Het wrede paradijs

by Hylke Speerstra

In Het wrede paradijs geeft Hylke Speerstra aan de hand van verhalen een beeld van de emigratie uit Nederland die vlak na de Tweede Wereldoorlog op gang kwam.
Rond 1950 nam deze volksverhuizing grote vormen aan en heerste er een collectieve onrust om elders het geluk te zoeken. Men vertrok, vaak minimal voorbereid, naar Noord- of zuid-Amerika, Canada, Zuid-Afrika, Australië of Nieuw-Zeeland.
Hylke Speerstra trok naar al die continenten en tekende het verhaal op van de landverhuizers. Het zijn levensverhalen over hoop en tegenspoed maar boven alles over heimwee, heimwee dat zo sterk kan zijn dat je 's nachts wakker schrikt van de geur van koffie die in Nederland wordt geschonken.

Genres: Nonfiction

398 pages, Paperback

First published January 1, 1999

Reviews

[piet van genderen · Rating 4 out of 5]

Vooral mensen die werkten in de landbouw of veeteelt in het noorden van het land hadden in de eerste helft van de vorige eeuw een moeilijk bestaan. Vele gezinnen ondernamen daarom noodgedwongen de overtocht naar verre landen (Amerika, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Amerika) waar een beter leven werd verwacht. Dat paradijs bleek wrede kanten te hebben. Veel emigranten moesten jarenlang keihard werken om hun positie te verbeteren. En heimwee naar het moederland stak vaak de kop op. "Had Columbus Amerika maar niet ontdekt". De auteur heeft vele families opgezocht en geeft hun levensverhalen weer. Geen opwekkende lectuur.

[AHuitema · Rating 5 out of 5]

Dit boek is in nostalgysk aventoer nei forfleine tiden. Tiden wêryn’t de wrâld noch o sa grut wie en de mienskippen sa lyts. Tiden wêr’t ek in hiel soad net waard sein en dêrtroch in bytsje ferfrjemdzjend oanfiele kinne. Hylke Speerstra lit de lêzer yn ‘e hollen komme fan al dy Friezen dy’t in ‘e foarige ieu it beslút makke ha om it heitelân efter jin te litten en harren takomst te sykjen yn Kanada, Amearika, Súd-Afrika, Austraalje of Nij-Seelân. It binne stik foar stik prachtige, mar ek hertferskuorrende ferhalen.

Der wiene withoefolle redenen om út Fryslân fuort te gean. Speerstra fertelt bygelyks oer it plakje Tsjummearum, wêr’t nei de oarloch in soad minsken fertrokken:

“It suterige klimaat hjirre, it sinnige byld fan ‘t klimaat dêre, de ôfhinklikens fan de bouboersseizoenen, de lânboumeganisaasje en de dêrtroch tanimmende wurkleazens, de weromrinnende Waadfiskerij. It spoek fan de oerbefolking, de driigjende duvel achter it izeren gerdyn, de skaalfergrutting yn de winkelbrânzje, de belestingferhegingen van Lieftinck, de nei de oarloch noch lang hingjen bliuwende krisis- en oarlochsburokrasy, de eangst foar in suterige takomst fan de keppels bern, de jirpelwurgens en it dêrtroch knipende bouplan fan de lytse gernier, de ferstikkende fersuiling dy’t foar de feinten en fammen de wrâld noch lytser en behypliker makke as er al wie, de tanimmende oantrún troch de oerheid om mar fuort te gean, de foarljochting van de emigraasjesintrales, arbeidsburo’s en oare ynstituten, dêr’t gauris in bewyske fan propaganda oerhinne hong.”

Ik kin it my no krekt wat better foarstelle hoe’t it wêze moast om yn dy tiid te emigrearjen nei in fier en frjemd lân, mar hielendal begripe sil ik it noait. Want hoe wie dat om mei dyn gesin in 1910 nei Amearika te reizgjen? Wat moast sa’n reis in soad ûngemak jûn ha en wat moast it dochs moeilik wêze om op de prairy yn Kansas sûnder jild te sitten en mei in lege mage op bêd te gean. Of wat gyng der troch de emigranten hinne dy’t nei de Twadde Wrâldoarloch de traach op gong kommende ekonomy of de tsjinstplicht nei Nederlândsk-Ynje ûntflechtsje woenen, mar dêrnei belannen by in wrede Kanadeeske of Nij-Seelânske boer en suver stjêrden fan langstme nei Fryslân? It is hast ûnminsklik sa’t dizze geloksikers lijt ha.

Dochs sjogge je wol dat in soad minsken sa’t Speerstra seit ‘de fuotten ûnder it gat ha krigen’. De earste jierren yn it nije lân wienen faaks dreech, hurd en útsjochleas, mar troch hurd te wurkjen kamen se der nei ferrin fan tiid goed by te sitten.

[Alle Meije · Rating 5 out of 5]

It is important to know when this book was written and why. The Fryslân province had a historical celebration an many Frisians from overseas returned for it. Speerstra, who is journalist and an author, collected stories from these travellers, and bundled them in this book. Partly for the occasion, but also because this was a last chance to get the emigration experiences firsthand.
The book is not meant to be a novel but a historical account; at the same time it is written with drama and empathy. To me they are gripping stories about a forgotten time. And yet, one of the most moving passages is when a village celebrates the 'homecoming' of some of their former neighbours, while one street along, refugees try to settle in their appointed housing, "the pain of displacement is written on their faces".
That to me is one of the key observations. Do not read this book just to be entertained.

[East Gwillimbury · Rating 4 out of 5]

CRUEL PARADISE
Was originally published in Dutch. It is the story of some of the emigrants—mainly from the province of Friesland—who emigrated either in the 1920s, late 1940s to early 1950s, and 1980s. They settled in such countries as South Africa, New Zealand, Australia, the U.S.A. and Canada. In some cases, the families that emigrated were large, but in other cases, such as my parents, only one or two members of a family emigrated. Young adults thought that they would never see their parents again and the postal service was kept busy. A very interesting read if you have a Dutch background and you would like to know more about your family’s history.

[Ann · Rating 4 out of 5]

A sad commentary on the lives of emigrants from the Frisian section of the Netherlands to the US, Canada, South Africa , Australia and New Zeeland . Most fared better in their new countries but many were overwhelmed with language differences and the positions that they were placed in finding inadequate homes and poor wages plus homesickness in strange lands. Some did well but many suffered under difficult circumstances. It took strong people in physical strength and mental and emotional strength to survive in circumstances they did not foresee. Well written.

[Sandie · Rating 2 out of 5]

Did not find to be a riveting book, but it is one that I enjoyed for the inside look into the reasons why individuals/families emigrated from Friesland. I have a greater understanding of the culture, and also a greater understanding of the difficulties of emigrating.

Definitely a worthwhile read.

[Sippy van der Meer · Rating 3 out of 5]

Mee vermaakt, dat zeker, maar te lang. Verhalen gaan na een tijdje op elkaar lijken. Ingekort was beter geweest. Maar mooi tijdsbeeld. En wat hebben we het goed, tegenwoordig.