Bozkurt Güvenç’in araştırmaya dayalı Japon Kültürü kitabı, Japon kültürüne bir bütün olarak bakmaya çalışan ilk Türkçe deneme niteliği taşıyor. Bu niteliğiyle bir Japon araştırması sayılan kitapta, daha önce tartışılmış ve yazılmış konulara değinilirken, üzerinde durulan ve yanıtlanmasına çalışılan temel bazı sorunlar da ele alınmış.
Küresel krizi hızla geride bırakan Japonya, Amerika’dan sonra dünyanın ikinci büyük ekonomi sırasını koruyor. Sınırlı doğal kaynaklara sahip olan Japonya yakın gelecekte bu sırasını kaybedebilir; ancak Çin, Hindistan, Rusya ve brezilya gibi yeni büyüklerin yarışacağı ‘Devler Ligi’nden çekilmeye hiç niyetli görünmüyor.
İlk baskısı 1980’de gerçekleşen Japon Kültürü’nün ‘Türkiye’de Japonya 2010’a denk gelmesi gurur duyulacak bir kültür olayı. Son 30 yılda dünya ile birlikte Japonya da değişti. Oysa, çağdaşlaşma sorunlarından bunalan Türkiye’de, ‘Japonların hiç değişmeden kalkındığı’ söyleminin gerçekliğine inanılır. Dünyada ‘Japon Mucizesi’ olarak bilinen efsane de budur: Değişmeden gelişim!
Her değişim bir gelişim değildir ama, her türlü gelişim için değişim bir ön şarttır. Bütün toplumlar ve kültürler gibi Japonya ve Japon kültürü de değişti, değişiyor ve değişecek…
Bu değişime rağmen Çin Mucizesi’nin gölgesinde kalmaya başlayan Japon Mucizesi’ni araştıran Bozkurt Güvenç, kitabında bu konuyu yorumluyor.
Bozkurt Güvenç Samsun'da doğdu (1926). Subay olan babası ve ailesiyle birlikte, okul yılları boyunca, Anadolu'yu dolaştı; yurdun değişik köşelerini tanıyıp karşılaştırmak olanağını buldu. Kabataş Lisesi'nden sonra İTÜ'ne devam etti (1944-45). Mimarlık öğrenimini ABD'de Massachusetts Teknik Bilimler Enstitüsünde tamamladı (1950). Meldâ Sunay ile evlendi (1952). O dönemin eğitim, felsefe ve kentleşme sorunlarıyla ilgilendi. 'Ne oluyoruz?' sorusuna yanıt aradı. Kültürün değişebilen bir varlık olduğu gerçeğini Columbia Üniversitesi'ndeki 'sosyal antropoloji' derslerinde öğrendi (1962-63) Bozkurt Güvenç'in yayımlanmış çalışmaları insan, kültür, eğitim ve değişim konularında yoğunlaşıyor: Kültür Sorunu (1970), Türkiye Demoğrafyası (1971), İnsan ve Kültür (1972, 1974 ve 1979), Sosyal-Kültürel Değişme (1976), Japon Kültürü (1980,1983) gibi. İnsan ve Kültür, insanbilimi (Antropoloji)'nin tarihçesiyle, kuram ve yöntem sorunlarını araştıran, İnsanoğlu'nun biyo-kültürel ve tarihi-beşeri, kısaca, 'Canlıüstü bir varlık alanı' olarak ele alan ve bu bütünlüğü içinde kavrayıp anlatmaya çalışan ilk Türkçe denemedir.
Kitap içerdiği bilgiler açısından iyi. Japon kültürü ve tarihi konusunda çok şey öğrendim, bunu inkar edemem. Ancak bir kaç sebepten dolayı kitaba pek ısınamadım. Mesela;
1. Yazarın kitabın girişinde Japonya'yı olduğu gibi anlatmaktan bahsetmesinden sonra, sürekli iyi yanlarını anlatması garip. Ben de Japonya'yı çok severim ama daha objektif bir kitap okumak isterdim.
2. Kitabın eski olması, 2010'da tekrar basılmış ama kitap aslında 1980 yılında ilk defa piyasaya sürülmüş. Kısacası bilgiler biraz eski. Aradan 30 yıl geçmiş. Bu kitabın suçu değil tabi. Ama bu tür kitapları okurken güncel kitaplar tercih edilmesi daha doğru olur.
Beğendiğim yönleri ise,
Türkçe olması, çeviri olmaması. Böyle bir konuda Türkçe kaynakların sayısı çok az olsa gerek. Anlattıklarını resimlerle desteklemesi, Çok geniş bir konuyu çok güzel kategorize etmiş olması
Japon tarihi ve dili konusunda bilgi edinmek isterseniz alıp okuyun, ancak günlük yaşam, eğitim sistemi gibi tarzı güncel şeyler için aynı şeyi söyleyemeyeceğim çünkü 30 sene içinde Japonya çok değişmiştir.
Çağın yeniliklerine göre yeniden değerlendirerek okunması icap eden, ancak Japon kültürünün, bilhassa nispeten eski zamanlardaki kültürel ögelerin öğrenilmesi için önemli ve gerekli bir eserdir.
Türkçe kaynak olarak; güzel notlar ve anılar içeren kitap; sıkmadan ilerliyor; bir-iki bölümde çok teknik bilgiler vermekte; genelde dilbilim ve etnik kültür çalışmaları yapanlar için giriş kaynağı olabilir. Türkçe kaynak olarak tatmin edici; evet basım yılı göz ününde bulundurulduğunda; sayısal veriler günümüze göre yavan kalmaktadır.Kitabın kusuru sayılmaz bu durum.Kendi içinde tutarlı. Görsel olarak ;fotoğraf sayısı kanımca pek yeterli değil; daha çok resim-fotoğraf koyulabilirdi.