Wyjście z cienia

by Janusz A. Zajdel

„Wyjście z cienia”, powieść napisana w 1978 r. przez autora licznych książek fantastyczno-naukowych, pokazuje różnorodność ludzkich zachowań wobec dominacji przybyłych na Ziemię gwiezdnych intruzów i dwoistość oblicza świata, przymusowo uszczęśliwionego przez obcych.

Genres: Science Fiction, Audiobook, Polish Literature, Fiction, Dystopia, Fantasy, Classics

145 pages, Paperback

First published January 1, 1983

About the author

Janusz Andrzej Zajdel (August 15, 1938 in Warsaw – July 19, 1985 in Warsaw) was a prominent Polish science fiction author. He died from cancer.

Zajdel is a precursor of social and dystopian fiction. In his works, he envisions totalitarian states and collapsed societies. His heroes are desperately trying to find sense in world around them, sometimes, as in Cylinder van Troffa, they are outsiders from a different time or place, trying to adapt to a new environment. The main recurring theme in his works is a comparison of the readers' gloomy, hopeless situations to what may happen in a space environment if we carry totalitarian ideas and habits into space worlds: Red Space Republics or Space Labour Camps, or both.

Frederik Pohl dedicated book Tales From The Planet Earth to Zajdel and A. Bertram Chandler.[citation needed] This book also contains one of Zajdel's short stories, "Particularly Difficult Territory", translated into English.

Reviews

[zuza_zaksiazkowane]

4.5 Bardzo, bardzo dobre 🦋

[book.away]

Chyba tylko w ten sposób będę oceniać prozę Zajdla. 🥹 Alez to było satysfakcjonujące!

[shubiektywnie]

Zajdlowi nie mogę dać innej oceny niż 5.

Mimo że kanwa dla wszystkich jego historii była podobna, udało mu się stworzyć zupełnie odrębne od siebie, nietuzinkowe fabuły. Jest mi niezwykle smutno, że musiał tak wcześnie odejść, bo gdyby nie jego smierć, myślę, że mógłby napisać coś lepszego nawet niż jego flagowe dzieło „Limes inferior”.

W „Wyjściu z cienia” głównym bohaterem jest indoktrynowany licealista, który powoli zaczyna zauważać luki w systemie. Perspektywa młodszego bohatera - sprawnie poprowadzona - dobrze się sprawdza, bo poznajemy świat z bardziej niewinnej perspektywy, przez co jego realia mogą nas jeszcze bardziej zaskoczyć. A ma co nas zaskakiwać, szczególnie kiedy uświadomimy sobie, że wiele się od bohaterów Zajdla nie różnimy.

Jeśli chodzi o bohaterów, to u tego autora zazwyczaj są oni mniej ważni niż fabuła i jest to coś, co mogłabym Zajdlowi zarzucić, gdybym chciała mu coś wytykać. Tutaj ten minus się nie pojawia, bo Tim, główny bohater, jest bardzo wiarygodny i da się go lubić: ma rodziców, na których wsparcie może liczyć, świetną dziewczynę i problemy typowe dla swojego wieku. To sprawia, że nie pełni głównie funkcji narzędzia pchającego fabułę do przodu, dzięki czemu możemy się z nim zżyć. To jedna z późniejszych książek autora, więc taki zabieg może świadczyć o rozwoju warsztatu pisarskiego.

W tej książce Zajdel ponownie krytykuje bierność jednostek, które wierzą w to, że nie ma sensu walczyć o wolność, bo dobrze i bezpiecznie jest, jak jest. Uwielbiam tego człowieka! Jeden z autorów mojego życia.

[Rothan]

2.5/5⭐️

[ᘛ⁐̤ᕐᐷ Emilia]

Dodatkowa gwiazdka za Babcię która dała czadu 😆

[Moony Mon]

3.5/5

[Patrycja]

4.5*
Sztos

[tattwa]

Czytanie Zajdla jest trochę jak słuchanie płyt Iron Maiden: na początku może się podobać, ale z czasem człowiek zaczyna rozumieć, że to jest wciąż ta sama melodia i ten sam styl. Zajdel, można powiedzieć, nie tyle pisał, co produkował powieści podobne do siebie, zawierające niemal identyczne wnioski na temat natury człowieka i funkcjonowania społeczeństw. "Wyjście z cienia" wnosi minimalny powiew świeżości, ale pewne rzeczy są niezmienne; proza Zajdla to powieści proste, raczej niewymagające, które są bliższe dzisiejszym standardom literatury dla young adults niż pełnokrwistym powieściom sci-fi czy political fiction. I może niekoniecznie jest to jednoznaczny zarzut - można te książki podsunąć przeciętnemu nastolatkowi (i to nawet jeszcze w podstawówce) bez obaw o to, że znajdzie tu coś niestosownego czy przerastającego jego kompetencje intelektualne. To może być rozgrzewka do czytania dobrej prozy, tak samo jak powieści Ćwieka czy Kossakowskiej mogą być wstępem do zainteresowania się dobrym fantasy (o ile komuś uda się do takiego dokopać przez ocean szlamu). Oczywiście jakoś refleksji Zajdla to wciąż inna liga niż u większości polskich autorów fantasy, ale z Lemem też nie ma go co porównywać.
Zakończenie w "Wyjściu z cienia" - jak zawsze u Zajdla - niedomaga i pisane jest na odwal, trochę deus ex machina. Ale to nic: ostatecznie historia, która do tego zakończenia prowadzi, też nie jest przesadnie wyrafinowana, a bohaterowie w dalszym ciągu nie mają osobowości. Bohaterowie męscy, rzecz jasna, bo w książkach Zajdla kobiet jako takich raczej nie ma - te nieliczne służą głównei do tego, żeby ładnie wyglądać lub podawać jajecznicę.
Ogólnie jeśli ktoś planuje się za Zajdla zabierać, a uważa się za czytelnika wymagającego, to można dać szansę "Limes Inferior" i EWENTUALNIE z rozpędu przeczytać "Paradyzję". Albo zrobić tak jak ja: czytać sobie wszystkie po kolei w tempie jednej książki na dzień (bo lektura jednej to parę godzin), traktować to jak zamiennik netfliksowego serialu albo kina rozrywkowego, nie oczekiwać zbyt wiele, nie przemęczać się.

[colagatji]

KOMUNIŚCI TYLE ŻE WIELKIE KOSMICZNE MRÓWKI

w sumie to tyle

[O_Anka]

4,75 ⭐ ale mnie złapała ta historia 😅☺️ serdecznie polecam.

[Krzysztof]

ZAAAAJDEEELLL!!!

Dałbym pierwsze 4/5 gwiazdek książce tego autora, ale musiał ją zakończyć w nagły, zupełnie WTFowy sposób. No musiał. Książka, której zakończenie sprawia, że starania, poświęcenie i w ogóle WSZYSTKIE działania bohaterów są bezsensowne i nic nie wnoszą. Bohaterowie tej książki nie mają żadnej sprawczości. Żadnej. Wydaje się, że będą ją mieli, ale zakończenie niweluje to wszystko.

Trzy gwiazdki zostają, bo to zdecydowanie najlepsza rzecz Zajdla, jaką dotychczas czytałem - chociaż pełna typowych dla niego wtrętów (i intelektualnej masturbacji "Jakiej ja to mądrej metafory nie wymyśliłem!") i w zasadzie napisana bez polotu. Ale przynajmniej wreszcie jest jakaś fabuła, która nie jest bezpośrednią i pozbawioną wszelkiej subtelności analogią dla komunizmu. Jasne, że echa tej metafory wciąż tam są, ale przynajmniej się nie narzucają.

[amisia]

4.5 🫶🏻 KOCHAM ZAJDLA

„A całe pokolenia ludzi wbiły sobie do głowy, że obca, wysoko rozwinięta cywilizacja musi w całości składać się z geniuszy. Zasugerowaliśmy się własnymi doświadczeniami. Kiedy przed inwazją próbowano pierwszych wypraw w Kosmos, wybierało się do tego najlepszych.
Nie zdążyliśmy osiągnąć tego stanu, kiedy praca na planetach innych ukladów staje się ciężką, niewdzięczną robotą i trzeba szukać chętnych nie tylko wśród uczonych..”

[Silent Polyglot]

I loved this book! This is one of the best sci-fi books I’ve read so far in 2022. I would highly recommend it to anyone who loves good sci-fi books of the ’70s and ’80s.

[Darlene]

"Paradyzja" spodobała mi się bardziej i cieszę się, że to od niej zaczęłam swoją przygodę z twórczością pana Zajdla, bo po "Wyjściu z cienia" raczej nie miałabym chęci na pozostałe jego książki.

[Darek Zawisko]

3.5 stars

[Kastiel]

Świetne science fiction dla tych, którym łatwo jest się pogubić w nadmiarze informacji - odkrywamy świat przedstawiony wraz z głównym bohaterem, który wie o nim tyle, co i my - stopniowo i powoli. Cały koncept kosmicznych braci, przybyłych 'żeby pomóc', niesamowicie mi się spodobał, ale trzeba przyznać, że kierunek, w którym się on potoczył, był do przewidzenia.

Nie jestem w stanie stwierdzić, czy zakończenie mnie usatysfakcjonowało czy rozczarowało, ale wiem jedno - czuję ogromny niedosyt, dlaczego ta książka jest taka krótka?! Zajdel podsuwa pod nos masę możliwości, niektóre nawet sugeruje wprost poprzez swoich bohaterów, a jednak żadnej z nich nie wykorzystuje, przynajmniej nie do końca :((

[Kalokagathia]

Druga przeczytana książka Zajdla, tym razem znacznie lepsze odczucia. Będę kontynuować pozostałe powieści tego autora, ale miejsca Lema w moim życiu z pewnością nie zastąpi.

[ElaF]

audiobook

[Miku]

Jakiś czas temu miałam styczność z autorem poprzez "Paradyzję". Tamta książka bardzo mi się spodobała, więc teraz nadrabiam zaległości sięgając po "Wyjście z cienia".

Ogólny szablon jest mi bardzo znajomy - mamy jakieś miejsce (tutaj akurat Ziemia), ludność żyje w dostatku oraz spokoju, a to co było dawniej jest bliskie zapomnienia. Ziemię obserwują bacznie przedstawiciele Proximy Centaura, a statki kosmiczne krążą nad planetą, pilnując, by nic ludności nie zaatakowało. Jakby zaczęło się coś dziać niepokojącego to oczywiście dojdzie do potrzebnej interwencji.

Znalazłam mnóstwo elementów wspólnych, które pojawiły się w "Paradyzji", ale równocześnie to było nowe, nietuzinkowe spojrzenie. Oczywiście zrozumiałym jest co autor chciał między wierszami przekazać czytelnikowi, więc domyślam się jak ta historia miała silny wydźwięk, na początku lat 80-tych, kiedy została opublikowana. Jednak zdecydowanie bardziej przypadła mi do gustu "Paradyzja".

Zostawiam 3 gwiazdki.

[Pafciaszek]

Książka chociaż napisana 46 lat temu nie zestarzała się i nawet dziś czyta się ją bardzo dobrze. Pan Zajdel celnie podkreśla naszą ludzką chęć poznania nieznanego oraz to jak dla nas ważna jest wolność. Również muszę napisać jak mądrze jest to napisana książka - w tej "utopijnej" wersji historii od razu dopatrujemy się alegorii do historii Polski za czasów komunistycznych i jej idee. Jak dla mnie ta książka powinna być obowiązkową lekturą dla wszystkich - każdy czytelnik wyciągnie z niej dużo.

"Wyjście z cienia" to dla nie 5/5 - książka, która zachwyciła mnie w całości.

P.S. Do wydawnictwa superNOWA - ale wiecie, że żyjemy w XXI wieku co nie? Może czas najwyższy trochę podrasować okładkę książki :P

[Redrumfoeceip]

To nie jest najlepsza książka Zajdla. Co dziwne, wydana po świetnych Limes Inferior i Cylinder.. a pozostawia pewien niesmak spowodowany nieco ironicznym i prześmiewczym spojrzeniem na ludzkość i naiwność naszego gatunku (aż do przesady). Przyzwyczaiłem się do poważnego spojrzenia przez Zajdla, a tutaj nie wiemy, czy chce reakcji skutkującej śmiechem czytalnika czy raczej zamyśleniem. Suma summarum nie wychodzi nic z obu, i pozostawia nas z kawałem ciekawego, ale bez głębszych przemyśleń i czegoś wartego zapamiętania, czytadła.
Polecam na początek z Zajdlem bądź po prostu tym, co lubią jego wizje przyszłości i styl. Fani mogą poczuć się rozczarowani.

[Kain]

Polityczne sy-fy, bardzo fajnie zorganizowane w metaforę niedalekiej historii naszego kraju. Bardzo podobał mi się system tego świata i owadzie odniesienia. Szkoda jedynie, że bohaterowie mimo zakrojonych na sporą skalę starań, koniec końców nie wiele mają do powiedzenia względem faktycznych przebiegów wydarzeń, ale może to być kolejny komentarz polityczny autora :)

[Sebix]

3.75

[Helena]

Naprawdę mi się podobała! Chyba jeszcze nie spotkałam się z sci-fi, w którym dyskutuje się o tym, że najeźdźca z kosmosu może nie być mądrzejszy od człowieka. Bardzo doceniłam to spostrzeżenie – przecież każdy gatunek ma istoty mądrzejsze i głupsze, w końcu nie każdy człowiek jest w stanie zbudować np. rakietę. Czemu więc wszyscy Proksowie mają cechować się wysoką inteligencją?
Podobały mi się również zniknięcie Proksów i rozdział poświęcony sytuacji z ich perspektywy. Byłam ciekawa wyglądu i tajemnic ich gatunku, ale nie przeszkadza mi, że pozostało to niewyjaśnione.
„Wyjście z cienia” bardzo ciekawie ukazuje, jak gatunek może zniewolić się sam w strachu przed domniemanym niebezpieczeństwem.
Jedyne, czego mi brakowało, to rozszerzenie wątku dotyczącego ludzi zniewolonych: od tego zaczyna się książka, a potem właściwie nie ma nic o kwadratach specjalnych. Rozumiem, że Proksowie potrzebowali pracowników do ładowania materiałów do rakiet, ale o ich sytuacji było według mnie zdecydowanie za mało.
Mimo tego bardzo polecam razem z posłowiem Marka Oramusa.

[za_pomniane]

3.5 ⭐

[Agnieszka (Krótko o książkach)]

3.5

[krwczk]

3.8
bardzo dobre

[majek]

4,5

[Zosia]

Świetna rzecz. Mimo że powieść SF to pisana z myślą o młodzieży, więc jest bardzo łatwa w odbiorze a jednocześnie przekazuje prawdziwy i tym samym bardzo niepokojący obraz naszej cywilizacji

[Martyna ☆]

4.25 ⭐️⭐️⭐️⭐️ ★
Kolejna bardzo dobra i bardzo ważna książka Zajdla.