-Media-Trolltum und Deepfakes alle Register des Cyberkriegs zieht, um Fehlinformationen zu verbreiten und seine Feinde auszuschalten. Eine unverzichtbare Lektüre für alle, die die Netz-Propaganda des Kremls als elementaren Bestandteil russischer Kriegsführung verstehen und ihr etwas entgegensetzen wollen.

Genres: Nonfiction, Politics, Audiobook, Russia, History, Finnish Literature, Society

412 pages, Kindle Edition

First published January 1, 2019

About the author

Jessikka Aro (b.1980) is a Finnish journalist working for Finland's public service broadcaster Yle and an author of a non-fiction book Putin's Trolls.

In September 2014, she began to investigate pro-Russian Internet trolls, but became a victim of their activities herself. This harassment led to three people being convicted in October 2018.

In 2019 she was notified that she was to receive an International Women of Courage Award from the U.S. Department of State but this was rescinded just before the ceremony.

According to Aro and U.S. officials familiar with the internal deliberations, the award was rescinded after U.S. officials reviewed Aro's social media posts and found she had criticized President Donald Trump.

A US State Department spokesperson did not respond to questions on the identity of the decision maker or the reasons for the decision.

Reviews

[Richard Derus · Rating 4 out of 5]

Real Rating: 4.5* of five, rounded down because the story is more important than the telling

I RECEIVED A DRC FROM THE PUBLISHER VIA EDELWEISS+. THANK YOU.

My Review: First, read this:

By the time of my forced departure, I had endured a two-and-a half-year campaign of death threats and libelous news articles. Online hate sites had brainwashed even some of my friends, turning them into enemies. These same sites portrayed me as a criminal, a liar, and mentally ill. Anonymous users suggested various methods of killing myself. One stranger proposed that I hang myself, while another recommended a 'Russian suicide': someone would push me under the metro, but in a manner staged as self-inflicted. A third individual wished that someone would put a “bullet in the whore’s head, Russian style.” Each time I opened my laptop, or glanced at my phone, I was forced to read snuff fantasies about me produced on an assembly-line scale. I was afraid that the psychological violence would at any minute spill out of the internet into the physical world...I had become the target of such vitriol for one reason only: I was a journalist investigating Russian social media information warfare.

It is chilling to read this book in close temporal connection to Bill Browder's unnervingly personal account of the strains and hazards he and his fellow anti-Putin activists underwent in their ongoing campaign against state-committed murders and actions designed to silence opposition to their kleptocratic agenda.

Jessikka Aro was awarded a 2019 International Women of Courage Award by the US State Department. This was rescinded by the administration then in power...could this be because the Russian asset "leading" it was not about to let his friend Little Vladdy Pu-Pu be discommoded by recognition of his thuggishness getting praise from our government? We may never know. Our grandchildren might.

It's enough to gag a maggot.

Anyway, I didn't start this read calm, cool, and collected, but outraged and indignant. None of those emotional realities calmed under the influence of Author Aro's story. It's as infuriating as you can possibly imagine. Then multiply by ten thousand...read Browder's book, too. These are two people, individuals, trying to hold a world "leader" accountable for civil and criminal violations of international law. They've been subjected to horrific amounts of stress and malicious targeted activity. They've never, ever stopped being at the forefront of the anti-Putin infowars, either.

All the respect in the world to both Author Aro and Author Browder. Standing up for years under the onslaught of the troll factory run by a state leader can not have been easy.

[Asko · Rating 5 out of 5]

Fantastic collection of studies about Russian information warfare. It's very eye opening book how Russian trolls are doing what they do and how people can detect the information obfuscation. Also the sources where Russian propaganda is spread is a bit scary to know.
I think this is a must read book for everyone living this current world.

[Kuszma · Rating 4 out of 5]

Ez a kötet tulajdonképpen két szálon fut. Az egyik egy átfogó példatár arról, hogyan működik az orosz információs hadviselés. Ez a rész rendkívül informatív, és egészen váratlan helyeken tud rámutatni a Kreml agresszív viselkedésére, illetve nagyon szépen ábrázolja a módszerek széles skáláját. Akad itt finom külpolitikai nyomásgyakorlás (mint az igen összetett norvég-orosz kapcsolat esetében), klasszikus hírközlésnek álcázott propaganda (lásd a Russian Today működését), illetve bizonyos közéleti szereplők lefizetése és átállítása (ez nagyjából mindenhol előfordul, ahol a politikai aktorok jobb szeretik a Patek Philippe Nautilus órákat a demokráciánál). A leglátványosabb mindazonáltal az úgynevezett "shit storm", amiben a Putyinnal kritikus célszemélyre ráuszítják a szentpétervári trollgyárat, akik becsületsértések, konkrét fenyegetések és gyalázkodások özönével árasztják el a delikvens feedjét, arra kényszerítve, hogy azok ellen védekezve a végkimerültség határára sodródjon, és végül feladja.

A trollhad amúgy két részre osztható: egyfelől vannak a hivatásos profik, akik Szentpéterváron 24 órás műszakban gyártják az üzenet magvát (illetve az ő kihelyezett tagozataik, akik nem ritkán nyugati pártszerűségekhez köthetőek), másfelől meg vannak a "hasznos hülyék", akik önkéntesként segítik az offenzívát, mert nem túl okosak. Ezek a "hasznos hülyék" jellemzően a társadalom leszakadtjai közül jönnek*, akiket az orosz média remekül manipulál: létrehozza számukra azokat a zárt tereket, ahol felhízlalhatják egymást saját előítéleteikkel, és meggyőzi őket, hogy többet tudnak az átlagnál, akiket a mainstream média elbódított**. Ezek a szegény hülyék innentől azt hiszik, csak mert a facebookon láttak valami homályos, photoshoppal erősen megbolondított videót, rögtön szakértői lettek mind a Közel-Keletnek, mind az ukrán háborúnak, mind a vírusvédelemnek. Innentől kezdve (újabb paradoxon!) ezek az önkéntesek önmagukra mint a szólásszabadság harcosaira kezdenek tekinteni. Mert a szólásszabadság orosz értelmezésben azt jelenti, hogy aki nekünk nem tetszik, arra bármit lehet mondani, de csak máshol, mert ugyanezért Moszkvában rövid úton agyonvernének bizonyos kormányközeli huligánok, akikről a helyi ügyészség aztán kiderítené, hogy valójában nem is léteznek, az a kétballábas ellenzéki újságíró igazából saját magát verhette agyon puszta provokációból. A szólásszabadság ilyetén definiálása az orosz információs háború egyik kulcsjelensége - holott épp a szólásszabadság védelmében van szükség arra, hogy a közbeszédben az agresszió korlátozva legyen, a tény és vélemény pedig megfelelőképpen elkülönüljön.

Aro bemutatja azt is, milyen megküzdési stratégiák alakultak ki ezzel a módszerrel szemben. Itt van Roman Burko, az ukrán InfoNapalm alapítója, aki a kutyaharapást szőrivel módszerben hisz. Magyarán visszatrollkodja a trollokat, hogy attól koldulnak. Nyilvánosságra hozza az orosz katonák adatait, túlterheléses támadással teszi elérhetetlenné az ellenséges oldalakat, beleáll a pofozkodásba teljes lendülettel. Vagy itt van Bill Browde, akinek oroszországi üzleti érdekeltségeit Putyin nemes egyszerűséggel lenyúlta, a Browde-ot képviselő ügyvédet, Magnyickijt pedig a helyi rendőrség pártfogásába ajánlotta, ahol annak rendje és módja szerint agyonverődött. Browde azóta arra tette fel az életét, hogy kapcsolatait mozgósítva lobbizik Putyin ellen, nem is siker nélkül: keresztülverte az amerikai kongresszuson az ún. Magnyickij-törvényt***. Vagy épp itt van Eliot Higgins... de róla később.

És akkor a másik szál. Mert ezt az egészet Aro személyes élményei fogják keretbe, aki maga is egy shit strorm kellős közepébe került. Ez a szakasz felettébb egyszerre érzelmes és repetitív: mondjuk ki, helyenként a bulvár jegyeit mutatja. Ez jó ideig zavart is. Hogy a leíró, szakmai passzusokat ilyen érzelmekkel operáló részek szakítják meg. De aztán rájöttem, hogy pont ez a lényeg: Aro a saját tapasztalatait közel hozva azt akarja elérni nálam, hogy átéljem azt a személyes veszteséget, amit egy ilyen koncentrált gyűlöletcunami okoz az emberben. Az összeomlást, a fájdalmat, a menekülés vágyát.

Mert - visszatérve Eliot Higginsre - nyilván lehet erre higgadtan is reagálni. Szarni a trollokba, arra apellálva, hogy akiknek a véleménye számít, azok úgyse a Russian Todayből meg a 888-ról tájékozódnak, akik meg igen, azokra keresztet vethetünk. Mi csak csináljuk a saját dolgunkat, működtessük profin a Bellingcat oknyomozó portált. Ne hagyjuk, hogy bárki elterelje a figyelmünket a tényekről, legyünk elegánsak, rázzuk le a mocskot magunkról, mint kutya a vizet, tegyük nyilvánvalóvá, hogy a hülye lehet hangosabb, de attól még hülye marad - csak éppen hangos hülye. Csak hát nem tud mindenki ilyen arisztokratikusan viselkedni, ha ráborítják a budit. Az ő érdekében létre kell hozni azt a teret, ahol véleménye miatt nem érzi létében fenyegetve magát. És ehhez bizonyos átfogó törvényi szabályozások szükségesek. Mert különben megesznek minket azok, akiket az absztrakt demokratikus elvek annyira sem érdekelnek, mint egy agonizáló muslica.

* Megérne egy komplett tanulmánykötetet, hogy egy ex-KGB-s által vezetett hatalom (no és a deklaráltan kommunista Kína) miért talál természetes szövetségest a nyugati országok szélsőjobboldalában (ahogy amúgy a szélsőbalban is). Akárhogy is, ez számomra azt jelzi, hogy ezek a csoportok nem a saját hazájukat szeretik - azt bármikor elárulják egy idegen hatalomnak -, hanem a saját véleményüket.
** Állandó trükkje a trolloknak, hogy a saját jellemzőikkel a másikat címkézik. Ha nem olvastak utána valaminek, akkor a másik olvasson többet. Ha ők kokettálnak ex-kommunistákkal, akik a szovjet érdekszféra újraélesztésén dolgoznak, akkor a másik a bolsi. Ha ők uszítanak más etnikumok ellen, akkor a másik a náci. (Ez utóbbit nevezi amúgy Snyder skizofasizmusnak.) Ezzel nem is lehet mit kezdeni, ha felszólítjuk őket arra, hogy definiálják a fogalmat, legfeljebb érzelmi alapú süketelésbe kezdenek. Hagyni kell őket a csába.
*** A Magnyickij-törvény lényege, hogy azon orosz állampolgárok, akiknek kimutatható közük van Magnyickij meggyilkolásához, nem léphetnek a törvényt ratifikáló ország területére, nyugatra mentett vagyonukat pedig zár alá helyezik.

[cypt · Rating 4 out of 5]

Karo skaitinys, sunkus skaitinys - viena yra skaityt apie Putino oligarchus ir jų varkes, o kita - kaip visam pasauly žmonėms yra žlugdomi gyvenimai, dažnai vien dėl to, kad jie dirba savo darbą. Liūdna skaityt ir net apima šiokia tokia gėda, kad dirbi darbą, už kurį nežlugdo. Bet tai durna mintis, tarsi kentėti už tai, kad dirbi, ką moki ir gali, būtų kažkokia pareiga / teigiamybė. Vos ne dostojevskiška, gal net kuris nors Karamazovas taip šnekėjo?

Jessikka Aro pasakoja apie tai, kaip ją pačią persekiojo už tai, kad ji pradėjo rašyti straipsnius apie Rusijos trolių fabrikus, šmeižė, juodino, taip pat mini daugelį kitų žinomų ir nežinomų atvejų: Magnickį, Renatą Jušką, Malaizijos lėktuvą ir Bellingcat, Piterio trolių fabriką etc etc. Kaip ir daugelyje panašių knygų, parašytų žurnalisčių ir žurnalistų, labai daug info ir, jei specialiai nesidomi, gana greit didelę dalį pamiršti. Kas man užkliuvo - iki šitos knygos ir jos apžvalgų nežinojau, kiek rusiškas projektas yra "Wikileaks", vienu metu atrodė, kad vat kaip gerai, votergeitas, anarchija, reikia viešint visus valdžios šūdus. O pasirodo, kad eilinį kartą - rusyno projektas.

Bet net jei ir nieko po savaitės nebeatsiminsiu, net jeigu supratau kokius 20 % knygos, tas ją skaitant kylantis įspūdis, kad vat šitas dalykas yra visur persismelkęs blogis, yra labai šiurpus ir nepaliekantis. Ir dėl to net labai tolimose ir tarsi nesusijusiose srityse žmonės žūna, nusižudo, netenka savigarbos ir gyvenimo. Kaip gali viena vieta, viena valstybė VISĄ LAIKĄ būti pasaulio šikna? Ir tas kasdien matosi ir visų delfių antraštėse. Liūdna.

[Alan (the Lone Librarian rides again) Teder · Rating 5 out of 5]

Opposing Russian Troll Warfare
Review of the Ig Publishing paperback edition (2022) updated from the Putin's Trolls hardcover (2019) translated from the original Finnish language Putinin trollit : tositarinoita Venäjän infosodan rintamilta (2019)

Don't look for an unbiased review here. With my Estonian / Baltic heritage I have had family murdered by the Russians at least as far back as 1917, imprisoned & marked for execution in 1940, and fleeing their self-proclaimed 'liberation' in 1944.

This is a 5 star rating for the long-term research by Finnish Public Broadcaster YLE journalist Jessikka Aro into the pro-Russia anti-West propaganda campaigns of what she labels as "Putin's Trolls". The trolls can range from actual workers at the Internet Research Agency (aka The Troll Factory) in St. Petersburg, to paid workers/reporters/hactivists in the West (often working for Russian funded news organizations) to simple "useful idiots*" among Western influencers. Recent examples of the latter would be financier Elon Musk with his appeasement polls on Twitter and ex-Pink Floyd musician Roger Waters with his delusional & incendiary anti-West pro-Russia statements and interviews.

Aro began her research in 2014 while observing the propagandization of the Crimean invasion by Russia at the time. Her work and columns as published by broadcaster YLE were attacked and vilified and she herself was targeted for harassment by Finnish-based pro-Russian bad actors such as Johan Bäckman and Ilja Janitskin, primarily through the media of MV-Lehti. The use of threats of violence and sexual harassment are especially characteristic of the trolls in the case of female reporters. Despite being defended by her employer and colleagues, Aro temporarily moved away from Finland and didn't return until she met her attackers in court cases in 2018.

While telling her own story throughout the book, Aro includes the stories of other activists or journalists who have been targeted by Russian trolls, whether through overt public attacks, accusations & lawsuits or insidious harassment campaigns. Some of these prominent examples are:

Financier Bill Browder (in the chapter "The Businessman") who has turned his effort to seek justice for his murdered Russian lawyer Sergei Magnitsky into a worldwide campaign to sanction Russian criminal profiteers.

Open-source researcher Eliot Higgins (in the chapter "The Investigator") and his organization & website Bellingcat, who first exposed the Russian military's downing of Malaysian Airlines flight MH17 over Ukraine in 2014.

Journalist Liz Wahl (in the chapter "The Insider") who naively first joined the news organization RT (Russia Today) thinking that it was a legitimate news broadcaster, only to discover its pro-Russian bias and who subsequently made a public on-air resignation which went viral in 2014.

Although this is the 2022 paperback edition of Aro's book, it does not contain information about the use of propaganda in the current Ukrainian-Russian conflict (i.e. from February 2022 onwards). There are segments of the book which indicate that it was updated in late 2021 from the original English language hardcover edition of 2019. There is no translator credited in the paperback, so presumably Aro translated the book herself based on the 2019 Finnish language original.

The book includes an extensive 34-page section of Notes, many of which include links to the source articles or videos. This would be especially handy if you are reading the eBook edition.

Trivia and Links
Author Jessikka Aro recently appeared at the Toronto International Festival of Authors 2022.

* Although often attributed to Russian Communist leader Vladimir Lenin, there is no evidence that he ever used the phrase. A "useful idiot" is "a person perceived as propagandizing for a cause -- particularly a bad cause originating from a devious, ruthless source -- without fully comprehending the cause's goals, and who is cynically used by the cause's leaders." (Definition from Wikipedia)

[Ville Kilpiä · Rating 5 out of 5]

Tämä on erittäin tärkeä puheenvuoro nykypäivän tiedonkulusta, mielipidevaikuttamisesta ja laajemmin länsimaisen demokratian tilasta. Toivon, että mahdollisimman moni lukee kirjan.

[Dorin · Rating 3 out of 5]

Trebuie să spun din start că mă așteptam să fie altceva această carte. Despre Jessikka Aro nu știam prea multe, dar știam că a scris despre fabrica de troli de la Sankt Petersburg. Bănuiam, greșit, că în cele 400 de pagini va dezvolta acest subiect. Din păcate, despre lucrul ei și despre articolele și reportajele despre trolii lui Prigojin abia a vorbit. S-a concentrat pe hărțuirea la care sunt supuși jurnaliștii din întreaga lume din partea mașinării de dezinformare rusească. Și acest subiect e interesant, doar că nu se lega cu așteptările mele inițiale.

Mai pe scurt, Aro, angajată la compania publică finlandeză de radiodifuziune Yle, a decis, prin 2014, să analizeze activitatea trolilor ruși pe rețelele sociale. Astfel, a intrat și ea în vizorul și colimatorul acestor troli. Dacă la început credea că sunt poate cazuri izolate, a descoperit un efort concertat, organizat de a o discredita pe ea, în particular, din cauza articolelor sale, și întreaga democrație finlandeză (dar nu numai). În centrul acestui efort erau doar câteva personaje, despre care autoarea bănuiește că erau doar niște fețe publice, în spatele cărora se ascundeau personaje mai importante, și un site de dezinformare, care a publicat sute articole în care încerca să o discrediteze, să promoveze diferite teorii aberante despre ea, să-i folosească trecutul și informații personale. Dacă la început a luat tot acest efort ca pe o glumă, cu timpul campania împotriva ei a început să-i afecteze munca, viața personală și securitatea fizică. A depus nenumărate plângeri la poliție și la organele abilitate, precum și la rețelele sociale folosite în această campanie, fără prea mult succes. Abia peste patru ani, instanța a condamnat principalii orchestratori, dar fără prea mult efect. Campania a continuat. Site-ul în cauză a promovat intens retorica Kremlinului, preluând articole de pe RT, Sputnik și alte platforme rusești de dezinformare, iar personajele de la suprafață au declarat direct că lucrează cu rușii, cu FSB-ul, și s-au afișat public alături de lideri separatiști din republicile ocupate de ruși în Ucraina. Au călătorit chiar și în Siria pentru a face propagandă rușilor.

În tot acest timp, Aro a descoperit și alte persoane, din alte țări, victime ale unor astfel de campanii. Exemple: diplomatul lituanian Renatas Juška, incomod rușilor și bielorușilor; Roman Burko, ucrainean din Crimeea care a pus pe roate platforma de combatere a propagandei rusești InformNapalm; Bill Browder, afaceristul alungat din Rusia și care promovează legile Magnițski în întreaga lume; Thomas Nilsen, de la platforma norvegiană International Barents Observer, care scrie despre activitățile rusești în Nord; Martin Kragh, profesorul suedez care a cercetat și publicat studii despre dezinformarea rusească; Jelena Milić, din Serbia, de la Centrul de Studii Euro-Atlantice; Eliot Higgins, care a fondat platforma de investigații Bellingcat; Liz Wahl, jurnalista care și-a dat demisia de la RT America în direct, în 2014, înainte de a fi clar că RT e un instrument de propagandă rusească. Toți acești oameni au avut de suferit de pe urma hărțuirii trolilor. Acest lucru le-a afectat capacitatea de a-și face munca, viața personală, relații personale și profesionale și le-a murdărit imaginea. Fiecare a luptat cum a putut, dar cu puține rezultate. Din poveștile lor deducem că trolii sunt foarte eficienți. Operează într-o zonă gri, într-un gol legislativ în care autoritățile nu prea au ce să le facă. Folosesc cu succes rețelele sociale și instrumentele google fără să fie opriți, pentru că marile companii IT nu au interesul de a le limita accesul. Autoritățile nu au instrumente, expertiza, competența și timpul necesare pentru a investiga aceste lucruri. Și trolii nu sunt eficienți doar la a hărțui organizat oameni vocali și incomozi, ci și la a manipula publicul și schimba percepții, deosebit de importante în preajma alegerilor.

Aro pictează o imagine foarte sumbră. Încearcă, prin exemplele oferite, să transmită o doză de optimist: ea nu s-a oprit din a lupta cu trolii, alți curajoși la fel, dar mă tem că exemplele nu sunt de ajuns. Am fost mirat să aflu că aceste lucruri s-au întâmplat în Finlanda, țara nr 1 în ceea ce privește libertatea presei, fericirea și în alte statistici pozitive. E o țară dată ca foarte bun exemplu pentru alții. Dacă în Finlanda se întâmplă așa ceva, oare cât de rău stăm noi? Sau poate la noi Kremlinul încă nu depune eforturi multe pentru că nu există o miză prea mare?

Cartea a fost interesantă, dar nota pe care i-o dau nu e foarte mare.

3,4/5

De ce? Pentru că e o carte prea lungă. Nu e o problemă să citesc multe pagini, dar am o problemă când ele sunt inutile. Conținutul putea fi ușor comprimat la jumătate. Apreciez la jurnaliști în special calitatea de a fi conciși și de a exprima multe în puține cuvinte. Aici, Aro, face opusul. Scrie și explică mult, uneori redundant, alteori explică lucruri evidente, repetă idei și povestește cronologic multe lucruri care puteau fi rezumate multe mai bine.

Nici traducerea și nici tehnoredactarea nu m-au dat pe spate. Traducătoarea nu pare să stăpânească prea bine anumite concepte legate de jurnalism, dezinformare sau Rusia. Uneori explică și traduce lucruri care nu necesită explicații, termeni care au intrat deja și la noi în limbă.

[Sandra Koka (pielasit_sirdi)]

Jebkurš, kurš mēģina pietuvoties un atmaskot kaut mazāko daļu no Putina Krievijas smakojošā zirnekļu tīkla, agrāk vai vēlāk tiek apšļākts ar melu indi, kas paralizē jebkādu demokrātisku un tiesīgu brīvās preses atspoguļošanu. Atšķirībā no rietumiem, kur presei- ceturtajai varai tiek piedēvēta sargsuņa nozīme, Krievijā prese ir tikai rupors jeb kremļa un Putina vienvirziena atbalss, kas ne tikai izslēdz jebkādu patiesības atspoguļošanu, bet nodarbojas ar melu propagandu, ilglaicīgi zombējot šīs melu informācijas patērētājus.

''Manuprāt, vissatraucošākā atrastā ietekme bija tā, ka viltus profili bija ieguvuši dažu īstu somu uzticību. Īsti cilvēki izplatīja troļļu materiālu tālāk saviem kontaktiem." (256.lpp.)

Somijas pētnieciskā žurnāliste Jesika Aro, veicot padziļinātu un detalizētu Putina troļļu kampaņu atmaskošanu, pati nonāca dzīvībai un brīvībai bīstamā situācijā, gadiem saņemot gan profesionālajai jomai, gan personīgajai dzīvei vērstus draudus, ne tikai paralizējot pētniecisko darbību, bet arī bailēs liekot pamest savu dzimto Somiju- valsti, kura tiek slavēta ar savu demokrātiju un preses brīvību. Jesika Aro nav vienīgā žurnāliste, pret kuru vērsta mērķtiecīga troļļošana, draudu izteikšana un melu politikas izplatīšana. Viena no zināmākajām Putina opozīcijas žurnālistēm- Anna Poļitkovska, kura sarakstījusi vairākas grāmatas, kas atmasko Putina, kremļa un oligarhu melus, tika nogalināta savā blokmājas korpusā. Reti kurš kremļa opozicionārs var izvairīties no Putina varas.

Šī literārā žurnālisma grāmata atmasko Putina troļļu fabriku mērķtiecīgo propagandu, ar konkrētiem piemēriem, pamatojieties uz avotiem, attainojot Putina manipulēšanas taktiku. Mēs dzīvojam laikmetā, kad informācijas karš sen jau kļuvis par ikdienu, diemžēl troļļošana pastāv daudzās formās, un parasts informācijas patērētājs var nenojaust, ka ne tikai saņem mērķtiecīgu melu devu, bet arī pats kļūst par šīs propagandas izplatītāju. Tāpēc šādas dokumentālā žurnālisma grāmatas ir tik nepieciešamas, lai ikviens spētu attīstīt kritisko domāšanu, izvērtējot jebkuru informāciju, kas parādās internetā, neatkarīgi no medija uzticamības.
Viens no iemesliem, kāpēc troļļošana strādā- nepatiesās informācijas izplatīšana caur uzticamiem un reāliem profiliem, citiem vārdiem sakot- dalīšanās ar melīgiem rakstiem, nepārbaudot to izcelsmi un patiesumu. Troļļošana ir ne tikai uz konkrētu indivīdu vērsta kampaņa, tā ir arī ilgtermiņa un komplicēta valsts sistēmas graušana. Izmantojot mērķtiecīgas tehnikas, kas tiek apgūtas Žurnālistikas fakultātes Militārās mācības nodaļā. Dažas no visvairāk izmantojām tehnikām- "sapuvusī siļķe"-atkārtoti izplatīti melīgi un skandalozi apgalvojumi tik ilgi, līdz tiek sadragāta personaslabā slava. "Lielie meli"-izplatīti tik neiedomājami meli, ka nav iespējams nenoticēt. "40:60 princips"-lielāko daļu-60% stāstot patiesas informācijas, tādejādi iegūstot auditorijas uzticamību, bet atlikušos 40% iebarojot tam melus.

Negribu teikt, ka grāmata ir aktuāla tikai tagad, tāpat kā Poļitkovskas grāmatas un raksti, jebkura Putina un kremli atmaskojoša grāmata ir akūti nepieciešama, lai kā gribētos aizvērt acis un teikt- tas uz manis neattiecas un es nevēlos neko vairs dzirdēt par politiku.
Krievijas vara ir tik neprognozējama, bīstama un jebkuru demokrātisku valsti apdraudējoša- par to visi varēja pārliecināties, kad Krievija iebruka Ukrainā, paralēli bombardēšanai izplatot nepatiesu informāciju, propagandu, falsificējot jebkuru saturu un radot arvien aktīvākas troļļu fabrikas. Ir svarīgi zināt un būt informētam par taktikām, lai spētu atpazīt informācijas patiesumu un neļaut tai manipulēt, vai vēl trakāk- pašam kļūt par melīgā satura izplatītāju.

"Kremlim ir svarīga sajūta, ka tas var veikt informācijas karu. Gluži kā ciemata laupītājs, Krievija grib parādīt, ka var darīt, kā iegribas." (15.lpp.)

Šī nav izklaidējoša lasāmviela, jāņem vērā arī literārās žurnālistikas žanrs, līdz ar to grāmata satur daudz faktu, informācijas un avotu, kas pa maziem solīšiem saliek kopainu. Bet bez šīs informācijas tas būtu literārais darbs un neattaisnotu pierādījumus.
Acis atveroša, informatīva un analītiska grāmata par Putina troļļošanas fabrikām, kas netiek audzētas kaut kur aiz robežas, bet sen jau dzen saknes tepat Eiropas teritorijā.

"Nesaprotamākais bija tas, ka reāli somi, kuri- gribētos domāt- ir izglītoti un prot lasīt, labprātāk iesaistījās cilvēku izsmiešanā, nevis izlasīja un saprata mūsu rakstu saturu." (218.lpp.)

[Katri · Rating 3 out of 5]

Kirja on ehdottoman tärkeä, kiinnostava ja poliittisesti merkittävä. Se ei kuitenkaan tee siitä välttämättä hyvää tietokirjaa. Parhaimmillaan teoksessa on lähes jännityskirhamaista imua - mutta liian usein sorrutaan myös spekulointiin, jossa Aro tuntuu luottavan liikaakin asemaansa "Venäjän trollien uhrin" symbolina. Joka tapauksessa erittäin tärkeä katsaus siihen, miten Venäjä nykymaailmassa vaikuttaa.

[Reetta · Rating 4 out of 5]

Well, if you only read one book this year, this one is a good option. It is not always an easy read because the text is packed full of facts, big ones, small ones, everything cramped up together, so that often you need to put the book down just to breath a little. I think the journalist background of the writer can be seen here, this would have been alright as a much shorter text.
But even so, I recommend this book to everybody. It will certainly open up your eyes about the info wars going on all around the globe. You will never read your facebook the same way again after reading this!
We have really entered the post-truth decade now, and the only way this can be fought is to educate people about the mechanisms and structures of the internet lie campaigns. This book will not bring you joy, but it will make you smarter!

[Jari Pirhonen · Rating 5 out of 5]

Jessikka Aro is Finnish journalist who has been harassed, smeared and threatened since she started to report about Russian disinformation campaigns and troll factories. The book tells not only Jessikka's story, but also stories of several other campaigns where Russia tries to discredit and silence journalists and researchers. Important book, interesting reading.

[Nedyalko Dervenkov · Rating 4 out of 5]

Отличен анализ на фабриката за фейк нюз през очите на потърпевш.

[Mateusz · Rating 3 out of 5]

Pomimo tak interesującego i równocześnie ważnego tematu, tę książkę czyta się naprawdę strasznie. Styl autorki jest tak specyficzny, że trudno jest przebrnąć przez kolejne kartki, a historie przez nią opowiedziane są bardzo przeciągnięte i zbyt szczegółowo opisane, co powoduje, że lektura jest niemalże nieczytelna bez kubka kawy. Co najlepsze samą treść dałoby się skrócić i książka na niczym by nie straciła. Gdyby nie poruszane kwestie, które wydają się dla mnie ciekawe, to odpuściłbym sobie tę pozycję już w połowie.

[Katariina · Rating 3 out of 5]

Tärkeä ja kiinnostava kirja, mutta jotenkin puuduttava lukea. Mulle olisi riittänyt hyvin puolet lyhyempi tiivistelmä.

[Ieva Strazdiņa [mrs.lasitaja] · Rating 3 out of 5]

Ķēros šai grāmatai klāt ar lielu entuziasmu, jo cerēju iegūt atbildes, skaidrojumus un svaigu redzējumu.

Vispirms gribu teikt – visu cieņu autorei par ieguldīto darbu, pētniecību, nepadošanos tad, kad daudzi noteikti būtu padevušies Kremļa spiedienam “aizvērt muti” jeb beigt atmaskot Kremļa netīros darbus. Grāmatā ir informatīvi bagātīgs materiāls, kas caur vairākām lietām parāda un skaidro kā darbojas Kremļa propaganda, kas ir šīs propagandas vēstneši, kādā veidā Kremlis ietekmē pasaules politiku, kas savukārt nodrošina Kremlim labvēlīgus apstākļus savas ļaunuma sēklas sēšanai jau lielākos apjomos. Skandalozākais gadījums viennozīmīgi ir Kremļa ietekme uz ASV vēlēšanām 2016.gadā, kur par prezidentu kļuva Tramps. Pārdomām - 2019. gadā ASV Valsts departaments par drosmi grāmatas autorei piešķīra balvu Women of Courage Award. Tā brīža ASV prezidents Tramps neatļāva Dž. Aro šo balvu pasniegt.

Un tagad BET. Grāmata nav uzrakstīta diez ko aizraujošā veidā. Autore apskata virkni skaļāku un mazāk skaļu lietu, kas parāda, kā pasaule tiek troļļota. Man bija grūti nofokusēties uz blīvo tekstu un tikai reizumis patiesi iespīdējās acis, izlasot kādu sulīgāku salīdzinājumu vai netīkamu pareģojumu. Grāmata ir tāda “Nekā personīga” vai “Re:Baltica” stilā veidota izpēte un, manuprāt, šie raidījumi izcilā veidā atspoguļo dažādus politiskus procesus, saistības un aisberga neredzamās daļas, bet grāmatā šāda veida pieeja priekš manis bija vienkārši par sausu. Es būtu vēlējusies, lai šis nozīmīgais vēstījums būtu bijis “iepakots” uzrunājošākā veidā, jo saturiski, protams, šī ir ļoti vērtīga grāmata.

Grāmata ir izdota 2019.gadā un būtu ļoti interesanti redzēt kā šis pētījums attīstītos šodien, kad izskan viedokļi, ka vismaz ārpus Krievijas – pasaule sāk Kremli pārspēt informatīvajā karā.

[Anastasia Alén · Rating 5 out of 5]

Harvoin törmää Aron kaltaisiin totuuden sankareihin. Putinin trollit on rohkeimpia ja upeimpia lukemiani teoksia.

Monet kappaleet käsittelivät itselle tuttuja aiheita: mm. venäläisten toimittajien katoaminen, Bill Browder, Luke Harding, Krimin kriisi ja Itä-Ukrainan sota. Mikä tuli uutena on mitä tapahtuu pohjoismaissa: The Independent Barents Observer, miten norjalaisia toimittajia painostettiin kirjoittamaan tietynlaisia juttuja tai Aftonbladetin "puolueettomuus". Aron kokema ja kuvailema noitajahti on vaikeaa luettavaa. Häneen kohdistettu vainoaminen on kuin Hollywood elokuvasta paitsi, että ikävä kyllä tämä ei ole fiktiota.

Kirja uppoutuu hyvin laajaan aiheeseen ja materiaalia riittää moneen kirjaan. Aro halusi kertoa niin paljon kuin pystyi kerralla. Tämän vuoksi tuloksena on tiivis paketti, joka voi olla haastava monelle lukijalle. Toivon, että Aro tai joku muu ottaa näistä enemmän Suomessa kiinni. Mikä tässä jää eniten mieleen ovat Aron kokemukset ja herää kysymys että miten me takaamme, että vastaavaa ei käy muille suomalaisille toimittajille. Miten takaamme, että muillakin riittää rohkeus.

Olen varhaisteinistä ihaillut Politkovskajaa ja pitänyt häntä tutkivan journalismin ykkösenä. Aro nousi juuri kakkoseksi.

Lämpimät suositellut.
Lukekaa tämä, lukekaa Politkovskajan teokset Putin's Russia: Life in a Failing Democracy , lukekaa Mafia State: How one reporter became an enemy of the brutal new Russia, Browderin Red Notice: A True Story of High Finance, Murder, and One Man's Fight for Justice ja valitkaa oma puolenne.

[Piotr · Rating 5 out of 5]

Moim zdaniem jest to bardzo dobra i potrzebna książka, która pozwoli zrozumieć co się wokół nas dzieje.
Autorka na kilku przykładach odsłania zasady funkcjonowania zależnych od Kremla mediów i grup "trolli", ich wzmożona aktywność w szkalowaniu przeciwników służy do wywołania efektu "kuli śnieżnej" w postaci zaangazowania łasych na propagandę ludzi do coraz brutalniejszych ataków. Obraźliwe i wulgarne ataki na przeciwników lub demaskatorów nie mają wiele wspólnego z odkrywaniem prawdy, a służą głównie do ich zastraszenia.
Jessikka Aro zwróciła uwagę na hybrydową wojnę informacyjną, którą prowadzi Putin na wielu frontach, głównymi wrogami są sąsiednie państwa, kraje UE, Stany Zjednoczone i NATO.
Może jestem przeczulony w tym względzie, ale mam wrażenie, że w Polsce przeszliśmy do faktu funkcjonowania "farm trolli" za wschodnią granicą jak do psich kup na chodnikach - no są i co zrobisz?
Niezwykle ciekawy jest rozdział "CZŁOWIEK ŚCISŁEGO KRĘGU – LIZ WAHL" odsłaniający kulisy funkcjonowania angielskojęzycznego serwisu informacyjnego Russia Today w USA. Czytając ten rodział uświadomiłem sobie, że bardzo podobny schemat działania serwisu informacyjnego możemy zaobserwować w przypadku rodzimego TVP Info - przypadek?
Ogromnym minusem tej książki jest fatalne tłumaczenie na język polski, wieloktornie odnosiłem wrażenie, że zostało ono zrobione przy pomocy Google Translatora bez żadnej korekty redakcyjnej.

[Virga · Rating 4 out of 5]

Nesu pripratusi prie žurnalistinių knygų, mažai jų skaitau, ir toks faktų vardijimas (kartais vienoj pastraipoj yra tik vienas sakinys ir tokių "pastraipų" penkios viena po kitos...) be galo apsunkina skaitymą, atrodo, kad ataskaitą skaitai, o ne knygą. Tai čia apie stilių. O dėl turinio, tai tokiems naiviems žmonėms kaip man ten tikrai bus atradimų. Man buvo va tokių, pavyzdžiui.

Pirmiausia nustebau dėl to, kokiu mastu bet ką galima prisiūt bet kuriam žmogui, ir minios to žmogaus nepažįstančių (ir šiaip nesusigaudančių) tiki - tiesiog dėl to, kad perskaitė arba pamatė ekrane. Kažkaip mastas iki šiol nebuvo aiškus, atrodė, kad vis tiek kompromatai tam naudojami, ir kad jie imami iš kažkokio neviešo žmogaus gyvenimo, etc. Nieko panašaus, bet kuris žmogus gali bet kokių žinių apie save staiga pasiskaityt geltonoj spaudoj ar fb.

Antra, labai akivaizdžiai pasimatė, kad daugumoje regiono valstybių (toks įspūdis susidarė, nebuvo šia prasme apibendrinimų, kaip ir bemaž jokia kita prasme), t.y. rytų ir vidurio Europoj, taip pat ir Suomijoj, ir dar tikriausiai daug kur kitur putiną palaiko būtent radikalai dešinieji, t.y. tikriniai naciai. Buvo apie ką susimąstyt ir Lietuvos kontekste.

Ir trečia, kad Assange'as ir WikiLeaks vis prafigūruoja vienam ar kitam kontekste būtent putino trolių pusėj, niekad ne priešingoj.

[Asia · Rating 5 out of 5]

Jeśli przyjdzie Ci przez głowę myśl, że krzyczący nagłówek np. 23 domy seniorów wytrute szczepionką, może ujawnić jakąś prawdę albo jeśli oglądasz filmy z żółtymi napisami, to najpierw w tę głowę się walnij, a potem przeczytaj tę książkę.

Choć to zapewne moje czcze życzenie.

[Cosmo · Rating 5 out of 5]

Insane stuff. Everybody needs to read this or at least about (Russian or other) disinformation campaigns.

[Raimonda Bernotiene · Rating 5 out of 5]

Labai labai patiko. Daug informacijos, daug naujų dalykų sužinojau ir kaip rusų propaganda veikia vos ne kiekvieno kasdieninį gyvenimą ir plauna žmonėms smegenis arba tiesiog susuka taip, jog nebesupranti kas tiesa, o kas melas. Labai įdomi Balkanų dalis. Tikrai mažai žinojau. Žaviuosi jaunos autorės ryžtu ir drąsa, nes ne kiekvienas rizikuotu savo gyvenimu, kad parodyti kas ir kaip veikia su rusų propaganda. Jie kanda skaudžiai.

[Filip · Rating 3 out of 5]

I have a problem reviewing this book. First of all, let me be clear on one thing: I absolutely believe everything the author wrote and admire her for picking up this uneven fight. The problem arises that, since the author is a party in this fight, having been targeted by pro-Russia trolls, by definition she cannot be impartial and it shows. Still, as I said, I believe what she writes to be truth - at this point, with the war in Ukraine raging on - people are much more aware of how Russian propaganda machine works.

The bigger problem with the book is... that while it speaks of very important things, that influence (or try to influence) us all... it just isn't written in a very interesting way. An endless list of cases where Russian trolls lied or bullied someone. It can get downright depressing... but sadly it also means it gets kinda repetitive.

The parts concerning Trump's administration, Alex Jones and his Infowars as well as the Sandy Hook massacre are more interesting, but there isn't that much about them in the book.

For all its faults, I think it showcases really well the threat of this new type of warfare and for this reason alone it is worth reading.

[Maćkowy · Rating 3 out of 5]

Spodziewałem się więcej, myślałem, że ta książka wgniecie mnie w fotel, że będę co dwie strony parskał święcie oburzony wykrzykując: “nie! Niemożliwe!”, że z “Trolli” lepiej poznam mechanizmy działania niesławnej petersburskiej farmy, no po prostu, że będzie więcej teorii wojny hybrydowej.
Tymczasem książka Jessiki Aro to zbiór niezłych (średnio przetłumaczonych) reportaży o ludziach, którzy stanęli na drodze putinowskim interesom, w ten czy inny sposób wzbudzając gniew moskiewskiego wodza i odwet z jego strony. Chwała autorce za to, że wzięła się za tak żmudny i niebezpieczny temat i myślę, że warto po Trolle sięgnąć, bo jest tu kilka mocnych historii.

[Ivana Krekáňová · Rating 5 out of 5]

Hoci dnes už vieme o nenávistných kampaniach či dezinformáciách šíriacich sa sociálnymi sieťami (a o algoritmoch, ktoré to umožňujú) dosť veľa, aj tak je to brutal. Predpokladám, že kto sa téme hlbšie venuje, až tak veľa nového sa nedozvie, ale pre mňa bolo veľkou pridanou hodnotou to, že píše nielen o sebe - ako sa stala obeťou dezinformačných kampaní a nenávistných útokov, keď napísala reportáž o tom, ako funguje jedna petrohradská trolia farma -, ale aj o mnohých iných obetiach alebo bojovníkoch proti ovplyvňovaniu na internete a na všetkých tých príbehoch vidieť, aké ľahké je dosiahnuť, aby povesť na internete utrpela. Píše o Eliotovi Higginsovi, ktorý založil Bellingcat, o celom pozadí Magnitského zákona, o vyšetrovaní R. Muellera, o ruskom vplyve na Kryme aj na Donbase, o novinároch, ktorí mapujú dianie v Barentsovom regióne, o technikách propagandy, podnecovaní nenávisti... No veď hovorím, brutal. A celý ten brutal pekne v jednej knižke.

[Ville · Rating 3 out of 5]

Aika raskas setti, kuuntelin äänikirjana enkä fyysisenä kirjana todennäköisesti olisi kokonaan jaksanut. Paljon asiaa eikä minusta erityisen mukaansatempaavalla tyylillä. Keskittymiskyky ei riittänyt kiinnostumaan tasapuolisesti kaikesta sisällöstä.

Mutta kyseessä on silti erittäin tärkeä teos. Auttaa ymmärtämään monia asioita, myös tulevia uhkia jotka ovat ikävä kyllä näköpiirissä. Tunnen oloni aika tyhmäksi haihattelijaksi oltuani niin järkyttynyt viimeaikaisista tapahtumista. Jos olisin lukenut esimerkiksi Aron teoksen aiemmin, mikään Venäjän toiminta ei olisi tullut yllätyksenä. Mutta surullinen ja pettynyt olisin joka tapauksessa.

[Otso Laxenius · Rating 4 out of 5]

Järkäle niin fyysisesti kuin sisällöllisesti. Jo ensimmäisen 35 sivun aikana oli niin paljon sisäistettävää, että harvassa edes koko kirjan aikana, edessä oli vielä monta sataa sivua. Jessikka Aro kertoo trollikokeistosta ja trollimaailmasta hyvinkin yksityiskohtaisesti. Omissa tarinoissaan saa tunteetkin mukaan. Suorasanaisuus hämmensi lukijana. Pidemmän päälle alkoi turtua tapahtumiin niin loputtoman määrän vuoksi. Tuli jopa poleminen olo lukiessa. Koska tavallisena kansalaisena tuo maailma on tyystin vieras, olisin odottanut vahvempaa otetta sen kertomisessa, mitä kansalaisena voisi tehdä tai tehdä toisin. Nyt se oli upotettu enemmänkin vaikuttavuuskuvauksiin. Lukijana oli myös paikotellen melko haastavaa hahmottaa, mikä on mielipidettä ja mikä absoluuttista tietoa. Tämä saattoi syntyä myös tapahtumien surrealistisuuden vuoksi. Kirja kannattaa kyllä lukea, mutta neuroottisuuteen taipuvaiselle en hevillä näin raskasta teosta suosittelisi.

[Daniel Cisek · Rating 2 out of 5]

Ta książka mogłaby być dobra, gdyby była poddana gruntownej redakcji. Wielokrotne powtarzanie tej samej informacji na przestrzeni parudziesięciu stron rozdziału sprawia, że nawet ten interesujący temat robi się miałki.

[Sofia · Rating 5 out of 5]

Ajankohtaisempi kuin koskaan.

[kinga · Rating 2 out of 5]

no niestety spodziewalam sie czegos innego

[Linda Tomase · Rating 5 out of 5]

Vērtīga grāmata. Lieliski ārstē no naivuma, lētticības un politiskas tuvredzības. Iesaku!