De ervaring van het niet-zelf

by Bernadette Roberts

'Mijn verhaal is geen filosofie, maar een feitelijk verslag van wat ik ondervonden heb.' Bernadette Roberts is met haar ervaring en inzichten een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor hen die op zoek zijn naar mystieke ervaringen binnen de westerse tradities. De sobere bewoordingen en directheid waarmee zij haar ervaringen naar buiten brengt zijn verfrissend, indrukwekkend en inspirerend tegelijk. 'De ervaring van het niet-zelf' is het persoonlijke verslag van een tocht waarin alles is weggevallen wat de auteur met een zelf kan aanduiden. Nadat Roberts op 15-jarige leeftijd ontdekte hoe deze ervaringen passen in het grotere raamwerk van de christelijke contemplatieve traditie, leefde zij tien jaar in relatieve afzondering om eenheid met God te realiseren. Bernadette Roberts (1931-2007) leefde in onze tijd en heeft een ervaring gehad die veel overeenkomsten vertoont met getuigenissen van bijvoorbeeld Meister Eckhart in het Westen of Sri Ramana Maharshi en Nisargadatta Maharaj uit de oosterse Advaita Vedanta-traditie. Dat maakt haar verhaal buitengewoon interessant.

Genres: Spirituality, Nonfiction, Philosophy, Religion, Buddhism, Christianity, Christian

177 pages, Kindle Edition

First published January 1, 1982

Reviews

[Zachary Flessert]

It is no secret to my friends and family my almost-obsession with reading and learning about Buddhism. There's an unlimited joy in lifelong learning, especially when the topic of learning is so profitable in its returns to your quality of life.

Last autumn I read Living Buddha, Living Christ. At the end of this book, Thich Nhat Hanh writes

During the last fifteen years while sharing the Buddha’s Dharma in the West, I always urged my Western friends to go back to their own traditions and rediscover the values that are there, those values they have not been able to touch before. The practice of Buddhist meditation can help them do so, and many have succeeded. Buddhism is made of non-Buddhist elements. Buddhism has no separate self. When you are a truly happy Christian, you are also a Buddhist. And vice versa.

The book itself opened up a new perspective towards Christianity that I found difficult to digest in light of the Christianity of my youth, one that was/is distinctly Cartesian, distinctly violent, and distinctly like a myth or fairy tale. Sure I had heard from and read from different perspectives on Christianity but they all had fundamental flaws that made me discount them.

This book was the introduction to a unique branch of Christian thought. In it, Roberts (a former discalced nun) describes her experience of losing her sense of self and how she came to reconcile and understand it. After this, she spends some time on questions and criticisms, and delves into a bit of analysis and philosophy about what the Self is, where it comes from, how it perpetuates itself, and posits it's loss as a desired positive stage in human development.

Though Roberts clearly has a misunderstanding of Buddhism, I marked her experience as one many a Buddhist meditator would recognize. I imagine it's like comparing Tycho Brahe and Copernicus - both describe the same phenomena but with different language, terms, conceptual perspectives, and models.

Roberts is truly an original thinker, though she is at times repetitive, redundant, and contradictory. This is certainly a book only for those specifically interested in the subject matter, as the jargon and perspectives may come off as too esoteric or confusing to a casual reader (as it even did for me 3 or 4 times through the text). She assumes the reader has a working knowledge of her own works and of Christian mysticism.

However, I'm glad I read this book as a springboard into this topic. I am excited to read her book The Real Christ, as the one excerpt I've read sounds downright confrontational to other Christians but still a tour de force of thought and perspective.

[Chris]

Just as it was not easy to write this book, I found myself standing outside her words/world looking in. I'm not sure I understand all that she wrote for I have not experienced No Self and found it hard to wrap my mind around. She gave me much to think about, hence the 4 star rating. Her writing will probably continue to resonate for years to come and I'm not sure it's meant to ever stop resonating.

[Andrea Hickman Walker]

Oh. Well. This is one of those books. I shall have to read it again, later, to glean more from it. I'm left with a profound sense of something that I can't explain. A peace and certainty that I rarely experience (though it's frequent at the end of a yoga class).

I don't agree with everything that Roberts says, mostly because she's a Christian (presumably Catholic, since Wikipedia tells me she used to be a Carmelite nun) and I am (mostly) atheist. She does not appear to be one of those rabid Christians that believe theirs is the only way, in fact she says a number of things that I imagine orthodox Christians (probably particularly if they're Catholic) would consider heresy. I do, however, consider myself contemplative, as she does, though not in the strict Christian tradition of contemplation. This book talks about (what appears to be) the final journey of the contemplative, using her Christian belief as an explanatory framework. Had I had her experience (and I'm, presumably, working on that as a contemplative) and written on it, I would have written the same basic things, but from an atheistic viewpoint.

Of course, I do wonder if I can be truly contemplative and an atheist at the same time. The fact is, I have no choice. I am an atheist. I've never come across a single religious thing that I can actually believe. I can pretend to believe, but only for a short time. The pretence consumes to much energy for me to keep it going. At the same time, I do yoga, I meditate I read all these religious texts. I'm searching for something to believe. I don't think I'll find it, but I will find myself (or my no-self) and the truth while I'm looking.

The reading of this book is an experience in and of itself. This is a book that should be read time and time again as one progresses through the various stages of life. I do not recommend it for anyone that isn't contemplative.

[Quincy Miller]

This wast second time reading this book. The first time, I rushed through the book overnight to get a decent understanding of her point of view prior to meeting her the next day when she visited Austin, TX. ( I drove 2.5 hours on very little sleep.) I can't say I got everything I could have from that particular state of consciousness I was in, but I can say that something about the relentless energy of her presence/presentation left an indelible mark on my psyche. Now, many years later, so much water under the bridge, the spiritual journey, I'm convinced that this is the most important testimony of the completion of the Christian contemplative path that I've ever read. By the time Christians take what she's sharing to heart, this will be a very different world.

[Harry]

Time to plan a trip to Big Sur.

[Ben Koops]

I Need Not Speak

The Lord touched my mouth
and spoke.

Without sound my Lord
filled me.

I had chattered, my
heart spun.

Words flying, birds in-
to air.

But that touch to my
mouth stopped

Gods, going out, and
now my

Lord-I can hear you
inside.
(Rumi)


Gelukkig genoeg voor ons is Bernadette Roberts te nuchter om voor mysticus door te kunnen gaan. Wat we dus overhouden is een nuchter verslag van een tocht. Een tocht naar wat- naar niets, of niet naar een plek maar een staat van zijn en daar weer voorbij. Voor iemand vertrouwd met alle vormen van stilte blijkt het zo te zijn dat die stilte gradaties en verschillende vormen van vrede kent.Het is geen cirkelgang of labyrint maar eerder een ommuurde tuin. Geen sappige details of bovennatuurlijke zaken maar gewoon weer leren zien als het ware.
Weer als kinderen worden, zonder vooroordelen, en geledigd van wat ons zo onontbeerlijk voorkomt: ons zelf. Wat gebeurt er als al die dromen, theologische principes en ja zelfs de vragen zelf schipbreuk lijden en we overblijven met het gewone alledaagse wonder van wat er is.
Waarom nog vragen stellen tegen die ondoorgrondelijke stilte die alleen echo's weerkaatst? Die stilte is noch het zelf noch God, maar het ontbreken van alles wat wij zelf noemen. Niet als tragedie maar als een natuurlijk proces van tot de waarheid komen. Ja de enige waarheid die overeind blijft staan als alle andere wegvallen. Confronterend dus ook voor wie hoopt op grootste visioenen, of een glimp op te vangen van de weerkaatsing van God of het hogere zelf. Het is ook weer geen leemte want er is een soort basisvertrouwen in de onverwoestbare processen van denken die doorgaan
en de weerbarstige wereld die tegen alles in boud blijft bestaan. Als wat Roberts de grote doortocht noemt eenmaal aanvangt is er geen tijd meer voor twijfel. Dit is het en meer of minder wordt het niet, simpelweg omdat de machtige stroom alles wegvaagt en meeneemt wat in haar pad ligt. Inayat Khan zegt ook dat wie eenmaal de weg gaat alles (al het bekende) achter moet laten en alleen het noodzakelijke mee moet nemen, het vege lijf en noodzakelijke bezittingen. Jezus zegt: wie de hand aan de ploeg slaat moet niet achterom kijken. Het leven zelf is immers beweging, een stroom van verandering. Die alles Een beweging die wij Zelf zijn zoals ze zelf hint.

Richtingwijzers
Jan van het Kruis zegt ons in bedekte termen: wil je alles bezitten, bezit dan niets. Er zijn echter wel richtingaanwijzers in de woestijn, en er is een pad om te gaan. Dit blijkt uit de verschillende stadia van de tocht die Roberts beschrijft. Het wegvallen van het zelf betekent dus niet het stilvallen van alle processen, eerder een terugkeren naar een simpelere staat van zijn en denken, beweeglijk en origineel. Alleen gericht op het noodzakelijke omdat de rest simpelweg niet meer bestaat, waaronder wat zij het affectieve deel van ons zelf noemt. Wie wil begrijpen hoe je verder kunt leven zonder ‘’gevoel’’ van zelf waaronder dus emoties, alle gemoedsbewegingen en zelfs innerlijk leven en dialoog zonder gek te worden moet dit boek dus lezen. Wat overblijft is intuïtie, zoals ze zelf ook zegt een soort innerlijke gids of kompas zonder al te zweverig te klinken. Want zweverig is dit boek absoluut niet, eerder het tegendeel. Ze blijft altijd heel dicht bij de ervaring zelf en dat vind ik de grootste waarde van dit verhaal.

Er zijn ook wat belangrijke onderscheidingen, een stille geest is geen lege geest en vice versa, en het wegvallen van het zelf resulteert niet in gelukzaligheid of een immer durende stroom liefde. Zij zegt zelf dat ze niet vertrouwt op dat soort ervaringen van gelukzaligheid omdat dat als het ware voorbij het spirituele ligt zoals zij dat ziet. Dat is een vorm van waarachtigheid zou je kunnen zeggen, of waarheidsbetrachting. Het is dagelijks en bijna niet spiritueel te noemen, Dogen zegt: ‘enlightment is the tea and rice of daily activity’ op de vraag hoe voelt dat dan antwoordde een andere monnik, gewoon net als normaal maar dan alsof je 5 centimeter boven de grond zweeft. Het lijkt dus op het bereiken van een soort rustpunt, een stiltepunt, een stilte die woekert. Dat stiltepunt bereikt ze op verschillende momenten ze beschrijft ook vroege ervaringen in haar jeugd waar ze daar al mee bekend was, zonder perse aan meditatie of iets dergelijks te doen. En dat niets maar dan ook werkelijk niets je voor kan bereiden op wat je aantreft als je eenmaal daar komt, op het zogeheten padloze pad. De kust vanwaar je nooit meer terugkeert simpelweg omdat je bij de oversteek je zelf op de andere oever laat. In dat opzicht is het verhelderend om dit te lezen in psychologische taal wars van dogma’s of sterke innerlijke overtuigingen. Dat neemt niet weg dat het extreem lastig wordt om vol te houden en te geloven in een persoonlijke god zoals Roberts zelf ook noemt op het moment dat al die ideeën uit elkaar lijken te spatten. Ze beschrijft een paar dramatische ervaringen zoals op de heuvel bij de heremiet monniken van Big Sur (die haar wat meewarig beschouwen) maar meestal zijn het ontstellende gewone realisaties. Omdat wat overblijft zich ook moet instellen op een nieuwe manier van leven. Een beetje alsof je rondtast in het donker op zoek naar herkenningspunten. Ja er is nog wat inspiratie voor haar te vinden bij voorgenoemde christelijke mystici en Meister Eckhart maar eigenlijk moet ze los van wat tijdige persoonlijke hulp van een karmeliet alles zelf uitvogelen. Je zou het een vorm van experientiele theologie kunnen noemen, puur varen op de praxis zonder ooit in theoria te blijven hangen. Want de verleiding van het intellect en intellectualiseren blijft groot, daarom zegt ze ook ergens: ‘’Deze staat tart werkelijk elke vorm van intellectualisering.’ ’

Dimensies
We kunnen niet eens praten over dat waar we niet eens over na kunnen denken, omdat onze dimensies van denken ontoereikend zijn om dat te vatten. Roberts schrijft heel helder over wat er gebeurt als al die kaders wegvallen, ze beoefent geen bijzondere theologie maar drijft op persoonlijke ondervinding. Je zou nog kunnen praten over de negatieve theologie, niet dit niet dat neti. Dat is het enige wat je kunt zeggen in die staat van niet bepaald verbijstering maar wel zoeken. Of is het simpelweg zo dat het stellen van de vraag er niet meer toe doet omdat het antwoord altijd al daar is geweest maar we het gewoon niet zien, willen zien. Een aardschok van een verschuiving maar wel een gemaakt in het vertrouwen dat het klopt en goed is. Maar als je leest hoe pijnlijk veel van deze ervaringen waren en hoe ze er zelf ook over schrijft moeten we misschien maar eens goed nadenken of we leegte echt wel na willen streven. Er zijn er velen die praten en zingen over God maar weinig echte liefhebbers van God heeft een van de soefi’s ooit gezegd. Woorden zijn maar een schamel iets vergeleken bij iets wat voorbij al het denken en weten ligt. Zoals Thomas van Aquino ook persoonlijk ondervond toen hij na een visioen of ervaring van eigen nietigheid al zijn schrijven voor de rest van zijn leven stopte.

Het opgeven van begrijpen is dus lastig, maar het proces volgt wel een bepaalde logica. Het eerste deel van de tocht is naar de staat van eenwording of eenheidsbewustzijn, en het tweede deel van de tocht is het opgeven van die staat voor het bereiken van het niet-zelf en daar weer voorbij. Wat overblijft voor haar als ze geen zelf meer heeft is eerst simpelweg kijken en daarna doen. Het doen vervangt het denken, actie neemt de plaats in van contemplatie. Ze is er wel heel helder over dat dit een beweging is die alleen maar van buiten in gang gezet kan worden, alleen God kan dit bewerken in een mens. En Christus wijst de weg. Wat voor mij zo uitnodigend blijft in dit verhaal is hoe gewoon en alledaags het blijft. Ze weigert bijna tot het laatst er een enig mystiek ‘’label’’ op te plakken. In dit nieuwe leven, leven naast de werkelijkheid van ‘’absoluut niets’’ ontdekt zij eerst een grote vreugde en lichtvoetigheid gevolgd door onverslaanbare vrede. Omdat zij het zelf als een soort deur schijnt te beschouwen zou je het een advaita verhaal kunnen noemen, ze komt immers vanzelf uit bij die stroom van eindeloos bewustzijn. Omdat ze het kader van de Bijbel alleen ontoereikend vindt, en alleen iets van herkenning vindt bij Merton en andere contemplatieven lijkt deze reis bijna buiten de theologie te liggen. Vandaar dat het vrij logisch is dat het uitgegeven is door Samsara. Merton heeft vergelijkbare ervaringen beschreven en schrijft daar ook over in New seeds of contemplation, al is het vrij kort. Omdat zij dus de vragen gaat leven en stopt met antwoorden zoeken is Rogers vrij uniek, het is niet perse een gelaten acceptatie maar een echte empirische aanvaarding van dit proces. Dus het heeft wat boeddhistische noten maar Roberts gaat niet verder dan God, want dat bestaat simpelweg niet. Je kunt dus alles vergeten wat je weet en alle noties over nirvana etc aan de kant leggen, het is ook weer geen zelf-realisatie verhaal want ze onderschrijft altijd de worsteling en bewustzijn van de aanwezigheid van Jezus in het hele proces. Het is eerder een pleidooi voor de Drie-eenheid, zelfs in onbegrijpelijke vormen. Het lijkt dus zo te zijn, al is kort een understatement voor deze tocht, dat zoals Lieke Marsman ooit heeft geopperd: ‘’de kortste weg naar God via persoonlijke ervaring voert.’’

‘’One fast more or I'm gone', I realize, gone the way of the last three years of drunken hopelessness which is a physical and spiritual and metaphysical hopelessness you can't learn in school no matter how many books on existentialism or pessimism you read, or how many jugs of vision-producing Ayahuasca you drink, or Mescaline you take, or Peyote goop up with-’’ (Kerouac)

[Lora Lee]

No self ... no words.

Highly recommend all books or writings by Bernadette Roberts. Finally, a modern day mystic who has gone beyond union and had the courage to leave behind truth. Thank you, precious, brave one. Of course those steeped in dogma won't like what you experienced and wrote about, because their dogma came from a self. Eventually all must surrender to Spirit and the Silence. Resistence is futile... ;)

[Henry]

I would probably give this 2 1/2 stars if I could give half stars here. I think Roberts experienced something which she didn't know or understand, and writes in ways which contradict the very notion of the book. I think there are ways I could explore the experience to make more sense of it, such as through Yogacara Buddhism and its discussions (and internal debates) on the alayavijnana, but as it stands, though there are interesting takes, it really doesn't quite work for me as she explains and tries to understand her experience.

[Phil Calandra]

"The Experience of No- Self" is the author's spiritual experiences of "No Self" which she describes as the final stage of the "Contemplative Life". The author states that there has been much written of the initial stages of contemplation which may be described as the integration of the finding of self and the movement toward union with God. This may be called the "Unitive Stage" that most contemplatives including St. John of the Cross and St. Teresa; however, the author describes this stage as only a midpoint to the final stage of "No Self". In this "Unitive Stage" the individual maintains some semblance of self-consciousness; however, in the "No Self Stage", all self-consciousness, ego, personality and sense of individuality is annihilated. The author describes this final journey as a time of transition and revelation but, also describes it, as an arduous journey devoid of love and bliss which conversely characterizes the "Unitive Stage" of contemplation. The only mystic the author could find who spoke of this stage beyond union, beyond self and God was Meister Eckhart. Other Christian Mystics such as St. John of the Cross and St. Teresa may not have written about this stage of contemplation in fear of possible retribution of the Church.
In closing, "The Experience of No-Self" is a chronicle of the author's spiritual experiences and journey dating back to her early childhood, through her eight and half years as a Carmelite Nun and finally leading to her "self-realization". This clearly is not "a how to do book" and the author's level of spirituality and experiences are far beyond the comprehension and experiences of most people; however, this is a very hopeful book and engaging story that adds to the discussion of the "Contemplative Life". I would highly recommend it.

[Linda]

A rare chronicle of a Christian contemplative's struggles to comprehend her movement beyond the better documented mystical marriage or unitive state with God (meaning there is still an "I" and a "Thou"), into a complete loss of self while navigating day-to-day living (with teenagers no less). Having begun to experience a similar "summons" so to speak in my own decades-old contemplative practice, I opened to this book sensing its truth more in the space between the words. And wordy it was - the author's earnestness in trying to convey and contrast her odyssey with the theological, philosophical and psychological became overwhelming for me. I confess to skimming the last few chapters as I felt the book had lost its focus (can't we all in the inner realm?!) and become redundant. Nonetheless, I appreciate her courage in recounting this season of her life, as there is meager writing or commentary on the Christian experience of no-self. I will no doubt attempt it again after some time...

[Harry Robinson]

This is an account of the experiences of a Christian contemplative who spent nine years as a cloistered Carmelite nun. She describes in great detail the events leading up to the experience of the disintegration of her sense of personal self. In many ways the story is fantastic and difficult to believe, yet I found her descriptions of the phenomenon she experienced highly credible. The book is unique in the depth and detail it unveils of the entire process she went through. She is articulate, thoughtful, and inspiring.

Her story is analogous to enlightenment tales from other religious traditions; it is unique in its specifically Christian perspective, and also unique in the detail and quality of her analysis of the experience.

The story is quite compelling; I enjoyed the learning experience, and will look forward to reading her other books.

[Sukanya Viswanathan]

I cannot quite put my finger on it, but this book somehow lacked for me the meditativeness and sheer bliss of reading a book written by a human who has risen to a higher realms of consciousness without losing their body.

It could have been a fascinating guide to understanding living without the personal self, but branched too much into justification of Christian theologies. I would have expected a being of higher consciousness to have risen beyond all religions and even God, and focussed on the sheer joy and freedom of existing without the underlying nagging fear for survival connected to being temporarily trapped in a limited time-bound body.

Nevertheless it is good to know there are other people in the planet going through such changes quietly.

For anyone who is looking for more humans who have risen beyond personal self, read Nisargatta Maharaj -I am That, Ramana Maharishi, or simply any version of Ashtavakra Gita. The sheer joy of a being in higher consciousness is captured more vividly in such books.

[Deborah Underwood]

Fascinating account of the spiritual journey for which all of us are destined to traverse. Bernadette Roberts was an amazing person and unique in that her journey began when she was quite young and continued with unrelenting intensity for the rest of her life. The journey to No-Self...I am so interested in reading everything I can about this experience; recently read "The Journey to No-Self" by Patrick Drysdale. Another page-turning account of this phenomenon. Some of her account is hard to understand (at least it was for me) but nevertheless I understood enough to keep my interest. Her account reminds me, at times, of Byron Katie's experience.

[Paloma]

I perceive Bernadette as a deceptive figure. She uses her personal sense of emptiness and personal experiences to undermine the longstanding traditions of Saints and the Church, which differ from her own perspective.

For those considering reading her writings, despite certain descriptions suggesting otherwise, it's clear she cannot be categorized as a Catholic writer. She outright rejects Jesus' divinity and launches bold criticisms against Him and the concept of the Trinity.

I'm confused as to why she chose to delve into the topic of Christianity when she appears so opposed to it. Wouldn't it be more fitting for her to remain within the realms of agnosticism or Buddhism?

[Shaad]

If you have read the works of Jed McKenna and UG Krishnamurthy, you'll see that they do not go deeper into the details of their transition phase. Ofcourse, their books are more focused towards helping people wake up from their ego driven spirituality.

Bernadette comes to your rescue here. In the book she goes into minute details about her experience with overcoming the Self. If you are about to take this path or have already done so, this book will give you an overview of whats coming.

Such books are rare indeed.

[Trey Hall]

Hard to describe. Not for the faint of heart. I probably read it too soon, but still.... The testimony of a contemplative who’s journeyed well beyond where I am, beyond the traditional signposts and ways of understanding the movements of contemplative reality. Shattering, difficult, esoteric, but breaking into goodness.

“For us to give our self to God is, as [Meister] Eckhart says, to give [God] absolutely nothing; but for God to take the self is for [God] to take absolutely everything.”

[Thomas Noonan]

Somehow deleted my review.

Oh, well.

It was an interesting, difficult, somewhat contradictory read for a pretty niche subject. I got something out of reading it, but I can't say I'd recommend it for a wide audience. My more nuanced thoughts are now lost in the ether. I'll leave the quote I highlighted.

"Love for others is a strong will not to hurt them as well as desiring for them the same good we desire for ourselves."

[Milo]

I think I picked up this book too soon. Bernadette's account is fascinating - but mostly confusing. It simply doesn't read all too well unless you're approaching the later stage realizations she's describing and can somehow relate and make some sense of it. This is rather an advanced read best saved for later.

[Jeffrey N. Hora]

This is a very difficult book to read, primarily because Roberts writes about an experience that eludes language. The first two thirds of the book are unsettling and makes you wonder why she kept going with the journey she describes. I did find some points to ponder, but still hesitate to recommend this for a casual reader.

[Marni]

This book was read for a spiritual book club. I could read it for about 20 minutes at a time and then needed time to process what I'd read. I was still in the dark at the end, but it sure made me think.

[Katie Daley]

a book to read again and again

Truly and in depth and complex description of the ultimate leap into God. It provides a map for us to follow, when we truly are willing to give up our very own self.

[Jim McGrath]

A must read for contemplatives

[Davida Wilhelmsen]

OMG!

[Amara Knight]

I believe this is the greatest book ever written.

[JP]

Def need to read again. Unique view into god, completeness, and self.

[Roger]

You don't have to be a christian or a contemplative (I am neither,) to enjoy this book. Roberts provides an account of her direct experience that is illuminating and inspiring.

[Rhonda Keith]

Bernadette Roberts' books are not easy reading but are unique and important to those interested in the path to God. She says her experience goes beyond the unitive state, such as John of the Cross wrote about.

[Czar]

Incredible relation of no-mind and its effect on a 'normal' life - the original way to be lost and found - dissolution.

[Kimberly]

This is a woman's recollections of her contemplative experience and closer walk with God. It is intense and beautiful.

[Jason]

Very dry book, but very interesting. I've been reading it slowly and carefully marking it up. I'll update the review when I get further into it.