De zwerftocht van Belcampo

by Belcampo

In 1933 trok Belcampo als uitdagend antwoord op de verlammende werkloosheid van die tijd (`De hele wereld spant samen dat ik niet werk`) acht maanden lang door het zuiden van Europa, voornamelijk door Italië. Dit is het relaas van zijn lifttocht avant-la-lettre. Belcampo bevestigde daarmee tevens zijn schrijversreputatie. Nu fantaseerde Belcampo niet, maar gaf tot in detail weer wat hij zag en hoe hij meende dat hij het zag. Een uniek reisverhaal

Genres: Travel

175 pages, Paperback

First published January 1, 1936

About the author

Belcampo was the pseudonym of Dutch writer and physician Herman Pieter Schönfeld Wichers. "Belcampo" is the Italian translation of his surname Schönfeld (= beautiful field).

He grew up in Rijssen, studied notary law in Leiden and Amsterdam, and worked briefly at a law firm.

In the thirties he went traveling through Europe and in 1938 he self-published "De Zwerftocht van Belcampo", a collection of stories about his wanderings.
In 1937 he went to study medicine. On April 13, 1949 he received his medical degree, and from 1953-1967 he was a student MD in Groningen.

In 1958 he wrote "Het Grote Gebeuren", the Big Event, a novella set in the village of Rijssen. With some irony, he described Apocalypse as he saw it, in which the inhabitants of Rijssen saw their fears portrayed in armies of devils and angels, coming in on the Day of Judgement to settle the bill. In the Christian stronghold of Rijssen this story was not appreciated.
Jaap Drupsteen made the story into magical-realistic television, broadcast on New Year's Eve 1975, which was a great success.

On January 2, 1990 Schönfeld Wichers died. He was buried beside his father at the old public cemetery in Rijssen.

Belcampo has often been called the "most original Dutch writer". That speaks volumes. He represents, all by himself, thegenre of the Dutch 'fantasy literature'.
He has no predecessors and no successors. He has created no school, no followers and no enemies. Friends and admirers, on the other hand, by the score.

Reviews

[Tidde Van Mourik · Rating 2 out of 5]

Afgezien van het steeds weer omhoogkruipende racisme, xenofobie en (in mindere mate) seksisme - een redelijk interessante inkijk in het Europa van half jaren 30 en hoe een ‘apolitieke’ (lees: liberale) verteller kijkt naar het opkomende fascisme van de tijd. Een grappig cynisme met (dán al!)een soort verslagenheid dat ik soms een beetje teveel herkende uit het nu.

Verder heb ik niet zoveel met reisromans. Moest vaak een beetje doen alsof ik het interessant vond om het interessant te vinden.

Wel echt een koortsdromerig effect toen ik de laatste pagina’s aan het lezen was om het leren voor m’n mondeling uit te stellen - tot Belcampo INEENS een vrij uitgebreide ideeëngeschiedenis uiteenzette over verscheidene onderwerpen in m’n mondeling. Écht weird

[Cédric Raskin · Rating 5 out of 5]

Reisdagboeken? Vaak vind ik ze saai, betweterig of gewoonweg pedant. Een beetje als een te lange dia-avond met hónderden dia's waarbij de teruggekeerde reiziger op elk beeld uitlegt wie al die vreemde personen zijn die je toch nooit van je leven zal tegenkomen.

Maar je hebt ook 'De zwerftocht van Belcampo'. Het ronduit héérlijke relaas van de Nederlandse kunstenaar/schrijver die in oktober 1933 de deur van zijn huisje achter zich sloot en voor enkele maanden op zwerftocht trok doorheen België, Frankrijk, Zwitserland en Italië.

Zwervers zijn de grootste filosofen. Toch zeker de zwerver Belcampo. Met zijn heerlijk droge humor en nuchtere blik zet hij op papier hoe het hele schouwtoneel van de jaren dertig zich aan hem vertoont. Dat levert niet allen rake observaties op. Ook heel wat hilarische passages over de fascistische en religieuze optochten in Italië. Lang geleden dat ik nog eens zo luidop heb moeten lachen met een boek.

Een meer dan aangename kennismaking met deze schrijver, wiens naam ik nog nooit had gehoord. Vijf sterren, minstens.

[Frank · Rating 4 out of 5]

Belcampo stond bekend om zijn vele zwerftochten. De zwerftocht van Belcampo beschrijft hij hoe hij begin jaren dertig liftend en lopend door onder meer Nederland, België, Frankrijk en Italië trok.

Om rond te komen, tekende de schrijver portretten van de mensen die hij ontmoette. Maar wat hij al tekenend deed, doet hij in dit reisverhaal al schrijvend. Zijn woorden brengen de kleurrijke types onderweg tot leven. Je ziet ze zo voor je. Hetzelfde geldt voor de landschappen waar hij doorheen wandelt.

Het resultaat is een boeiend reisverhaal waarin hij blijk geeft van zijn mensenkennis. Maar ook toont hij zich een ware reiziger/wandelaar die volop in verbinding staat met zijn omgeving.

In tegenstelling tot de talrijke toeristen die de wereld tegenwoordig telt, zijn dit soort mensen zeldzaam, beseft ook Belcampo:
'Een volmaakt wandelaar zou pas iemand zijn, die in zich verenigt de kennis van een geoloog, een ethnoloog, een folklorist, een meteoroloog, en natuur-, kunst-, cultuur- en gewoon historicus, een politicus, een taalgeleerde, een dialecticus, een technicus, een steden-, vesting- en landbouwkundige en nog een paar meer, waar ik op 't ogenblik niet aan denk. (...) Maar waar vindt men zo iemand, die dan bovendien nog over een sterk lichaam beschikt en over een soort gemakkelijkheid, die hem deuren en harten der mensen ontsluit.'

Dat laatste lukt de schrijver wonderwel. Hij vindt vaak onderdak door bij mensen aan te kloppen en 'zich niet van zijn stuk (te) laten brengen door de telkens opkomende vraag: ben ik eigenlijk nog wel medemens?'

Belcampo's ironie, opmerkzaamheid en relativeringsvermogen zijn in dit reisverhaal een inspiratiebron voor iedereen die graag reist. Jammer dat hij niet meer reisverhalen heeft geschreven!

[Steef · Rating 4 out of 5]

Wat een mooi verslag, en wat kan hij met weinig woorden toch zo beeldend een hele reis verhalen.

Ik ga hier geen verslag doen van het hele boek, maar noteer enkele van de mooie passages die mij bij zullen blijven:

'Een volmaakt wandelaar zou pas iemand zijn, die in zich verenigt de kennis van een geoloog, en ethnoloog, een folkorist, een meteoroloog, een natuur-, kunst, cultuur- en gewoon historicus, een politicus, een taalgeleerde, een dialecticus, een technicus, een steden-, vesting- en landbouwkundige en nog een paar meer, waar ik op 't ogenblik niet aan denk.'

'Zo is de mens; nauwelijks valt hem een geluk te beurt of hij heeft zich daar al weer bij aangepast en verwacht een nieuw geluk.'

'Ik geloof ook, dat bergbewoners meer van hun landen moeten houden, dan plattelandsbewoners, doordat zij er in nauwer betrekking toe staan; zij kunnen geen stap verzetten, of zij worden aan de gesteldheid van hun bodem herinnerd.'

'Boven in de koepel is een rond gat met nog een klein omloopje, waar je over de rand kunt hangen en dan heel diep naar beneden zien. Er was daar loodrecht onder ons juist een grote ceremonie aan de gang; de mensen waren als stipjes -de geestelijken gekleurde stipjes- en gaven dan ook, net als echte stipjes, geen geluid. En nu begreep ik pas hoe moeilijk het is om, als godheid, aan elk van die stipjes de liefde en toewijding te doen deelachtig worden, die men daar beneden verwacht.
Lange tijd beleven wij beiden geboeid over de rand hangen, het was of wij door een microscoop keken in een druppel slootwater, die al bijna was opgedroogd.'

'En als het een enkele keer verkeerd ging, deden we net of we nergens iets van begrepen, of we uit een onbeschaafd land kwamen en deze hele maatschappelijke orde ons vreemd was. Dat is ook een hele sterke positie in de wereld, nergens iets van te begrijpen.'

'Deze dag bezocht ik Selinunte en ik was erg blij, dat ik dat nog ondoodgeschoten kon doen.'

'En diezelfde dag kwam er een ontzettende regenbui over mij. Heind en verre open veld onder een leegspoelende hemel en daar middenin ik. Algehele overgave was mijn enige keus; er komt op 't laatst een ogenblik, dat je niet natter kunt, dan is de regen machteloos geworden.'

'Elk dorp heeft zijn eigen klederdracht; de bevolking is nog echt plaatselijk gebonden, het geeft aan de mensen iets plantsachtigs.'

[Elisa Goudriaan · Rating 5 out of 5]

Een geweldig boek, waarin Belcampo een onconventionele reis door het Europa van 1933 maakt (zowel liftend als te voet) en op een aandoenlijk zuivere manier al zijn persoonlijke indrukken neerschrijft. Landschappen worden dankzij zijn beschrijvingen hele schilderijen die tot je komen in al hun kleurenrijkdom. Herbergen en huisjes van minder welgestelden, waarin het soms krioelt van de vlooien, ratten of torren, worden door Belcampo nog altijd laconiek beschreven en het ongedierte wordt moedig te lijf gegaan, waarna heerlijk wordt geslapen onder zijn donsdeken, die hij overal mee naartoe neemt. Vrolijk stapt hij voort, soms loopt hij wel 60 kilometer per dag en ondertussen brengt hij de mensen die hij ontmoet stuk voor stuk tot leven, vanwege zijn inzicht in de karakters van anderen en zijn prachtige observaties, die elk mens toch weer uniek maken. Ter afsluiting zomaar een citaat, dat zijn manier van schrijven kenmerkt, maar zoals deze zijn er vele, in dit bijzondere document van een nog bijzonderder reis:

‘Ik kreeg een grote schaal met druiven voor mij en een met rauwe groente. Het was een frisse ochtendstond en de blote delen van mijn weldoener waren bedekt met kippenvel. Hij was juist in conferentie met een andere baardman. Waar het over ging kon ik niet gewaar worden, de andere schreef iedere keer wat op en dan gaf Monsieur Jean Pierre – zo heette hij – antwoord. Hij huiverde onophoudelijk, greep zich af en toe, als in grote wanhoop in baard of kruin, trok zich ook wel afzonderlijke baardharen, die hij zeker overtollig achtte, uit en maakte daarbij om de haverklap ooievaarachtige danspassen. Het paviljoen zag er uit als de werkplaats van een openluchtalchimist; overal op de tafels en op de grond tegen elkaar aan leunende stapels boeken, daartussen onbegrijpelijke toestellen, vaatwerk voor de rauwkosteterij, samengekoekte stofmassa’s, een schrijfmachine, een hond en dat alles zo maar zonder zijwand, onmiddellijk tegen de vrije natuur aan.’ (p. 41/42)

[Arjan Van Noort · Rating 4 out of 5]

Belcampo trekt door Frankrijk en Italie en zorgt als “herenlandloper” met gevraagd en ongevraagd portrettekenen dat hij eten en onderdak krijgt onderweg. Tijdens zijn zwerftocht heeft hij bijna dagelijks brieven geschreven aan verschillende thuisblijvers met het verzoek die te bewaren. Zodoende kon hij hij een met veel details tot leven gebracht reisverslag schrijven. Hij komt bij veel mensen over de vloer en heeft een scherp oog voor eigenaardigheden waarmee het steeds boeiend blijft. Over dat anekdotische ligt de meerwaarde van het boek in de manier waarop hij zijn in praktijk gebrachte levensfilosofie toont. Dat het eigenlijk daarom draait voelde hij kennelijk zelf ook want aan het einde volgen een beetje onverwacht een paar bladzijden beschouwende tekst die als voorbode van de filosofie van het belcampisme dienst doen. Daarover later!

[Bram De longhi · Rating 3 out of 5]

Pg 130. Ik volgde de grote weg en bepeinsde allerlei zaken. Een rustig lopend mens heeft een rustige hartslag en een rustige hartslag geeft weer een rustige bloedsomloop en dat het bloed regelmatig door onze hersenen stroomt heeft weer invloed op ons denkproces en ik laat mij niet wijsmaken dat die dingen niet allemaal met elkaar in verband staan. Daarom willen mensen, die behoefte hebben aan denken, zo graag orde.
Waarom zoveel Hongaren?