Bezik Oynayan Kadınlar

by Edip Cansever

Parmağını sürsen elmaya, rengini anlarsın
Gözünle görsen elmayı, sesini duyarsın
Onu işitsen, yuvarlağı sende kalır
Her başlangıçta yeni bir anlam vardır.

Edip

Genres: Poetry, Turkish Literature

109 pages, Paperback

Published January 1, 1982

About the author

Edip Cansever (1928, İstanbul 1986, a.y.) İstanbul Erkek Lisesi’ni bitirdi. Yüksek Ticaret Okulu’ndaki öğrenimini yarıda bırakarak babasının Kapalıçarşı’daki dükkânında ticarete başladı ve 1976’ya kadar antikacılık yaptı. Turgut Uyar ve Cemal Süreya ile birlikte “İkinci Yeni”nin öncü şairleri arasında anılan Cansever’in ilk kitabı İkindi Üstü (1947), 19 yaşında bir gencin dünyayla tanışmasının ve ilk itirazlara yeltenişinin izlenimlerini dile getirir. Yer yer acemice de olsa alttan alta, akacağı derin ve geniş yatağın ilk işaretlerini de taşıyan bu kitaptan sonra ç›kan Dirlik Düzenlik (1954), büyük ölçüde “Garip Şiiri”nin etkisinde kalsa da, şairin daha sonra İkinci Yeni’ye ulanacak şiir yaklaşımının ilk ipuçlarını verir; bu kitaptaki “Masa da Masaymış Ha”, Türk şiirinin en çok bilinen örnekleri arasında yer alacaktır. Cansever’in dilini olduğu kadar konularını, yöneliş ve tercihlerini de bulduğu kitap olan Yerçekimli Karanfil (1957), “bireyin yalnızlığı ve yabancılığının güdülediği sonsuz arayış çabası” biçiminde özetlenebilecek Cansever şiirinin temellerini atar; bu izlek, “dramatik şiir”in ustalık örnekleri olan Umutsuzlar Parkı (1958), Petrol (1959), Nerde Antigone (1961) ve Tragedyalar (1964) ile sürer. Çağrılmayan Yakup’la (1969) bafllayan, sol siyasal eylemlere duygusal ve düşünsel planda katılışın şiirleri, Kirli Ağustos’ta (1970) çeşitlenerek sürer, Sonrası Kalır’la (1974) destansı boyutlar kazanır. Ben Ruhi Bey Nasılım (1976) ve Sevda ile Sevgi (1977), toplumsal planda yaşanan “yenilgi”nin ardından yeniden bireysele dönüştür; Şairin Seyir Defteri (1980), Bezik Oynayan Kadınlar (1982), İlkyaz Şikâyetçileri (1984) ve Oteller Kenti (1985), bu “içe kapanış”ı evrensel yalnızlık planında kavrayışın şiirlerini toplar. Yerçekimli Karanfil ile 1958 Yeditepe Şiir Armağanı, Ben Ruhi Bey Nasılım ile 1977 TDK Şiir Ödülü, Yeniden (toplu şiirler, 1981) ile 1982 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü alan Edip Cansever’in yayımlanmamış şiirleri Gül Dönüyor Avucumda (1987) adlı kitapta toplanmıştır.

Reviews

[Hakan · Rating 4 out of 5]

Şiirimizin büyük ustasının bu kitabında da tekrar tekrar okunacak, her okunuşta ayrı tatlar alınacak müthiş şiirler, dizeler var. Cansever’in anlatımcı tarzı da ayrı bir keyif, zenginlik.

MANASTIRLI HİLMİ BEYE BİRİNCİ MEKTUP

İşte şu yağmurlar, işte şu balkon, işte ben
İşte şu begonya, işte yalnzlık
İşte su damlacıkları, alnımda, kollarımda
İşte yok oluşumdan doğan kent
Hiçbir yere taşmıyorum, kendime sızıyorum yalnız
Ben dediğim koskocaman bir oyuk
Koltuğun üstünde, aynadaki yansıda
Bir oyuk! sofada, mutfakta, yatağımda
Yaşamayı tersinden kolluyorum sanki
Yetişip öne geçiyorum sık sık. Sözgelimi
Bir iki saatte bitiveriyor bir mevsim
İyi
Bugün pazartesi mi? kapının, pencerenin durumu
Salıyı gösteriyor.
...

UMUŞ

Bütün iyi kitapların sonunda
Bütün gündüzlerin, bütün gecelerin sonunda
Meltemi senden esen
Soluğu sende olan
Yeni bir başlangıç vardır
Parmağını sürsen elmaya, rengini anlarsın Gözünle görsen elmayı, sesini duyarsın
Onu işitsen, yuvarlağı sende kalır
Her başlangıçta yeni bir anlam vardır.
Nedensiz bir çocuk ağlamasi bile
Çok sonraki bir gülüşün başlangıcıdır.

[Ezgi · Rating 5 out of 5]

Muazzam dizeler var ancak arka kapaktaki tanıtım yazısı bence bir şairin hayatı nasıl algılıyor olabileceğini de açıklıyor:

"Parmağını sürsen elmaya, rengini anlarsın
Gözünle görsen elmayı, sesini duyarsın
Onu işitsen, yuvarlağı sende kalır
Her başlangıçta yeni bir anlam vardır."

E. C.

Bu arada bu kitabın baskısını bulmak son dönemde epey zormuş diye okudum. O halde yaşasın kütüphanede halihazırda olan kitaplar!

"Salondaki büyük saati sattım
Saatin ölçebileceği
Herhangi bir zaman parçası yok"
.....

"Ben ben idim, onlar oydular
Karanlık indi bize sığındı
Yılları çok çağlar gibiyiz
Günleri çok yıllar gibiyiz"

[Nevra Arslanturk · Rating 4 out of 5]

Tomris Uyar’ın 8.Günah kitabındaki son öykü, Manastırlı Hilmi Bey’e 5. Mektup önsözünde bu şiire referans vardı. Tomris şiir kitabını devam ettirip, 5. Mektubu yolluyor Hilmi Bey’e. Cemile, Cemal, Ester ve Seniha 4 karakter arasında geçiyor kitap. Seniha ve Cemile kardeş, Cemal Cemile’nin oğlu ve Ester’de hizmetçileri. İlk kez bir şiir kitabı, bütünlüklü olarak birleşiyor ve karakterlerleriyle öyküye dönüşüyor benim için. Gerçekten etkileyici. Edip Cansever’in son yarım kalan şiiri “İki Ada” referansı da var Sekizinci Günah’ta. Tomris için sekizinci günah neydi, soru olarak kaldı içimizde...

[Başak 🐥 · Rating 5 out of 5]

manastırlı hilmi beye mektuplarını ve hissettirdiklerini çok seviyorum.
"bütün iyi kitapların sonunda, bütün gündüzlerin, bütün gecelerin sonunda, meltemi senden esen, soluğu sende olan yeni bir başlangıç vardır."

[Aysel Ibrahimova · Rating 4 out of 5]

Bu qədər gözəl yazdığını bilsəydim, daha öncədən oxuyardım. Hər kəsin öz hekayəsi, hər hekayənin nəzmlə düzülən mənalı, bir o qədər də kədərli sətirləri.


“Hepimiz kalakaldık
Elimizde tetiği çekilemeyen
Namlusu yönsüz bir tabanca gibi.”

[Burak Taşcı · Rating 5 out of 5]

"Gökyüzü gibi bir şey bu çocukluk
Hiçbir yere gitmiyor."

"Odamın penceresi yok —daha iyi—
Kendime bakıyorum ben de"

"Mutluluk
Bir kibrit çöpü ne kadarcık yanarsa."

[Sinem Gülen · Rating 5 out of 5]

Cemal, Cemile, Seniha, Ester...
Kitabı ve içindeki şiirleri yazan Edip Cansever ama sanki her karakterin şiirlerini ve söylediklerini başka başka şairler yazmış ya da bizzat karakterlerin kendileri anlatmış gibi. Her şiirin bir konusu ve diğer şiirlerle bir bağlantısı var. Öykü değil ama öykülenmiş şiirler gibi. En çok Ester'in bölümünü beğendim. İçten ve samimi bir karakteri roman ya da öykü yazmadan sadece şiirle anlatabilmek bile muhteşem bir yetenek. Bu kitap da çok sevgili Edip Cansever'in yeteneğinin güzel ve loş bir kanıtı.
...

'Ve ölüm bahçesini buldu'
Oteller imzamdır benim
—Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!—
Şimdi bir otelin apacı sevinciyim.
Ey bardak taşıyanlar, kış ustaları
Sonbaharda ne yaparsınız
Ben ne yaparım
Kendime başka biriymiş gibi bakmaktan
Arta kalan bir çift gözü de
Kimbilir nerde bıraktım.
Ah güzel yaşam! Sevgilim ölüm!
Göğsümden bir düğme daha çözdüm
Saçlarımı taradım
Yüzümdeki beni koyulaştırdım
Pudra süründüm biraz —hayır, iğrenmiyorum artık-
Kırıştı göz kenarlarım çoktan
Çantamı açtım kapadım —neler yoktu ki—
Bir ayna
Bir katedral fotoğrafı —renkli—
Sonbahardan da büyük
Boş bir tabut deseni
Anahtarsız bir anahtarlık
Adresler —hepsini yırttım attım—
Bir şiir kitabı Nerval'den
—Ölünce tanrının
Bir ikinci yaşamım
Yaşamayı uman Nerval'den—
Telefonu açtım —bilmem ki neden—
Rastgele çevirdim: iğrenç bir kadın sesi
Tanrım!
Hemen kapadım.
Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!
Ben yalnız ikinize hayranım
Bilin ki gitmiyorum 'başka evlere' artık
O günden bugüne hiç çağrılmadım
Kapandım kapandım kapandım
Kabuklu bir deniz hayvanı gibi demin
Yağmurluğumun içine
Fırladım caddelere çıktım
Günaydın, dedim.
Sütünü esirgemeyen
Eski bir mezar taşına
Günaydın!
Ne güzel bir duruşun var senin
Doğayı kımıldatmadan
Islandım
Kıyılara indim, ıslak kumlara bastım
Ayak izlerimi sevdim, okşadım
Dolaştım dolaştım
Bir bankaya girdim çıktım
Biri bacağımı elledi tramvayda
Ses çıkarmadım
Ah güzel yaşam! sevgilim ölüm!
Seniha!
Seni bugün kıskandım
Otele döndüm akşama doğru.
Not: Ben bugün biraz
Yaşamı kımıldattım
Bir bardak konyak içtim ve
Ölüme kurulandım.

[Metaforikimsi · Rating 5 out of 5]

"Bütün iyi kitapların sonunda
Bütün gündüzlerin, bütün gecelerin sonunda
Meltemi senden esen
Soluğu sende olan
Yeni bir başlangıç vardır

Parmağını sürsen elmaya, rengini anlarsın
Gözünle görsen elmayı, sesini duyarsın
Onu işitsen, yuvarlağı sende kalır
Her başlangıçta yeni bir anlam vardır.

Nedensiz bir çocuk ağlaması bile
Çok sonraki bir gülüşün başlangıcıdır. "

[Oğuzcan Önver · Rating 4 out of 5]

senin benim gibi insanların şiirleri, senin benim dediysem benim gibi değil de senin gibi insanların daha çok, ne yaşadıysa onu yazan bir şair, gerçek hayat kurgudan iyi, elimizden neyin geldiğinin kıymetinin bilinmeyişi.

[Sudefteri · Rating 3 out of 5]

"Acılar da acılaşıyor gittikçe
Sanki
Bir azarlanmayla ölümünü düşünen çocuklar gibi.."

[Zeynep Çelik · Rating 3 out of 5]

6,5/10

[Sinem · Rating 4 out of 5]

“Hiçbir şey yalnız kalmıyor
İnsandan başka dünyada”