Τα δημόσια και τα ιδιωτικά

by Odysseas Elytis, Οδυσσέας Ελύτης

[...] Θέλω να πιστεύω - και η πίστη μου αυτή βγαίνει πάντοτε πρώτη στον αγώνα της με τη γνώση - ότι, όπως και να το εξετάσουμε, η πολυαιώνια παρουσία του ελληνισμού πάνω στα δώθε ή εκείθε του Αιγαίου χώματα έφτασε να καθιερώσει μιαν ορθογραφία, όπου το κάθε ωμέγα, το κάθε ύψιλον, η κάθε οξεία, η κάθε υπογεγραμμένη, δεν είναι παρά ένας κολπίσκος, μια κατωφέρεια, μια κάθετη βράχου πάνω σε μια καμπύλη πρύμνας πλεούμενου, κυματιστοί αμπελώνες, υπέρθυρα εκκλησιών, ασπράκια ή κοκκινάκια, εδώ ή εκεί, από περιστεριώνες και γλάστρες με γεράνια. [...] (Από την παρουσίαση της έκδοσης)

Ένα υπέροχο πεζό του μεγάλου ποιητού μας, από τα τελευταία έργα του. Σ' ένα νησί του Αιγαίου ο ποιητής, παρέα με την φύση και λίγους απλούς νησιώτες, στοχάζεται την ομορφιά και το ήθος της Ελληνικής Φύσης, και πώς αυτή έχει βαθειά ποτίσει τους απλούς ανθρώπους του λαού, το ήθος των ανθρώπων και τον πολιτισμό τους, από τα χρόνια των Μινωιτών μέχρι και σήμερα.
Δύο σημεία από το έργο αυτό είναι πολύ γνωστά: Το πρώτο, αυτό που γράφει για την γλώσσα και την ορθογραφία: "το κάθε ωμέγα, το κάθε ύψιλον, η κάθε οξεία, η κάθε υπογεγραμμένη, δεν είναι παρά ένας κολπίσκος ... κυματιστοί αμπελώνες, υπέρθυρα εκκλησιών ... περιστεριώνες και γλάστρες με γεράνια ..."
Το δεύτερο, τό αναφέρει συχνά ο Χρήστος Γιανναράς: "... το πόση ευγένεια παράγουν (οι λαοί), ακόμη και κάτω από τις πιο δυσμενείς και βάναυσες συνθήκες, όπως ο δικός μας ο λαός στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όπου το παραμικρό κεντητό πουκάμισο, το πιο φτηνό βαρκάκι, το πιο ταπεινό εκκλησάκι, το τέμπλο, το κιούπι, το χράμι, όλα τους αποπνέανε μιαν αρχοντιά κατά τι ανώτερη των Λουδοβίκων". [Αντίφωνο: www.antifono.gr, 11/2/2209]

Genres: Poetry

48 pages, Paperback

First published January 1, 1990

About the author

Greek poet Odysseas Alepoudellis Elytis received the Nobel Prize for literature.

https://en.wikipedia.org/wiki/Odyssea...

Reviews

[Eliasdgian · Rating 3 out of 5]

Συστήνεται ως δοκίμιο, αλλά ετούτο το ολιγοσέλιδο κείμενο του Οδυσσέα Ελύτη είναι περισσότερο ένα ποιητικό στέναγμα, μιαν ωδή στον ελληνισμό και την ορθογραφία που αυτός καθιέρωσε «επάνω στα δώθε ή εκείθε του Αιγαίου χώματα», κι ένας στοχασμός στην ηθική και τη σωφροσύνη ενός (φτωχού) λαού που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμα της ψυχής του στην ύλη, για να καθρεφτίζεται σήμερα στη γη, τα φυτά και τα ύδατα.

"Ω να μπορούσαν, λέει, και τα οργανωμένα κράτη να διαμορφώσουν μια δημόσια ζωή με νόμους σαν αυτούς που διέπουν το άτομο […] να μπορούσαν και τη σημασία των λαών να τη μετράνε όχι από το πόσα κεφάλια διαθέτουνε για μακέλεμα, όπως συμβαίνει στις ημέρες μας, αλλά απ’ το πόση ευγένεια παράγουν, ακόμη και κάτω από τις πιο δυσμενείς και βάναυσες συνθήκες, όπως ο δικός μας ο λαός στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όπου το παραμικρό κεντητό πουκάμισο, το πιο φτηνό βαρκάκι, το πιο ταπεινό εκκλησάκι, το τέμπλο, το κιούπι, το χράμι, όλα τους αποπνέανε μιαν αρχοντιά κατά τι ανώτερη των Λουδοβίκων."

[Λευτέρης Πετρής · Rating 4 out of 5]

"ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΡΑΓΜΑ που παίρνει μαζί του πεθαίνοντας ο άνθρωπος είναι το μικρό εκείνο μέρος της περιουσίας του που ίσα ίσα δεν ενδιαφέρει κανέναν άλλο. Κάτι λίγες αίσθήσεις ή στιγμές· δυό τρεις νότες κυμάτων (...) και το δάκρυ, το δάκρυ της μιας φοράς, το για πάντοτε. Όλα όσα, μ' άλλα λόγια, κάνουν την αληθινή του φωτογραφία, την καταδικασμένη να χαθεί και να μην επαναληφθεί ποτέ."

[Ανδρέας Μιχαηλίδης · Rating 3 out of 5]

Τρέφω μεγάλη αγάπη για τον Ελύτη: τον έχω διαβάσει, τον έχω παίξει θέατρο και τα γραπτά του πιθανώς μου έμαθαν για την τέχνη του γραφιά τόσα, όσα κανένας δάσκαλος. Γι' αυτό και του χαρίζω το γνωστό, ανύπαρκτο μισό αστέρι των Goodreads.

Το συγκεκριμένο βιβλιαράκι δεν είναι σπουδαίο: μιλάει για μερικά πράγματα που είναι διαχρονικά στον Έλληνα, καλά και κακά, πασίγνωστα, αλλά η ουσία των λόγων είναι κατά τόπους μπλεγμένη με μια αλλόκοτη φρασεολογία που μοιάζει να μη λέει τίποτα, ωστόσο με περίτεχνο τρόπο.

Είναι, μεταξύ μας, αυτές οι σκόρπιες, μοναχικές σκέψεις που καμιά φορά κανείς μεταφέρει στο χαρτί για ν' αδειάσει το μυαλό του, αλλά όταν κάποιος, όπως ο Ελύτης, έχει την ποίηση τόσο βαθιά χαραγμένη στα κόκαλά του, ακόμα κι αυτές βγάζουν μια ομορφιά.

[Jdamaskinos · Rating 5 out of 5]

'Το μόνο πράγμα που παίρνει μαζί του πεθαίνοντας ο άνθρωπος είναι το μικρό εκείνο μέρος της περιουσίας του που ίσα ίσα δεν ενδιαφέρει κανέναν άλλο. Κάτι λίγες αισθήσεις ή στιγμές, δυο τρείς νότες κυμάτων, την ώρα που το μαλλί το παίρνει ο αέρας με τα γλυκά ψιθυρίσματα μές στο σκοτάδι. Ολίγες μέντες από δυο κοντά κοντά βαλμένες ανάσες, ένα τραγούδι βαρύθυμο, σαν βράχος μαύρος, και το δάκρυ, το δάκρυ της μιας φοράς, το για πάντοτε. Όλα όσα μ'άλλα λόγια, κάνουν την αληθινή του φωτογραφία, την καταδικασμένη να χαθεί και να μην επαναληφθεί ποτέ.'

[Irini Gergianaki · Rating 3 out of 5]

Ένα κείμενο πεζό που συνθέτει την Ελλάδα έχοντας συμπεριλάβει ακόμη και την τελευταία νησίδα. Ένα κείμενο πεζό βαθιά ποιητικό θρυμματισμένο σε ορισμένα σημεία,
φιλοσοφικοί στοχασμοί και λόγος συμπυκνωμένος από θραύσματα σκέψεων.

"Ἀνάμεσα σε μια παλι ξύλινη πόρτα ξεβαμμένη ἀπ᾿ τον ἥλιο κι ἕνα κλωναράκι γιασεμιοῦ τρεμάμενο πού, ἔτσι και συμβεῖ να μοῦ λείψουν μια μέρα, ἡ ἀνθρωπότητα ὅλη θ μοῦ φαίνεται ἄχρηστη. Σχεδόν σοβαρολογῶ."

[Achilleas · Rating 5 out of 5]

Το ξεκίνησα και το διάβασα μονορούφι ένα μεσημέρι κάτω από ένα αρμυρίκι, σε μια απομονωμένη παραλία στην Πάτμο. Με το Αιγαίο απλωμένο μποστά μου.
Και συγκινήθηκα. Όσο δεν περίμενα να συγκινηθώ από ένα τόσο μικρό βιβλίο.
Και ζήλεψα. Επειδή θα ήθελα να μπορώ να αναγνώσω και, τελικά, να νιώσω την Ελλάδα όπως ο Ελύτης.

Υπέροχο.

[Searchingthemeaningoflife Greece · Rating 5 out of 5]

[...]Μιλώ για ένα φανατισμό που δεν είναι σωφροσύνη στον κύβο. Να ΄σαι σκληρός απέναντι στο μέλλον σου μαρτυρεί πόσο τρυφερός είσαι ήδη απέναντι στα στοιχεία που κρυφά προσφέρεις για να το συνθέσουν. Αλλά ποιο μέλλον; Τίνος; Το ανώτερο, το μετά κάθε ιδιώτη μέλλον, που αυτό είναι και το δημόσιο.[...]

[Eva Papachristou]

Να'σαι σκληρός απέναντι στο μέλλον σου μαρτυρεί πόσο τρυφερός είσαι ήδη απέναντι στα στοιχεία που κρυφά προσφέρεις για να το συνθέσουν. Αλλά ποιο μέλλον; Τίνος; Το απώτερο, το μετά κάθε ιδιώτη μέλλον, που αυτό είναι και το δημόσιο.