Pałac

by Wiesław Myśliwski

Świt drugiej wojny światowej. Do wioski zbliża się front. Jakub, pasterz, jest świadkiem ucieczki państwa z miejscowego dworu. Kiedy kierowany ciekawością, przekracza próg pałacu, zagłębia się w świat arystokracji - na poły realny, na poły utkany z fantazji. Przemierza puste korytarze i zasiada w fotelach, wcielając się w rolę arystokraty. Wizje przodków i wyobrażenia o innym życiu przenikają go zwolna, zmieniając jego świadomość. Jakub staje się swoim własnym panem.
Wiesław Myśliwski za pomocą żywego monologu bohatera ukazuje pełną napięć dynamikę ludzkiej świadomości. Jakub wciela się w role, zakłada maski wybierane z rekwizytorium rzeczywistości, w której żyje. Myśl i język pozbawione barier, świat bez granic społecznych - oto pełna wewnętrznej siły pisarska wizja na miarę epoki.

Genres: Polish Literature, Fiction, Novels, Audiobook, Literature, Contemporary, Poland

240 pages, Hardcover

First published January 1, 1970

About the author

Wiesław Myśliwski is a Polish novelist. In his novels and plays Myśliwski concentrates on life in the Polish countryside. He is twice the winner of the Nike Award (Polish equivalent of the Booker Prize) for Widnokrąg (1996) and Traktat o łuskaniu fasoli (2006).

His first novel translated into English was The Palace, translated by Ursula Phillips. His novel Stone Upon Stone (Kamień na kamieniu), won the 2012 Best Translated Book Award, translated by Bill Johnston (Archipelago Books).

Reviews

[realizmmagiczny · Rating 5 out of 5]

nie umiem do końca opisać słowami tego jaki podziw obudził się we mnie względem myśliwskiego i tego co stworzył. scena z jeleniem, fortepianem… chyba zapamiętam je do końca, chwilę po skończeniu siedziałam jeszcze i patrzyłam po prostu przed siebie, mistrzowskie pióro

[Robert Wechsler · Rating 5 out of 5]

This is among the most incredible novels I’ve ever read, an immediate addition to my Favorites list. I’m not usually one for literary pyrotechnics — in fact, Myśliwski’s Stone Upon Stone, which is far longer and far less dense and wild, is more my kind of novel (and is also incredible) — but this novel’s pyrotechnics work so well, they’re exciting and moving even to me.

To start, this is the greatest abstract novel I’ve ever read. There is almost no plot and only one character, who becomes someone else (the peasant's own lord of the manor), at least in his mind. The novel is his monologue, but although often directed to one or more people (usually just by their title, relationship, or profession), there is no one there: the monologue is in the narrator's mind. But it is not a stream of consciousness. It consists of a moving flux of words and ideas that lead on to others, building and undermining the edifice. As the translator says in an essay that does not accompany the novel, this work is “insatiable.”

There is realism, magical realism, fantasy, and then there’s literature of the imagination, in this case an impossible character in situations not only impossible, but not actually happening, even in the context of the story. “If” and “as though” are the principal words in this novel, leading its shepherd narrator into the contrary-to-fact subjunctive mood, fortunately at a level of sophistication far above his station.

Is this novel a satire on feudal society, peasant vs. lord, the society’s “death throes”? Or is it something much more, a literary work that has its own force, that turns the peasant turned (to himself) lord into a voice that captures the pain and pleasures of mankind? There’s something Shakespearean about this voice, with its stylized, poetic language that manages to be very emotional and thought-provoking at the same time.

There are only two negatives in this novel. One is that, depending on your tolerance, the novel can, toward the end, drag through excess and repetition, especially of the second negative: the voice is extremely male and, even more than most heterosexual males, it is obsessed with women as romantic and sexual objects. Many women will have a difficult time with this, but the translator is not one of them.

Unfortunately, the English translation of this amazing novel is out of print. I could find no e-book edition. The few copies for sale online are very expensive. It is in very few public libraries, but it can be found in many university libraries. That’s the best bet.

[Marek Pawlowski · Rating 4 out of 5]

Opowieść o pasterzu, który chroni się przed wojną w pałacu, nasiąkając opowieściami o nim. Trochę tak jakby do miejsca trafił pusty umysłowy pojemnik, który co jakiś czas napełnia się inną osobowością i z jej perspektywy widzi, wspomina, analizuje świat, tracąc podczas tego procesu swoje Ja. Książka ta w jakiś bliżej nieokreślony sposób różni się od wszystkiego, co czytałem Myśliwskiego do tej pory. Monolog Pana uciskającego chłopa, który zarazem wypowiada się z pojemnika, którym ten chłop jest, tworzy niesamowicie hipnotyczną i zarazem mroczną mieszankę. Warto przeczytać tę książkę, choć przyznam, że jak do tej pory jest to jedna z najsłabszych pozycji tego autora, jakie czytałem. Nie zmienia to jednak faktu, że w przypadku Myśliwskiego nie robi to wielkiej różnicy - ta książka w mojej opinii stoi wyżej niż 95% współczesnej polskiej literatury. Język, jakim posługuje się Myśliwski jest niesamowity.

[Julia Łaskawiec · Rating 4 out of 5]

nikt tak jak Myśliwski nie potrafi prowadzić monologu, kompletne szaleństwo i potok, płynie i płynie, zanim się obejrzysz krajobraz jest już zupełnie inny
to jak Myśliwski pisze, to tak jak mi się czasem wydaje, że mogłabym pisać, stety-niestety on potrafi a ja nie

[Morbid Swither · Rating 5 out of 5]

Possibly my favorite novel of all time is the author’s Stone Upon Stone. This one fell fairly far from that rank, and still it was unique and compelling and had hints of the powerful mastery of voice that would be his most apparent trademark….but also, missing somewhat in The Palace, was the almost devastating reality and authenticity. However, the somewhat surreal smoke rings blown so precisely in The Palace deserve an audience.

[_och_man_ · Rating 2 out of 5]

Była to niełatwa przeprawa... Historia wydaje mi się jakaś przytłaczająca, ciężkostrawna. Co nie zmienia faktu, że jak najbardziej doceniam kunszt pana Myśliwskiego.
Jeśli tylko będzie mi dane, za kilka lat sięgnę po nią ponownie.

[nika · Rating 4 out of 5]

Nie tak fajne jak łuskanie fasoli czy nagi sad

[Bookygirls Magda · Rating 4 out of 5]

na ten moment to moja najmniej ulubiona książka Myśliwskiego, właściwie wyłącznie przez to, że część wymyślonych scenariuszy była okropna

[natalka · Rating 3 out of 5]

nie wstrząsnęło mną tak jak "kamień na kamieniu", jakoś mniej mi przypadła do gustu, do serca.

jestem ciekawa filmu na jej podstawie (jest na 35mm)

[Kasia Harmak · Rating 5 out of 5]

,,Siebie przecież się nie zna, siebie się tylko odczuwa.,,
Cudownie nieoczywiste i trudne. Jak rozedrgany sen o tożsamości.

[Piotrek K. · Rating 4 out of 5]

Nie wiem czemu o tej książce nie mówi się teraz, po "Prześnionej rewolucji" Ledera i "Chamstwie" Kacpra Pobłockiego. Z niezwykłą ostrością Myśliwski dał tu wielowymiarowy obraz relacji chłop-pan. Monolog skrzywdzonej, wykorzystanej kochanki chłopki, monolog jaśnie pana o chłopie, co, by nie pracować odrąbał sobie lewą rękę, opowieść o upiornym polowaniu na jelenia, który nie uciekał, o korzystaniu z prawa pierwszej nocy, o nienawiści żony "jaśnie pani" do męża, o kanarkach, których śpiew jest chyba jedyną radością "jaśnie pana", żarciu, jego dywagacje o nagości i ubraniu, syceniu rządzy, jego zmysłowa "taksonomia" ciał i charakterów wykorzystywanych chłopek... Jego nocne przerażenie ciszą (opowieść o woźnicy, któremu kazał nocą pędzić wozem wokół zamku). Niby realizm, a wszystko to przerażająco upiorne. Sugestywne obrazy. Niezwykła narracja: w gruncie rzeczy to jeden nieprzerwany monolog, w którym przemawiają kolejne głosy. I to nie jest po prostu potępienie. Myśliwski, i to jest niebywałe, pokazuje też tragizm, samotność "jaśnie pana", ma dla niego jakby czułość. A zdaje mi się, że to tylko najbardziej banalne, powierzchniowe odczytanie, bo ta powieść jest do wielokrotnego czytania i wchodzenia stale bardziej w głąb.

[dominika · Rating 3 out of 5]

3.5
myśliwski jak zwykle zachwyca formą, w przypadku tej książki – przekraczaniem jakiejkolwiek formy, monolog przechodzi w dialog, dialog paradoksalnie jednoosobowy. błyskotliwe spojrzenie na feudalizm przeplatane z czasem ocierającymi o banał mądrościami życiowymi (ale i tak je lubię, choć wolę mniejsze dawki). no, i zawiodłam się mizoginią autora…

[Sini · Rating 4 out of 5]

De oude Poolse schrijver Wieslaw Myśliwski (1932) is in eigen land een fenomeen. En sinds de vertaling van "Over het doppen van bonen" wordt hij in Nederland eveneens zeer gewaardeerd. Ook door mij. Want met name "Steen op steen" en "De Horizon" las ik in koortsachtige euforie. Ik snap werkelijk niet dat Myśliwski de Nobelprijs nooit gekregen heeft. En waar blijft het standbeeld van zijn meestervertaler Karol Lesman?

Het is dus goed nieuws dat nu ook "Het paleis"is vertaald. Dat is Myśliwki’s tweede roman, uit 1970. Een vroeg boek, en zeker niet zo formidabel als "Over het doppen van bonen", "Steen op steen" en "De Horizon". Maar het is wel fascinerend. Want Myśliwski schrijft ook in "Het paleis" al totaal anders dan alle andere schrijvers.

Alle vertaalde Myśliwski- romans hebben een onnavolgbaar ouwehoerende ik- figuur die het hele boek vol fabuleert. En die het ene verhaal aan het andere rijgt, op een manier die je niet begrijpt maar wel bewondert. De wereld ontvouwt zich bij Myśliwski namelijk steeds als een oneindig vertakt netwerk van verhalen, waarin elk verhaal in ontelbaar veel andere wortelt, en zelf ook ontelbaar veel andere verhalen voortbrengt. Precies daarom vind ik zijn romans zo rijk. Rijker dan alle strak van A naar B voerende verhalen ter wereld. En dat geldt ook voor "Het paleis".

Die rijkdom wordt nog vergroot door de veelheid aan tonen en stijlregisters. Ook in "Het paleis" switcht Myśliwski namelijk virtuoos tussen banaal en verheven, tussen lyrisch- opgetogen en totaal wanhopig, tussen koeien melken en de ultieme schoonheid van muziek, tussen platte geilheid en hooggestemde liefdesvervoering. Het taalgebruik is soms adembenemend poëtisch, dan weer afgrondelijk filosofisch, dan weer vol kolderieke overdrijving. Maar voortdurend verrassend.

"Het paleis" is één eindeloos meanderende monoloog van een volkomen associatief fabulerende ik- figuur: de eenvoudige en arme herder Jacob. Een verteller die voortdurend voor verrassende zijpaden kiest, nooit voor heldere hoofdlijnen. Wel vertelt hij, op associatieve wijze, dat de landheer en zijn gevolg vanwege een net uitgebroken oorlog zijn gevlucht. Zodat het paleis en het landgoed nu leeg en verlaten zijn. Jacob kan daarom nu dat paleis en dat landgoed eindelijk eens goed bekijken. Daarmee gaat een diepe wens in vervulling. Want hij is een nederige en door de rijken volkomen verachte herder. Daarom was dat paleis voor hem tot nu toe steeds een begerenswaardige maar ontoegankelijke wereld. Vol onbereikbare ultieme luister, en vol grandioze maar voor Jacob niet weggelegde glorie. Want hij kende het paleis wel omdat hij er ooit als bode kwam, maar mocht er nooit echt naar binnen.

Dus loopt Jacob, vol verlekkerde nieuwsgierigheid en verbazing, door alle lege ruimten en gangen van het immense verlaten paleis. Al het verbijsterende wat hij ziet geeft hij veel extra kleur met zijn koortsachtig intense fantasie. Vaak vult hij bovendien de leegte en stilte van het paleis met zijn eigen associatieve herinneringen en verzinsels. Zodat de lege ruimten en gangen tot de nok worden gevuld met bruisende taferelen. En zo onderneemt Jacob een kronkelende dwaaltocht langs portretten, kamers, aristocratische personen, nederige bedienden, overdadig feestelijke eetfestijnen, kleurrijke bals, gepassioneerde liefdesdromen, gefantaseerde gesprekken, droombeelden, existentiële vraagstukken, filosofische vraagstukken, volkomen plat- alledaagse voorvallen……. En nog veel meer.

Door Myśliwki’s meeslepende en levendige stijl vergeet je soms dat al die kleurrijke, meeslepende en bruisende bontigheid alleen bestaat in het fabulerende hoofd van de ik- figuur. Tegelijk echter is dat laatste wel heel pijnlijk en ontroerend. Want het paleis, dat voor Jacob altijd al een ultieme maar ontoegankelijk wereld was, blijft in wezen dus leeg en daardoor nog steeds ontoegankelijk. Hoe briljant Jacob die leegte ook poogt te vullen, hoe prachtig zijn fabulerende verhalen ook zijn. Die onderliggende leegte maakt zijn verhalen extra intens: je voelt immers steeds Jacobs vurige verlangen om de leegte met verhalen te vullen. En mede daardoor roepen die verhalen bij mij een dubbel gevoel op. Ten eerste bewondering voor Jacob, vanwege zijn ongehoorde fantasie en zijn ongelofelijke fabulerende vermogens. Maar ook medelijden met Jacob, omdat hij de leegte toch niet écht kan vullen.

Opmerkelijk is dus hoe de verteller van "Het paleis" niet alleen fabuleert, maar ook hallucineert en delireert. Meer nog dan de vertellers in andere Myśliwski- romans. Bijna alles wat Jacob ziet en hoort bestaat immers alleen in Jacobs eigen steeds intensere dromen. Die steeds meer gaan gloeien van hallucinante koorts. Ook spreekt hij allerlei personen op geanimeerde en geëxalteerde wijze toe, terwijl die personen op dat moment alleen bestaan in zijn eigen hoofd. Alles in "Het paleis" is kortom verzinsel en drogbeeld. Niet voor niets heeft de ik- figuur het zo vaak over de leegte, het niets, de stilte. Alsof hij vermoedt dat zijn associatieve verhalen onwerkelijk zijn en leeg. Alsof hij aanvoelt dat het immense paleis, dat in zijn fantasie zo bruisend tot leven komt, uiteindelijk toch leeg blijft en stil.

Die ongrijpbare leegte onder alle verhalen wordt bovendien nog versterkt door de ongrijpbaarheid van de ik- figuur die deze verhalen vertelt. Want dat is niet zonder meer Jacob zelf. Jacob is immers niet helemaal zichzelf. Jacob identificeert zich namelijk al vroeg in de roman met de landheer, dus met de benijdenswaardige eigenaar van het voor Jacob zo begerenswaardige paleis. Die identificatie is zelfs zo sterk dat Jacob in zijn verbeelding vaak samenvalt met die landheer. Zodat hij ons soms toespreekt alsof hijzelf echt de landheer is. De ik- figuur lijkt daardoor soms een fictieve, door Jacob verzonnen landheer, die denkt zoals Jacob denkt dat de landheer denkt. Of die denkt en doet wat Jacob misschien zou denken en doen, als hij niet Jacob zou zijn maar de landheer. Of op Jacob die de rol van de landheer speelt, en dan zelf als persoon helemaal verdwijnt in die rol.

Jacob wisselt dus wel heel makkelijk van rol en identiteit. Temeer omdat hij nog diverse andere rollen, gestalten en identiteiten aanneemt. Zijn vermogen tot transformatie en metamorfose is zonder meer bewonderenswaardig, en een geweldige motor van zijn verbeeldingskracht. Maar tegelijk wijst dat vermogen op het ontbreken van een vaste innerlijke kern die de eigen identiteit vastlegt. En dus op een innerlijke leegte. Die door Jacob en veel van de door hem verzonnen personages ook expliciet wordt gevoeld.

De leegte (de stilte, het niets) is dus een belangrijk motief in "Het paleis". Temeer omdat die leegte zich zo nadrukkelijk manifesteert in het paleis en in de verteller. "Het paleis" bevat echter nog veel meer motieven. Het gaat bijvoorbeeld ook over het gezang van “Übervogels”, dat alle vogelenzang in schoonheid te boven gaat. Of over onvermoede en onvoorstelbare nieuwe werkelijkheden, die worden ontsloten door ultiem prachtige muziek. Maar ook over lijden als enige bron van kennis en wijsheid. Of juist over het lachen als onze enige hoop. Wat steeds vaker gepaard gaat met een steeds hysterischer klinkend “Ha! Ha! Ha!”.

Voorts zijn er meeslepende passages over schrijnende liefdespijn, over hoe geliefden elkaars spiegel zijn, over ouderdom, over panische angst voor de dood, over de onkenbare God die een intens verlangen naar onzekerheid koestert, over de onderdrukkende aspecten van het standenverschil, over onderdrukten die hun geboortedag bewenen en hun sterfdag bejubelen, over de innerlijke leegte van veel rijken, over hun desillusie en wanhoop….

"Het paleis" is kortom een onuitputtelijk boek, vol met verrassende en verassend vele motieven, die steeds in ongrijpbare associatieve zijsprongen worden uitgewerkt. Die zijsprongen zijn rijker dan welke hoofdlijn ook. Het is bovendien een spetterend taalvuurwerk, met een verbeeldingskracht die alle kanten opvliegt. De schrijfstijl ten slotte is even meesterlijk als origineel. Natuurlijk, liefhebbers van een strak verhaal en een heldere plot moeten dit boek acuut mijden. Maar voor liefhebbers van fabulerende associaties is het een leesfeest. Ik ben blij dat ook deze roman van Myśliwki is vertaald. En hopelijk zullen er nog meer vertalingen volgen.

[Michał · Rating 2 out of 5]

Wymęczone... Jedyna książka Myśliwskiego, której czytanie tak mi się ciągnęło...

[Lindsey · Rating 3 out of 5]

A shepherd takes up in a palace after the nobility and staff run from WWII, then proceeds into a long fever dream in which he imagines himself as the lord of the palace. He is in turns cruel, reckless and capricious with brief moments of clarity and existential dread. (At least that’s how I read it.) It is sometimes brilliant but mostly I was just exhausted by it. There are some great sentences: “But my death will be a glorious spectacle, like a wedding feast. Like a wild wedding feast. Not like death usually is. For what do you get out of one of those quiet deaths? Nothing, except your own dying.” But I feel for anyone who had to read this for school and analyze it and break down the metaphors and talk about how the title references the palace of the mind.

Since Goodreads doesn’t have the description, I will include it here:
“Deep in the Polish countryside, a magnificent palace and its demesne lie slumbering in the heat of a summer afternoon. Suddenly the calm is shattered by the first air-raid of the approaching war, causing nobility and peasants alike to flee in terror. But the shepherd Jacob remains, and the deserted palace, symbol of the ancient regime, stands open to him.
Embarking on a dreamlike journey of self-discovery, Jacob wanders through the sumptuous rooms and uncovers the secrets of the palace. His wanderings bring into sharp focus the feudal society that is now in its death throes, evoking powerful images of extravagance and decadence, of poverty and oppression.”

[Ewa K · Rating 5 out of 5]

Tytułowy pałac w powieści jest miejscem realnym i wyobrażonym , a te dwie warstwy nakładają się na siebie za sprawą narracji prowadzonej przez chłopa , który po ucieczce „jaśniepanów” z ich posiadłości , przemierza puste komnaty, snując opowieść o czasach sprzed wybuchu II wojny światowej . Bardzo ciekawym zabiegiem jest wprowadzenie pierwszoosobowego narratora, który opowiada o różnych wydarzeniach z życia właścicieli, wplatając w opowieść swoje fantazje na temat sposobu myślenia szlachty. Prowadzona z perspektywy uciśnionego narracja staje się okazją do obnażenia mechanizmów przemocy , wyzysku, pogardy , obłud , zakłamania mieszkańców pałacu. Szczególnie poruszające są te historie, w których „prostym językiem”, wydobytym spod pręgierza kultury i i dobrych manier, narrator przyjmujący perspektywę dziedzica, opowiada o prawie pierwszej nocy czy polowaniach. W toku narracji pasterz przemierzający komnaty symbolicznie zaczyna przejmować tożsamość właścicieli, a kolejne czynione kroki wiodą go ku wolności .

[ewa · Rating 3 out of 5]

była to najtrudniejsza powieść wiesława dla mnie. jeszcze do niej wrócę!

“Nawet domyślam się, co byś mi na to najchętniej powiedział, że to tęsknota za Bogiem. A ja ci na to odpowiem, że to tęsknota za drugim człowiekiem jako za sobą, za jednością z kimś drugim, którą jeśli chcesz odnaleźć, musisz zejść aż w cierpienie. Bo nic tak człowieka z człowiekiem nie jednoczy, jak jedno wspólne cierpienie. Może to jest właśnie szczęście, księże, znaleźć się z kimś drugim w jednym cierpieniu, a nie móc nawet odróżnić, co jest jego częścią, a co twoją. Może właśnie dlatego nachodzą cię takie chwile, że tęsknisz za nieszczęściem. Czy nie sądzisz?”

[Aleksandra Gajewska · Rating 3 out of 5]

Uwielbiam Myśliwskiego, ale przez tę książkę przechodziłam z mozołem. O ile inne powieści są zawsze oparte na motywie wsi, ale przekaz mają bardzo uniwersalny, to tutaj miałam wrażenie, że wszystko na tej wsi się skończyło i to na wsi jednak dość stereotypowej. Zły pan i władca, arystokrata, kobieciarz, wiodący bogaty, hulaszczy tryb życia, płodzący multum dzieci chłopkom i służącym z fotela opowiada swoje życie. Chociaż właściwie na tym fotelu siada chłop i zasypia i może to on opowiada, jakby to było, gdyby był panem. To jest najfajniejszy trik tej książki. Reszta była zdecydowanie gorsza.

[Witoldzio · Rating 1 out of 5]

Niestety chyba najgorsza książka tego autora. Przypomina socjalistyczną kinematografię, scena za sceną są przerysowane, histeryczne, doklejone do siebie. To jest zawstydzające czytać takie brednie. Odłożyłem w połowie, nie było nadzieji na poprawę. Po co wznawiają nieudaną powiesc znakomitego przeciez pisarza? Czy to decyzja oparta na wybadaniu rynku na ktorym "Chlopki" i "Służące" cieszą się ogromną popularnością? Fantazje Mysliwskiego do tego tematu nic nie wnoszą, już nawet to zgniłe socjalistyczne poczucie humoru wymarło, ta powieść nie zasługuje nawet na pusty śmiech.

[Zosia · Rating 3 out of 5]

2.5
Jest to pierwsza książka myśliwskiego, którą wymęczyłam, a nie przeczytałam, bo zawiodły mnie w niej wszystkie elementy stylu pisarskiego autora, które normalnie uwielbiam. Charakterystyczny sposób prowadzenia narracji w formie monologu przybrał formę niezrozumiałej dla mnie paplaniny. Mało było fragmentów, które przykuły moją uwagę i do których będę wracać. Mam wrażenie, że w pałacu zgubiłam się na samym początku i nie udało mi się znaleźć drogi powrotnej do przesłania lektury.

[Ania · Rating 4 out of 5]

czego nie mogę odmówić tej książce to na pewno orginalnosci, trudno było mi połapać się w szybkich zmianach fabuły, ale jakimś cudem mam mnóstwo zaznaczonych fragmentów
w pewnien sposób urzekająca, ale również ciężka, duszna, pełna nagości, metafor, kontrowersyjna
jednak to dobra pozycja, chociaż długo ją czytałam, to niesamowita historia

[Monika · Rating 4 out of 5]

Zdecydowanie slabsza w porownaniu z "Traktatem o luskaniu fasoli", Kamien na kamieniu" czy "Widnokregiem", powiesc "Palac" oczarowuje jednak filozoficznymi refleksjami i pieknem jezyka, jak to zwykle u Mistrza jakim jest Mysliwski.

[Marta · Rating 3 out of 5]

3,5/5
Bardzo trudna w formie, treść przytłaczająca. Nie umiem powiedzieć czy nie lubię tej książki jako takiej, czy autorowi udało się stworzyć coś tak ambiwalentnego, niejednoznacznego, obrzydliwego i pięknego zarazem.

[Książkowa Wrona · Rating 4 out of 5]

Może tym razem bez tego ogólnego zachwytu, ale wciąż językowa perła. I wciąż pan Myśliwski tak często odczuwa świat i człowieka tak jak ja...!

[Wojtek Konieczny · Rating 4 out of 5]

(Audiobook), 7/10
Lektor - 4.5/6 (Wardejn)
Pierwszy Myśliwski który... do końca mi się nie podobał. Doceniam koncept, no i wiadomo - to Myśliwski, ale wciągnąć się w pełni nie mogłem.

[Wiktoria · Rating 3 out of 5]

Nie do końca trafiła w mój gust. Ciężka i mozolna, ale za to bardzo ekspresywna. Chyba wolę Myśliwskiego w nieco innym wydaniu.

[Josephine Kasprzak · Rating 4 out of 5]

4.0

[Przemko Godlewski · Rating 3 out of 5]

Bardzo interesujący koncept. Świetny warsztat pisarski. Mocne, przykuwające uwagę momenty. Natomiast... za dużo...

[Nikola Mysior · Rating 3 out of 5]

3.25⭐️ mimo, że nie jest to lektura lekka, to pióro Myśliwskiego wybitne

[Gaweł Pucer · Rating 3 out of 5]

fajne, bardzo ciekawe narracyjnie, ale pod koniec straciłem już trochę angaż