In deze roman staat de ontwikkeling van de vriendschap centraal tussen twee vriendinnen, Catherina en Barbara, die elkaar als jonge scholieren leren kennen. Zij voelen zich direct tot elkaar aangetrokken, ofschoon (of juist omdat) zij in alles elkaars tegenstelden zijn: dik staat tegenover tenger, woordblind tegenover taalbehendig, sensitief tegenover tamelijk ongevoelig, enz. Bij nader inzien hebben zij ook enkele markante trekken gemeen. Zo zijn ze beiden verslaafd (de een drinkt, de ander eet) en zoeken beiden de betekenis der dingen. Zij lezen elkaar als een boek, zij zoeken zonder ophouden naar de betekenis van hun eigen en elkaars uiterlijk, uitingen, handelingen, verslaving en verhoudingen. En zij doen dit zo nietsontziend, dat hun vriendschap uiteindelijk hieronder dreigt te bezwijken.
Connie Palmen (Aldegonda Petronella Huberta Maria Palmen) is a Dutch author. She was born on November 25, 1955 in Sint Odiliënberg.
Palmen debuted with the novel De wetten (1990), published in the USA as The Laws (1993), translated by Richard Huijing. The Laws was shortlisted for the 1996 International IMPAC Dublin Literary Award. Her second novel was De vriendschap (1995), published in the USA as The Friendship (2000), translated by Ina Rilke.
Palmen had a relationship with Ischa Meijer in the years preceding his death in 1995. From 1999 on she lived with D66 politician Hans van Mierlo, and the couple married on 11 November 2009 until his death on 11 March 2010.
I know the title and the front cover of this book carry a distinctive Young Adult feel, and that's not the sort of books I regularly reach for (an understatement). But this is different: I have rarely read a Dutch novel that was so intense, so deeply explicit about feelings. In this case, it's about an intense friendship between two girls that seems more like a passionate love affair, and in a way it is, but not to be understood as a physical, lesbian relationship.
In the first part we see the sensitive, jittery Kitty as a 10-year-old, immediately intrigued by a new girl in school, Ara, who in just about everything is her polar opposite. Kitty gets completely hooked on Ara and the way Palmen describes this, through the eyes of Kitty, gives you a very uncomforable feeling: this is not a healthy relationship, not balanced. The second part, set between their 18th and 22nd anniversary, is more of the same, but you can see the first cracks in the relationship. The third part jumps 10 years ahead and is already completely different in character, because Kitty eventually comes to a realistic insight into her relationship with Ara. That last part is much less descriptive, it is full of philosophical and psychological insights and in that way very fragmented, which makes the reading particularly difficult.
I find this a very intriguing novel, which certainly is not overall successful, but rather a writing experiment, and probably even a therapeutic work (because Palmen seems to have used quite a few autobiographical elements, - as she usually does in her novels). But by the intensity with which Kitty records and analyses her own feelings, this book comes to be superior to the 'regular' Dutch literature. (rating 2.5 stars)
Ik heb iets met Connie Palmen, maar wat, dat weet ik niet precies. Een poging om onder woorden te brengen waarom ze me zo intrigeert: ik vind haar een unieke stem hebben als schrijfster, haar rake observaties kruipen onder mijn huid, en haar soms abrupte, eerder filosofische 'take on things' boeit en verrast me telkens weer. Neem nu 'De Vriendschap'. In dat boek werkt ze toe naar een sluitstuk, het hoofdstuk over verslavingen. Dan pas begrijp je hoe een -bij momenten- ogenschijnlijk ietwat banaal relaas van een tienervriendschap veel meer blootlegt over onze human nature dan ik er in eerste instantie in zag. Palmen laat je anders tegen dingen aankijken nadat je haar gelezen hebt, en dat vind ik net zo boeiend en verfrissend. Benieuwd wat 'Jij zegt het' aan nieuwe inzichten brengt...
Hollandalı yazar Connie Palmen’i bu kadar geç keşfettiğime üzüldüm. Bağlılık/bağımlılık üzerine nefis bir romandı. Kit ve Ara’nın dostlukları film tadındaydı. Napoli romanlarını seven ‘Arkadaşlık’ı da sever diyorum. Yazara mutlaka devam edeceğim...
Geen Yin zonder Yang, geen Lichaam zonder Geest, geen Kit zonder Ara. "De vriendschap" is het relaas van een vriendschap tussen twee uitersten, over wat hen zo verschillend maakt, maar uiteindelijk over wat hen bindt en dat is de angst. Ik vond het boek persoonlijk nogal wisselen van niveau - is het op bepaalde plaatsen een feest van herkenbaarheid, dan weer verwordt het tot een totaal verward relaas en blijven de gedachten van de schrijfster verder spinnen. Ik heb andere Palmen's gelezen waar ik niet goed van was, hier was ik uiteindelijk vooral blij dat het boek uit was.
5 sterren, prachtig, ontroerend, kwam eng dichtbij me, ik wil het voor altijd bewaren, nooit kwijtraken.
//
Nu voor de tweede keer gelezen. Nog mooier dan de eerste neer, omdat ik de personages al kende, en nu tussen de regels kon kijken. Dit boek is mij heilig, echt waar, het is me zo dierbaar, ik vind het zó vreselijk teer en mooi.
De afwisseling tussen het voelende, beschouwende kind en de filosofische passages in het laatste deel vond ik mooi. Daarnaast is Kit als 10-, 19- en 40-jarige onmiskenbaar dezelfde persoon. Misschien ook niet zo gek, gezien Connie (mag ik Connie zeggen?) graag de genres van de literatuur wat oprekt. Krijg in ieder geval het gevoel dat ik Connie steeds beter leer kennen. Op naar de volgende.
Een intrigerend boek die me in de laatste pagina’s het meeste heeft kunnen vasthouden. Het laatste hoofdstuk legde de, voor mij nog deels onduidelijke, rode draad in het boek prachtig bloot. Aanrader!
nou ze kan schrijven hoor die Con!!! echt een prachtig boek en i hate to say it maar ook confronterend!!! hou op met me een spiegel voorhouden!!! ik ben weggeblazen door het laatste hoofdstuk! ik denk dat ik nog een hele lange tijd aan dit boek blijf denken, dat het me blijft achtervolgen, voor mijn deur blijft zitten als een wachtende hond die nooit blaft.
“Je maakt me inclusief” <3
“Ara en ik konden ons niet voorstellen dat we ooit niet bij elkaar zouden zijn. Ik zei tegen haar dat niemand mijn lichaam zo rustig kon maken als zij en zij zei dat ze altijd in mijn woorden wilde wonen. Dat kwam goed uit. Meestal waren ze ook voor haar bedoeld.”
In deze tweede roman van Connie Palmen staat de ontwikkeling van de vriendschap tussen twee vriendinnen, Catharina Buts (alias Kit) en Barbara Callens (alias Ara) centraal. Ze leerden elkaar kennen op het schoolplein. Wat de meisjes voor elkaar voelen mag schaamteloos geclassificeerd worden als een allesomvattende liefde. Ze voelen zich tot elkaar aangetrokken omdat ze in alles tegengesteld zijn: dik staat tegenover mager, groot tegenover klein, woordblind tegenover taalbehendig, geest tegenover lichaam. Ook hun initialen verraden de tegengesteldheid: B.C. tegenover C.B. Maar het gaat verder: hoewel beide personages een verslaving hebben, vullen ze elkaar ook daar weer in aan: Kit drinkt, Ara eet en Kit vult de dingen op met woorden die Ara niet benoemen kan.
Kit zelf is een vat vol paradoxen. Terwijl ze streeft naar onafhankelijkheid en angstig is om zich te verbinden, zoekt zij steeds het contact met Ara op. Ze bestempelt verslavingen ook als ‘pogingen om het verlangen naar vriendschap zelf in te vullen, dus zonder afhankelijk te zijn van iemand anders’ (p. 308).
Het boek beslaat drie delen. Het eerste deel, ‘Dingen en woorden’, beschrijft de jeugd van Kit en Ara, terwijl het laatste deel, ‘Werken en liefde’, twee pure onvolmaakte dertigers portretteert. Het mooie aan dit boek is dat de taal met Kit en Ara lijkt mee te groeien. Het begin is verhalend en eenvoudig geschreven; het einde krijgt een sterke analyserende, filosofische invalshoek. De relatie wordt complexer, net omdat de vriendinnen meer meemaakten in hun leven. Het laatste stuk is daarom ‘zware kost’ die een herlezing vraagt. Kortom, dit boek bewijst nogmaals dat (fictionele) literatuur geschikt is om het leven beter te begrijpen.
Sinds kort citeer ik bij al mijn reviews pagina 80. Omdat yolo en omdat leve de willekeur: '"Ik vier het wel met jou alleen," had ze gezegd en dat ze niet zo veel zin had in de meisjes van de vijfde.'
In lange tijd niet zo'n prachtig boek gelezen. Vooral tijdens het lezen van de eerste twee delen wilde ik het boek maar niet weg leggen. Voor Kit, een meisje dat constant op haar tenen loopt thuis, is denken haar grootste liefde, maar misschien ook wel een vijand. Haar intense vriendschap met Ara, die in zo veel opzichten verschilt van Kit, is prachtig, maar kent ook zijn donkere kanten. Verwachtingen, onzekerheden en angsten zitten Kit in de weg, met mensen omgaan is niet haar favoriete bezigheid. Alleen bij Ara kan ze volledig zichzelf zijn, en op papier natuurlijk. Het derde deel kent een meer filosofische insteek, het laaste hoofstuk is een essay over de verslaving, geschreven naar Ara. Het derde deel was erg interessant, maar ik voelde het niet zo als de eerste twee delen. Maar misschien komt dat ook omdat ik zelf, momenteel 18 en studente Nederlandse taal en cultuur, me meer kon vinden in de jonge woordenbewonderaar Kit. Zeker een aanrader.
Heb me doodgelachen tijdens het eerste deel van het boek. De jonge Kit deed me denk aan Kees de Jongen: lieve en kordate kindertaal. 'Pubers is bij ons een heel erg scheldwoord. Wij haten pubers.' Naarmate het boek vordert, wordt Kit ouder en hoor je Connie praten: het zal je niet ontgaan dat onze meid filosofie heeft gestudeerd. Vind dat gewoon irrie. Uiteraard een stukje jaloezie. Daarom 4 sterren.
ik vond dit heel fijn en interessant en inspirerend! de herkenning die je voelt bij het lekker kennen van kit, ara en daardoor jezelf is zo slim geschreven en afschuwelijk, ik wil mezelf niet zien maar dankbaar dat ik daarvoor nu nieuwe taal heb
Connie Palmen heeft er een nieuwe fan bij! De manier hoe ze over de complexiteit van verslaving (en andere emoties) schrijft, haar onderzoekende, filosofische maar ook poëtische schrijfstijl, ik vond het echt prachtig. En ik heb ook zoooo gesmuld van alle mooie zinnen en wil het liefst direct opnieuw beginnen.
Auf Empfehlung meiner Buchhändlerin kaufte ich mir dieses Buch.
„Die Freundschaft“ erzählt, nun, wie sollte es auch anders sein, von Freundschaft. Tiefer, inniger, intimer Freundschaft…
Aber auch von Abhängigkeit und Süchten. Von zwei Menschen, die unglaublich gegensätzlich sind und sich doch brauchen…
Sich brauchen, wie die Luft zum Atmen.
Sich gegenseitig lieben… jedoch jede auf ihre Art.
Dies ist kein Buch, was man mit einem Schwung weg liest. Es ist viel mehr ein Buch, über das man nachdenkt. Immer wieder…
Es beschreibt Gedanken und Gefühle, welche, so behaupte ich, die wenigsten Menschen bewusst wahrnehmen. Dabei öffnet es Türen in die philosophische Welt.
Blindlings und atemlos läuft man hindurch. Und dann fällt die Tür ins Schloss.
BAMM...!
Erst ist man erschrocken. Doch das, was sich dahinter verborgen hielt, fängt Dich ein und nimmt Dich mit.
Mit zu Dir selbst.
Die Gedanken der Protagonistin berühren und regen den eigenen Geist zum Denken an. Ein Buch für all diejenigen, welche die Besonderheit einer guten Freundschaft zu schätzen wissen.
Dit is pas mijn tweede Palmen-boek (ik ga ze denk ik in chronologische volgorde wegwerken) en qua opbouw en verhaal vind ik het nogal lijken op De Wetten. Het is geen 'prettig' boek, en wat dat betreft, ook geen 'mooi' verhaal. Het is soms lastig om je aandacht erbij te houden, maar ik heb het idee dat dat hoort bij deze schrijfster, alsof ze iedereen die het boek weg zou leggen het toch al niet waard vond om haar uitgebreide theorieën aan uiteen te zetten. Palmen is op haar best als ze essayistisch schrijft en dat doet ze in dit boek wederom zo treffend dat ze je af en toe echt weet te raken, en dat je zo ongeveer vijftig levenslessen uit één roman kunt trekken. Een notitieboekje ernaast leggen is geen overbodige luxe. Nu op naar I.M. (als ik het goed heb) - op naar de controverse.
De vriendschap tussen Kit en Ara is prachtig beschreven en er zijn erg rake uitspraken bij. Tot tweederde leest het als een trein, daarna wordt het wel erg filosofisch.
"Mensen die maar blijven wachten op het geluk, die wachten op iets wat nooit komt. Geluk ligt niet voor het oprapen. Het is niet het grote, geheime geschenk dat het leven voor iedereen in petto heeft en ergens voor jou verborgen houdt om op het juiste moment aan jou uit te reiken, omdat je er recht op hebt. Niemand heeft recht op geluk." (p.214)
"Ik vraag me meer en meer af hoe dat moet, volwassen worden. Ik wil het zo graag zijn." (p.135)
Niet mijn favoriete Connie Palmen boek, maar wel gewoon weer goed! Kon er niet helemaal van genieten omdat het op een of andere manier al mijn derde boek dit jaar was waarin een te wijs (pre) tiener meisje in te volwassen zinnen praat, en dat ben ik nu wel weer een beetje zat.
Naar mate de hoofdpersoon ouder werd vond ik het wel fijner om te lezen. En niet om het verhaal plat te slaan (want vriendschappen kunnen ook heel mooi en intens liefdevol zijn op deze manier), maar als dit boek nu 30 jaar later geschreven was hadden deze vriendinnen sowieso echt verliefd op elkaar geweest <3
‘Ik vraag me meer en meer af hoe het moet, volwassen worden. Ik wil het zo graag zijn.’ (p. 135)
‘Als iemand jou in een penibele situatie laat merken met je te doen te hebben en je op de een of andere manier wil helpen, dan krijg je zoiets slaps over je, dat je van pure dankbaarheid alles voor die ander zou willen terugdoen. Maar als je er bijligt zoals ik erbij lag, kun je geen kant op en omdat je zo hulpeloos bent, komt vanzelf de liefde over je.’ (p. 156)
‘Pas toen hij zijn handen erop legde, wist ik weer dat ik heupen had.’ (p. 261)
Mensen verhouden zich, in tegenstelling tot dieren, tot elkaar en tot van alles en dat is wat het menselijk leven zo moeilijk maakt en dat is dan ook waarom mensen zich verliezen in verslavingen, die een tijdelijk gevoel van autonoom zijn moeten geven.
Dat is zo'n beetje wat dertiger Kit, inmiddels professor in de filosofie, in haar essayachtige brief aan beste vriendin Ara uiteenzet. Het voorafgaande onderzoek beslaat een vriendschap van twintig jaar, beschreven in dit boek, bestaande uit 3 delen: Kit en Ara als jonge tieners, als begin-twintigers en als dertigers.
Voordat Kit Ara ziet staan op school, is ze enorm verdrietig om een oude auto die naar de sloop gaat en om een plant waarvan ze zo veel hield dat ze hem veel te veel water gaf. Kits liefde kan verstikkend zijn, aldus haar vader.
Vriendinnen merken dat eigenlijk niet; Kit is een erg autonoom meisje dat dan weer met die en dan weer met die speelt, maar dan ontmoet ze dus Ara. In bijna alles zijn de twee tegenpolen (dun-dik, goed met woorden-woordblind, populair-vreemd, simpel opgevoed-elitait etc.), toch zijn ze onafscheidelijk, tot lichte frustratie van Kits moeder en leraren. Maar Kit doet wat ze wil, denkt ze lange tijd.
Uiteindelijk ontdekt ze dat dit toch niet zo is; dat ze, wanneer ze eindelijk langer een vriend heeft (Thomas), toch vooral iets wil verzorgen, zich vriendin van wil noemen als dat haar juist niet makkelijk wordt gemaakt. Dat lijkt ook voor de vriendschap met Ara te gelden. Zie daar Kits ontreddering/ontdekking.
Kit en Ara zijn een bijzonder literair duo; leuk om te volgen als kinderen, maar de levens worden verderop wat abstract om uiteindelijk te verzanden in een op zich interessante beschouwing over mens-zijn, maar het plot is dan al een tijdje uit zicht geraakt.
Quite a surprising book. I loved the first two parts most, where the author crafted two very vivid characters that I could always connect to. The way it was written was quite easy to follow, and it really helped to tell the story. It captured my attention and kept it. The third part however was of a more philosophical nature. While it was definitely interesting, I couldn't connect to it as much as the rest of the book, which is the reason why I'm not giving this book 5 stars. But overall I loved the book, and I think it was very impressive and a very nice read.