Gurbet Kuşları

by Orhan Kemal

Köyünden göç ederek İstanbul`a gelen insanların yaşam mücadelesini anlatır...

Genres: Turkish Literature, Roman, Turkish

368 pages, Paperback

First published January 1, 1962

About the author

Orhan Kemal, (Mehmet Raşit Öğütçü) writer of short stories and novels was born in Adana in 1914 and died in Sofia in 1970. His father, Abdülkadir Kemali, was an MP from Kastamonu during the first term parliament of the Turkish Republic. Abdülkadir Kemali, a lawyer by profession, established The Ahali Party which was dissolved causing its founder to have to flee to Syria. In order to accompany his father, Orhan Kemal had to miss his final year of secondary school. Orhan Kemal stayed in Syria for a year, returning to Adana in 1932. He worked as a laborer, weaver and clerk in cotton gin mills. During his military service he was sentenced to 5 years imprisonment for his political opinions. Bursa prison became a turning point in his life and art work as he met Nazım Hikmet who greatly influenced him. On his release in 1943, Orhan Kemal, moved to Istanbul (1951), where he worked as a labourer, a vegetable transporter and then as a clerk for the Tuberculosis Foundation.From 1950 onwards he tried to live upon the income gained from writing. Orhan Kemal died in Bulgaria. His body was returned to Turkey and buried in Zincirlikuyu cemetery.

Kemal’s first poem was published in Yedigün under the name of Raşit Kemal (Duvarlar 25.04.1939) Further poems written under the same pen name are Yedigün and Yeni Mecmua 1940. On meeting Nazım Hikmet, Kemal wrote under the name of “Orhan Raşit” (Yeni Edebiyat 1941) Impressed by Nazım Hikmet, Kemal concentrated on stories as opposed to poems. His first story, “Bir Yılbaşı Macerası”, being published in 1941. In 1942 he adopted the name Orhan Kemal when writing stories and poems in Yürüyüş. He found fame through stories in Varlık in 1944, his first collection of short stories “Ekmek Kavgası”, and first novel “Baba Evi”, was published in 1949. Early works depicted characters form the immigrant quarters of Adana Kemal described the social structure, worker employer relationships and the daily struggles of petty people from industrialised Turkey. He aimed to present an optimistic view through the heros of his stories. He never changed his simple exposition and thus became one of the most skilful names of Turkish stories and novels. He also wrote film scripts and a play called “İspinozlar”. Dramatisations have been made of “72.Koğuş”, “Murtaza”, “Eskici Dükkanı”, “Kardeş Payı”. After his death a novel award was arranged in his name (1971).

Reviews

[Özgür Oklap · Rating 4 out of 5]

"Ta Kurtalan'dan kalkıp, yolu üzerindeki irili ufaklı istasyonlardan topladığı çeşitli yolcularla tıka basa dolu 'Kuşluk treni' Haydarpaşa Garı'na çığlık çığlığa girdi. Ağırlaştı. Sonra da ıslak fısıltılarla rayların üzerine upuzun serildi kaldı.
...
'Gurbet kuşları' katarın en arka vagonlarından iniyorlardı, kara kara, kuru kuru."

50'li yıllar... Demokrat Parti'nin saltanat sürdüğü yıllar... Arka planda DP - CHP çekişmesi ve yozlaşmış bir politik ortam... Türkiye'nin dört bir yanından taşı toprağı altın İstanbul'a koşaradım, akın akın gelen, yüreğinde binbir umut taşıyan gurbet kuşlarının kente tutunma, sisteme eklemlenme süreci ve mücadelesi... Tüm hayalkırıklıklarına, ezilmelerine, sömürülmelerine rağmen, o 'diliylen izahı' artık mümkün olmayan 'kocca' kent İstanbul'da var olabilmenin çetin savaşı... Kimi hammallıkta, kimi bir fabrika köşesinde, kimi hizmetçilikte, kimi de inşaat işlerinde duvar yıkıp örmekte... Kiminin umutları daha safça, kiminin gözü ise anında köşeyi dönüp sınıf atlamakta... Mücadele o kadar acımasız o kadar sert ki, ne baba oğulun elinden tutuyor, ne de oğul babanın gözünün yaşına bakıyor. Siz anlayın gerisini... Şehirlinin kücümseyen, hor gören tavrı da cabası...

Orhan Kemal gurbet kuşlarının dramını gerçekci bir şekilde dile getiriyor romanında. Çoğu zaman özdeşleşmis buldum kendimi çoğu gurbet kuşuyla. Ben de onlarla birlikte yükün altına girdim sebze halinde, bir tuğla da ben koydum gecekondularının biçimsiz temeline. Ben de onlarla birlikte diktim kimi zaman kin dolu gözlerimi, onları aşağılayanların rahata alışmış gözlerine.

Ve ne yapıyorlar ne ediyorlar yenilmiyorlar. Umutları solmuyor hiç. Gecekonduları mı başlarına indirildi? Yenisi için kazmayı vuruyorlar hemen. Tutunacak yeni bir dal buluyorlar anında.

[Melek · Rating 5 out of 5]

Metnin aslı için.

Şu aralar kendimi denemediğim şeylere verme taraftarıyım. İlköğretim yıllarında zorla 100 Temel Eser okutulmuş/okutulmaya çalışılmış nesilden biri olarak Türk edebiyatına karşı belirgin bir soğukluk vardı içimde, dedim en iyisi bununla başlamak, attım kendimi kütüphanenin zamanında uzak durduğum kısımlarına. Bununla birlikte yine Orhan Kemal'in Yağmur Yüklü Bulutlar/Dünyada Harp Vardı adlı hikaye kitabını aldım, geldim. Gerçekten çok şey kaçırmışım.

"Gurbet kuşları" katarın en arka vagonlarından iniyorlardı, kara kara, kuru kuru. Ne karşılamaya gelenler vardı, ne de çoğunun bavullarıyla sepeti, hatta yorganı.

Orhan Kemal'le ilgili özellikle beğendiğim iki şey var. İlki, yazım tarzı gerçekten akıcı, etkileyici ve samimi. Gurbet Kuşları elliler, altmışlar civarında geçiyor ve bir taraftan o dönemde Anadolu'dan İstanbul'a olan insan akınını, diğer yandan o günlerin siyasi durumunu aynı insan grubu üzerinden anlatıyor ve bunu yaparken aradaki bağlantıları o kadar güzel kuruyor ki ne siz kimin kim olduğu, kimi tanıdığı konusunda en ufak bir yanılgıya, tereddüte düşüyorsunuz, ne de karakterlerin herhangi biri size yabancı geliyor. Kitapta anlatılan her şeyin gerçekten olabileceği/olmuş olabileceği konusunda en ufak bir şüphem yok, aksine kendimi orada olup görmüşüm gibi hissediyorum.

İkincisi, karakterleri. Aslında bu konuda söylemek istediklerimin çoğunu üstteki paragrafta söyledim; ama yine de bu, kendi başına ikinci bir paragrafın konusu olabilecek ve olması gereken türden bir özelliği Orhan Kemal'in: karakterlerinin gerçekçiliği. Öyle ki, en sevdiğim karakterden en nefret ettiğime kadar hepsiyle hayatımın bir kısmında karşılaşmış, oturup iki laf etmiş gibiyim. Başarılı karakter gelişimi de ayrı bir olay; Memed'in İstanbul'a ilk gelişindeki şaşkınlığı da en az kitabın son sayfasındaki hali kadar gerçekçi ve aradaki sürecin tamamı gözler önünde. Gafur'un kitap boyunca yaptıkları, bunun diğer ana ve yan karakterler üzerindeki etkileri, hepsinin başlarından geçenler üzerindeki etkileri...

"Fort atmış buna," dedi Veli. "Bu kabzımal dükkanı da benim, demiş."
"Benim demiş hı?"
"Benim demiş, yazının uğrusu, yalancısı. Öte gün de söyledim ya Hacı Emmi, hırhızlık onda, yalan dolan onda, ırza namusa dolanmak onda. Giçende ağa didi ki: 'Veli, oğlum' didi, 'benim gözüm heç su içmiyor bu Gafur'dan' didi. 'Benim has adamım sensin. Aman oğlum, ben yokken dükkana göz kulak ol!'"Hacı kıskıs güldü:"Öte gün de söyledim sana veli, tavşana kaç, yazıya tut hesabıdır onların lafı. Kulağasma. Hı, mı, di, kalin sıdk ile bağlanma. Niye dirsen, Mustafa Kemal Paşa'nın Yunan'ı bozduğundan beri buralardayım ben, gurbet kuşuyum. Öyle nice nice Hüseyin Efendiler gördüm. Şeher adamı mı, isterse dili dişi senin benim gibi olsun, inanmıyacaksın!"

Özetle; Orhan Kemal kesinlikle okunması gereken yazarlardan. Onun incelemesini yazmayacağım; ama yukarıda bahsettiğim hikaye kitabı da muhteşemdi, onu da öneririm. 5/5

[Cicolice · Rating 4 out of 5]

Orhan Kemal’in okuduğum her kitabını seviyorum. Kitaplarında yer alan karakterler çok tanıdık ve çok gerçekçi. Yazar olarak karakterleri yargılamadan, olağan doğallıyla betimliyor ve iyi-kötü insan yoktur, hayat şartları yüzünden insanlar böyle davranabilir diyor. Çok iyi bir gözlemci olduğunu düşünüyorum. Kitaplarında konu ettiği hikayeler, olaylar çok bilindik olsa da insanı, insan doğasını kitaplarının merkezine koyması her kitabını okunur kılıyor.

[Zeynep · Rating 3 out of 5]

Yazar, dönemin siyasi yapılanmasını toplum üzerinden oldukça gerçekçi anlatmış. İstanbul'un şimdiki şikayet ettiğimiz hale gelmesindeki temel sebepler ele alınmış. İstanbul'da yaşayan biri olarak eski İstanbul'u okumak keyifliydi ve şehri biraz tanıyan biri olarak İstanbul'un yaşadığı değişimi (iyi ya da kötü) gözlemlemek çok kolaydı..

Bazen fazla diyalog içerdiği için okuması sıkıcı hale gelebiliyor, kitabın neredeyse yarısı köy aksanlı diyaloglardan oluşuyor. Aynı sebepten ötürü kitabı çok hızlı bitirebiliyorsunuz.

[Çağrı Ç · Rating 5 out of 5]

Kitap, okumaya başlamadan önce hem yazarından hem de adından vadettiklerini tamamen karşılıyor. 1950’lerin Anadolusundan İstanbula göçen genç bir erkeğin ve ondan önce oraya göçmüş, çeşitli işlerde çalışan, büyükşehirin büyüsüne kapılmış, başkaca yollara sapmış insanları, Menderes zamanı İstanbul başta olmak üzere ülkede yaşanan sosyal ve kentsel değişimi, siyaset çevresi ve toplumdaki her kesimden yozlaşmış insanı, bu insanlarla beraber kendi insanlıklarını ve değerlerini korumuş&korumaya çalışanların hikayesini anlatan çok güzel bir roman.

[Marla'dan Alıntılar]

En sevdiğim yazarlardan biri olan Orhan Kemal’in bu kitabı bir klasik. Türk edebiyatının en ünlü kitaplarından. Yazarın bütün kitaplarını olduğu gibi bunu da severek okudum ve her zaman söylediğim şeyi söylüyorum “Varoşları, işçileri, fakir hayatını kimse Orhan Kemal kadar iyi anlatamaz.”

https://suleuzundere.blogspot.com/202...

[sena. (lorelai’s version) · Rating 5 out of 5]

orhan kemal’den okuduğum ilk kitaptı. kalemi o kadar iyiydi ki, geç bile kalmışım.

[iptsm · Rating 5 out of 5]

Yoksulluk, koyden sehre gelen koylunun bilmezligi, sehirlinin bilmisligi hissediliyor. Herkes kendince bir hayat kuruyor, bazilari alin teriyle, emekle, bazilari şerle, art niyetle. Gercek hayatta da iyilerin kazandigi bir dunya olsun, edenin ettigini buldugu.

[Cansu · Rating 4 out of 5]

Ethem Çalışkan, kendisi ile ilgili bir belgeselde, bu kitaptan ve onu ne kadar etkilediğinden bahsetmişti.
Ben de hemen okunacak kitaplar listeme aldım bu kitabı. Daha önce hiç Orhan Kemal romanı okumadığım için beni neyin beklediğini pek bilmiyordum açıkçası ama birkaç yerde özellikle kadın karakterlerin seksist bir bakış açısıyla yazıldığını okumuştum, bu nedenle yazara karşı biraz da ve bence haksız da olsa bir önyargım vardı.
Kitabın dilini başlarda çözmek benim için biraz zor oldu ancak şiveli konuşmalara alıştıktan sonra da kitap aktı gitti.
Dönemin siyasi hayatı, gecekondu hayatı, köşk hayatı,entelektüel hayatı, inşaat işçilerinin hayatı her şey her şey var kitabın içinde. Müthiş bir gözlemdi benim için, sanki döneme gittim, orada yaşadım, başka başka hayatlarla tanıştım. Bilmediğim çokça şey öğrendim, yakın tarihe olan merakım daha da arttı.
İstanbul'a göç eden bir erkeğin-bir gurbet kuşunun-hikayesi etrafında ülkeye, insanlara dair tonlarca detay var kitapta.
Kitabın kadınlara bakış açısına gelirsek, ayrımcı bir yaklaşım göremedim ben açıkçası. Aksine kadın-erkek ayırt etmeksizin tüm karakterler hem iyi hem de kötü yönleriyle ele alınmış. Dolayısıyla karakterler fazlasıyla gerçek.
Diğer Orhan Kemal romanlarını da mutlaka okuyacağım. Benim gibi Orhan Kemal ile tanışmak isteyenler için bence harika bir kitap.

[Naile Berna · Rating 4 out of 5]

Orhan Kemal yine cok rahat okunabilir, ve gercekci bir dille anlatmis karakterlerini. Yeni moda icinde anlam tasimayan edebiyat parcalayan yazarlar ornek almali biraz. Babayla ogulun cekismesi, babalik gururu ve kibiri de Turkiye'de var olan, cok yerinde bir gozlem. Calisip kazanmanin, tum gucluklere ragmen yilmamanin basariya gideceginin gostergeleri de var. Bir de cevrede okuyucu gorse belki dikkatini cekecek olan, ama karakterlerinin gormedigi detaylar var, bunlari bu sekilde anlatmasi da ayri bir keyif veriyor okuyucuya.

Kitabi okuduktan sonra vakti zamaninda cekilmis siyah beyaz filmini izleyeyim dedim ama, yok... Kitapla pek bir alakasi da yoktu, dayanamadim...

[Ozzie Alemci · Rating 5 out of 5]

Orhan Kemal en sevdigim yazarlardan bir tanesi yillar once gurbet kuslari filmini izlemistim cuneyt Arkinin ilk filmiydi sanirim .Kitap 10 Numara yazilmis 3 gunde okudum ...Idibidinin Halil ....Cara vir bana !

[Behçet Necatigil]

Orhan Kemal’in romanı (1962). Olayları İstanbul’da istimlâk, yıkım-yapım faaliyetlerinin yoğunlaştığı, iktidar ve muhalefet partilerinin siyasî çekişmelerinin gerginleştiği 1950-1960 yıllarında geçen roman, köyden büyük şehire göçlerin türlü nedenleri üzerinde de duruyor. Orhan Kemal, romanın kahramanı İflahsız Memed’in babası Yusuf'un Adana’daki gençlik dönemini Bereketli Topraklar Üzerinde (1954) romanında vermiştir.