Gli dèi e gli eroi della Grecia. Il racconto del mito, la nascita della civiltà

by Karl Kerényi

Punto più alto della ricerca filologica e storica di Kàroly Kerényi sulle origini e le forme della mitologia, Gli dèi e gli eroi della Grecia viene riproposto in un unico volume, come nella prima edizione italiana del 1963. In un continuo ritorno ai testi originali, lautore espone gli antichi miti nella loro forma più autentica, depurandoli dalle interpretazioni delle epoche successive. Dalle diverse versioni tramandate, emerge una materia narrativa in continua evoluzione, che si arricchisce grazie al contributo individuale di narratori diversi.
Nella prima parte di questo volume vengono narrate le vicende degli dèi, dai primordi del mondo alle complesse genealogie degli olimpici. Apprendiamo così l'ascesa al potere di Zeus che sconfigge il padre Crono; la natura delle antiche divinità preolimpiche; la guerra contro i titani; gli amori e le lotte degli dèi maggiori come Afrodite, Ares, Apollo, Era, Dioniso e Atena; fino al mito di Prometeo che funge da anello di congiunzione con le origini dell'umanità. Ed è proprio sugli uomini che si sofferma la seconda parte del volume, su quegli esseri umani contraddistinti non dall'eroismo propriamente detto, bensì dai tratti che avevano in comune con le divinità. Questi eroi sono gli antichi uccisori di mostri come Perseo, Edipo e Bellerofonte; Ercole, il più noto di tutti; i condottieri delle guerre contro Tebe e Troia.
Gli dèi e gli eroi della Grecia, come era nelle intenzioni di Kerényi, è un libro di mitologia completo e accessibile a tutti i lettori non specialisti; soprattutto è un affascinante romanzo cosmico, un'opera narrativa i cui temi conduttori sono la nostra origine e il nostro destino.

Genres: Mythology, Nonfiction, History, Essays, Classics, Religion, Hungarian Literature

625 pages, Paperback

First published January 1, 1958

About the author

Károly (Carl, Karl) Kerényi, Ph.D., (University of Budapest, 1919), was one of the founders of modern studies in Greek Mythology, and professor of classical studies and history of religion at the Universities of Szeged and Pécs, Hungary.

Karl Kerenyi is also published under the names Carl Kerenyi and Károly Kerényi, in French as Charles Kerényi and in Italian as Carlo Kerényi.

Reviews

[Χρυσόστομος Τσαπραΐλης · Rating 4 out of 5]

Η πιο αναλυτική και εξονυχτιστική εξέταση της ελληνικής μυθολογίας που έχω διαβάσει. Ο Κερένυι παραθέτει ολόκληρο το σώμα των μύθων αντλώντας από πλήθος πηγών (που παραθέτει με εξαντλητική συνέπεια), πολλάκις αντικρουόμενων, παραδίδοντας σχεδόν κάθε γνωστή εκδοχή για κάθε συμβάν. Ιλιγγιώδες έργο, πυκνό και δυσανάγνωστο, που δεν προτίνεται για πρώτη (ή τουριστική) επαφή με την ελληνική μυθολογία, παρά μονάχα για τον μελετητή και όποιον θέλει να έχει μια πλήρη και σφαιρική εικόνα, μαζί με πλήρη βιβλιογραφία. Αυτό που δεν προσπαθεί να κάνει είναι έννοιες και πλήρεις αφηγήσεις για οποιονδήποτε μύθο, με την έννοια του να συγκεράσει στοιχεία για να βγει μια ικανοποιητική ιστορία. Έχω κρατήσει πολυπληθείς σημειώσεις, για γεγονότα και λεπτομέρειες που είτε δεν ήξερα, είτε είχα ξεχάσει, κάτι που από μόνο του άξιζε τους σχεδόν τρεις μήνες που κράτησε η ανάγνωση.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, του Θεούς και τους Ήρωες. Όσον αφορά το δεύτερο, έχει ενδιαφέρον η εξέταση των περισσότερων ηρώων ως αρχέτυπα για τη μάχη και νίκη επί του θανάτου - ο Κερένυι ανάγει πολλούς από τους άθλους και τα συναρπαστικά γεγονότα των ηρώων σε θανατομαχικές διηγήσεις.

[Federica · Rating 5 out of 5]

Cosa non è questo libro? Che capolavoro, avrei continuato a leggerlo all'infinito.

[Christin · Rating 1 out of 5]

Diese Entscheidung ist mir sehr schwer gefallen!
Ich habe dieses Buch mit Freunden bis Seite 80 gelesen.
Ich habe viel Geld für dieses Buch gezahlt und bin (auch durch ein anderes Buch) zum Entschluss gekommen, nicht auch noch meine Lebenszeit zu verschwenden.
Es mag sein, dass dieses Buch bestimmt für all diejenigen toll sein wird, die bereits gute Grundkenntnisse haben, aber für einen Anfänger ist das Buch wahnsinnig unübersichtlich.
1. Zu viele Namen! Es interessiert keinen Anfänger, unter welchen 5 Namen ein Gott/Göttin (oder was weiß ich) noch bekannt ist. Entscheide dich! Lege dich bitte auf EINEN Namen fest (den Bekanntesten von allen). Die Namen wurden auch mal bunt durchmischt verwendet.
2. Ich bin nicht in der Lage, mir jedes Detail zu merken! Eine Chronologie wäre sehr hilfreich. Vor allem bei so VIELEN Namen.
3. Manche Seiten wurden NUR mit Namen gefüllt. - Keine Story.
4. Hochtrabende Sprache.
5. Es wurde nicht zwischen wichtigen und unwichtigen Informationen differenziert. (Für mich.)

Ich hatte so hohe Erwartungen aufgrund der Bewertungen.😩

[Arja · Rating 5 out of 5]

La grandezza di questo libro -che ammetto, avevo in casa da anni e sempre usato come enciclopedia, mai letto per intero prima- è il saper condensare un lavoro di ricerca davvero titanico in una narrazione comunque coinvolgente e mai noiosa.
La grandezza di Kerenyi sta nel riuscire a raccogliere ed esporre più versioni, rendendo davvero l'idea del mito come qualcosa di vivo, cangiante, non una narrazione fissa, morta e dogmatica come spesso si pensa.
Unica nota negativa: possiedo l'edizione del Saggiatore, che necessiterebbe davvero di una nuova revisione. Ci sono troppe virgole tra soggetto e predicato, troppe per pensare a sviste momentanee.

[ΔΑΝΑΗ ΤΣΙΡΙΓΩΤΟΥ · Rating 5 out of 5]

Αν θέλουμε να λέμε πως γνωρίζουμε την ελληνική μυθολογία θα πρέπει να έχουμε διαβάσει αυτό το βιβλίο ώστε να γνωρίσουμε τους μύθους όπως πραγματικά είναι, αφού η σχολική εκδοχή τους είναι αρκετά "εξευγενισμένη" επειδή απευθύνεται σε παιδιά, και να μάθουμε ποιο το νόημα πίσω από αυτούς. Ένα εξαιρετικό βιβλίο!

[Nik · Rating 5 out of 5]

O Τόμας Μαν, σύμφωνα με το οπισθόφυλλο, αποκάλεσε αυτό το βιβλίο "θησαυρό από ιστορίες... από ένα σοφό πλάι στον οποίο δεν μπορεί να σταθεί άλλος". Έχοντας διαβάσει τη "Μυθολογία των Ελλήνων" δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω. Ο Κερένυϊ είναι ένας από τους πιο μεθοδικούς συγγραφείς που έχω διαβάσει ποτέ μου. Δεν μπορώ καν να φανταστώ πόση δουλειά θα χρειάστηκε να χαρτογραφήσει κανείς σε τέτοιο βαθμό λεπτομέρειας την αρχαία ελληνική μυθολογία, και να την παρουσιάσει με τέτοιο υπέροχο αφηγηματικό ύφος, αποφεύγοντας να ακουστεί "στεγνός" και ακαδημαϊκός. Δεν υπάρχει ιστορία που να μην καλύπτεται εξαντλητικά μέσα στο βιβλίο, κι αυτό είναι ίσως το μοναδικό αναπόφευκτο αρνητικό του. Είναι τόσο μεγάλο και λεπτομερές που εξαντλεί. Όπως και να έχει, χρωστάμε ένα μεγάλο ευχαριστώ στον Κερένυϊ, τόσο ως Έλληνες όσο και ως αναγνώστες. Μακάρι να μεταφραστούν εν καιρώ και τα υπόλοιπα έργα του στη γλώσσα μας. Το ήθελε, μας λέει ο μεταφραστής, και ο ίδιος.

Να μην ξεχάσω να προσθέσω ότι η βιβλιοδεσία της "Εστίας" είναι εξαιρετική, και η μετάφραση του Δημήτρη Σταθόπουλου ιδανική για το έργο.

[Federica · Rating 5 out of 5]

Mi mancherà molto questa lettura. :( Eccezionale lavoro di ricerca storica, filosofica e filologica.

[Daniele · Rating 2 out of 5]

Le due stelle non sono per l'opera in sé, ma per la traduzione pessima, al limite dell'illeggibile.

[Butterfly2507 · Rating 2 out of 5]

Es ist einfach ZU VIEL auf EINMAL.

Namen über Namen, Orte über Orte. Der Onkel der Tante der Schwester der Oma (if you know what i mean). Nimmt man zb das Medusa Kapitel, lernt man nicht, wie man vielleicht meinen würde, etwas über Medusa aber über ihren Vater, ihre Mutter, die Geschwister und mit wem sie noch verwand ist. Dazu gibt es sehr viele Alias (was alles nur noch komplizierter macht). Auch werden verschiedene Stories erwähnt, viele nie ganz.

Ich bin wahrscheinlich zu dumm für dieses Buch oder habe nicht die Aufmerksamkeitsspanne die man braucht, keine Ahnung. Bitte nur lesen wenn man schon (relativ) viel über griechische Mythology weiss.

[Alexander Theofanidis · Rating 3 out of 5]

Παρ’ όλο που στο μέσο πίθηκο με ελληνική ταυτότητα/διαβατήριο το όνομα του συγγραφέα δε λέει πολλά, πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα συγγράμματα πάνω στην αρχαία ελληνική μυθολογία του 20ού αιώνα.

Ο φουκαράς ο Κερένυι (1897-1973) είχε την ατυχία να βρεθεί στο στόχαστρο του παντοδύναμου τότε Λούκατς με τις σταλινικές αγκυλώσεις (θεωρούσε ότι κάθε πνευματική παραγωγή πρέπει να υπηρετεί την ταξική πάλη και την επανάσταση), και κατηγορήθηκε ως φασίστας (spoiler alert: ΔΕΝ ήταν), με αποτέλεσμα να βρεθεί εξόριστος και αποσυνάγωγος στην Ελβετία, όπου και πέθανε. Ωστόσο, ήταν κορυφαία μορφή της μελέτης της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Ξεχώρισε για τη βαθιά ψυχολογική και φιλοσοφική του προσέγγιση, επηρεασμένος από την τότε ανερχόμενη ψυχανάλυση, κάτι που δυστυχώς αφήνει και κάποια μειονεκτήματα στο έργο του.

Ο Κερένυι δεν κάνει απλή παράθεση μύθων, αλλά αποπειράται να ερμηνεύσει το βαθύτερο νόημά τους, αναζητώντας τα «πρωταρχικά σύμβολα» (archetypes), δεν είναι δηλαδή ένα «σώμα αφηγήσεων που πρέπει να ταξινομηθούν φιλολογικά»· έχουν υπαρξιακό, θρησκευτικό και συμβολικό τους βάθος. Αντλεί υλικό από αρχαίες πηγές (Όμηρος, Ησίοδος, τραγικούς ποιητές) και το συνδυάζει με στοιχεία από την αρχαιολογία και τη λατρεία. Ο τρόπος γραφής του μπορεί να χαρακτηριστεί περισσότερο λογοτεχνικός (και δοκιμιακός) παρά απλά ακαδημαϊκός.

Η προσέγγιση και η μέθοδος του Κερένυι είναι ουμανιστική & ψυχολογική. Καθώς συνεργάστηκε στενά με τον Carl Jung, θεωρούσε τη μυθολογία ως «αυτόνομη επιστήμη». Δεν τον ενδιέφερε τόσο η γραμματολογική ανάλυση, όσο, όπως είπαμε νωρίτερα, η ανάδειξη των αρχετύπων (πρωταρχικών εικόνων) που εκφράζουν θεμελιώδεις εμπειρίες και δυνάμεις της ανθρώπινης ψυχής. Ο μύθος ήταν για τον συγγραφέα η γλώσσα μέσω της οποίας ο άνθρωπος εκφράζει την εμπειρία του για το υπερβατικό.

Με αυτή την προσέγγιση, στέκει απέναντι από φιλολόγους όπως ο Κακριδής, με την παραδοσιακή, ιστορική και φιλολογική φιλολογία της "ακρίβειας", με την έμφαση στις πηγές, τη δομή του μύθου, την εξέλιξή του μέσα στον χρόνο και τη σύνδεσή του με την αρχαία λατρεία και γραμματεία, αλλά και τον «αποδομητή» Μαρωνίτη, της νεωτερικής, κριτικής και δοκιμιακής ανάλυσης που απομακρύνθηκε από την αυστηρή ακαδημαϊκή σχολαστικότητα του δασκάλου Κακριδή και επηρεασμένος από σύγχρονες ερμηνευτικές θεωρίες, εστίασε στην πρόσληψη του μύθου, τη γλώσσα του και τη λογοτεχνική του διάσταση (λιγότερο "τι λέει" ο μύθος, περισσότερο "πώς το λέει" και "πώς το διαβάζουμε σήμερα").

Το έργο του Karl Kerényi, πέρα από την απλή ανάγνωση για τη γνωριμία με τους ελληνικούς μύθους, δεν είναι χωρίς αδυναμίες (ειδικά όταν τοποθετηθεί δίπλα στην αυστηρή φιλολογική παράδοση ενός Κακριδή ή στην κριτική ματιά ενός Μαρωνίτη) και αναδεικνύονται ορισμένα βασικά μειονεκτήματα:

Το σημαντικότερο ίσως μειονέκτημα του Κερένυι είναι η σχεδόν δογματική προσήλωσή του στη θεωρία των αρχετύπων του Carl Jung, μια λειτουργική καθήλωση που οδηγεί σε αναγωγισμό και την τάση να ερμηνεύται κάθε μορφή, κάθε σύμβολο και κάθε μύθος ως εκδήλωση ενός και μόνο υποκείμενου ψυχικού αρχέτυπου (π.χ. της Μητέρας, του Παιδιού, της Κόρης). Έτσι, η μοναδικότητα κάθε μυθικής αφήγησης συχνά θυσιάζεται στον βωμό μιας προκαθορισμένης ψυχολογικής θεωρίας.

Ακόμη, η προσέγγισή του μπορεί να χαρακτηριστεί «ανιστορική», καθώς αγνοεί την ιστορική διάσταση του μύθου. Δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πώς εξελίχθηκε ένας μύθος μέσα στον χρόνο, για τις τοπικές του παραλλαγές ή για τον τρόπο που επηρεάστηκε από συγκεκριμένες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες (π.χ. η χρήση του μύθου του Θησέα από την αθηναϊκή δημοκρατία).

Τέλος, συχνά παραθέτει μύθους και παραλλαγές στηριγμένος… «στη μνήμη του», χωρίς αυστηρή βιβλιογραφική τεκμηρίωση ή κριτική διασταύρωση των αρχαίων κειμένων. Δεν κάνει δηλαδή "κριτική έκδοση" του μύθου (ο Κακριδής φρίττει), αλλά και δεν διστάζει να συνδυάσει πηγές από διαφορετικές εποχές (π.χ. τον Όμηρο του 8ου αι. π.Χ. με έναν ύστερο ρωμαίο συγγραφέα, ΤΑ ΥΣΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ) σαν να ανήκουν σε ένα ενιαίο, άχρονο σύστημα, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις τεράστιες εννοιολογικές διαφορές τους.

Κράξαμε όσο κράξαμε, αλλά, κακά τα ψέματα, το έργο του Κερένυι παραμένει πολύτιμο. Δεν θα το διάλεγε κανείς ως μοναδικό εγχειρίδιο για μια πανεπιστημιακή εξέταση (εκεί χρειάζεται Κακριδής), ούτε ως εισαγωγή στην τέχνη της ανάγνωσης του μύθου (εκεί ο Μαρωνίτης είναι πιο φωτεινός και κριτικός), μη σας πω θα ήταν «μάθημα επιλογής» ή το βιβλίο του «συμπληρωματικό εγχειρίδιο», αλλά αναντίρρητα ενώ συχνά χάνεται στο ίδιο του το βάθος, δεν παύει να είναι το βάθος ακριβώς που έχει ο μύθος, καθώς είναι ένα ποίημα για τη μυθολογία, γραμμένο από έναν λόγιο. Αλλά ως αυστηρή επιστημονική ανάλυση, ε, όσο να ‘ναι, χρήζει πάντα συμπλήρωσης.

[William Bies · Rating 3 out of 5]

Anyone who aspires to culture will want to arrive at a just appreciation of the significance of the phenomenon of mythology. Many of us will have become familiar with the old tales of the gods, goddesses and heroes as children, but they can certainly repay our mature consideration, as adults. For at the least, they reveal something about what it means to be a human being, and what is more – as we shall recur to below in this review – they could offer a window into divine things as well, even if only indirectly. Owing to the historical accident of the central geographical placement of the Mediterranean Sea, the classical Graeco-Roman mythology happens to be among the best attested among the leading civilizations, a great mass of material before which one has to harbor a due respect.

The present work by the noted twentieth-century Hungarian scholar Karl Kerényi, Die Mythologie der Griechen: Götter, Menschen & Heroen (Klett-Cotta, first published in 1951 resp. 1958, latest edition, 2021) promises to accompany one as a trustworthy guide, as he seeks to assimilate the profusion of literary remains and to inculcate a deeper understanding of them. Advantages: Kerényi is nothing if not thorough. He knows all the written sources and, where needful, complements them by citing evidence from vase painting, numismatics and architecture. His method is to recount in paraphrase all the major incidents in the cycle of Greek myth, along with any variants. What is invaluable, in comparison, say, with Edith Hamilton’s less comprehensive account, is the scholarly perspective Kerényi brings to bear. For he will ordinarily begin each chapter by framing the context with a high-level description of what he is about to cover, in which he may advert to precedents in the mythology of earlier civilizations of the ancient near East or point out what is distinctive about the matter at hand, i.e., what we can learn from it about the specifically Greek mentality.

Three stars: by no means just a bald or workmanlike retelling of the traditional material, the way Kerényi glosses the incidents in his version of the familiar narratives, characterizing them through his erudite observations of a geographical, archaeological or psychological nature, always proves helpful to a better appreciation of the myth itself. For instance, this reviewer once read Apollonius Rhodius’ Argonautica before, but there was nothing either in the original text or in the introduction to the translation of it in the Penguin Classics version to alert him to how the original audience must have conceived of the adventure. The destination of Jason’s voyage to retrieve the golden fleece was Colchis, at at the extreme eastern end of the Black Sea; Kerényi points out that, to the contemporary Greeks living around the Aegean Sea, going there would have meant much more than it could to us today, who might be accustomed to board a jet to fly to some other longitude and latitude on the globe, but represents a venture into the great unknown, almost, as it were, into a realm beyond the land of the living. Many of the stories of the other heroes, such as Heracles, possess a similar character which no doubt contributed to their appeal. For an analogous phenomenon in the present day, maybe one could look to imaginative science fiction movies.

There is, on the other hand, little if anything in the way of theoretical analysis in Kerényi. His work is intended merely as a paraphrase and commentary to aid comprehension, not, perchance, as an evaluation of what the modern scholar might extract from the myths in order to learn about human psychology or about the nature of polytheism as a theological system. Another thing: what Kerényi gives us are really annotated plot summaries with occasional quotations, not the full story replete with dialogue. A subject as popular as Greek mythology continues to inspire numerous adaptations among writers today, who may weave in more circumstantial detail and regale us with more verve and literary effect. Thus, Kerényi’s two volumes are certainly worth a read through to round out one’s knowledge of Greek mythology but maybe not the ideal place to learn the myths for the first time? To pursue an informed perspective on the pagan mentality behind the myths, moreover, one will want to turn to the extant Homeric hymns or Pindar’s Odes themselves, where a pagan religiosity comes to the fore far more so than in the abundance of colorful stories in the cycle of myths – the invention of which evidently belongs to a secondary phenomenon of mythopoetic consciousness.

[Theocharis · Rating 5 out of 5]

Imagine you want to learn about the gods.
So you visit the oracle. As they are munching their shrooms and leaves of daphne they invite you in to the back halls that are full of tablets from different times and different lands, some written as esoteric texts and some written as post-it notes. Time to arrange them and make some sense out of these fragmented stories. Etymology and archaeology are the tools of the day.

Not for the faint of heart and definitely contra to the fairy tale popularized mythology book crowd - “hurr durr Zeus the sex offender I saw it in the marvel movie and god of war”. You will come to understand the anthropomorphic nature of the gods and heroes.
Without a doubt the most challenging book I have read in recent years, but worth it.

[Anna · Rating 3 out of 5]

Un saggio estremamente tecnico che ripercorre i miti degli dei greci e degli eroi. Pur essendo molto dettagliato e particolareggiato e scritto molto bene, ho trovato difficoltoso a tratti riuscire a discriminare i diversi aspetti di uno stesso mito, in quanto per onestà intellettuale sono state inserite le diverse interpretazioni del mito nel corso del tempo. Ho apprezzato molto gli alberi genealogici degli eroi al termine del libro, per questo avrei preferito che fosse presente anche un albero genealogico degli dei e dei figli da essi generati, oltre che un piccolo glossario/descrizione relativo a ciascun personaggio. In generale, un libro esaustivo e utile per comprendere in parte la cultura greca, tuttavia richiede una lettura lenta per assorbire i concetti e lasciarli depositare.

[Morgane · Rating 3 out of 5]

Es fiel mir mega schwer, dass Buch zu bewerten, da ich mich soo sehr darauf gefreut hatte, aber dann doch ziemlich enttäuscht wurde. Für Personen die zwar bereits Berührungspunkte mit der Griechischen Mythologie hatten, aber nicht allzu tief, ist es eher weniger empfehlenswert 😅 Wie oft stand da « wie man weiß «  und ich dachte mir nein, woher bitte? 😂
Außerdem war mir die Gestaltung viel zu chaotisch. Es sprang von einem Gott zum nächsten, um dann wieder zum vorherigen Gott zurückzukehren nur um dann bei jemand komplett anderem zu landen. Natürlich war es informativ und ich konnte ein wenig dazulernen, aber von Lesespaß kann ich leider nicht sprechen.

[The Hellene · Rating 5 out of 5]

Από τα καλύτερα βιβλία για την ελληνική μυθολογία. Ο Karl Kerényi ειδικευόταν στον τομέα της μυθολογίας. Υπήρξε ένας καταξιωμένος επιστήμονας με ένα πλούσιο συγγραφικό έργο το οποίο εμπεριέχει πολλές βαθυστόχαστες εργασίες για την ελληνική θρησκεία. Μια και ίσως η πιο γνωστή εργασία του είναι "Η μυθολογία των Ελλήνων".

[Dino Atza · Rating 5 out of 5]

Link alla recensione: https://www.instagram.com/p/B10uy-HoTkX

[زكرياء]

Non vedo l'ora di leggere tutto il libro.

[ali · Rating 3 out of 5]

oh super preciso e accuratissimo ma posso dire, che pesantezza

[Niklas Richter · Rating 4 out of 5]

Immer noch gut für Zeus

[Skyhard · Rating 1 out of 5]

Puh. Es war eine Qual. Dieses Buch ist nichts für mich.

[Vittoria Tauro · Rating 3 out of 5]

Letto x uni ma sono 600 pagine quindi lo aggiungo ciaoooo