Η Ρηγγίνα Λέζα είναι μία Ζακυνθινή κοπέλα του 19 ου αιώνα από ευκατάστατη οικογένεια αλλά χωρίς ευγενική καταγωγή και αρκετά μορφωμένη για την εποχή της. Γνωρίζει τον "ιταλοσπουδαγμένο" κόμη Διονύσιο Σολωμό άρτι αφιχθέντα από το εξωτερικό. Eρωτεύονται αλλήλους με αγνό πλατωνικό έρωτα. Στις συναντήσεις τους η Ρηγγίνα βοηθά τον Σολωμό να καθαρογράψει τα έργα του στη δημοτική που δεν την κατέχει τόσο καλά όσο την ιταλική που ήταν η γλώσσα των σπουδών του από μικρή ηλικία. Στους περιπάτους τους στις έξοχες της Ζακύνθου ακούνε τα κανόνια από την Πελοπόννησο όπου η Ελληνική Επανάσταση έχει ξεκινήσει κι έτσι ο Σολωμός θέλει να γράψει μόνο γι' αυτή. Βλέπουμε τα έργα του την ώρα που γίνονται αλλά και τα αγγλοκρατούμενα Επτάνησα να μην μένουν ασυγκίνητα στην Εθνική Παλιγγενεσία.
Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1867 από Ζακυνθινό πατέρα και από μητέρα Φαναριώτισσα. Η οικογένειά του εγκαταλείπει την Πόλη, όταν ο Γρηγόριος ήταν έντεκα μηνών και εγκαθίσταται στη Ζάκυνθο. Μετά το γυμνάσιο ο Ξενόπουλος παρακολουθεί μαθήματα φυσικομαθηματικών στο πανεπιστήμιο της Αθήνας. Όμως, η λογοτεχνία και η δημοσιογραφία τον αποσπούν οριστικά. Συνεργάζεται με όλες σχεδόν τις εφημερίδες και τα περιοδικά της εποχής του. Το 1890 ο Γεώργιος Δροσίνης του προτείνει και αναλαμβάνει αρχισυντάκτης στην Εστία. Το 1896 ο ιδιοκτήτης του παιδικού περιοδικού «Διάπλασις των παίδων» Νικόλαος Παπαδόπουλος τον παίρνει αρχισυντάκτη και αργότερα του αναθέτει τη διεύθυνση του περιοδικού. Αν και είναι επηρεασμένος από τις ευρωπαϊκές πολιτιστικές ανακατατάξεις, δεν περιορίζεται μέσα στα πλαίσια του ηθογραφικού μυθιστορήματος, αλλά προχωράει και ασχολείται με την περιγραφή των ψυχικών ικανοτήτων των ηρώων του. Γίνεται ένας ψυχογράφος που τηρεί όμως αυστηρά την αντικειμενικότητά του. Ο Ξενόπουλος έγραψε με την ίδια επιτυχία και δράματα και κωμωδίες κυρίως με θέμα τον έρωτα. Τα έργα του είναι ηθογραφίες που αναδεικνύουν τη ζωή μιας εποχής η μιας τοπικής κοινωνίας, τοπικές και εποχικές ιδιαιτερότητες παίρνουν συχνά ισχύ άγραφων νόμων που επιβάλλονται μέσα από την κοινωνία. Τα έργα του ταξινομούνται είτε στη Ζάκυνθο είτε στην Αθήνα και ο Ξενόπουλος έρχεται να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των δύο Σχολών, της Αθηναϊκής και της Επτανησιακής. Ο Ξενόπουλος πέθανε σε μεγάλη ηλικία το 1951 στην Αθήνα μακριά από το αγαπημένο του νησί.
Είμαι σε μάλλον ερμητική φάση και δεν έχω να πω πολλά. Έχω αρκετά χρόνια να γράψω κριτική. Είναι όμως το τελευταίο βιβλίο που διάβασα για αρκετό καιρό.
Τον Ξενόπουλο γενικά, έχω την τάση να τον αναζητώ κατά περιόδους. Με ταξιδεύει στην εποχή του, μου αρέσει ο λόγος του και μου αρέσουν γενικά και τα μηνύματα που περνάει.
Έτσι και μ' αυτό το βιβλίο. Ζούμε - τουλάχιστον εγώ έζησα το λογοτεχνικό Διονύση, μέσα απ' τα μάτια του Γρηγόρη, που πάντα βλέπει στον έρωτα περισσότερα για τους ανθρώπους, τα ήθη και τις προθέσεις και απομυθοποιεί τον έρωτα στην πραγματική του βάση. Εκεί που οι άνθρωποι είναι αυτοί που είναι και πριν φύγει η αρχική αψάδα ( τα "ντουζένια" που λέγαμε παλιότερα ) μας δείχνει πως δε σταματούν να κάνουν αυτό που τους συμφέρει, ή να βλέπουν τους άλλους γύρω τους να το κάνουν κι εκείνοι να νιώθουν κατά κάποιο τρόπο ανίκανοι να αντιδράσουν, επειδή θέλουν να μείνουν ήσυχοι και να το ζήσουν.
Εδώ όμως έχουμε κάτι περισσότερο. Τη μαγεία της εποχής του Διονύση. Κι όσο κι αν δεν είμαι της ποίησης, αυτός ο Διονύσης μένει χαραγμένος.
Πολύ πολύ ωραίο βιβλίο η Ρηγγίνα Λέζα. Περιγράφει τη σχέση της με τον Διονύσιο Σολωμό τα χρόνια εκείνα της φλόγας της Επανάστασης, όταν αυτός συνέθετε τον Εθνικό Ύμνο. Είναι σπουδαία η γνωριμία άλλων πλευρών του εθνικού μας ποιητή, πέρα από την ξερή γνώση της βιογραφίας και του έργου του.
Χωρίς υπερβολή, ίσως και το καλύτερο μυθιστόρημα του Ξενόπουλου, βασισμένο σε πραγματικά περιστατικά αλλά και σε μυθοπλασία. Πρόκειται για τον πλατωνικό έρωτα του εθνικού μας ποιητή με μια Ζακυνθινοπούλα. Τα γεγονότα τα έχει διηγηθεί στον Ξενόπουλο η κόρη της ίδιας της πρωταγωνίστριας. Η Ρηγγίνα Λέζα είναι μια νέα, μορφωμένη κοπέλα μεγαλοαστικής οικογένειας στη Ζάκυνθο. Ο Σολωμός έχει τελειώσει τις σπουδές του στην Ιταλία και έχει γυρίσει πίσω στη γενέθλια γη. Γνωρίζει τη Ρεγγίνα σε ένα φιλικό σπίτι και έλκεται από το πνεύμα της, την μόρφωσή της και την καλλιέργειά της. Ομοίως και αυτή αναγνωρίζει στο πρόσωπό του τον ιδεαλιστή ποιητή. Ο έρωτάς τους όμως ποτέ δεν θα προχωρήσει επειδή αυτός θέλει να την βλέπει ως το ιδανικό, που γνωρίζει καλά πως μοιραία θα χαθεί σε μια καθημερινή συμβίωση. Μαζί όμως θα μοιραστούν κάποια από τα πιο παραγωγικά χρόνια του ποιητή και κάποιες μεγάλες στιγμές της πατρίδας μας: την συγγραφή του Ύμνου εις την Ελυεθερία, την επίσκεψη του Σπυρίδωνος Τρικούπη στη Ζάκυνθο, τα νέα του θανάτου του Μπάυρον στο Μεσολλόγγι, τους πολέμους του Κολοκοτρώνη στο Μοριά. Γραμμένο με αξεπέραστο λυρισμό το μυθιστόρημα σε συνεπαίρνει.