Καταπάτηση

by Νίκος Μπακόλας

195 pages, Paperback

Published January 1, 1990

About the author

Ο Νίκος Μπακόλας (1927-1999) γεννήθηκε και έζησε στη Θεσσαλονίκη, γιος του Χριστόφορου Μπακόλα και της συζύγου του Δέσποινας.
Σπούδασε στο μαθηματικό τμήμα της Φυσικομαθηματικής Σχολής Θεσσαλονίκης (αποφοίτησε το 1956) και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στην αεροπορία (1947-1950).

Από τα φοιτητικά του χρόνια στράφηκε στη δημοσιογραφία με πρώτη εμφάνιση στην εφημερίδα Νέα Αλήθεια το 1951. Η δημοσιογραφία αποτέλεσε τη βασική επαγγελματική του δραστηριότητα. Συνεργάστηκε με τις περισσότερες εφημερίδες της συμπρωτεύουσας (Ελεύθερος Κήρυξ, Μακεδονία, Ελεύθερος λόγος, Θεσσαλονίκη, Νέα Αλήθεια, Ελληνικός Βορράς, Δράσις), όπου δημοσίευσε μεταφράσεις, άρθρα και φιλολογικά δοκίμια και υπήρξε κατά καιρούς υπεύθυνος σύνταξης και αρχισυντάκτης. Διετέλεσε επίσης προϊστάμενος του Τμήματος Τύπου της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (1959-1967) - και υπ’ αυτή την ιδιότητα άτυπος γραμματέας του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κατά την περίοδο 1960-1965 -, πρόεδρος της καλλιτεχνικής επιτροπής, εισηγητής δραματολογίου και καλλιτεχνικός διευθυντής του Κ.Θ.Β.Ε. Από τη δημοσιογραφία συνταξιοδοτήθηκε το 1986.

Στα γράμματα πρωτοεμφανίστηκε το 1952 με το έργο Παραλλαγή στο πένθιμο εμβατήριο, για το οποίο τιμήθηκε με τον β’ έπαινο στο διαγωνισμό νουβέλας του περιοδικού Μορφές και τρία χρόνια αργότερα άρχισε να δημοσιεύει πεζογραφήματά του στο περιοδικό Φοιτητικά Γράμματα και την εφημερίδα Παμφοιτητική. Το 1958 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο, με τίτλο Μην κλαις αγαπημένη. Τιμήθηκε με το βραβείο Plotin του περιοδικού Τομές (1978 για το έργο του Μυθολογία), το α΄ κρατικό βραβείο μυθιστορήματος (1988 για τη Μεγάλη πλατεία), ενώ διακρίσεις πήρε επίσης για τα έργα του Όλοι οι άνθρωποι της γης και Μην κλαις αγαπημένη. Εκτός από την πεζογραφία ο Νίκος Μπακόλας ασχολήθηκε επίσης με τις λογοτεχνικές μεταφράσεις, κυρίως από έργα αμερικανών συγγραφέων, καθώς και με τη θεατρική κριτική (σημειώνεται πως ο Νίκος Μπακόλας έγραψε και ένα θεατρικό έργο το -ανέκδοτο και άπαιχτο- Ο κόκκινος φάκελος του 1960).

Ο Νίκος Μπακόλας ανήκει στους έλληνες πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς, ειδικότερα στους λογοτέχνες της λεγόμενης μοντερνιστικής παράδοσης της σχολής της Θεσσαλονίκης. Με επιρροές από το ρεύμα του εσωτερικού μονολόγου και αμερικανούς πεζογράφους όπως οι W. Faulkner, H. James και F.S. Fitzgerald, το σύνολο του μυθιστορηματικού του έργου κινείται στα πλαίσια της προσωπικής μυθολογίας του συγγραφέα για τη γενέτειρά του και την ιστορία της κατά την περίοδο από το 1880 ως τις μέρες μας. Έργα του μεταφράστηκαν στα σουηδικά, γερμανικά, ολλανδικά, αγγλικά, γαλλικά και φιλανδικά.

Reviews

[Μαρία Ντάμπου · Rating 4 out of 5]

Δεν μπόρεσα να αποφύγω το φιλολογικό χαρακτήρα στην κριτική του μυθιστορήματος του Μπακόλα. Για την κατανόησή του, νομίζω πως τα στοιχεία αυτά θα είναι βοηθητικά. Βασικά είναι η συνέχεια του έργου "Η Μεγάλη πλατεία" του συγγραφέα με πρωταγωνιστή το δημοσιογράφο Δημήτρη, μεσήλικα πια στη δεκαετία του ΄80, ο οποίος αναπολεί τραγικά γεγονότα από την κατοχή και τον εμφύλιο, αλλά και βιώνει οδυνηρές καταστάσεις στο παρόν του. Ο τίτλος κυριολεκτικός, αφορά στην καταπάτηση ενός κτήματος που ανήκει στην οικογένεια του Δημήτρη από κάποιον αντάρτη, αλλά και αλληγορικός συμβολίζοντας την γενική έκπτωση αξιών της σύγχρονης εποχής. Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε 10 κεφάλαια με τρία επίπεδα αφήγησης και τρία διαφορετικά είδη γραφής. Στα κεφάλαια που αριθμούνται από το ένα ως το δέκα ένας αθέατος αφηγητής σε γ΄πρόσωπο μιλά για τις οδυνηρές μνήμες και τα τωρινά αδιέξοδα του μεσήλικα Δημήτρη σε έναν λόγο συνειρμικό . Στα κεφάλαια αυτά παρεμβάλλεται με πλάγια γράμματα η διήγηση της καταπάτησης σε γ΄ πρόσωπο από τον ίδιο αθέατο αφηγητή σε λόγο ρεαλιστικό . Στο τρίτο αφηγηματικό επίπεδο έχουμε τον ίδιο τον ήρωα να μας εξιστορεί την αυτοκτονία της μικρής του αδελφής, Αντιγόνης,που οι ρίζες της βρίσκονται στα χρόνια του εμφυλίου,ξεδιπλωμένη μέσα σε μια επιστολή που του παραδίδει 10 χρόνια μετά το γεγονός η καλύτερη φίλη της Αντιγόνης, η Πολυτίμη και στην οποία επιστολή αποκαλύπτονται τα αίτια της αυτοκτονίας της.Με προβλημάτισε η περίπτωση της Αντιγόνης που σύμφωνα με την Πηνελόπη είχε προετοιμάσει το έδαφος με ψυχραιμία χτίζοντας αισθήματα απόγνωσης, ώστε τελικά η αυτοκτονία της να αποβεί αναπόφευκτη. Δύσκολο βιβλίο όπως και Η μεγάλη πλατεία του Μπακόλα. Η ιστορία της Ελλάδας με μια υποκειμενική ματιά.