Allah Bir

by Hasan Âli Yücel

Paperback. 13,50 / 20,00 cm. In Turkish. 63 p.

63 pages, Paperback

Published January 1, 2011

About the author

Hasan Ali Yücel 16 Aralık 1897'de İstanbul'da doğdu. Aslen Göreleli olan babası; Ertuğrul Fırkateyni'nin kaptanı olan Amiral Osman Bey'in oğlu Ali Rıza Bey'dir, annesi Neyire Hanım ve eşi Gülsüm Refika Hanım'dır. Eğitim yaşamını sırasıyla Mekteb-i Osmani, Vefa idadisi, Cağaloğlu Darülmuallimin-i Âli'ye (Yüksek Öğretmen Okulu) okullarında sürdürdü. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdi ve 19 Aralık 1922'de öğretmenliğe başladı. 12 Temmuz 1932 tarihinde Türk Dili Tetkik Cemiyeti'nin (Türk Dil Kurumu) kurulmasıyla Hasan Âli Yücel etimoloji kolu başkanlığına getirildi. 1934 yılında Cumhuriyet Halk Partisi'nden, İzmir Milletvekili olarak Meclise girdi

Hasan Âli Yücel'in bakanlık döneminin MEB'deki en parlak dönemlerden birisi olduğu iddia edilir. 28 Aralık 1938'de Hasan Âli Yücel, 2. Celal Bayar hükümetinde Milli Eğitim Bakanlığı'na getirildi. Üniversite reformu (Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi'nin kurulması, Yüksek Mühendis Okulu'nun İTÜ'ye dönüştürülmesi ve Ankara Tıp Fakültesi'nin kurulması), Köy Enstitüleri'nin kurulması, Dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesi ve ilk resmi ve telifli Türkçe ansiklopedi olan İnönü Ansiklopedisi'nin ön çalışmaları onun bakanlığı döneminde gerçekleşmiştir. Devlet Konservatuvarının kurulması (20 Mayıs 1940), Türkiye'nin UNESCO'ya girişi onun çabaları sonucunda olmuştur. Dört yıllık çabaları sonucunda 25 Haziran 1946'da Üniversiteler Yasası çıkartılır. "Bu yasayla, yüksek öğretim kurumlarının Bakanlıkla olan "sıkı bağı" önemli ölçüde gevşetilmiş, mevcut kuruluşlar yapısal bir bütünlüğe kavuşturulmuş, böylece üniversiteye organik bir karakter kazandırılmıştır. Bu yasanın getirdiği bir başka sonuç da, "dışarıdan gerilim" yerine "içeriden denetim"in getirilmiş olmasıdır. Ankara Üniversitesi de bu yasanın sonucu olarak kurulmuştur."

Oğlu şair Can Yücel, babası için "Ben Hayatta En Çok Babamı Sevdim" adlı şiirini yazmıştır.

Reviews

[M Tuna · Rating 2 out of 5]

Bu kitabını çok zaman önce duymuştum, listemdeydi ancak okumamıştım. Goodreads arşivinde göremeyince de şaşırdım ve kitabı DTCF Kütüphanesi'nden edinip, okudum. Buraya da ekledim.

Hasan Âli Yücel'e dair bir makale yazabilseydim herhalde başlığı "Kendisi hakkında yazmak istediklerim ve yazamadıklarım" olurdu. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarındaki eğitim ve kültür faaliyetlerinin neredeyse her alanında adını görüyor olmama rağmen kendisine dair bilgilerim çok az. Türk Eğitim sistemine katkıları, ansiklopedileri, çevirileri, makamındaki tüm imkânları toplumun faydasına yöneltmeye çalışması ile adının kültür merkezlerinde, üniversitelerde, sokaklarda olmasında haklı bir yeri vardır.

Bugün İş Bankası'ndan çıkan, birbirinden değerli klasiklerin eski ve yeni çevirilerinin yayımlandığı dizinin adı olan Hasan Âli Yücel Klasikleri Dizisi'nin de ön sayfalarına iliştirilmiş makalesinde geçen şu paragraf aslında bir aydının, sadece makale yazmakla kalmayıp elini taşın altına da koyarak, nasıl olması gerektiğini özetliyor.

"Hangi milletin kütüpanesi bu yönden zenginse o millet, medeniyet âleminde daha yüksek bir idrak seviyesinde demektir. Bu itibarla tercüme hareketini sistemli ve dikkatli bir surette idare etmek, Türk irfanının en önemli bir cephesini kuvvetlendirmek, onun genişlemesine, ilerlemesine hizmet etmektir. Bu yolda bilgi ve emeklerini esirgemiyen Türk münevverlerine şükranla duyguluyum."

Tüm bunlara rağmen, adı geçtiğinde çıkan tartışmalara sığ muhafazakârlar, dedikodularla, Yücel'in reformlarına atfen "millî ve manevi değerlerimizi yok etti" (alt metin: dinsizliği yaydı) ithamıyla yaklaşıyorken, bu şiir kitabını okumadan tartışmaya girmem olmam adil olmazdı. Muhtemelen böyle bir ithamla, modern Türk toplumuna yaptığı tüm katkıları kenara atan zihniyet "kendi pazarladığı dinin" markette en çok satan rafından inmesine içerlemiş olmalı. Yoksa niye şiir kitabının önsözüne "dinsiz" bir insanın "İnsanlık tarihi, hiçbir devri müstesna olmamak üzere, insanın Allah’ını aramasının hikâyesidir." yazmasını görmezden gelir:

Meçhullerin karanlığına cesaretle yürüyenlere bir gün hak doğar. Ümidimiz bu olsun!.. Hakkın girdiği yerde bâtıl duramaz. Tesellimiz, bu olsun!.. Hakta birlik vardır, bâtılda çokluk. Biri varlık, biri yokluk. Var olmaktan korkan, yokluğa kurbandır. Yok olmayı bilen insan, var olmanın yolunu bulandır.

Sağır ve dilsiz olmıyan vicdan, her zaman der:
-Allah’a inan!...
Bizi bu sesi duyanlardan eyle, Yarabbi!" Tamamı için

*

Goodreads'in puanlama sistemini beğenmiyorum, bu kitaba 2 yıldız vermem sanki "rezalet" demişim gibi bir intiba uyandırıyor. Oysa, kendilerinin 2 yıldızın açıklamasına da yerleştirdiği title gibi "it was ok".