رویای آمریکایی: درون مایه های اساسی سینمای آمریکا

by Michel Cieutat, نادر تکمیل همایون (translator)

چرا جان وین، چارلی چاپلین یا آلن لد در پایان فیلمهایشان تک و تنها با پای پیاده، سوار بر اسب یا ماشین، درمسیری خاکی یا جاده‌ای بیابانی جانب افق را می‌گیرند؟ چرا از دهه ۱۹۵۰ به این سو، زن‌های موطلایی در فیلم‌های هالیوود، تقریبن همیشه نقش مثبت دارند، درحالی که زن های مو مشکی، به ایفای نقش‌های منفی متمایلند؟

چرا زوج های سینمایی بر فراز تپه‌ها یکدیگر را در آغوش می‌گیرند؟ یا چرا حتا در پایان دهه ۱۹۶۰، کری گرانت و دبورا کار (رابطه‌ی به یادماندنی) در نوک یک آسمان خراش به هم وعده دیدار می‌دهند؟ چرا شخصیت مثبت بن‌هور که یهودی هم هست، چارلتون هستون، با لهجه آمریکایی صحبت می‌کند در حالی که شخصیت منفی فیلم که رمی است، استیون بوید، با لهجه‌ای خود را بیان می‌کند که رنگ و بوی انگلیسی دارد؟

چگونه است که جیمز دین بعد از فصل معروف مسابقه‌ی اتوموبیلرانی یاغی بی‌هدف با کوری آلن، وقتی به منزل برگشته است، یک شیشه شیر در دست دارد، از آن می‌نوشد و بر چهره‌اش می‌ریزد و سرانجام به شکل یک جنین، روی کاناپه خانوادگی دراز می‌کشد؟
برگرفته از سایت گردباد
اگر دنبال جواب به این سوال‌ها هستید باید کتاب رویای امریکایی نوشته‌ی میشل سیوتا نویسنده مجله پوزیتیف را بخوانید. سیوتا در این کتاب با تحقیقی مفصل و منحصر بفرد تلاش کرده که انبوهی از درون مایه‌های اساسی سینمای آمریکا را مورد بررسی قرار دهد و با خواندن کتاب متوجه خواهید شد که چقدر این کار عالمانه و درست انجام شده است. در مقدمه کتاب آمده رویای آمریکایی کتابی است که همیشه دوست داشتیم در جوانی بخوانیم تا به شیوه‌ای رساتر، عشق خودمان را به سینمای آمریکا توجیه کنیم و فریاد بکشیم.

نسخه‌ی ترجمه شده کتاب با مقدمه‌یی از مترجم شروع می‌شود، می‌گوید چقدر سینما را دوست داشته و چقدر دنبال این بوده که چنین کتابی پیدا کند که سینما را برایش رمز‌گشایی کند و رسیده به میشل سیوتا. بعد هم از مشکلات ترجمه و آدم‌هایی گفته که کمک‌ش کرده‌اند. سپس مقدمه‌ی نویسنده می‌آید، که کلیت کتاب را به شکلی جذاب توضیح می‌دهد، روش کار کتاب را بیان می‌کند. تیترهایی که هر کدام فشرده توضیح داده می‌شوند و مثال‌هایی در توضیح هر اثر آورده می‌شود.

در مقدمه‌ی نویسنده آمده که کتاب چهار مجلد است،‌ اولین کتاب حاظر در بررسی درون‌مایه‌های مثبت و اساسی ایدئولو‌ژی سینمایی آمریکایی است. کتاب دوم اختصاص پیدا کرده به اشتباهاتی که طبق نظر این نوع سینما، انسان آمریکایی را از دست‌یابی به رویاها و آرزو‌هایش باز می‌دارد. کتاب سوم نگاه مولف است به درون‌مایه‌های نسبی و دوگانگی موجود در ایدئولوژی آمریکایی و آخرین جلد، مروری است بر جنبه‌های متنوع روحانی این ایدئولوژی که اساس و پایه‌ی فرهنگ این سرزمین را ساخته است.

رویای آمریکایی از دیدگاه یک فرانسوی‌زبان، به بازسازی سرزمینی با فرهنگ و تاریخی نو می‌پردازد که بر پایه‌ی امید به خوشبختی جاویدان ساخته شده است. آقای سیوتا فرهنگ این سرزمین را از هم باز می‌کند و از طریق سینما به عمق آن نفوذ می‌کند.

228 pages, Paperback

First published January 1, 1988

Reviews

[Amirhossein · Rating 1 out of 5]

کتاب ساختار به شدت بدی داره و اصلا منظم نیست، ترجمه هم از ساختار بدتر!
در کل هم چیز دندون‌گیری نیست، خوندنش با نخوندنش هیچ فرقی نداره!

[Amir · Rating 4 out of 5]

کتابی که به شدت توصیه می کنم. مخصوصا واسه فیلم بین ها.

[Moha Arzhang · Rating 3 out of 5]

با وجود ارزش بی‌شک این کتاب، به نظرم بزرگ‌ترین اشکالش این است که ما نمی‌دانیم نویسنده بر چه مبنایی درونمایه‌های طرح شده در کتاب را انتخاب کرده است. مثلاً ممکن است من معتقد باشم پلیس‌های فیلم‌های آمریکایی عموماً سفیدپوست‌اند. شما این حرف مرا نخواهید پذیرفت مگر این که آمار من و نیز روش رسیدن من به این آمار را بدانید. اگر بگویم در همه‌ی فیلم‌هایی که دیده‌ام چنین بوده است، حرفم را نخواهید پذیرفت چون ممکن است در بقیه‌ی فیلم‌هایی که من ندیده‌ام چنین نباشد. اگر بگویم در همه‌ی آثار هیچکاک چنین است، باز هم نظر قابل پذیرشی ندارم. تنها زمانی حرفم برایتان مستدل می‌شود که بدانید چیزی در حدود هشتاد درصد از تمام تولیدات آمریکایی در همه‌ی سال‌ها را تماشا کرده باشم یا آماری در این حدود. درضمن لازم است بدانید من با چه مقدار تکرار پذیرفته‌ام مضمونی در میان فیلم‌ها عمومیت دارد. اگر همین درصد قید شده از فیلم‌ها را دیده باشم و از میان آن‌ها پنجاه درصدشان پلیس‌های سفیدپوست داشته باشند، آیا می‌توانم به عقیده‌ام اعتبار ببخشم؟ خصوصاً این که در کتاب نام برخی فیلم‌ها چندین بار تکرار می‌شود و این تصور را در ذهن ما ایجاد می‌کند که نویسنده نه مبتنی بر آماری قابل ارزیابی، که بر اساس برداشت‌های ذهنی و حسی خود نتیجه‌گیری کرده است.
این نحوه‌ی نامشخص استدلال کردن از سوی نویسنده، جایی سؤال‌برانگیزتر می‌شود که بسیاری عناصر معمول چون «اتوبوس» را در فهرست درون‌مایه‌های اساسی سینمای آمریکا می‌بینیم. آیا وسیله‌ی نقلیه‌ای چنین عمومی که در زندگی مردمان، حضوری پررنگ دارد، مختص سینمای آمریکاست؟ آیا اگر سینمای هر کشور دیگری را بررسی کنیم به همین نتیجه نمی‌رسیم؟ البته پاسخ می‌تواند این باشد که «چرا، در آن صورت اتوبوس جزو درونمایه‌های اساسی سینمای آن کشور هم خواهد بود». به این ترتیب شاید به جایی برسیم که استدلال کنیم اتوبوس از درونمایه‌های اساسی سینمای همه‌ی کشورهاست!

[Yzabel Ginsberg · Rating 4 out of 5]

Une lecture tout d'abord très fortement recommandée, puisqu'il se trouve que je suis en ce moment un cours de cet enseignant, mais que j'ai au final beaucoup appréciée pour elle-même, bien qu'il ne s'agisse là que du premier volume. Cela va vite, très vite, même (il ne faut pas être réfractaire aux listes de films donnés pour illustrer un exemple, ou encore à l'utilisation des titres d'origine, même si les titres français sont donnés ensuite en fin d'ouvrage). Ceci dit, les thèmes sont traités d'une façon claire, qui permet immédiatement de visualiser à quoi ils correspondent, et de rechercher mentalement d'autres films non cités qui eux aussi porteraient la trace de ce "pattern system".

[Pierre-emmanuel · Rating 3 out of 5]

Une revue plutôt complète des grands thèmes hollywoodiens. C'est bien construit et très accessible, pour chaque thème vient à l'esprit de nombreux films. La seconde partie du livre ressemble plus à un catalogue et est moins intéressante. Publié en 1991, il manque quand même vingt ans de cinéma.