Từ khi đọc xong cuốn “The Song of Achilles” là mình đâm ghiền tìm hiểu thần thoại Hy Lạp, phải vào thư viện trường quốc tế chỗ mình làm mượn đủ thứ sách liên quan đến thần thoại Hy Lạp về đọc ^^ Cuốn này là một trong số đó :)) Nội dung chính của cuốn sách không chỉ là kể lại các câu chuyện, nhân vật phổ biến trong thần thoại Hy Lạp, mà còn từ những câu chuyện, nhân vật ấy, cuốn sách lý giải nguồn gốc của các từ vựng trong tiếng Anh bắt nguồn từ những câu chuyện và nhân vật này. Hóa ra thần thoại Hy Lạp và La Mã có ảnh hưởng rất lớn đến ngôn ngữ Anh đấy nhé (và như lời tác giả thì không có thần thoại của quốc gia nào khác có đóng góp lớn cho tiếng Anh như thần thoại Hy Lạp và La Mã). Có nhiều từ tiếng Anh mình sử dụng hoài luôn mà không ngờ nó có nguồn gốc từ thần thoại Hy Lạp và La Mã. Vi diệu thật ^^ Đọc mà cứ ồ à wow hoài luôn :)))
Một số từ ngữ trong tiếng Anh mà mình đã biết là bắt nguồn từ các câu chuyện, nhân vật, hình tượng trong thần thoại Hy Lạp và La Mã bao gồm:
- “Achilles’ heel”: nghĩa là “điểm yếu trí mạng”, bắt nguồn từ câu chuyện của vị anh hùng Achilles mà số phận đã được định đoạt từ trước là sẽ chết trong cuộc chiến thành Troy. Mẹ của Achilles vì lo cho an nguy của con mà đem Achilles nhúng xuống dòng sông Styx để mong con mình bất khả chiến bại. Vì bà nắm gót chân của Achilles khi nhúng cậu bé xuống, nên đó là chỗ duy nhất không được tắm trong nước sông Styx, khiến gót chân trở thành điểm yếu trí mạng của Achilles.
- “Arachnid”: lớp Nhện, bắt nguồn từ câu chuyện Arachne thách thức nữ thần Athena xem ai là người dệt vải giỏi hơn, rồi Athena nổi giận và biến cô thành con nhện.
- “Echo”: nghĩa là “tiếng vọng”, bắt nguồn từ nàng tiên Echo mắc tật nói quá nhiều nên đã bị nữ thần Hera trừng phạt bằng cách khiến cô chỉ có thể lặp lại những từ mà người khác vừa mới nói.
- “Narcissus”: chàng trai yêu cái bóng của chính mình phản chiếu trên mặt nước, rồi lộn cổ xuống hồ chết luôn, xong hóa thành cây hoa thủy tiên, từ đó từ “narcissist” trở thành từ dùng để chỉ những người bị rối loạn nhân cách ái kỷ, tự yêu bản thân ^^
- “Fate”: bắt nguồn từ các nữ thần Fates, nắm giữ sợi dây sinh mệnh của mỗi con người, từ đó chữ “fate” mang ý nghĩa là “số phận” luôn.
- “Fury”: bắt nguồn từ các nữ thần Furies, là các nữ thần của sự trả thù, từ đó cũng sinh ra ý nghĩa “cơn thịnh nộ”. Khi ai đó làm bạn nổi giận thì người đó đang infuriate bạn, và bạn cảm thấy furious. Khi một nhóm người nổi cơn giận thì cảm giác đó gọi là furor :D
- “Muse”: bắt nguồn từ 9 nữ thần Muses, con gái của thần Zeus. Các nữ thần này rất yêu thích kể chuyện, diễn kịch, làm thơ, nói chung là tỉ tỉ thứ liên quan đến sáng tạo nghệ thuật. Nghệ sĩ khi cần cảm hứng sáng tác thì sẽ cầu nguyện các nữ thần Muses này, nên từ đó chữ “muse” trở thành từ mang nghĩa “nàng thơ”, chỉ chủ thể (thường là nữ) giúp người nghệ sĩ sáng tạo nên các tác phẩm nghệ thuật :D
- “Nemesis”: sự báo ứng, báo oán, kẻ báo thù, đối thủ không đội trời chung, bắt nguồn từ nữ thần của sự công bằng Nemesis, người sẽ đi trừng phạt những kẻ nào làm điều xấu xa.
- “Pandora’s box”: nguồn gốc của nhiều rắc rối hoặc vấn đề không lường trước được, bắt nguồn từ câu chuyện về Pandora (tên của cô có nghĩa là “all gifts”). Câu chuyện này chắc ai cũng biết rồi hen ^^
- “Siren”: còi báo hiệu hoặc báo động, bắt nguồn từ các Sirens, là những nữ thần với tiếng hát gây mê hoặc, có thể khiến thủy thủ mất tự chủ mà lao xuống biển.
- “Tantalize”: nghĩa là “trêu ngươi”, bắt nguồn từ câu chuyện của Tantalus dám giết con trai của mình để lấy thịt dâng lên các vị thần. Thần Zeus tức giận trước hành động này nên đã trừng phạt Tantalus bằng cách giam ông trong một cái hồ có đầy đủ nước non cây trái. Nhưng khi Tantalus vươn tay lên muốn hái trái để ăn hoặc cúi người xuống để uống nước, thì mọi thứ đều tự động vượt ra ngoài tầm với của ông, khiến ông luôn đói khát mặc dù được bao quanh bởi đồ ăn và nước uống.
Còn một sau đây là một số từ vựng tiếng Anh mà mình không thể nào ngờ là bắt nguồn từ thần thoại Hy Lạp và La Mã luôn đó ^^ Công nhận đọc cuốn này xong mở mang tầm mắt, có thêm nhiều kiến thức thiệt :D
- “Stamina”: nghĩa là “sức bền”, bắt nguồn từ sợi chỉ số phận của ba nữ thần Fates, gọi là stamen. Ý là người nào mà sợi stamen dài thì họ sống lâu bền bỉ á :D Nhị hoa - nơi sản xuất ra phấn hoa - trong tiếng Anh được gọi là stamen, cũng bắt nguồn từ sợi stamen này ^^
- “Mortal”: nghĩa là “phàm trần”, “không sống mãi”, bắt nguồn từ tên gọi trong thần thoại La Mã của nữ thần Atropos - người cắt sợi stamen, định đoạt độ dài cuộc đời của con người - là Morta.
- “Fortune”: bắt nguồn từ nữ thần Fortuna, hay là nữ thần may mắn. Cái câu “vận may mỉm cười” của tiếng Việt không chừng là dịch từ tiếng Anh “when Fortuna smiles on us” chăng? ^^
- “Genius”: nghĩa là “thiên tài”, bắt nguồn từ niềm tin của người La Mã, rằng mỗi người có một vị tiên gọi là Genius đặc trưng cho người đó và luôn đi theo họ như hình với bóng, giúp tạo nên sự khác biệt của mỗi người, quyết định tính cách và sở trường của họ. Genius của bạn sẽ giúp bạn thực hiện những việc bất khả mà người thường không thể nào làm được, từ đó từ “genius” có nghĩa dùng để chỉ người phi thường, có khả năng xuất chúng :D
- “Demon”: linh hồn xấu xa quỷ quyệt, quỷ dữ, xuất phát từ chữ “daemon” trong thần thoại Hy Lạp, chỉ vị thần có chức năng tương tự như Genius của người La Mã :D
- “Grace”: nghĩa là “sự duyên dáng, kiều diễm”, bắt nguồn từ ba nữ thần Graces xinh đẹp và duyên dáng, luôn được mời đến các bữa tiệc vì sự xuất hiện của họ làm tôn thêm vẻ đẹp của mọi người ^^. Tên trong tiếng Latin của các nữ thần này là Gratia, mà từ “gratia” thì vừa có nghĩa là “duyên dáng” và “biết ơn”, nên các nữ thần Graces vừa là nguồn gốc của các từ “grace”, “graceful”, “gracious”, vừa xuất hiện trong các từ mang nghĩa “biết ơn” như “grateful” và “gratitude”. Xịn sò chưa :D
- “Hypnotize”: nghĩa là “thôi miên”, bắt nguồn từ thần Hypnos, vị thần của giấc ngủ, người đã hóa phép khiến thần Zeus ngủ thiếp đi để nữ thần Hera có thể giúp các vị anh hùng của bà trong cuộc chiến thành Troy :D
- “Janitor”: nghĩa là “người gác cổng”, “người dọn dẹp”, “người coi nhà”, bắt nguồn từ vị thần có hai khuôn mặt trong thần thoại La Mã là Janus. Người La Mã thờ thần Janus để nhờ ngài trấn giữ cổng nhà phòng khi có kẻ thù xuất hiện. Tên của thần Janus cũng được dùng để đặt cho Tháng Một - January, là tháng giống như một cách cửa khép lại năm cũ và mở ra năm mới ^^
- “Museum”: có ai ngờ cái từ “viện bảo tàng” lại xuất phát từ chính các nữ thần Muses ^^ Người Hy Lạp lập nên các đền thờ, gọi là các museums, để thờ phụng các nữ thần Muses - nữ thần của cảm hứng nghệ thuật, rồi từ đó “museum” trở thành từ dùng để chỉ những nơi trưng bày các tác phẩm nghệ thuật, khoa học và lịch sử - những tác phẩm được Muses gợi cảm hứng và từ đó gợi cảm hứng cho những người khác :D Vì các nữ thần Muses có giọng hát rất hay, nên họ cũng đã cho chúng ta từ “music” (“âm nhạc”) và “musical” (“nhạc kịch” hoặc “thuộc về âm nhạc”).
- “Volcano”: nghĩa là “núi lửa”, xuất phát từ thần Vulcan trong thần thoại La Mã, tức là thần Hephaestus trong thần thoại Hy Lạp. Thần Vulcan là thần của lửa và lò rèn, sống bên trong núi Etna. Khi ngài làm việc chăm chỉ quá, khiến khói và lửa từ núi Etna phun trào ra ngoài, thì sẽ tạo thành núi lửa :))))
- “Panic”: nghĩa là “sự hoảng hốt, hoảng loạn”, bắt nguồn từ thần rừng Pan, nhân vật vốn thích trốn trong bụi cây rồi bất ngờ nhảy ra hù người khác, khiến họ hoảng loạn bỏ chạy :))))
- “Victory”: nghĩa là “chiến thắng”, bắt nguồn từ nữ thần Victoria trong thần thoại La Mã, hay là nữ thần Nike trong thần thoại Hy Lạp.
- “Titanium”: kim loại bền và mạnh nhất mà con người từng biết đến, được đặt tên theo các Titans, là những vị thần oai hùng đã trị vì thế giới trước thế hệ của các thần Zeus, Poseidon, Hades,...
- “Lethal”: nghĩa là “gây chết người”, bắt nguồn từ dòng sông Lethe trong thần thoại Hy Lạp, chảy qua nơi thần Hades trị vì ở cõi âm.
- “Labyrinth”: nghĩa là “mê cung”, bắt nguồn từ công trình mà vị kiến trúc sư nổi tiếng của đảo Crete là Daedalus đã xây dựng để giam giữ con quái vật mình người đầu bò Minotaur.
- “Astronomy”: thiên văn học, bắt nguồn từ chữ “astron” trong tiếng Hy Lạp nghĩa là “ngôi sao”. Từ “asterisk”, nghĩa đen là “ngôi sao nhỏ”, là từ dùng để chỉ dấu hoa thị * trong tiếng Anh, cũng bắt nguồn từ chữ “astron”. Không chừng từ “asteroid” (nghĩ là “tiểu hành tinh”) cũng bắt nguồn từ chữ “astron” này quá.
- “Jovial”: nghĩa là “vui vẻ”, bắt nguồn từ tên của thần Zeus trong thần thoại La Mã là Jupiter, hay Jove. Ngày xưa người ta cho rằng việc sinh ra dưới sự bảo hộ của thần Jove sẽ giúp người đó vui vẻ và hạnh phúc, thành thử ra chúng ta có từ “jovial” :D
- “Hygiene”: nghĩa là “vệ sinh” thì bắt nguồn từ tên của nữ thần sức khỏe và sự sạch sẽ trong thần thoại Hy Lạp là Hygeia.
- “Salute”: lời chào khi người ta gặp nhau, bắt nguồn từ tên của nữ thần Hygeia trong thần thoại La Mã là Salus. Người La Mã cổ đại khi gặp nhau sẽ nói “Salus!”, ý hỏi “Sức khỏe của bạn thế nào?”, từ đó chúng ta có từ “salute” ^^