Le radici sociali ed economiche della meccanica di Newton

by Boris Hessen, Giulia Rispoli (Translator), Gerardo Ienna (Editor)

La prima edizione italiana in forma autonoma del celebre intervento di Boris Hessen al Secondo Congresso Internazionale di Storia della Scienza di Londra del 1931 sulle radici sociali ed economiche della meccanica di Isaac Newton. Questo testo è ormai ritenuto un classico, poiché rappresenta una tappa fondamentale per gli studi interdisciplinari sulla scienza, sia dal punto di vista storiografico sia da quello metodologico. L’Autore indaga il rapporto d’interconnessione fra il piano economico, i relativi sviluppi tecnologici e le scoperte scientifiche, mostrando la stretta corrispondenza fra le parti di cui si compongono i Philosophiae Naturalis Principia Mathematica di Newton e i nuovi bisogni dell’emergente borghesia inglese.

Genres: History

190 pages, Kindle Edition

Published February 9, 2017

About the author

Boris Mikhailovich Hessen (Russian: Бори́с Миха́йлович Ге́ссен), also Gessen, was a Soviet physicist, philosopher and historian of science. He is most famous for his paper on Newton's Principia which became foundational in historiography of science.

Reviews

[Çağdaş · Rating 3 out of 5]

İngiltere'de 1931 yılında düzenlenen bir bilim konferansında başını #y:76970'in çektiği Sovyet delegasyonunun bu bildirisi, Marksist tarih anlayışının ve diyalektik materyalizm yöntemiyle üretim güçleri ile toplumsal ilişkilerin sürekli çatışmasının değerlendirilmesinin bir özetidir.

Fakat, başlığı Newton olarak belirlemesine karşın, oraya herhangi başka bir bilim insanının ismini de koysa olurdu; zira anlatmaya çalıştıklarının Newton'a özel hiçbir yanı yok. Daha ziyade bilim faaliyetinin egemen üretici güçlerin beklentisiyle nasıl örtüştüğüne ve kapitalizmin tarihî safhalarına çok daha fazla odaklanıyor. Bu açıdan bir bilim konferansında okunmak için çok yetersiz bir metin olduğunu düşünüyorum. Sonunu kapitalizmin sonunda sosyalizme evrileceği beylik düşüncesiyle bitirmesinden de aslında siyasi bir bildiri olarak okunmalı.

"Bilim tarihine bakışı kökten değiştiren bir metin" olarak kitabın arka kapağında da epey övülmüş ama bu görüşler 1931 senesinde de çoktan olgunlaşmıştı. Hele günümüz için yeni olabilecek hiçbir yanı yok. Zaman geçirmek için okunabilir elbette ama beklentiyi yüksek tutmamak gerek.

[Işıkgün Akfırat · Rating 3 out of 5]

Marksist bir bilim sosyolojisi nasıl olur hususunda güzel bir fikir veren ancak ortaya konulan tarihsel çalışma açısından son derece yetersiz bulduğum bir kitap. Genel şema, Newton vakasına çok sınırlı bir özgülleştirmeyle uygulanmış. Newton'un hayatına ve tarihsel döneme dair ayrıntılar yetersiz. Fazla şematizasyon ve tekrar var. Aziz Yardımlı'nın İdea Yayınları'ndan Newton'un Principia'sına yazdığı önsöz, Hegelci bir dille yazılmakla birlikte daha güçlü dayanaklara sahip Marksist bir içeriğe sahip kanımca. Orada Newton'un bilim-din sentezi girişimi, simya üzerine adeta takıntı haline gelen ilgisi, hakim düzene uyum sağlamak için felsefi sisteminde nasıl bir oksimoron yapı kurmaya çalıştığı güzel anlatılıyor. Üstelik Batı'nın enetelektüel mitinin bir Newton uydurmacası üzerine kurulduğu gibi güçlü bir tezi de var.

[Arda B. Arduc · Rating 5 out of 5]

Tüm mühendislik fakültelerinde giriş dersi olarak okutulması gereken bir kitap. "Ne için mühendislik" sorusunun cevabı bugün silah sanayisi üzerinde tekelleşmiş şirketlere yüksek teknoloji kazandırmak ya da soykırımlarda yapay zeka destekli sistematik imha yöntemleri geliştirmekse, geldiğimiz yerden geriye değil, bilimin ve mühendisliğin bu amaçlar için kullanılmasını dikte eden toplumsal yapı ve üretim ilişkilerini aşmanın siyasi mücadelesini vermemiz gerekiyor.

Mühendislik ve bilim halkın, insanlığın ve doğanın hizmetinde yeniden ve bu sefer hiç uzanmadığı ufuklara dek gelişecek...

"Bilim sadece sosyalist toplumlarda gerçekten bütün insanlığa aittir. Önünde yeni gelişme yolları açılmakta, muzaffer yürüyüşünün önünde, ne uzayın sonsuzluğunda ne de zamanın ebediliğinde bir sınır bulunmamaktadır."

[Kıvılcım]

Her alandaki büyük insanlar, dehaları ne kadar dikkate değer olursa olsun, ancak zamanlarının üretici güçlerindeki ve üretim ilişkilerindeki tarihsel gelişimin gündeme getirdiği sorunları dile getirip çözerler.

İnsanı düzeneğin kör bir uzantısına dönüştüren makineler değil, o makineden, insanı bunun eklentisi yapacak biçimde yararlanan toplumsal ilişkilerdir.
Çözüm, çoktan gününü doldurmuş eski üretim tarzlarına dönmede değil, toplumsal ilişkilerin bütünüyle değiştirilmesinde yatar. Bu değişim, zamanında feodal ve zanaatkâr üretim yöntemlerinden sanayi kapitalizmine geçiş kadar köktencidir.

[Bulent · Rating 4 out of 5]

Fen biliminin temellerini atan isim Newton'un keşiflerinin sınıfsal analizini yapan çok önemli bir kitap.

[Ahmet Karaca · Rating 4 out of 5]

yorumlar

hessen’in bu çalışması bilim tarih yazımı (historiograhy) açısından oldukça önemli. öne sürümü newton fiziğini marx’ın diyalektik materyalizmi ile çözümlemek. bilim tarihi derslerinde adını sıkça duymuştum. arşivi karıştırınca denk geldim.

hessen’de bir bilimciden beklemediğim düzeyde bir tarih ve felsefe bilinci var. oldukça ufuk açıcı ilerliyor. kısa ama böylesine özsel bir konuşma (!) metni daha önce yalnızca frege, kant ve witt.’de okumuştum. özümseyerek ilerlemeye çalışıyorum.

kitabı okuma tarzım biraz yavaş. kitabın kısalığı içeriğin yoğunluğu ile ters orantılı. dönemin fizik ve felsefe, özellikle uzam, madde ve hareket tartışmalarını da ele alıyor hessen. hem bilimsel hem de düşünsel arka zemini oldukça iyi özetlenmiş.

üstelik hessen’de bilim ve tarih yöntemi (sosyalizme dayanan) var. gerçekten de ufuk açan bir eser oldu. farklı alanları bir bilimcinin böylesine içselleştirmesi ve kavraması oldukça nadir görülür.

böylesine özgün ve yaratıcı yapıtları öylesine okuyup geçmek istemiyor, özümsemek ve kavrayışımın el verdiği ölçüde anlayarak okumaya çalışıyorum. zihnimde yeni araştırma alanları ve açıları açtı. birkaç kez okunmaya değer bir çalışma. ayrıca, çeviri de oldukça başarılıydı.


alıntılar