Deep Blue Almost Black: Selected Fiction

by Thanassis Valtinos, Jane Assimakopoulos (Translation), Stavros Deligiorgis (Translation)

With vivid language and powerful imagery, Thanassis Valtinos addresses the dislocation of three generations of Greeks facing profound political, social, and cultural change.

Genres: Greece, Short Stories

116 pages, Paperback

First published February 25, 1985

About the author

Thanassis Valtinos (Greek: Θανάσης Βαλτινός) was born in an Arcadian village in the Peloponnesus in 1932. He first achieved national recognition with the publication of his widely read novellas The Descent of the Nine (1963) and The Book of Andreas Kordopatis (1964).
In addition to his novels, novellas and short stories, he has translated classical Greek drama for the Art Theater of the late Karolos Koun, and written film scripts in collaboration with film director Theodoros Angelopoulos, most notably the award-winning Voyage to Kythira (Cannes Film Festival, 1984)
His novel Data from the Decade of the Sixties won the National Book Award for Best Novel in 1990 and was short-listed for the Aristeion European Literature Prize in 1991. He was awarded the Cavafy Prize (2001), the Petros Haris Prize, conferred by the Academy of Athens for lifetime achievement (2002), and the Gold Cross of Honour of the President of the Greek Republic (2003).
He served as president of the Society of Greek writers from 1990–1994, and again from 2005–2009. In 2008 he was elected a member of the Greek Academy.

Reviews

[Kostas 78 · Rating 5 out of 5]

Ογδόντα σελίδες συνεχόμενου εσωτερικού μονόλογου μιας μεσήλικης γυναίκας, χωρίς δομή ή κεφάλαια, που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον από την πρώτη έως την τελευταία σελίδα. Μοναξιά, φθορά, θάνατος, και η δυστυχία μιας ανικανοποίητης ζωής τα κεντρικά θέματα που κυριαρχούν στις σκέψεις της αφηγήτριας. Ο Βαλτινός μπαίνει διεισδυτικά στον γυναικείο ψυχισμό αλλά το βιβλίο είναι πέρα και πάνω από αυτόν, μιας και τα θέματα με τα οποία καταπιάνεται είναι υπεράνω φύλων, είναι πανανθρώπινα. Ο λόγος απλός και άμεσος αλλά ποτέ απλοικός, με μια προφορική αμεσότητα (αλλά και με μια αγωνία και μεράκι για τη γλώσσα) που συνεπαίρνει. Όπως έχει πεί ο ίδιος ο Βαλτινός, "το θέμα δεν είναι το στόρυ, είναι οι λέξεις που το κουβαλάνε". Και εδώ, παρόλο που δεν υπάρχει στόρυ, δεν πάει χαμένη ούτε μια λέξη.

[Anastasia Ts. · Rating 5 out of 5]

Ένα βιβλιο που έχω λατρέψει. Το ειχα διαβάσει μελετώντας τον εσωτερικό μονόλογο και από τότε το διαβάζω κάθε φορά που θέλω να ξυπνήσω συναισθήματα και σκέψεις. Έχω λατρέψει φράσεις και φράσεις από αυτές τις λίγες σελίδες :"Γιατί να μην μπορούν να πούν την αλήθεια δυο άνθρωποι; Κι εσύ δεν μου είπες τίποτε αφού δεν είχες ανοίξει το στόμα σου. Ίσως η σιωπή να είναι η δική σου αλήθεια".
Ενα απο τα βιβλία που συστήνω!

[nastia · Rating 5 out of 5]

τόσο όμορφη γραφή... φανταστική συνειδησιακή ροή του λόγου, κοφτή και άμεση και απολύτως μεταδοτική! τόσα πολλά σημεία μου μίλησαν

[sophia · Rating 4 out of 5]

(4.5)

[valia · Rating 5 out of 5]

[deep blue, almost black] 4.75✨

i feel so seen in her

[Ελευθέριος Κεραμίδας · Rating 1 out of 5]

Θεωρήθηκε, και θεωρείται ακόμα, σπουδαίο ψυχογράφημα, μεγάλο λογοτεχνικό επίτευγμα εφόσον ο συγγραφέας είναι άντρας κι η αφηγήτρια γυναίκα.

Δεν μπορώ να διαφωνήσω σε αυτό το επίπεδο, όμως οι 80 σελίδες εσωτερικού μονολόγου μού έβγαλαν την πίστη.

Και διάβασα το βιβλίο το 2014, όχι το 1985, που κυκλοφόρησε. Μέσα στην Κρίση, ήταν αδύνατον να μην προσέξω ότι η πρωταγωνίστρια είχε εύπορη καταγωγή, ήταν αρκετά εμφανίσιμη και «εργαζόταν» σε κάποια καλοπληρωμένη αργομισθία (στην Ολυμπιακή, αν θυμάμαι καλά, πάει και μια δεκαετία). Όλοι έχουν δικαίωμα στον αναστοχασμό και στην πικρία για τις ευκαιρίες για ευτυχία που η ανατροφή τους δεν τους επέτρεψε να αναγνωρίσουν και να εκμεταλλευτούν, αλίμονο. Αλλά είναι δύσκολο να συμμεριστείς τον πόνο ορισμένων, την ώρα που μετράς τα φραγκοδίφραγκά σου για να πληρώσεις τα σπασμένα τους.

[Νεκτάριος Καλογήρου · Rating 4 out of 5]

Εχω την αίσθηση ότι το συγκεκριμένο έργο θα προκαλέσει ένα μικρό σοκ σε μια γυναίκα.
Ο Βαλτινός παραληρεί ως να ήταν ο ίδιος μια γυναίκα γεμάτη αγωνίες, ανασφάλειες, πόνο, πίκρα, θέληση, κουράγιο.
Πώς άραγε τα κατάφερε να εισχωρήσει τόσο βαθιά στο ψυχισμό της γυναικείας προσωπικότητας;
Εργο δύσκολο να αναγνωστεί, όμως σπουδαίο, όσο σπουδαία είναι η νύχτα που διαδέχεται τη μέρα και η μνήμη που δεν χάνεται τον ύπνο.

[mar · Rating 4 out of 5]

she gets me

[iliooon]

Τώρα θα πέσω σε μια μακριά σιωπή.

[Damiana · Rating 3 out of 5]

Una sessantina di pagine di monologo interiore di una donna di mezza età, senza struttura o capitoli ma che comunque non fa calare l'attenzione dalla prima all'ultima pagina. La solitudine, il decadimento, la depressione, la morte e la miseria di una vita insoddisfatta. Blu scuro quasi nero è un libro che penetra la psiche femminile, cosa assai incredibile visto che l'autore è un uomo, qualcosa di meraviglioso, vivo, vero.

[Symeon Andronidis · Rating 4 out of 5]

Το διήγημα του συγγραφέα Θανάση Βαλτινού, 'Μπλε Βαθύ, Σχεδόν Μαύρο,' έχει γνωρίσει, μετά από την πρώτη του έκδοση στα 1985, την περίοδο της Μεταπολίτευσης, πολλές επανεκδόσεις. Η παρούσα είναι η ένατη έκδοση του συγκεκριμένου έργου του συγγραφέα της 'Καθόδου των Εννιά,' και κυκλοφόρησε, το 2015, από το 'Βιβλιοπωλείον της Εστίας.' Σε αυτή τη μικρού μεγέθους νουβέλα, παρατηρούμε τον εσωτερικό μονόλογο μίας γυναίκας ώριμης ηλικίας που, εν προκειμένω, θέτει στο μικροσκόπιο όχι μόνο την ζωή της, αλλά και τις επιλογές στις οποίες και προέβη κατά τη διάρκεια αυτής. Με έναν αφηγηματικό ρυθμό που επιλέγεται να είναι άμεσος και κοφτός, φανερώνοντας την επιθυμία του γυναικείου υποκειμένου να μιλήσει, ο Θανάσης Βαλτινός συγκροτεί μία ατμόσφαιρα οικιακή και με εξομολογητική διάθεση, που θα μπορούσε να ενυπάρχει σε οποιαδήποτε διαμέρισμα πολυκατοικίας, εκεί όπου τον πρώτο λόγο τον έχει η γυναίκα που ομιλεί, επεξεργαζόμενη εμπρόθετα το υλικό που της προσφέρει η δική της ζωή. Ως προς αυτό, είναι ενδεικτικό το ό,τι οι λεπτομέρειες που δίδονται στον αναγνώστη σχετικά με την ίδια την πρωταγωνίστρια και τα πρόσωπα του οικογενειακού της περιβάλλοντος, είναι όσες χρειάζεται ώστε να έρθει στο φως η δυνατότητα 'ιχνηλάτησης' μίας πορείας, η ίδια επίκληση σε μία μνήμη που διαρκεί για να αποδώσει εκ νέου, και αυτή την φορά περισσότερο ανοιχτά και 'δικαιικά.' Δύναται να σημειώσουμε, πως μορφολογικά, η νουβέλα 'Μπλε Βαθύ, Σχεδόν Μαύρο, κινείται στον αντίποδα ίσως του πλέον γνωστού έργου του Θανάση Βαλτινού που είναι η 'Κάθοδος των Εννιά.' Εάν στην 'Κάθοδο' που εγγράφει συμβολικές, πολιτικές και ιστορικές προεκτάσεις, η αφήγηση, δίχως να σχετικοποιεί το περίγραμμα της δράσης, υιοθετεί και διαλογικά μοτίβα, τότε, στο μικρό διήγημα 'Μπλε Βαθύ, Σχεδόν Μαύρη,' βαρύτητα αποκτά ο εξομολογητικός μονόλογος μίας γυναίκας, που, ευρισκόμενη εν μέσω 'κρίσης,' αποκαλύπτει την βαθύτερη συναισθηματική της κατάσταση. Και όμως, προσδιορίζοντας μία κατάσταση οιονεί 'αδιεξόδου,' τα δύο διηγήματα δεν πέφτουν στην 'παγίδα' της αυτο-αναφορικότητας, με την 'διέξοδο' να αναζητείται μέχρι την τελευταία στιγμή. Στο 'Μπλε Βαθύ, Σχεδόν Μαύρο,' συναρθρώνονται η εξομολογητική διάσταση με την αίσθηση της αστικής αλλοτρίωσης και του εγκλωβισμού σε μία ζωή λανθασμένων επιλογών και στενών προσδοκιών, η αφήγηση που δεν υποπίπτει σε έναν μελοδραματισμό διαρκείας, με την υπόγεια και μη κριτική, των στερεοτυπικών αντιλήψεων με τις οποίες μία μέση ελληνική οικογένεια τρέφει αυτάρεσκα το φαντασιακό της (βλέπε την αναφορά της γυναίκας ό,τι "ποτέ δεν πίστεψε ότι ο γιος μου είναι ο καλύτερος"), συμπεριλαμβάνοντας αυτά τα επιμέρους στοιχεία σε μία κατά βάση συνειδησιακή ροή του λόγου. Εδώ έχουμε να κάνουμε με την ένταξη της νουβέλας σε ένα στο "υπο-είδος του μυθιστορήματος-μαρτυρίας" για το οποίο και κάνει λόγο η Μαρία Αθανασοπούλου σε μία κατατοπιστική της ανάλυση για το έργο του Θανάση Βαλτινού, ανάλυση που συγκεκριμενοποιείται και στο μυθιστόρημα 'Επείγουσα Ανάγκη Ελέου,' στο εγκάρσιο σημείο όπου αναδεικνύονται οι όψεις μίας ιδιαίτερου τύπου, κριτικής στο μοντέλο των οικογενειακών-διαπροσωπικών σχέσεων εν Ελλάδι, σε μία οικογενειακή γενεαλογία που δεν θεωρείται 'στρεβλή,' όσο καθηλωτική της ανάπτυξης της προσωπικότητας ενός παιδιού. Ο συγγραφέας συγκροτεί έναν γυναικείο χαρακτήρα που προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ μνήμης και μαρτυρίας, προσιδιάζοντας προς την ίδια κατεύθυνση της υπαρξιακού τύπου, 'έκρηξης' που δεν εντοπίζεται φανερά, όσο καθίσταται βουβή. Σε αυτό το σημείο θα προσθέσουμε πως έχουμε να κάνουμε μία βουβή συνειδησιακή 'έκρηξη,' η οποία, θέτοντας στο επίκεντρο επιλογές και σταθμίσεις ζωής και κοινωνικών σχέσεων, αποκτά το περίβλημα του χρόνου: Όλα όσα πρέπει να ειπωθούν θα ειπωθούν, σε έναν χρόνο που πλέον έχει ωριμάσει. Και η γλώσσα, μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος; Η γλώσσα δεν είναι παρά η προβολή στον παροντικό χρόνο, της 'ενσάρκωσης' της 'σκλαβιάς' που σχετίζεται με την παράμετρο του 'ορθού' γλωσσικού κωδικά: Όλοι μας την ζωή πασχίζουμε να 'δαμάσουμε' τους κώδικες της γλώσσας, επιλέγοντας την κάθε φορά ορθή λέξη.' Και το σημείο αυτό τονίζεται έντονα με τρόπο που μετασχηματίζει την γλώσσα σε 'σκλαβιά' όπως ρητά δηλώνει η γυναίκα της νουβέλας. "Γιατί τελικά η γλώσσα τι είναι; Μια σκλαβιά είναι και δεν σε λυτρώνει, ό,τι και να λένε, και τυραννιέσαι απλώς.'' Το σημαίνον της 'απολύτρωσης' εκλείπει, διευρύνοντας τα όρια μίας αφήγησης απο-ηρωοποιημένης και απο-ιεροποιημένης. Μία καθημερινή γυναίκα κινείται στον πραγματικό χρόνο, ή αλλιώς, καθιστά το απτό, το άμεσο και το βραχυπρόθεσμο στη μόνη πραγματικότητα. Είναι σε αυτό το σημείο όπου και εντός του διηγήματος και μάλιστα προς το τέλος του, υπεισέρχεται το στοιχείο της μνήμης, του πεδίου που αποκτά τους επι-γενόμενους όρους μίας σημαίνουσας παραδοχής, που παράλληλα αποκαλύπτει ό,τι ειπώθηκε προηγουμένως. " Αλλά η μνήμη δεν παραμερίζεται. Η μνήμη είναι." Μία μετέωρη γυναίκα αναζητεί τον βηματισμό σε μία μετέωρη και 'υπνωτισμένη' κοινωνία, εμπερικλείοντας το υπόδειγμα της ομολογίας που δεν είναι ομολογία 'ενοχής,' αλλά επώδυνης επίγνωσης που αποκτάται λέξη-λέξη: "Λάθος άνθρωποι, λάθος κόσμος, λάθος λέξεις- και όλα αυτά τα συνειδητοποίησα σε μία ηλικία λάθος επίσης.'' Το ενδεχόμενο της επιστροφής δεν υπάρχει. Αντιθέτως, καθίσταται εμφανής η στροφή προς τις εκφάνσεις της επίγνωσης. Τελικά, η γλώσσα εγκλωβίζει, ή ο κομφορμισμός που εμβαπτίζεται στα νάματα της 'ευτυχίας,' οικογενειακής, επαγγελματικής και κοινωνικής; Ο συγγραφέας αφήνει το ερώτημα ανοιχτό.

[Ευθυμία Δεσποτάκη · Rating 1 out of 5]

Ακατάληπτο, χωρίς πλοκή αλλά και χωρίς να με πείθει και χωρίς να με συγκινεί.

[Χριστόφορος Νικολάου · Rating 3 out of 5]

Μου θύμισε τη "Γραμμή του Ορίζοντος" του Βακαλόπουλου.
Πολύ ενδιαφέρουσα συνειδησιακή ροή.

[Nikos Gouliaros · Rating 3 out of 5]

Ένας (όχι ακριβώς εσωτερικος) μονόλογος μιας γυναίκας μέσης ηλικίας, που αποτυπώνει γλαφυρά την καταθλιπτική ψυχική της κατάσταση. Ο συγγραφέας επιλέγει οι αναφορές σε γεγονότα - ακριβέστερα: μνήμες - να είναι πολύ ασυνεχείς για να δημιουργήσουν έναν απτό αφηγηματικό φόντο• κάπως κοινές και σχεδόν τετριμμένες• και σίγουρα όχι τόσο άσχημες που να εξηγούν εύκολα τον ψυχισμό της αφηγήτριας. Το ιμπρεσιονιστικό αποτέλεσμα είναι μια ασυνεχής, συνειρμική εναλλαγή μεταξύ περιγραφής συναισθημάτων και αφήγησης θραυσμάτων αναμνήσεων. Αυτή είναι η ειδοποιός διάφορα από έργα που προηγήθηκαν, όπως το "Τρίτο Στεφάνι", και την πληθώρα των πρωτοπρόσωπων μυθιστορημάτων γυναικείων βιωμάτων που ακολούθησαν, και ένα στοιχείο που δεν θα αρέσει σε κάποιους αναγνώστες, αν κρίνουμε και από τις παρακείμενες κριτικές. Η πρόζα είναι φυσικά άρτια, με συνειρμική ροή πειστική αλλά όχι ανερμάτιστη, και όχι δύσκολη στην ανάγνωση. Ελάχιστες είναι οι (με σημερινά κριτήρια) ανούσιες κοινοτοπίες, όπως:

Ίσως η σιωπή να είναι η δική σου αλήθεια.

ή:

Γιατί είχε αυτό το στοιχείο. Να μένουν στα μάτια της οι ίσκιοι όλων των ωραίων πραγμάτων.

Και δεν ξέρω αν μπορούμε να προσάψουμε στο συγγραφέα κάποια μαγικά ρεαλιστικά μοτίβα, που χρησιμοποιήθηκαν μέχρι φθοράς στις 4 δεκαετίες που ακολούθησαν:

Στα δεμένα της χέρια αντί για τη μικρή εικόνα της Αναστάσεως είχαν ακουμπήσει ένα ασημένιο πλεκτό τσαντάκι του γάμου της. Μέσα στο τσαντάκι μαζί με το διαπιστευτήριο άφεσης υπήρχαν και οι δεκατέσσερις ομφάλιοι λώροι των παιδιών που είχε γεννήσει.

Γενικά ο αναγνώστης μένει με τη γεύση ενός κειμένου μοντέρνου και πρωτότυπου για την εποχή του (1985), ίσως κάπως ισχνού, αλλά που τα χρόνια που μεσολάβησαν έφεραν την πλατιά χρήση και την εξάντληση των θεμάτων και των τρόπων του, και το κατέστησαν κάπως τετριμμένο.

[Γιάννης Χατζόπουλος · Rating 4 out of 5]

Από την "κάθοδο των εννιά" νόμιζα ότι ο Βαλτινός είναι ένας πεζογράφος ίσιος, ευθύς, συνδεδεμένος με την ιστορία του εμφυλίου.
(Ιστορία μου, αμαρτία μου) λάθος μου μεγάλο.
Τελικά ο Βαλτινός μου έδωσε μια ιστορία με λίγο από Βακαλόπουλο, λίγο από τη νύχτα που πέφτει στα δάση και λίγο από τη μεταγενέστερη ΜΑΙΡΟΥΛΑ.
Το αγάπησα; ίσως όχι γιατί δεν μπορώ απόλυτα να ταυτιστώ με μια γυναικεία ηρωίδα που μιλά. Μου λείπει κάποιο ένζυμο που δεν μου το επιτρέπει.
Ήταν όμως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πάνω στη λήξη του '25; απόλυτα.

[Christos · Rating 3 out of 5]

Ο εσωτερικός μονόλογος μιας γυναίκας που ανασκαλεύει το παρελθόν της. Μου άφησε ανάμεικτα συναισθήματα.

[Konstantina Vergou · Rating 5 out of 5]

Δεν ξέρω γιατί, αλλά με κατέστρεψε. Με τον πιο στοργικό τρόπο.

[Margarita · Rating 4 out of 5]

Μια κατάθλιψη διάχυτη σε αυτό το βιβλίο , πιο πολύ με στεναχώρησε παρά με ευχαρίστησε η ανάγνωσή του.
Την ίδια στιγμή που ήταν πανέμορφο στο σύνολό του.
Αυτά τα παράδοξα..

[Rita Milou · Rating 5 out of 5]

Υπέροχο, ζωντανό, αληθινό, κάτι σαν ένα πιο σύγχρονο τρίτο στεφάνι. Δεν ήθελα να τελειώσει!! Αν ήταν πιο εκτενές μπορεί να ξεπερνούσε και το κείμενο του Ταχτσή.