De goden moeten hun getal hebben

by Hubert Lampo

Deze editie is het boekenweekgeschenk 1969 en heet ‘De goden moeten hun getal hebben’. Later heeft deze roman de titel ‘Kasper in de onderwereld’ gekregen.
Kasper Bentheim, een gewezen concertpianist, die meent zijn geliefde te hebben gedood, ontvlucht het Vlaamse stadje Geel, waar hij tot de in huisverpleging opgenomen geesteszieken behoorde. Hij keert naar Antwerpen terug, op zoek naar zijn gestorven gewaande geliefde, spelend op zijn mondharmonica. Men kan hierin een moderne, magisch-realistische variant zien van het Orfeusverhaal.

Genres: Literature

155 pages, Paperback

First published January 1, 1969

About the author

Hubert Léon Lampo was een Vlaamse schrijver.

Hubert Lampo bij Hubert Lampo Genootschap

Hubert Lampo in de Nederlandstalige Wikipedia

Hubert Lampo in de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

Hubert Lampo bij "Schrijversgewijs"


Hubert Léon Lampo was a Flemish writer.

Hubert Lampo in the English Wikipedia

Reviews

[Jan · Rating 3 out of 5]

De editie in mijn bezit is de oorspronkelijke, het boekenweekgeschenk 1969. In dit boek zit een kaart met de tekst:
“De goden moeten hun getal hebben geschreven door Hubert Lampo wordt u tijdens de vierendertigste boekenweek dor uw boekverkoper gratis aangeboden wanneer u voor fl 7,50 of meer kontant aan boeken besteedt.”
Achterin het boek is een introducerende tekst afgedrukt, waarvan ik het eerste gedeelte hier laat volgen:
Op een winterdag komt een man te voet naar de havenstad afzakken. Hij vindt een dak boven het hoofd in een lekke kolenschuit en wordt door de stakende arbeiders als één der hunnen aanvaard.
Zo begint ‘De goden moeten hun getal hebben’, het boek dat de Vlaamse auteur Hubert Lampo speciaal voor de boekenweek 1969 schreef.
Het klinkt als de aanhef van een sociale roman. Hoofdzaak zijn echter de dwaaltochten van de vreemde mondharmonikaspeler Kasper naar de nabije stad, waar hij de vrouw hoopt weer te vinden, die hij ééns heeft lief gehad.Kasper beweegt zich in een àndere dan de gewone werkelijkheid. Wat betekenen zijn hallucinaties? Zijn het dwangvoorstellingen of behoren zij tot de werkelijkheid?
Zoals het grootste deel van Lampo’s werk behoort ‘De goden moeten hun getal hebben’ tot het magisch-realisme.”
Tot zover het citaat van de tekst in het boek.
De roman kent een langzame start. Het lage tempo is in zoverre functioneel, dat het dient om de hoofdpersoon te introduceren en te karakteriseren, te meer omdat deze Kasper eigenaardigheden in zijn gedrag vertoont die pas allengs, bij gedetailleerde observatie, opvallen. Tijdens zijn zoektocht naar zijn verloren geliefde valt het anderen steeds meer op dat Kasper zijn eigen werkelijkheid beleeft, die vaak haaks staat op die van hen die hij ontmoet. Pas op het laatst ontwikkelt zich het verhaal tot mythe-parafrase.
De taal van Lampo kent een vrij vast stramien per zin. Zijn zinnen zijn steevast voorzien van lange bepalingen met vaak meer dan éénbenodigd lidwoord. Dat went. Dat blijft enigszins stroef lezen. Dat is – ja, helaas – mede-bepalend voor de ervaring van het verhaaltempo aan het begin, ook is dat gedeeltelijk de perceptie van de lezer. Naarmate de interacties frequenter worden, vanaf ongeveer een derde, begon het mij minder tegen te staan. Het is een vorm van zorgvuldigheid die latere schrijvers steeds minder nodig zijn gaan vinden. Nochtans, het is 1969, en vooraleer de indruk te wekken dat de vorm, de taal wat achterhaald zal zijn, is het devies mijnerzijds juist: welaan, laat staan, het vaandel der Vlaamse taal, want voorwaar, ook haar woordgebruik is doorheen ’t verhaal onverslaanbaar hoog verheven. JM (NL)

NB 10 april 2017
Naar aanleiding van het commentaar van Marc meld ik dat de mening over de door Lampo gebezigde stijl geheel die van mij persoonlijk is, zonder dat ik – en zo zou het wel begrepen kunnen worden – een oproep wilde doen aan anderen om dat ook te vinden. Ik heb mij niet gerealiseerd dat kennelijk velen bewust afstand hebben genomen van Lampo’s taalgebruik. Bij nader inzien is het woord ‘onverslaanbaar’ misplaatst, want te absoluut gesteld. In ieder geval heb ik het minder strijdlustig bedoeld dan het kan zijn overgekomen. Laat de bewuste zin, mijn laatste van 9 april 2017, duidelijk maken, en de betekenis ervan beperkt blijven tot, het feit dat de bedoelde appreciatie van Lampo's particuliere en zeer tijdeigen taalgebruik slechts de mijne is, zonder die mening anderen in de schoenen te (hebben) willen schuiven.
Overigens, en geheel los van het vorenstaande, weet ik de stilistische kortaangebondenheid van iemand als Bordewijk te waarderen, evenals met barokke uitvoerigheid getekende karakters door iemand als Vestdijk. JM

[Marco · Rating 4 out of 5]

De mist tussen waan en werkelijkheid is zo ontzettend mooi beschreven in typische uitweidende Lampo tekst. Laat je op de cadans van de zinnen meenemen in de belevingswereld van protagonist Kasper, als ware het een vroege stream of consciousness roman. Het speelt zich af langs de Schelde en in de stad waar Antigoon en Brabo samen komen, tijdens de grote doorsteek van de haven van Antwerpen. Een weemoedig verhaal tussen leven en dood in een hallucinerende onderwereld.

[José Van Rosmalen · Rating 3 out of 5]

Hubert Lampo schreef in 1969 als eerste Vlaamse auteur het Nederlandse boekenweekgeschenk, een boek van maar liefst 155 pagina’s zonder nadere hoofdstukindeling en met slechts af en toe een witregel. Het boek kreeg in latere drukken de titel ‘Kasper in de onderwereld’. De hoofdpersoon Kasper keert na een ziekte of wellicht na zijn dood terug naar een havenstad waar hij een zwervend bestaan leidt en zoekt naar zijn vroegere vrouw en vroegere ervaringen. Het verhaal is schatplichtig aan de mythe van Orpheus en Euridyci. Het werk van Lampo wordt wel omschreven als magisch realistisch. Wat hij beschrijft is niet de gewone werkelijkheid, het heeft soms iets van een dodenrijk, waarin de geesten der levenden rondspoken. Vaak virtuoos geschreven maar voor een boekenweekgeschenk ook wel een lastig boek, waar je als lezer niet makkelijk greep op krijgt. Het doet me ook denken aan ‘De kelner en de levenden’ van Vestdijk, waarin je ook een andere werkelijkheid krijgt voorgeschoteld. In ‘ de goden moeten hun getal hebben’ construeer je al lezende pas tegen het einde het verhaal van een aan lager wal geraakte of gek geworden concertpianist die met mondharmonicaspel mensen en dieren weet te betoveren en derhalve over een magisch talent beschikt.

[Jesper · Rating 3 out of 5]

Deze novelle is 'typisch Lampo': Vlaams magisch-realisme, met scenes waarin het gewone - hier vertegenwoordigd door stakende havenarbeiders - en het magische - met sterk christelijke en mythologische componenten - samenkomen. Als lezer blijven we in twijfel over of wat er zich afspeelt bovenaards is of niet: is Kasper een psychiatrisch patiënt, of een soort naar het dodenrijk afgereisde Orpheus? (Of kunnen beide tegelijkertijd waar zijn?)

Op zich ben ik fan van Lampo's werk, en echt vervelend is het niet, maar het komt hier niet helemaal van de grond. Soms lezen passages als een (gedateerd) stilistisch trucje: welke verwijzing zullen we er nu weer eens in gooien? De verwijzingen naar christelijke en mythologische thema's zijn zeker niet subtiel, en het begon me ook wat tegen te staan dat de hoofdpersoon continu niet weet waar hij is en wat hem overkomt. Daarmee allemaal wat te eenvoudig. Echt sterke scènes, zoals de straatmakers in "De Komst van Joachim Stiller", missen hier. Als je nooit iets van Lampo hebt gelezen, is dat de plek om te beginnen.

[Maarten · Rating 4 out of 5]

Ik lees de verzameling boekenweekgeschenken, geërfd van mijn vader, van oud (1939) naar nu.

Boekenweekgeschenk 1969
Wat lastig om in te komen, dit wat verwarrende werk. Is het magisch realisme of de geestestoestand van de ik-figuur? Kies zelf maar.

[Marcel Dekker · Rating 1 out of 5]

Could not get through the first pages. Dull dull dull

[Karen · Rating 3 out of 5]

Af en toe was saaie passages. Aan het eind komt alles mooi bij elkaar. Geeft inzicht in belevingswereld van een man met een psychiatrische geschiedenis.