What do you think?
Rate this book
Wyzwolenie
Dramat Wyspiańskiego rozliczający się z mitami romantyzmu. Akcja toczy się głównie na deskach teatru krakowskiego, a głównym bohaterem jest Konrad, który sam w sobie jest nawiązaniem do III części Dziadów Mickiewicza. W dramacie Wyspiańskiego to on walczy z postawami ludzkimi we współczesnej Polsce i złudzeniami w jakie wpędził Polaków romantyzm. Walczy o sztukę czystą, która będzie przedstawiać prawdę i która zmieni ludzi, skłoni ich do czynu.
Wstępem wydanie Biblioteki Narodowej opatrzyła Aniela Łempicka.
Wstępem wydanie Biblioteki Narodowej opatrzyła Aniela Łempicka.
258 pages, Hardcover
First published January 1, 1903
About the author
Stanisław Wyspiański
48 books44 followersPolish playwright, painter, poet, interior and furniture designer.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 30 of 45 reviews
March 7, 2024
ja kiedy jestem w kto częściej wspomni mickiewicza competition i moim przeciwnikiem jest stanisław wyspiański
Read
April 27, 2025okazuje się, że Mickiewicza egzorcyzmuje się Mickiewiczem
May 28, 2025
ale jazda XDD
April 23, 2025
Pozwolę sobie zacytować Maskę 15: “?”
Read
June 10, 2023nie wiem co to było
May 17, 2025
Nie wiem co to było, ale niekiedy się zaśmiałam lub znałam ładny cytat więc +1. Akt II według mnie najciekawszy.
“Ach wiecznie tam,
gdzie nie dolata nikt,
lecieć tęskność mię zmusza,
gdzie w raj ten obiecany
przykują nas kajdany.
A jakież to kajdany?
DUSZA”
“Boleję nad tym, że w ogóle myślisz.”
“Nienawiść jest potężniejsza niż miłość. Na nienawiść trzeba się zdobyć! Nienawidzimy się wzajem i to nie jest nasze najgorsze złe. Niemal to jest nasze najlepsze.”
“Ach wiecznie tam,
gdzie nie dolata nikt,
lecieć tęskność mię zmusza,
gdzie w raj ten obiecany
przykują nas kajdany.
A jakież to kajdany?
DUSZA”
“Boleję nad tym, że w ogóle myślisz.”
“Nienawiść jest potężniejsza niż miłość. Na nienawiść trzeba się zdobyć! Nienawidzimy się wzajem i to nie jest nasze najgorsze złe. Niemal to jest nasze najlepsze.”
May 2, 2023
⭐4
Szaleństwo.
Szaleństwo.
Read
June 30, 2024To budzi we mnie zupełnie nowe kombinacje odruchów
May 2, 2023
Nic nie rozumiem. Było super!
May 6, 2025
Zszokowałem samego siebie, jak bardzo mi się to nie podobało.
Męczyłem ten dramat dni trzy. Jestem bardzo skonfundowany. Rzekomo, mając szerokie podstawy do zrozumienia tego dzieła — w postaci chętnego zapoznawania się z literaturą romantyczną i biografiami twórców tego okresu — powinienem był się tymże dziełem zachwycić; szczególnie, jeśli mię porywa (i za każdym razem jeszcze znaczniej) "Wesele". To rzekomo miało być dzieło jeszcze więcej błyskotliwe od "Wesela", choć na tę samą nutę. W moim odczuciu, wartość literacka "Wyzwolenia" jest znacznie mniejsza. Nie wpada w ucho melodia tekstu tegoż; nie zapada w pamięć — pokusiłbym się o stwierdzenie, że mój mózg wręcz opierał się przyswojeniu go na stałe, wyczuwając w nim niejednokrotnie fragmenty zakrawające o grafomanię.
"(...) Ale "choć kurtyny zaklęte, widowisko zaczęte", bo wszedł Konrad, bohater Mickiewiczowskich "Dziadów", (...) którego Wyspiański świeżo odczytał, przemyślał i przetworzył, obdarzając nowym życiem, przepuszczając jego problem przez pryzmat własnego intelektu, aby wreszcie rozwiązać niepokojącą umysły Polaków zagadkę na swój sposób i własną sztuką na scenie Myśli Narodowej, z której, jak Szekspir w "Hamlecie", jak Mickiewicz w "Dziadach", uczynił zwierciadło własnego życia; i to tak, że czyny bohatera, występującego w tragedii, będące czynami Wyspiańskiego, katastrofa, którą ściągnął, spadnie na Wyspiańskiego, a wyzwolenie Konrada będzie wyzwoleniem Wyspiańskiego. Bohater, wszystkim dobrze znany, wchodzi w takiej postaci, w jakiej zszedł ze sceny z końcem Mickiewiczowskiego dramatu" — pisze Leon Schiller.
Ani świeży dla mnie ten Konrad nie jest, ani intelektualny, a przede wszystkiem jawi się karykaturalnie. Gubiłem się co rusz, czy Wyspiański tym pseudo-Konradem przemawia na serio, czy uprawia jakąś bardzo nieśmieszną farsę, kpiąc sobie bez pardonu z Mickiewicza. Do tej pory nie mam pewności, czy to jeden wielki sarkazm, czy realne obnażenie duszy Wyspiańskiego, co chyba nie najlepiej świadczy zarówno o tekście, jak i o autorze. Czy Wyspiański doprawdy “rozwiązuje niepokojącą umysły Polaków zagadkę na swój sposób i własną sztuką na scenie Myśli Narodowej”? Pompatyczniej ująć się tego już nie dało, p. Schiller. Przede wszystkiem wątpię, że ta zagadka rzeczywiście tak znacznie wszystkich Polaków zajmuje. Gdyby na tę wersję wydarzeń przystać — rozwiązania żadnego nie dostrzegam w tym tekście. W jaki sposób miałoby to być rozwiązaniem, skoro jest zawiłe i przegadane? Kręcenie się wokół jednej myśli o wyzwoleniu spod jarzma mitów narodowych włożone w usta romantycznego bohatera nie oznacza, że się rzeczywiście coś rozwiązuje. Porównanie do Mickiewicza czy Szekspira uważam za skrajnie chybione. Wyspiańskiemu w tym dziele brakuje nie tylko spójności, zrozumiałości prowadzonej myśli, ale też buzującej energii, która cechuje “Dziady” i “Hamleta”; tam bohaterowie są żywi, z krwi i kości, przejmujący — tu jest wydmuszka, puste widziadło, lalka bez ducha. Boga w kościele Wyspiańskiego nie ma, a gmach trzęsie się w swych fundamentach.
Wyczuwam, rzeczywiście, wiele Wyspiańskiego w tym “Konradzie” — co z góry przekreśla uznawanie tej postaci za Konrada mickiewiczowskiego. “Bohater, wszystkim dobrze znany, wchodzi w takiej postaci, w jakiej zszedł ze sceny z końcem Mickiewiczowskiego dramatu” — czyżby, drogi Schillerze? “Konradowi” Wyspiańskiego brakuje pokory. Ducha brakuje! Pustem jest naczyniem, w które nie zostaje wlana żadna myśl ożywcza. Jego pycha oddziela go od ludzi. Konrad rozmawiający z polskimi robotnikami mnie już zupełnie na kolana powalił w swym bezsensie, ale przede wszystkiem absurdzie. Wyspiański nie wydaje mi się specjalnie połączony z ludem polskim, pomimo jego małżeństwa z chłopką. Wygląda na odseparowanego od ludzi (wszystkich); pogardliwego, nastawionego negatywnie. Tę niechęć odczuwa się w tekście.
“Czy jesteś, Polsko — tylko ze mną?” — czy wyszedłeś, kiedy, Stanisławie, poza ściany swego umysłu, do ludzi? Czy uważasz siebie za jedynego oświeconego, który WIE, cóż to znaczy: być Polakiem? Poezjo wszelka — precz… ale nie moja! — rzecze Wyspiański.
Warcholstwo jest — mówi, słusznie, Wyspiański. Nie jest to wniosek zadziwiający — jeżeli się kto jakkolwiek orientuje w świecie, to raczej nie trzeba mu tego wystawiać. Komentarz autora dotyczący różnych sylwetek usiłujących zbawiać ludzi jest trafny (grzmienie z ambony czy też zza dyrektorskiego stołu), lecz “nie zachwyca”. Jest zbyt krótki, by oddziaływać, zaś gdyby był dłuższy, to nie byłoby wiadome, w jakim celu. Nie poruszył mię, nie oburzył. Obeszło mię to mniej, niżeli śnieg zeszłoroczny.
Wyzwolenia spod jarzma mitów narodowych nie uczułem ani w trakcie lektury, ani po. Wręcz przeciwnie — uczułem, że mnie Wyspiański zadusił powtarzaniem po milijon razy tegoż samego, nie wywołując tem jednakowoż żadnej reakcji — prócz znużenia. "Konrad" w rozmowie z maskami zapętla się i plecie to samo, tylko inaczej, zaś Maski "odpowiadają" niemal wyłącznie zdziwieniem (pogardą?). Równie dobrze mógł to być monolog, a reakcje Masek mogły zostać zawarte w, obszernych przecie w innych fragmentach, didaskaliach, miast powtarzającej się, nieangażującej interpunkcji. Niczego by to nie zmieniło, ale wydawca by miał sporo oszczędności z tych niezadrukowanych kartek. Dzięki temu również Wyspiański uniknąłby mojego szyderstwa à propos formy, która łudząco przypomina wydziwiania norwidowskie i właśnie nadużywanie myślników, pytajników oraz wykrzykników. Nie dodaje to powagi temu dziełku.
Jeżeli celem Wyspiańskiego było “pobudzać do czynu duchy opieszałe”, to osiągnął był efekt wręcz odwrotny, zniechęcający do jakiegokolwiek działania. Nie był, nie jest i nie będzie Mickiewiczem ni Szekspirem. “Konrad” rzekomo wzywa do czynu, rozpala go jedynie myśl o czynie — i w tej myśli on pozostaje, jak w bursztynie. Sam pada ofiarą własnych rozważań o tem, że “dzieje się tak dużo, co nie zależy od nikogo”. Od “Konrada” pióra Wyspiańskiego również nic nie zależy. “Konrad” Wyspiańskiego nie jest w stanie popchnąć ni ludu, ni jednego nawet człowieka, do czynu. Co najwyżej — utuli go do niezbyt przyjemnego snu.
Męczyłem ten dramat dni trzy. Jestem bardzo skonfundowany. Rzekomo, mając szerokie podstawy do zrozumienia tego dzieła — w postaci chętnego zapoznawania się z literaturą romantyczną i biografiami twórców tego okresu — powinienem był się tymże dziełem zachwycić; szczególnie, jeśli mię porywa (i za każdym razem jeszcze znaczniej) "Wesele". To rzekomo miało być dzieło jeszcze więcej błyskotliwe od "Wesela", choć na tę samą nutę. W moim odczuciu, wartość literacka "Wyzwolenia" jest znacznie mniejsza. Nie wpada w ucho melodia tekstu tegoż; nie zapada w pamięć — pokusiłbym się o stwierdzenie, że mój mózg wręcz opierał się przyswojeniu go na stałe, wyczuwając w nim niejednokrotnie fragmenty zakrawające o grafomanię.
"(...) Ale "choć kurtyny zaklęte, widowisko zaczęte", bo wszedł Konrad, bohater Mickiewiczowskich "Dziadów", (...) którego Wyspiański świeżo odczytał, przemyślał i przetworzył, obdarzając nowym życiem, przepuszczając jego problem przez pryzmat własnego intelektu, aby wreszcie rozwiązać niepokojącą umysły Polaków zagadkę na swój sposób i własną sztuką na scenie Myśli Narodowej, z której, jak Szekspir w "Hamlecie", jak Mickiewicz w "Dziadach", uczynił zwierciadło własnego życia; i to tak, że czyny bohatera, występującego w tragedii, będące czynami Wyspiańskiego, katastrofa, którą ściągnął, spadnie na Wyspiańskiego, a wyzwolenie Konrada będzie wyzwoleniem Wyspiańskiego. Bohater, wszystkim dobrze znany, wchodzi w takiej postaci, w jakiej zszedł ze sceny z końcem Mickiewiczowskiego dramatu" — pisze Leon Schiller.
Ani świeży dla mnie ten Konrad nie jest, ani intelektualny, a przede wszystkiem jawi się karykaturalnie. Gubiłem się co rusz, czy Wyspiański tym pseudo-Konradem przemawia na serio, czy uprawia jakąś bardzo nieśmieszną farsę, kpiąc sobie bez pardonu z Mickiewicza. Do tej pory nie mam pewności, czy to jeden wielki sarkazm, czy realne obnażenie duszy Wyspiańskiego, co chyba nie najlepiej świadczy zarówno o tekście, jak i o autorze. Czy Wyspiański doprawdy “rozwiązuje niepokojącą umysły Polaków zagadkę na swój sposób i własną sztuką na scenie Myśli Narodowej”? Pompatyczniej ująć się tego już nie dało, p. Schiller. Przede wszystkiem wątpię, że ta zagadka rzeczywiście tak znacznie wszystkich Polaków zajmuje. Gdyby na tę wersję wydarzeń przystać — rozwiązania żadnego nie dostrzegam w tym tekście. W jaki sposób miałoby to być rozwiązaniem, skoro jest zawiłe i przegadane? Kręcenie się wokół jednej myśli o wyzwoleniu spod jarzma mitów narodowych włożone w usta romantycznego bohatera nie oznacza, że się rzeczywiście coś rozwiązuje. Porównanie do Mickiewicza czy Szekspira uważam za skrajnie chybione. Wyspiańskiemu w tym dziele brakuje nie tylko spójności, zrozumiałości prowadzonej myśli, ale też buzującej energii, która cechuje “Dziady” i “Hamleta”; tam bohaterowie są żywi, z krwi i kości, przejmujący — tu jest wydmuszka, puste widziadło, lalka bez ducha. Boga w kościele Wyspiańskiego nie ma, a gmach trzęsie się w swych fundamentach.
Wyczuwam, rzeczywiście, wiele Wyspiańskiego w tym “Konradzie” — co z góry przekreśla uznawanie tej postaci za Konrada mickiewiczowskiego. “Bohater, wszystkim dobrze znany, wchodzi w takiej postaci, w jakiej zszedł ze sceny z końcem Mickiewiczowskiego dramatu” — czyżby, drogi Schillerze? “Konradowi” Wyspiańskiego brakuje pokory. Ducha brakuje! Pustem jest naczyniem, w które nie zostaje wlana żadna myśl ożywcza. Jego pycha oddziela go od ludzi. Konrad rozmawiający z polskimi robotnikami mnie już zupełnie na kolana powalił w swym bezsensie, ale przede wszystkiem absurdzie. Wyspiański nie wydaje mi się specjalnie połączony z ludem polskim, pomimo jego małżeństwa z chłopką. Wygląda na odseparowanego od ludzi (wszystkich); pogardliwego, nastawionego negatywnie. Tę niechęć odczuwa się w tekście.
“Czy jesteś, Polsko — tylko ze mną?” — czy wyszedłeś, kiedy, Stanisławie, poza ściany swego umysłu, do ludzi? Czy uważasz siebie za jedynego oświeconego, który WIE, cóż to znaczy: być Polakiem? Poezjo wszelka — precz… ale nie moja! — rzecze Wyspiański.
Warcholstwo jest — mówi, słusznie, Wyspiański. Nie jest to wniosek zadziwiający — jeżeli się kto jakkolwiek orientuje w świecie, to raczej nie trzeba mu tego wystawiać. Komentarz autora dotyczący różnych sylwetek usiłujących zbawiać ludzi jest trafny (grzmienie z ambony czy też zza dyrektorskiego stołu), lecz “nie zachwyca”. Jest zbyt krótki, by oddziaływać, zaś gdyby był dłuższy, to nie byłoby wiadome, w jakim celu. Nie poruszył mię, nie oburzył. Obeszło mię to mniej, niżeli śnieg zeszłoroczny.
Wyzwolenia spod jarzma mitów narodowych nie uczułem ani w trakcie lektury, ani po. Wręcz przeciwnie — uczułem, że mnie Wyspiański zadusił powtarzaniem po milijon razy tegoż samego, nie wywołując tem jednakowoż żadnej reakcji — prócz znużenia. "Konrad" w rozmowie z maskami zapętla się i plecie to samo, tylko inaczej, zaś Maski "odpowiadają" niemal wyłącznie zdziwieniem (pogardą?). Równie dobrze mógł to być monolog, a reakcje Masek mogły zostać zawarte w, obszernych przecie w innych fragmentach, didaskaliach, miast powtarzającej się, nieangażującej interpunkcji. Niczego by to nie zmieniło, ale wydawca by miał sporo oszczędności z tych niezadrukowanych kartek. Dzięki temu również Wyspiański uniknąłby mojego szyderstwa à propos formy, która łudząco przypomina wydziwiania norwidowskie i właśnie nadużywanie myślników, pytajników oraz wykrzykników. Nie dodaje to powagi temu dziełku.
Jeżeli celem Wyspiańskiego było “pobudzać do czynu duchy opieszałe”, to osiągnął był efekt wręcz odwrotny, zniechęcający do jakiegokolwiek działania. Nie był, nie jest i nie będzie Mickiewiczem ni Szekspirem. “Konrad” rzekomo wzywa do czynu, rozpala go jedynie myśl o czynie — i w tej myśli on pozostaje, jak w bursztynie. Sam pada ofiarą własnych rozważań o tem, że “dzieje się tak dużo, co nie zależy od nikogo”. Od “Konrada” pióra Wyspiańskiego również nic nie zależy. “Konrad” Wyspiańskiego nie jest w stanie popchnąć ni ludu, ni jednego nawet człowieka, do czynu. Co najwyżej — utuli go do niezbyt przyjemnego snu.
December 8, 2025
Podobało mi się, ale to nie zmienia faktu, że nie rozumiem zbyt wiele :(
March 24, 2026
wyspiański zaszczepił we mnie więcej patriotyzmu jednym dramatem niż szkoła dziesięcioma latami edukacji
May 12, 2025
im więcej o tym czytam tym więcej mam pytań (zaje)
December 13, 2019
Wyspiański wrzuca kwasa i żali się że Polska jest taka do dupy. Słusznie się żali i aktualności nie traci, ale forma w jakiej to robi jest strasznie niestrawna. Sen to wszystko przypomina, ale nie sen który mogliby interpretować Freud z Jungiem i dokopywać się kolejnych warstw, tylko raczej majaki kogoś, kto zapił kartona półlitrówką wódki i nie wie, czy już trzeba iść spać, czy jeszcze trzeba tłumaczyć swój światopogląd sprzedawczyni w sklepie monopolowym.
June 13, 2024
wymiociny, a nie wyzwolenie
June 18, 2025
doceniam pomysł, ale bez omówienia na zajęciach nic bym z tego nie zrozumiała...
June 13, 2024
3.5/5✨️
Konrad jako autor sztuki w sztuce to jest coś wartego uwagi
Konrad jako autor sztuki w sztuce to jest coś wartego uwagi
April 23, 2025
Nie jestem fanem, bo mam już dość tego Mickiewicza 😭
April 24, 2025
Wyspiański na propsie jak zwykle
December 10, 2025
pojebane ale lubię nie rozumieć
April 15, 2026
ale to bujało! chyba najlepszy dramat wyspiańskiego, jaki czytałam. +1 za bekę z romantyzmu
April 29, 2026
Boże jakie to było dobre! Nie mogłem się oderwać i POŁKNĄŁEM w całości bez przerw. Bardzo poważny temat, rewolucyjna forma, ogólna nowatorskość - majstersztyk polskiej dramaturgii. Doceniam też Wyspiańskiego za humor - szczególnie w akcie pierwszym, ale też w rozmowach z maskami. Miałem ubaw
May 1, 2026
Crazy
May 31, 2024
dobre, ale druga połowa dramatu z maskami strasznie mnie zanudziła xD ogólnie bardzo ciekawe
April 24, 2024
wygląda na to że koncepcje wyspianskiego są super dopóki nie zaczyna się ich realizować
Read
May 31, 2024wesele to przy tym czytanka z elementarza (ala ma kota)
April 13, 2026
No i pięknie.
Nic nie zrozumiałam, ale czułam, że to było głębokie.
Poziom kulturowych odniesień i intertekstualności to byłabym ja w każdej rozmowie, gdyby nie daimonion w mojej głowie
PS.1 Bawiłabym się z pewnością zdecydowanie lepiej, gdybym nie czytała tego na ostatnią chwilę w autobusie, próbując nie zwymiotować
PS.2 Wesele jednak to była wersja light
PS. 3 Konrad co to były za teksty, że musimy pilnować naszych kobiet, żeby nie rodziły dzieci imigrantów i nie wychowywały pół-patriotów?!
Nic nie zrozumiałam, ale czułam, że to było głębokie.
Poziom kulturowych odniesień i intertekstualności to byłabym ja w każdej rozmowie, gdyby nie daimonion w mojej głowie
PS.1 Bawiłabym się z pewnością zdecydowanie lepiej, gdybym nie czytała tego na ostatnią chwilę w autobusie, próbując nie zwymiotować
PS.2 Wesele jednak to była wersja light
PS. 3 Konrad co to były za teksty, że musimy pilnować naszych kobiet, żeby nie rodziły dzieci imigrantów i nie wychowywały pół-patriotów?!
Displaying 1 - 30 of 45 reviews