Ένα Σκοτεινό Δωμάτιο 1967-1974

by Papahelas Alexis

Το βιβλίο φωτίζει μερικά από τα πλέον πολυσυζητημένα ερωτήματα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας: την ανατροπή του δικτάτορα Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη, τον ρόλο σημαντικών παραγόντων της εποχής, όπως του Αριστοτέλη Ωνάση, την ανακάλυψη πετρελαίων στο Αιγαίο, το πώς άρχισε η ένταση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας το 1974, με άγνωστα παρασκήνια, το αν και ποιος έδωσε διαβεβαιώσεις στον Ιωαννίδη πριν από το μοιραίο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Ερευνά ακόμα πώς αντιμετώπιζαν οι Αμερικανοί τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου, καθώς και ποιες ήταν οι προβλέψεις τους για τον ρόλο που θα έπαιζαν στη μελλοντική ιστορία του τόπου. Θα «ακούσετε» –για πρώτη φορά– τις φωνές του Δημητρίου Ιωαννίδη και του αρχηγού Ενόπλων Δυνάμεων στρατηγού Γρηγορίου Μπονάνου στο Πολεμικό Συμβούλιο της 20ής Ιουλίου 1974. Ήταν στιγμές χάους, απελπισίας. Πρόκειται για μια συγκλονιστική αποτύπωση της ανεπάρκειας όσων διαχειρίζονταν τις τύχες του έθνους εκείνη τη στιγμή. Τα 38 λεπτά αυτού του Πολεμικού Συμβουλίου αποτελούν ένα πολύτιμο ντοκουμέντο για την κατανόηση των γεγονότων. Στο βιβλίο υπάρχει εκτενές Παράρτημα, με σπάνιο υλικό. Σε αυτό περιλαμβάνονται αναλυτικό χρονολόγιο της εποχής, βιογραφικά σημειώματα των προσώπων που πρωταγωνιστούν στο βιβλίο, καθώς και αναλυτική βιβλιογραφία. Την έκδοση εμπλουτίζουν 22 QR codes που παρεμβάλλονται μες στις σελίδες του βιβλίου. Σκανάροντάς τα ο αναγνώστης ανακαλύπτει σπάνιο οπτικοακουστικό υλικό με άγνωστα ντοκουμέντα.

Genres: History, Politics, Nonfiction, Greece, Ebooks

632 pages, Paperback

First published October 14, 2021

Reviews

[Σωτήρης Αδαμαρέτσος · Rating 5 out of 5]

Το διάβασα σχεδόν μέσα σε ένα ΣΚ προ μηνός. Τίμιο ρεπορτάζ και καταγραφή των δεκάδων συνεντεύξεων που έχει πάρει όλα αυτά τα χρόνια, αφήγηση που δεν σε κουράζει και ρέει εύκολα πάρα τις πολλές αναφορές σε πρόσωπα και καταστάσεις, δεν εκβιάζει την αλήθεια αλλά σε αφήνει να καταλάβεις τι συνέβη από όσα μένουν αναπάντητα...
Η παράθεση των αμερικανικών αποχαρακτηρισμενων εγγράφων και οι συνεντεύξεις με πρωταγωνιστές άγνωστους στο ευρύ κοινό ήταν για μένα προσωπικά το πλέον ενδιαφέρον κομμάτι του βιβλίου, για όποιον έχει μια ιδέα με την ιστορία της εποχής - όσοι δεν έχουν καμία εικόνα της Αμερικανικής διπλωματικής πολιτικής του Ψυχρού Πολέμου θα κουραστουν, το ομολογώ!
(συνιστάται να διαβάσει κανείς και το βιβλίο του, ο βιασμός της ελληνικής Δημοκρατίας του ίδιου, που αναφέρεται στην προδικτατορικη δράση των πρωταιτιων και αποκαλύπτει πως έφτασαν στην 21 Απρίλη)

Με σόκαρε η τυφλή εμπιστοσύνη της στρατιωτικής ηγεσίας της Δικτατορίας στην αμερικανική ηγεσία και την σκέψη του πλέον ελάσσονα υπαλλήλου του διπλωματικού και στρατιωτικού μπλοκ - ακόμα και ο τελευταίος πράκτορας της CIA είχε λόγο στα αφτιά τους. Τέτοια εξάρτηση μόνο σε τριτοκοσμικά κράτη! Ο αντιαμερικανισμος της Μεταπολιτευσης δικαιολογείται από όσα διάβασα.

Η απομαγνητοφωνηση της διάσκεψης της πολιτικής ηγεσίας του Ανδρουτσοπουλου με τους ηγέτες των τριών κλάδων και τον Ιωαννιδη στο γραφείο της Βουλής αποκαλύπτει πολλά για το πως είχε μάθει να σκέφτεται το βαθύ κράτος της μεταπολεμικής Ελλάδας. Ουσιαστικά ήταν απολύτως πρόθυμοι να θυσιάσουν την Κύπρο αρκεί να μην αλωθεί η χώρα "υπό των αναρχοκομμουνιστοληστοσυμμοριτων". Αυτοί οι άνθρωποι πραγματικά πίστευαν ότι ο κομμουνισμός ήταν προ των πυλών.

Όσο για την πολιτική του Κισσινγκερ; Όπως το έγραψε ο ίδιος - που παρεμπιπτόντως ουδέποτε τόλμησε να δεχτεί να δώσει συνέντευξη στον Παπαχελα - η διπλωματία δεν επιδέχεται ανθρωπιστικά ιδεώδη, εφόσον εξυπηρετεί το συμφέρον της χώρας. Για αυτόν η επέμβαση της Τουρκίας και η διχοτόμηση ήταν η λύση ενός προβλήματος στην Μεσόγειο από ένα μικρό αλλά μη προβλέψιμο κράτος. Πρακτικά, η επέμβαση - και συγνώμη για αυτό το σκεπτικό - έλυσε αυτό το πρόβλημα στην περιοχή. Ωστόσο, όπως πιστεύω πάντα, καμία συνωμοσία δεν υφίσταται κατά εθνών και ανθρώπων αν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές δεν επιδιώξουν να ενεργήσουν όπως κάποιοι προβλέπουν παρατηρώντας την ματαιοδοξία τους.
Ποτέ δεν σε εξαπατει κάποιος, αν δεν θες να πιστέψεις στην εικόνα που σου δείχνουν. Άλλωστε και ο Ιωαννιδης αυτό πίστεψε στο τέλος. Όμως η δαιμονοποιηση του ξένου παράγοντα, δικαιολογεί τα ολεθρια σφάλματα των αιτίων. Και ουσιαστικά απενοχοποιεί αυτά.
Μην πέσετε στην παγίδα αυτή, καθώς διαβάζετε το βιβλίο αυτό!

[Ilias Bourdalas · Rating 5 out of 5]

Χθες το βράδυ τελείωσα το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά “Ένα σκοτεινό δωμάτιο”…
Είμαι ακόμα ταραγμένος και οργισμένος…
Έχω διαβάσει αρκετά βιβλία για την χούντα…
Αλλά αυτό είναι ένα πολύ σημαντικο βιβλίο για την πολιτική ιστορία της Ελλάδας.
Φωτίζει τον ρόλο της Χούντας και των Αμερικάνων στην καταστροφή της Κύπρου.
Η έρευνα του Αλέξη Παπαχελά είναι εξαιρετική.

Ο ρόλος των αμερικανών ήταν εγκληματικός…
- Στήριξαν την χούντα…
- Ενθάρρυναν το πραξικόπημα εναντίον του Μακάριου…
- Επέτρεψαν στους Τούρκους να εισβάλουν, ο Κίσσινγκερ ουσιαστικά έκλεισε το μάτι στον Ετσεβίτ.
- Έκαναν τα πάντα για να μην υπάρξει καμμία Ελληνική αντίδραση στην εισβολή, τις κρίσιμες πρώτες ώρες…
- Ο Κίσσινγκερ έκανε μεγάλη ζημια, ήταν απροκάλυπτα φιλότουρκος, μέσα από το βιβλίο αναδεικνύεται σε σύγχρονο Μετερνιχ…

Ο ρόλος της Χούντας ήταν προδοτικός….
- Υποτίθεται ότι ήταν εθνικόφρονες και τις πρώτες ώρες της εισβολής άκουσαν τους Αμερικανούς και δεν αντέδρασαν για το καλό της συμμαχίας….
- Την ίδια ώρα κόσμος σκοτωνόταν στην Κύπρο…
- Αν η χούντα είχε αντιδράσει τις πρώτες ώρες, η εισβολή θα είχε αποτύχει…ξεκάθαρα προδοτική στάση…
- Ο Ιωαννίδης λόγω βλακείας ειναι ο υπαίτιος για την μεγαλύτερη καταστροφή του Ελληνισμού μετά την Μικρασιατική…

Το συστήνω ανεπιφύλακτα τα βιβλίο…
Θα στεναχωρηθείτε, θα τσαντιστειτε…
Αλλά θα γίνετε και σοφότεροι…
Γιατί πολλά από τα προβλήματα που γεννήθηκαν εκείνες τις μέρες….
Μας ακολουθούν μέχρι σήμερα…

Υγ: Οι υπερπατριώτες έγιναν οι μεγαλύτεροι προδότες…
Υγ2: Κίσσινγκερ μπινε…

[Nomzamo Kathy · Rating 3 out of 5]

Το πολυαναμενόμενο (μιας και η αναγγελία κυκλοφορίας του είχε αναγγελθεί πολλά χρόνια πριν) αυτό βιβλίο, αποτελεί την συνέχεια του παλαιότερου αντίστοιχου βιβλίου του Παπαχελά, το οποίο κάλυπτε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις της περιόδου 1947-1967, με έμφαση στα έτη 1964-67 και το οποίο πλέον θεωρείται κλασικό. Το νέο βιβλίο δυστυχώς είναι κατώτερο των προσδοκιών μου. Αρχικά να πούμε ότι το περιεχόμενο στερείται μεγάλων εκπλήξεων διότι σε αντίθεση με το βιβλιο του 1997, όπου ο Παπαχελάς υπήρξε ο πρώτος στην ελληνική ιστοριογραφία που έκανε χρήση των αποχαρακτηρισμένων αμερικανικών εγγράφων, εδώ χρησιμοποιούνται ως επί των πλείστων έγγραφα που έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας από καιρό και έχουν αναδειχθεί και από άλλους ερευνητές (Ριζάς, Ιγνατίου, Βαλντέν, Χατζηδάκης κ.α.), η δε σειρα Foreign Relations Of The United States είναι ελεύθερα προσβάσιμη στο διαδίκτυο για όλους! Από εκεί και πέρα, με έκπληξη παρατήρησα ότι παρόλο που με βάση τον τίτλο του βιβλίου, καλύπτεται υποτίθεται ολόκληρη η περίοδος 1967-1974, στην πραγματικότητα το 1967-1973 καλύπτει το 1/3 του βιβλίου και τα υπόλοιπα 2/3 είναι μόνο το έτος 1974 (με έμφαση στην πραγματικότητα στον Ιούλιο του ΄74). Η περίοδος Παπαδόπουλου καλύπτεται εντελώς επιδερμικά, ενώ είναι εμφανές σε όσους έχουν μελετήσει τα αρχεία Foreign Relations Of The United States, ότι γίνεται επιλεκτική χρήση εγγραφών με εμφανή μεροληπτική διάθεση του συγγραφέα. Δεν υπάρχει καν ξεκάθαρος στόχος στο βιβλίο, δεν κατανοούμε δηλαδή τι ακριβώς θέλει να παρουσιάσει ο συγγραφέας! Μια πλήρη μελέτη των ελληνοαμερικανικών σχέσεων τότε; Αυτο σε καμία περίπτωση δεν συμβαίνει! Μήπως την οπτική απλά των Αμερικανών τότε; Το παρασκήνιο ίσως; Στην πραγματικότητα, λίγο απ'όλα και στην ουσία τίποτα! Δείχνει πάντως να καθοδηγείται ο συγγραφέας αποκλειστικά από τα αμερικανικά έγγραφα και κάποιες συνεντεύξεις που πήρε από Αμερικανούς και Έλληνες ιθύνοντες, χωρίς να κάνει διασταύρωση με άλλες πηγές και βιβλιογραφία, με αποτέλεσμα σημαντικές παραλείψεις που αφορούν την περίοδο Παπαδόπουλου. Αντιθέτως η περίοδος Ιωαννίδη καλύπτεται πολύ αναλυτικά και παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Φέρνει στο φως δε, για πρώτη φορά, μέρος των πρακτικών του κρίσιμου πολεμικού συμβουλίου του Ιουλίου του '74, το οποίο είχε μαγνητοφωνηθεί! Στα συν επίσης του βιβλίου, το γεγονός ότι έχει συμπεριλάβει QR codes με αποσπάσματα από μαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις που του παραχώρησαν, καθώς και άλλα ηχητικά ντοκουμέντα. Εντούτοις, ακόμη και για την περίοδο Ιωαννίδη, αν κάποιος έχει μελετήσει επισταμένα την έγκυρη βιβλιογραφία για εκείνη την περίοδο, καθώς και τα αμερικανικά αρχεία που ανέφερα παραπάνω, δεν θα βρεθεί μπροστά σε μεγάλες εκπλήξεις. Συμπερασματικά, ένα ενδιαφέρον και σημαντικό, πλην όμως όχι ρηξικέλευθο βιβλίο (όπως ήταν το παλιό του), το οποίο δεν προσφέρει σχεδόν τίποτα για την περίοδο 1967-73 και προσφέρει αρκετά για την περίοδο '73-'74.

[Yanper · Rating 4 out of 5]

Ένα ενδιαφέρον και αρκετά διαφωτιστικό βιβλίο, για μία ταραχώδη περίοδο στην νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Ο συγγραφέας δεν εκφέρει άποψη, αφηγείται τα γεγονότα και επιχειρεί μέσω των ντοκουμέντων, των μαρτυριών και των συνεντεύξεων να σου προσφέρει την ευκαιρία να βγάλεις τα δικά σου συμπεράσματα. Το γεγονός ότι έχει συμπεριλάβει QR codes από μαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις που του παραχώρησαν, αποτελεί ένα θετικό στοιχείο στο βιβλίο.

[Minos Trigonis · Rating 5 out of 5]

Πολύ καλογραμμένο βιβλίο, απίστευτα ντοκουμέντα, για όποιον θέλει να κατανοήσει καλύτερα μια μαύρη εποχή για την Ελλάδα

[Nikos Fotiou · Rating 5 out of 5]

560 σελίδες και δεν σε κουράζει στιγμή. Υπέροχο βιβλίο. Ορισμένες στιγμές ξεχνάς ότι είναι αφήγηση των γεγονότων και νομίζεις ότι είναι κατασκοπευτικό μυθιστόρημα

[Vangelis Batistatos · Rating 4 out of 5]

Ντοκουμενταρίστικο, αφηγηματικό και διαφωτιστικό. Απαραίτητες γνώσεις γενικής και ειδικης ελληνοτουρκικης ιστορίας για να μπορέσεις να το ακολουθήσεις. Πολύ καλή δουλειά από Παπαχελά.

[Dimitris · Rating 5 out of 5]

πολύ καλή δουλειά "δημοσιογραφικη", προσπαθώντας να βγει κάθε υποκειμενικό στοιχείο από τις καθαρές περιγραφές και να παραμείνουν ως υποσημείωση. Χωρις να είμαι ειδήμων για τα τεκταινόμενα της περιόδου, μου έδωσε πολλές πληροφορίες άγνωστες

[Kostas Madenas · Rating 4 out of 5]

Πολυ καλο....Και πολυ δυσαρεστο...Αυτοι οι ανιρωποι δεν μπορουσαν να διοικησουν τις σκεψεις τους ποσο μαλλον την χωρα...Οι Τουρκοι θα μπορουσαν να εχουν παρει ολο το νησι και αυτοι ακομα θα συζητουσαν...Η μονη μου ενασταση οσο αφορα το βιβλιο ειναι οτι εχει καποια πραγματα επαναλαμβανομενα...θα μπορουσε να εχει μειωθει ο ογκος κατα 100-150 σελιδες χωρις να χασει κατι απο την ουσια...

[Doros Grigoropoulos · Rating 5 out of 5]

Ένα πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα για μια ιστορική περίοδο που για να πω την αλήθεια δεν είχα ασχοληθεί ιδιαιτέρως πέρα από τα βασικά. “Κατάσκοπος”- “Ξεκατάσκοπος” ο Παπαχελάς μας παραθέτει ένα σπάνιο και αδημοσίευτο υλικό (γραπτό και οπτικοακουστικό μέσω QR Code) για το πώς στήθηκε η χούντα, την άνοδο και ανατροπή του δικτάτορα Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη, τις εντάσεις ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία (πετρέλαια, FIR, επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια κτλ), το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή στο νησί. Κοινός παρονομαστής όλων των παραπάνω, ο ρόλος της Αμερικής, κυρίως των μυστικών υπηρεσιών της. Μου αρέσει το γεγονός πως ο συγγραφέας δεν εκφέρει άποψη πάρα μόνο επιχειρεί μέσω των ντοκουμέντων και των μαρτυριών να δώσει απαντήσεις σε πολυσυζητημένα ερωτήματα που υπάρχουν και βασανίζουν όλα αυτά τα χρόνια. 

Διαβάζοντας το βιβλίο, αν κρύψει κανείς τις ημερομηνίες, πολύ εύκολα νομίζεις ότι αναφέρεται στο σήμερα. Το μόνο σίγουρο είναι πως η τότε αντιμετώπιση των Αμερικανών προς τη χώρα μας παραμένει ακριβώς η ίδια σήμερα και πιθανότατα και στο μέλλον. Πώς ένα παιδάκι παίζει με τα στρατιωτάκια του; Κάπως έτσι. Κυνισμός, απαξίωση, τριτοκοσμική αντιμετώπιση, από τη μία. Και από την άλλη οι εδώ «πατριώτες» που δεν κρατιόταν για να μπουν στην… Πόλη. 

Λένε και πολύ σωστά, πως η ιστορία επαναλαμβάνεται. Και πως κατέχοντας την δεν επαναλαμβάνονται τα ίδια λάθη. Διαβάζοντας το βιβλίο θυμήθηκα τα λόγια του Βρετανού συγγραφέα Σάμιουελ Τζόνσον «Ο πατριωτισμός είναι το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων». Φορώντας τη μάσκα του “πατριωτισμού” τα τότε λαμόγια με τα χακί (και η πολιτική τους πτέρυγα) επιδόθηκαν σε ένα όργιο διαφθοράς, ξεπουλήματος, δουλοπρέπειας και υποταγής. Χέστες και άχρηστοι, κότες σε κάθε κρίσιμη ιστορική και όχι μόνο στιγμή. Εδώ ο κόσμος πραγματικά καίγονταν και οι «πατριώτες» ανησυχούσαν για την «κομμουνιστική απειλή». Τα 38 ηχογραφημένα λεπτά του πολεμικού συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 1974 απλά συγκλονίζουν. Η δραματικότητα εκείνων των στιγμών καταγράφεται με τόσο άμεσο τρόπο που δεν γίνεται να μην προκύψουν στον αναγνώστη έμμεσα ερωτήματα αλλά και διδάγματα. Ένα δυνατό πολιτικό θρίλερ που σίγουρα θα σε θυμώσει.

[Panagiotis · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο - στην ουσία μια ιστορική πηγή . Ο συγγραφέας όντας δημοσιογράφος αλλά και ιστορικός ερευνητής , στηρίχθηκε σε πολλές άλλες πηγές που προέρχονταν από τα διαβαθμισμένα αρχεία της CIA , του State Department , της KGB , Stasi που έχουν αποχαρακτηριστεί πλέον . Καθώς και από πλήθος συνεντεύξεων που προήλθαν από όλα τα πρόσωπα που εμπλεχθηκσν περισσότερο η λιγότερο την επταετία 1967-1974 . Πράκτορες της CIA μεσαία και ανώτερα στελέχη της αμερικανικής πρεσβείας που υπηρέτησαν εκείνα τα χρόνια την Ελλάδα καθώς και του State Department που επισκέφθηκαν την χώρα μας. Ξεδιπλώνεται επίσης ο καταλυτικός ρόλος του Henry Kissinger ως υπουργού των εξωτερικών στο πραξικόπημα του ΙΩΑΝΝΙΔΗ προς ανατροπή του Αρχιεπισκόπου Μακαριου αλλά και τις κρίσιμες ώρες της τουρκικής εισβολής. Είναι σαφές κατά την γνώμη μου ότι οι Αμερικανοί στην προσπάθεια τους να μην υπάρξει σύγκρουση μεταξύ Ελλάδος - Τουρκίας διαχειρίστηκαν την κατάσταση στην Κύπρο κατά τον χειρότερο δυνατόν τρόπο. Η δε εν Ελλαδι ηγεσία φάνηκε τόσο μύωψ αλλά και το απίστευτα και εγκληματικά αφελής ώστε δεν αντέδρασε αμυντικά τις κρίσιμες ώρες της εισβολής όταν θα μπορούσε ακόμα να ελέγξει την κατάσταση. Επίσης οι Αμερικανοί φαίνεται από το 1968 και μετά και ξεκάθαρα από το 1969 ( προεδρία Νιξον) να αλλάζουν στάση έναντι του καθεστώτος των Συνταγματαρχών παίζοντας πλέον ρόλο υποστηρικτικό και όχι ουδέτερο η αρνητικό όπως ήταν αρχικά (προεδρία Τζόνσον) . Γλαφυρή αφήγηση διαβάζεται ευχάριστα παρά την πυκνή γραφή. Ορισμένες από τις συνεντεύξεις που παραθέτει μπορεί κανείς να τις δει μέσω Q R code στο you tube..

[Ioannis Apostolopoulos · Rating 4 out of 5]

Το βιβλίο του Παπαχελά ακροβατεί με επιτυχία στο «σχοινί» που ενώνει την ιστορική έρευνα με το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ. Απολαυστικό στην ροή, καταδεικνύει ακόμα μια φορά ότι τα ΓΕΓΟΝΟΤΑ και η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΣ που αυτά υφαίνουν υπερτερούν κάθε λογοτεχνικού βιβλίου πλοκής μυστικών υπηρεσιών, πρακτόρων και διασυνδεόμενων ιστορικών περσονών! Βεβαίως η «απόλαυση» της ανάγνωσης αμαυρώνεται ισόβαθμα, από την πικρία και οργή για την πολιτική, στρατιωτική και οικονομική ελίτ εκείνης της περιόδου που ήταν πρωταγωνιστές της « ΘΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ».Θεωρώ όμως σαν την μεγαλύτερη συνεισφορά του βιβλίου την απομυθοποίηση του ΞΕΝΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ και της ΜΕΓΑΛΟΣΥΝΗΣ των «μεγάλων δυνάμεων». Η θεωρία του ευκολόπιστου και πάντα προδομένου λαού πρέπει κάποια στιγμή να μπεί στην «ζυγαριά» της ιστορίας αν όχι στο «χρονοντούλαπό» της! Ο «Λαός» παρ´ολο που δεν είναι Δήμος, έχει τεράστιες ευθύνες για την Ιστορία του . Το αριστερής έμπνευσης αφήγημα της «ΞΕΝΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ» που έχει βεβαίως «εγκατασταθεί» στον εγκέφαλο κι όχι μόνο, της Νεοελληνικής Κοινωνίας πρέπει επιτέλους να μπεί στην Ιστορική της διάσταση.
Το βιβλίο διαβάζεται απνευστί, σίγουρα είναι βιβλίο αναφοράς για την περίοδο της χούντας και μοναδικό για την περίοδο 1973-1974 του «σκοτεινού δικτάτορα» Ιωαννίδη που δυστυχώς δεν συνεντευξιάστηκε από τον Παπαχελά . Δυστυχώς του Παπαχελά ξέφυγε μιάς κατά πρόσωπο συνέντευξης κι ο μαίτρ της ρεαλπολιτίκ, κυνικής πολιτικής, Δρ Κίσσινγκερ εκ των πρωταγωνιστών της ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ.

[Konstantinos Paschaloudis · Rating 5 out of 5]

Μια πολύ ωραία καταγραφή των γεγονότων που οδήγησαν στο δράμα της Κύπρου. Το βιβλίο εστιάζει κυρίως στα όσα οδήγησαν στην απώλεια του βορείου τμήματος της μεγαλονήσου. Κάνει μια σύντομη αναδρομή στα πρώτα χρόνια της δικτατορίας αλλά κυρίως εμβαθύνει σε όσα διαδραματίστηκαν μετά την άνοδο στις 25/11/1973 του δικτάτορα Ιωαννίδη. Ο συγγραφέας παρέχει μια ευρεία λίστα από μαρτυρίες και συνεντεύξεις που πήρε από τους άμεσα εμπλεκόμενους, τόσο στην Αθήνα, όσο και στην Αμερική, την Τουρκία και την Κύπρο. Μέσα από αυτές τις μαρτυρίες βλέπουμε τη μικρότητα και ανικανότητα των ανθρώπων που κατείχαν την εξουσία, η οποία μας οδήγησε στον εθνικό δράμα. Γίνεται σαφές πως ο εθνικός διχασμός πάντα μας επιφέρει πάντα τέτοιες απώλειες. Επίσης γίνεται σαφές πως η νοοτροπία μας πάντα είναι να προσπαθούμε να βρούμε σε ποιον να ρίξουμε το φταίξιμο των επιλογών μας, χωρίς να αντικρίζουμε κατάματα τα δικά μας σφάλματα. Στην περίπτωση της Κύπρου η προσπάθεια να ορίσουμε ως μοναδικό υπεύθυνο τις ΗΠΑ είναι εμφανής στις μαρτυρίες που παρατίθενται. Βεβαίως και οι Αμερικάνοι είχαν καθοριστικό ρόλο στην τελική έκβαση, όμως οι επιλογές του Ιωαννίδη και των συνταγματαρχών συνολικά οδήγησαν και όξυναν την κατάσταση. Επίσης γίνεται σαφές πως η ανικανότητα των ‘’πατριωτών’’ αυτών οδήγησε στο να μην αντιδράσουμε τα πρώτα 24ωρα της εισβολής που ήταν και τα κρίσιμα.

[EGaliounas · Rating 4 out of 5]

Μέσω της δημοσιογραφικής του ιστοριογραφίας ο Παπαχελάς τοποθετεί την περίοδο 1967-1974 σε ένα ψυχροπολεμικό πλαίσιο, που πιθανώς να έχει διαφύγει της αντήληψης των μετέπειτα γενεών. Άλλωστε, πτυχές της περιόδου αποτελoύν ακόμα θέματα «ταμπού» και διδάσκωνται σε περιορισμένο βαθμό στη μέση εκπαίδευση. Η παρουσία και ανάμειξη αμερικανών διπλοματών και πρακτόρων στην πολιτική σκηνή περιγράφεται μέσα από πολλαπλές συνεντεύξεις που εξασφάλισε ο συγγραφέας, και ο χαρακτήρας του Ιωαννίδη ως αφελής και ιδεοληπτικός εθνικιστής αποτυπώνεται διαφωτιστικά. Ο αναγνώστης μένει με την πικρία ενός «αν», αφόσον η αφέλεια και αυταπάτη των ιθυνόντων πρωταγωνιστεί. Το βιβλίο εξιστορεί επίσης διάφορους στρατηγικούς σχεδιασμούς της εποχής, σενάρια στρατιωτικής αντίδρασης στην τουρκική εισβολή της Κύπρου που τελικά δεν πραγματοποιήθηκαν, καθώς και την αστάθεια στην αρχική περίοδο της μεταπολίτευσης που περιόρισε επίσης τα περιθώρια αντίδρασης. Το βιβλίο είναι καλά δομημένο και ευανάγνωστο, και θα το πρότεινα ανεπιφύλακτα.

[Marios Alexandrou · Rating 5 out of 5]

50 χρόνια μετά και τα γεγονότα όχι μόνο δεν έχουν βελτιωθεί, αλλά έχουν όλα γίνει πιο περίπλοκα. Το απίστευτα αναλυτικό και τόσο ενημερωμένο έργο του Αλέξη Παπαχελά κατάφερε, με την τόσο λεπτομερή περιγραφή των γεγονότων που συνέβαιναν στα παρασκήνια κατά το τραγικό καλοκαίρι του ’74, να με μεταφέρει εκεί. Ένα έργο που αναμφίβολα αξίζει να διαβαστεί. Η σε τόσο βαθύ έρευνα και καταγραφή των τόσων συνομιλιών αξίζει όλα τα εύσημα. Ένα απίστευτο βιβλίο που συστήνω στον κάθε Έλληνα και Κύπριο, ούτως ώστε να υπάρξει μια καλύτερη κατανόηση των πολιτικών γεγονότων και διπλωματικών συνθηκών που έβαλαν τη μοίρα της νήσου Κύπρος σε τρίτη μοίρα. Ένα ακόμη παράδειγμα για το πώς τα συμφέροντα άλλων έχουν καθορίσει τη μοίρα των χιλιάδων προσφύγων, αγνοούμενων, σκοτωμένων και βιασμένων Κυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Ένα βιβλίο - Βίβλος.

[Antonio Papadourakis · Rating 4 out of 5]

Εμπεριστατωμένο βιβλίο, που συνοδεύεται από οπτικο-ακουστικό υλικό μέσω QR Code. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι παρά τον τίτλο, ο μεγαλύτερος του όγκος σχετίζεται με το διάστημα '73-'74 (Χούντα Ιωαννίδη) και με το πραξικόπημα και την εισβολή στην Κύπρο.
"Ο Κίσινγκερ σχολίασε πως αν έμαθε κάτι στη θητεία του ήταν ότι 'αν χρησιμοποιήσεις δύναμη πρέπει να το κάνεις με δραστικό τρόπο' "
(Σίσκο) "Αν είχαμε πόλεμο, καλώς ή κακώς, η χώρα θα είχε υποστηρίξει τη Χούντα. Το γεγονός ότι αποφάσισαν να μην προχωρήσουν στον πόλεμο και πως οι ΗΠΑ κινήθηκαν σε αυτήν την κατεύθυνση προφανώς βοήθησε στην αλλαγή στην Ελλάδα.... Τον Ιωαννίδη δεν τον έριξε κάποιος. Κατέρρευσε. Ξέραμε ότι η κυβέρνηση του είχε τελειώσει, αλλά δεν περιμέναμε τόσο γρήγορη διάλυση."

[Marianna · Rating 5 out of 5]

Είναι τόσο σοκαριστικό να διαβάζει κανείς για το πώς εκείνο το καλοκαίρι όλοι περιμέναν αυτό που συνέβηκε και το πώς "σίγησαν" τα ελληνικά όπλα αφήνοντας την Κύπρο στην μοίρα της. Κάποιοι το έκαναν λόγω φόβου, παράνοιας και ανικανότητας και κάποιοι άλλοι λόγω συμφερόντων και ΑΠΟΛΥΤΟΥ κυνισμού.
Νομίζω το να διαβάζει κανείς την αποδελτίωση του πολεμικού συμβουλίου της 20ης Ιουλίου (καθώς και να ακούει μέρος αυτού μέσω του qr code) ειναι μια τεράστια επιτυχία του Παπαχελά.
Καθόλη την διάρκεια του βιβλίου, μου ερχόταν συνεχώς στο νου η περίφημη φράση που έκλεινε το 1962 τα Ματωμένα Χώματα της Διδούς Σωτηρίου:«Ανάθεμα στους αίτιους!»

[Georgios · Rating 3 out of 5]

An interesting record of what happened during the summer of 1974. The author presents the positions of the actors of US government at the moment, as well as the actions of member of Greek Junta and Turkish government.
It is amazing for someone who was born years later to realize that the issues between Greece, Turkey, USA and Cyprus remain still the same, and the interests of the partners slightly deviate 48 years later.
I didn't really like the organisation of the book, since I found it hard in the beginning to follow the order of topics discussed.

[Emmanouil Angelakis · Rating 3 out of 5]

Το βιβλίο το διάβασα με τεράστιο ενδιαφέρον. Αφορά μια πολύ σημαντική ιστορική εξέλιξη που συνέβη στο εγγύς παρελθόν και της οποίας οι συνέπειες φανούν σαφέστατα στο σήμερα καθορίζοντας την ίδια την υπόσταση 3 χωρών.

Η έρευνα του συγγραφέα είναι απίστευτα ενδελεχής και σοβαρή. Κανένα σχόλιο σε αυτό. Δυστυχώς το περιγραφικό μέρος και η ανάλυση δεν είναι στο ίδιο επίπεδο. Για μένα η λαμπρότητα της έρευνας και των στοιχείων επισκιάζεται από τη όχι βέλτιστη γραφή.

Αν κάνει μπορεί να το παραβλέψει τότε αποτελεί ένα μνημειώδες έργο.

Σε κάθε περιπτώσει πρέπει να διαβαστεί.

[Stratos · Rating 5 out of 5]

Η αλήθεια είναι ότι το αγόρασα με μισή καρδιά. Τι άλλο παραπάνω θα μαθαίναμε από μια περίοδο που έχουν γραφτεί τόσα βιβλία κι έχουν ειπωθεί τόσα και τόσα. Κι όμως. Μια σειρά πληροφοριών για όποιον ενδιαφέρεται και ασχολείται με την πολιτική και την σύγχρονη ιστορία. Το δεύτερο μισό το βιβλίο μπορεί να θεωρηθεί ένα πολιτικό θρίλερ που δυστυχώς ήταν μια σκληρή πραγματικότητα για μας τους Έλληνες. Οπότε το συστήνω ανεπιφύλακτα...

[Ioannis Charalampopoulos · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο γιατί σε αυτό ο Παπαχελάς έχει καταφέρει να συνδυάσει την παρουσίαση πηγών και ντοκουμέντων με μια απλή και καθαρή αφήγηση. Τα δεδομένα που φέρνει στο φως είναι συνταρακτικά και όντως φωτίζουν το πλαίσιο και τις μοιραίες προσωπικότητες που οδήγησαν στην καταστροφή. Μαζί με τον "Βιασμό της Ελληνικής Δημοκρατίας" είναι από τα σπουδαιότερα βιβλία της πρόσφατης Ελληνικής Ιστορίας.

[Ariel Lekaditis · Rating 4 out of 5]

Το αγόρασα την πρώτη μέρα κυκλοφοριας του. Είναι βιβλίο για ανθρώπους που έχουν πάθος για την ιστορία. Μπορώ να πω πως κάποιες στιγμές με κούρασε. Έμοιαζε ατελείωτο. Αν με ρωτήσει κάποιος τι συμπέρασμα έβγαλα αυτό που θα έλεγα θα ήταν πως τελικά τα μεγαλύτερα μυστικά βρίσκονται στους τάφους. Πάντως θα συνεχίζω να πιστεύω πως την αλήθεια για την Κύπρο δεν θα τη μάθουμε ποτέ.

[Kalatzi Sofia · Rating 4 out of 5]

Πολύ σκοτεινό το δωμάτιο. Τίμιο στις προθέσεις του, σκληρό και άκαμπτο σε κάνει να το διαβάζεις με το στομάχι συνεχώς σφιγμένο. Φως, παιδιά, κι άλλο φως μήπως και καταφέρουμε να σχηματίσουμε σφαιρική και ουσιώδη άποψη για μια ταραγμένη και εσκεμμένα, θα έλεγα, παραπλανητικά σιωπηρή χρονική περίοδο της νεότερης ιστορίας.

[Aristos Aresti · Rating 5 out of 5]

This is a great journalist investigation of what happened during that dark period of recent Greek history. It doesn't give the exact answer of whose fault was however we get a really good idea about the climate and feeling of that time.

[Sam Diego · Rating 4 out of 5]

Περίμενα να το βαρεθώ, αλλά το τελείωσα. Όχι μόνο μου κράτησε το ενδιαφέρον, αλλά το βρήκα suspenseful προς το τέλος. Ενώ ήξερα πώς τελειώνει, δεν ήξερα πώς φτάσαμε εκεί. Ενδιαφέρον βιβλίο ιστορίας για όσους θέλουν να ξέρουν λεπτομέρειες για την περίοδο της δικτατορίας στην Ελλάδα.

[Panagiotis Georgantopoulos · Rating 4 out of 5]

Μια προσεγμένη και σε βάθος αποκαλυπτική περιγραφή των ιστορικών γεγονότων που οδήγησαν στο δράμα της Κύπρου. Αποκαλύπτει μέσα από ερευνητική δουλειά ετών την ανικανότητα και τη διαφθορά του καθεστώτος της 21ης Απρίλη.

[Antonis · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό βιβλίο. Τα αποτελέσματα της έρευνας δίνουν την ευκαιρία στον καθένα να βγάλει ουσιαστικά συμπεράσματα για το τι πραγματικά συνέβη εκείνη την περίοδο. Ένα βιβλίο που θα πρέπει να διαβάσει ο καθένας μας. Την ιστορία θα πρέπει να την αντιμετωπίζουμε όπως είναι, όχι όπως θα θέλαμε να είναι.

[Kostas Sarlis · Rating 4 out of 5]

Διαβάζοντάς το καταλήγεις σε δύο κυρίως συμπεράσματα. Ότι η φράση "μικροί άνθρωποι σε μεγάλες θέσεις" εξηγεί μεγάλο μέρος των ιστορικών συμβάντων και ότι έχει έρθει ο καιρός να γραφτεί μια αναλυτική ιστορία της επταετίας.

[Αναστασια Κορμαλη]

Πως το διαβαζω;

[Vasilis Kalandaridis · Rating 4 out of 5]

Πολύ αποκαλυπτικό,σε πολλά σημεία τόσο πολύ που καταλήγεις να τσατίζεσαι με ότι έγινε εκείνον τον μοιραίο Ιούλιο.Must read σε όσους αγαπάνε την ιστορία.