Spanning is een van de sleutelingrediënten van het schrijven. Het bepaalt of een lezer verder leest dan de eerste alinea’s, pagina’s of hoofdstukken. Maar hoe doe je dat: een verhaal onder spanning zetten? René Appel laat zien welke inzichten, technieken en instrumenten de schrijver kan gebruiken om de aandacht en nieuwsgierigheid op te wekken, vast te houden en te verhogen. Met interviews, voorbeelden en veel verrassende inzichten.
In spannende verhalen schrijven wordt in tien hoofdstukken behandeld welke elementen een verhaal spannend maken. Bij ieder hoofdstuk worden uitvoerige voorbeelden gegeven, uit de literatuur en verder voornamelijk uit thrillers. Als fantasy en sciencefictionschrijver had ik graag ook wat voorbeelden gezien die dichter bij mijn genre lagen, maar blijkbaar zat dat er niet in. Ik moet het doen met de meer algemene verhaalkenmerken, een aantal elementen dat in ieder soort verhaal gebruikt kan worden om er spanning in te brengen. Het zijn bruikbare gegevens en wanneer die in een verhaal gezet worden, zullen ze samen met de schrijfstijl van de schrijver, die ook uitermate belangrijk is, een spannend verhaal opleveren dat de lezer niet meer weg kan leggen. Een boekje dat handig is voor schrijvers (en lezers natuurlijk ook).
De factoren die voor spanning in een verhaal zorgen: 1. Structuur van het verhaal. Opbouw, wisseling van scènes, sprongen in de tijd, veranderingen in vertelperspectief. 2. Tijdsdruk. Hogedrukketel. 3. Verwachtingen opbouwen en spelen met de verwachtingen. Juist wel of niet laten gebeuren wat de lezer aan ziet komen. Bijv twee keer hetzelfde laten gebeuren en de derde keer juist niet. 4. Een erge gebeurtenis aankondigen. 5. Intrigerende personages. 6. Aansprekend conflict. Moet voorstelbaar zijn en liefst steeds erger worden of uit de hand lopen. De lezer wil weten hoe het wordt opgelost. 7. Complicatie. Van kwaad tot erger. 8. Een mysterie of raadsel dat centraal staat in het verhaal. Wat is er gebeurd? Wat gaat er gebeuren? Wat is dit voor een persoon, waarom gedraagt zij zich zo? 9. Informatie doseren. Juist wel of niet geven. Vertraging inbouwen. Scenes afbreken.
Structuur - Proloog om een raadsel te introduceren. Nieuwsgierig maken. - Eerste scene: handeling, sfeer, dreiging, spanning. - Tweede scene: in het verleden duiken. - Vanaf scene drie: terug naar het heden en een opvallende gebeurtenis presenteren. Springen in de tijd, tussen locaties, personages. - Intermezzo: even pas op de plaats maken, stap opzij doen. - Ritme: snel-kort-lang- traag afwisselen. - Laatste scene: het mysterie oplossen.
“Ik hoorde het van …”, daarbij ‘het’ in het midden laten. “De trouwdag. Bij flarden was het grandioos..”, wat er niet leuk aan was blijft open. Afwisselen van lange en korte hoofdstukken. Verhaal en actualiteit/feiten afwisselen.
Tijd en tempo Een korte tijdspanne nemen: een dag, of een halve, een nacht. Regelmatig precieze tijdsaanduidingen geven, op de klok laten kijken. Verteltijd = de tijd die het kost om iets te vertellen; vertelde tijd = de beschreven periode in de tijd. Spelen met deze twee levert spanning op: lange verteltijd voor een korte vertelde tijd of andersom.
Suggesties en verwachtingen Suggesties en daaruit resulterende verwachtingen roepen spanning op; de lezer wil weten of zijn verwachtingen uitkomen. Alles in het verhaal moet een functie hebben. Belangrijke gebeurtenissen moeten worden voorbereid. Bijv een locatie al eerder noemen, een instrument/wapen al eerder introduceren. Niet te expliciet maar ook niet te onopvallend. Als je als lezer meer weet dan het personage. Of iets ernstigs aankondigen: “Hij kon toen nog niet weten dat hij geen schijn van kans had….”
Aankondiging van het onvermijdelijke Na de aankondiging zit de spanning in hoe het gebeurt, wie betrokken is, waarom het gebeurt, hoe mensen zich gedragen etc
Personages en karakters Platte voorspelbare karakters zijn oninteressant. Lezers willen ‘echte’ mensen lezen. Dus: slechteriken goede eigenschappen geven, en andersom. Of: personages langzaam laten kennen. Dus een goede die steeds vreemder gaat doen.
Conflicten en complicaties In het echte leven worden conflicten opgelost, maar in spannende verhalen worden ze van kwaad tot erger. Het plot kan gaan over het oplossen van het conflict, de neergang van een personage of over het blootleggen van spanningen tussen personages. - Conflict - complicatie - climax / conclusie - Expositie - obstakels - ontknoping
Mysterie, raadsels en vragen Dit draait om twee vragen: - wat is er gebeurd? - Wat gaat er gebeuren? De personages weten meer dan de lezer. Twee spannende verhaallijnen die elkaar raken: een misdaad en persoonlijke problemen van de agent.
Informatie doseren Na een cliffhanger later niet gewoon verder vertellen, maar de situatie vanuit een ander perspectief beschrijven.
Ik erger me kapot aan dit boek. Wat een arrogant figuur is die Rene Appel. Tenminste, zo komt hij op mij over in dit boek.Continu pratend over zichzelf of verwijzend naar zijn eigen boeken om de juiste wijze van toepassing van een bepaalde schrijftip te illustreren. Ja, hier en daar staat wat nuttigs maar erg diepgaand is het niet. Erg lekker lezen doet het trouwens ook niet. (De enige reden dat ik het lees en probeer uit te lezen is dat het 'verplicht' studiemateriaal is.) Niet aan te raden.
Een inspirerend boek voor alle (wannabe) schrijvers vol met heldere tips. Barstensvol voorbeelden ook, die volgens Appel soms goede voorbeelden en soms juist slechte voorbeelden zijn. De meeste boeken uit de voorbeelden heb ik niet gelezen. Meestal was dat geen probleem, omdat Appel ze goed inleidt. Aan het eind van het boek werd dat inleiden echter achterwege gelaten en stond er alleen nog een 'het eerder genoemde boek......' of iets dergelijks. Voor mij was dat onvoldoende om me te herinneren wat er eerder over dat verhaal was verteld, waardoor het voorbeeld lastiger te begrijpen was. Een paginaverwijzing op zo'n moment was prettig geweest.
Helder geschreven! Heel gestructureerd weet René de schrijftechnieken die spanning in een boek teweeg brengen ter tafel te brengen. Vanuit zijn eigen kennis en gesteund met vele voorbeelden, legt hij uit hoe je deze technieken zou moeten gebruiken.
Super fijn boek om te lezen. En heel leerzaam. René Appel legt goed uit hoe je op verschillende manieren spanning kunt brengen in je verhaal. Ik krijg meteen zin om te beginnen.