Bu kitabın amacı, bilimin, millet ve milliyetçilik hakkında söylediklerini uzman olmayanların da anlayacağı bir dille açıklamaktır.
Sonuçta bilimin, yani millet ve milliyetçilikle ilgilenen sosyoloji ve siyaset bilimlerinin, aslında bu konularda bir değil, birçok şey söylediğini göreceğiz. Bilimler çok şey söylemekte, farklı şeyler söylemektedir ama bunları senteze götürmek, her bir teori içindeki kısmî doğruları alıp gerçeğe her birinin yaklaştığından daha çok yaklaşmak, böylece onların her birinin ayrı ayrı gördüğünden daha berrak bir manzara görmek mümkündür.
Bu kitapta dünya fikir çevrelerinin ve bilhassa konuyla birinci derecede ilgili bilim dalı olan sosyolojinin, millet ve milliyetçilik konusundaki düşüncelerini, tespitlerini, teorilerini bulacaksınız ve Türkiye atmosferinde yaşadığınız için muhtemelen şaşıracaksınız. Çok mümkündür ki siz de burada okuyacağınız bulguları aklınızdan geçiriyordunuz ama "bilime uygun mudur?", "dünyanın genel fikir gidişine uygun mudur?", "uluslararası hukuka ters olmasın…" tereddütleri içindeydiniz. Öyle zannediyorum ki çağdaş millet ve milliyet teorileriyle karşılaşınca, havası pislenmiş bir odada saatlerce kaldıktan sonra birdenbire açılan bir pencerenin verdiği ferahlığı hissedeceksiniz. Rahmetli Erol Güngör'ün dediği gibi, gerçekler ancak sahtekâr ve geri zekâlıları korkutur. Bırakınız korksunlar!
Ortak yüksek kültür ile basın kapitalizminin birleştiği, etnosembolist yaklaşımın mensubiyet şuuru ile kaynaştığı güzel bir milliyetçilik tasavvuru olmuş. Kitabın teorisini son bölümde direkt bulabilirsiniz, temellendirmeleri ve açıklamaları da kitabın geri kalanında. Beni şaşırtan bir noktası ise solculuğu ve liberalizmi ilkesel olarak reddetmek yerine milliyetçilikle sentezlerine işaret ediyor olması, sol kanattan Benedict Anderson ve Tom Nairn, liberal sağ kanattan ise John Stuart Mill kitapta güzel işlenmiş. İskender Öksüz'ün külliyatı için Niçin Geri Kaldık daha yumuşak bir giriş kitabı olacaktır ancak doğrudan milliyetçilik teorisine kafa atmak için bu kitap güzel bir seçim.