Пиреј

by Петре М. Андреевски

Pirey is one of the most famous novels of modern Macedonian literature. Set during the Balkan Wars, the First World War and the years soon after, the story follows the major political shifts in the Balkans at the end of the Ottoman Empire and their catastrophic impact on a Macedonian village and a married couple, Ion and Velika. The book is famous for its depiction of life around the time of the division of Macedonia, its characterizations, and its use of language and historical setting. While Ion is in the army, Velika struggles as she watches her children and her village ravaged by war. In one famous scene, Ion, conscripted into the Serbian army, and his brother, conscripted into the Bulgarian army, come face-to-face one night on the battlefield. The author, Petre M. Andreevski, was a Macedonian poet, novelist and playwright who won numerous awards for his works, many of which have been translated into other languages. Pirey is his most acclaimed novel and was a best seller in Macedonia. This is the first translation of Pirey into English. The translators, Will Firth and Mirjana Simjanovska, are both Australian professional translators. Mr Firth has over 20 books to his credit, and Ms Simjanovska is a teacher and academic Pirey is the 11th Macedonian book published by Pollitecon.

Genres: Classics, Fiction, Historical Fiction, Family, Research, Historical

268 pages

First published January 1, 1980

About the author

Петре Мито Андреевски (Слоештица, Демирхисарско, 25 јуни 1934 - Скопје, 25 септември 2006) бил македонски поет, романсиер, раскажувач и драмски автор. Се вбројува меѓу најдаровитите, а воедно и најпопуларните македонски поети и раскажувачи. Неговите приказни се честопати необични и чудно испреплетени, но во особеноста на својата упатеност кон читателот, раскрилуваат еден познат и близок свет, што го препознаваме како ехо на дамнешни, напати, темни кажувања.
Основно образование завршил во родното село, гимназија во Битола, а студирал на Филозофскиот (сега Филолошки) факултет во Скопје. Работел во Македонската телевизија. Бил уредник на списанието „Разгледи“. Член на Македонската академија на науките и уметностите. Член на Македонскиот ПЕН центар. Член на Друштвото на писателите на Македонија од 1964 година, a во 1983 година бил и негов претседател.
Застапуван е во сите антологии на македонската поезија објавени кај нас и во светот. Негови дела во посебни книги се презентирани на повеќе јазици надвор од Македонија.
На 9 октомври 2007, Претседателот на Република Македонија - Бранко Црвенковски, постхумно му доделил Орден за заслуги за Македонија, за исклучителниот придонес во развојот и зацврстувањето на македонскиот дух и националната самобитност.

Творештво:
Стихозбирки
Јазли (1960)
И на небо и на земја (1962)
Дениција (1968)
Дални наковални (1971)
Пофалби и поплаки (1975)
Вечна куќа (1987)
Лакримариј (1999)
Книги со раскази:
Седмиот ден (1964)
Неверни години (1974)
Сите лица на смртта (1994)
Боеми (постхумно)
Романи:
Пиреј (1980)
Скакулци (1983)
Небеска Тимјановна (1988)
Последните селани (1997)
Тунел (2003)
Бежанци (постхумно)

Книгата драми (1984), во која влегуваат:
Време за пеење
Богунемили
Стихозбирки за деца:
Шарам барам
Касни порасни

Награди:
Добитник е на наградите: „11 Октомври“, „Браќа Миладиновци“ (два пати) „Рациново признание“ и „Стале Попов“ (два пати).


Poet, novelist, short story writer, playwright. Born in 1934 in the village of Sloestica, Demir Hisar. Attended elementary school in his native village, high school in Bitola, studied at the Faculty of Philosophy (now Philology) in Skopje. Worked as an editor with Macedonian Television. He also was an editor with the periodical “Razgledi”. Member of the Macedonian Academy of Sciences and Arts since May 2000. Member of the Macedonian P.E.N. Centre. Member of the Macedonian writers’ Association.
Writes poetry, short stories, novels, plays and screenplays. Published the following books of poetry: Knots (1960), Both on Heaven and Earth (1962), Denicija (1968), Dalni nakovalni (1971), Praises and Complaints (1975), Eternal House (1987); Lachrymatory (1999). His books of short stories include: The Seventh Day (1994), Years of Treason (1974), All Faces of Death (1994). Published novels: Weed (1980), Locusts (1983) Nebeska Timjanovna (1988), Last Villagers (1987) and Tunel (2002). The book Plays (1987) includes Time for Singing and Bogunemili. Has also published two books for children: Scribble riddle, Eat and Grow. Several selections of his literary opus have been published. In 1984 his selected works were published in four volumes. He has been included in all anthologies of Macedonian poetry both at home and abroad. His works, in separate books, have been presented in many languages outside Macedonia.
Awards include: “11 October”, “Miladinov Brothers” (twice), “Koco Racin” and “Stale Popov” (twice).

Died in Skopje, September 2006.

Reviews

[Peter · Rating 5 out of 5]

Wie gut, dass es den Guggolz-Verlag gibt, dessen Ziel es ist, „Regionen auf der literarischen Landkarte sichtbar zu machen, die häufig nicht im Mittelpunkt der Aufmerksamkeit stehen. Abseits der kulturellen Metropolen findet sich die Literatur, die sich nicht so sehr nach Moden oder dem Zeitgeist richten muss, sondern die näher am alltäglichen Leben der Menschen ist und den Raum und die Freiheit hat, sich in ihrer Eigenheit zu entwickeln.“ Mit der Übersetzung und Veröffentlichung dieses Buches ist der Verlag seinem Anspruch gerecht geworden. Und wie gut, dass es die Goodreads Gruppe Osteuropa Literatur gibt, dank deren Moderatorin ich überhaupt erst auf dieses Buch gestoßen bin.

Die titelgebende auf dem Einband abgebildete Quecke ist ein zählebiges Ackerunkraut. Sie steht für das Volk der Mazedonen, die eingezwängt zwischen Griechen, Serben und Bulgaren trotz aller Unbill, Krieg, Krankheit und Hungersnöten auf ihrem Fleckchen Erde aushalten und ihre Eigenständigkeit pflegen. Oder, in den Worten des Dorfweisen Lazor Nočeski Unser Stamm ist eine Quecke, ... , keine Armee und keine Krankheit kann ihn ausmerzen. Die Quecke ist ein Unkraut, .... . Zertritt sie nur, zerr an ihr, ... , reiß sie mitsamt den Wurzeln aus - sie stirbt doch nicht. Kommt sie bloß ein bisschen mit der Erde in Kontakt, wächst sie wieder an, lebt auf, breitet sich weiter aus. Was diese „naši“ (die Unsrigen) letztendlich ausmacht bleibt dem Leser verborgen. Und vermutlich könnten es die Protagonisten auch nicht sagen. Ihre Sprache ist slawisch, so dass sie sowohl die Serben als auch die Bulgaren verstehen können. Alle drei Nachbarn sehen sie als Provinzen ihres Territoriums an. Griechenland sogar bis in unsere Tage.

Anfangs bin ich diesem Roman skeptisch entgegengetreten. Die archaische Landgemeinschaft zu Beginn des 20. Jahrhunderts, die Hunde verbrennt um Krankheiten zu vertreiben und dem Auto des bulgarischen Zaren Heu vorwirft um es zu füttern, ist meinen Lebensumständen allzu fremd. Sie kommt dem Leser aber nahe im Ehepaar Velika und Jon und deren Schicksal während des 1. Weltkrieges. In abwechselnden Kapiteln erfahren wir ihre Geschichte. Jon redet von den Entbehrungen, Ängsten und Verwundungen in der serbischen Armee, in die er zwangsverpflichtet wurde, von der Brutalität der Vorgesetzten, aber auch der Kameradschaft unter den Soldaten. Vom Verständnis für den Gegner, aber auch von der Unmenschlichkeit im Feld. Manches erinnert an Remarques „Im Westen nichts Neues“ oder Célines „Krieg“. Noch stärker berührt haben mich Velikas Schilderungen ihres täglichen Überlebenskampfes gegen Kälte, Hunger, Krankheit und marodierenden Soldaten und dem schrittweisen Daheinscheiden ihrer fünf Kinder. Auch nach dem Krieg ist den beiden Eheleuten kein Glück beschieden.

Dies ist ein großes Buch, voller Menschlichkeit vor ihrer besten und dunkelsten Seite. In Mazedonien ist es Schullektüre, vermutlich nicht zur Freude der meisten Schüler. Die bäuerliche Sprache wurde ihn der deutschen Übersetzung von Bernhard Langer kongenial wiedergegeben. Sein Nachwort ist lesenswert, am besten zu Beginn der Lektüre des Buches.

[Марија Андреева · Rating 5 out of 5]

Што да се каже за оваа книга, што веќе не е кажано? Книгата ја прочитав во средно, па решив сега во позрели години да ја прочитам пак. Толку интензивно и емотивно ја доживеав, од секој можен аспект. Толку е мајсторски и генијално напишана, да се почувствува болката на мајката, емотивните осакатувања што ги предизвикува војната врз еден маж, кој никогаш повторно не се враќа на себе и се води себеси кон пропаст, но и во процесот ја повлекува и својата жена во неговата мизерија. Велика е еден неверојатен лик. Прекрасна книга, со право се смета за најголемиот македонски роман. И навистина и тоа е. 40 години по нејзиното издавање, ниту еден збор не делува како да е надвор од своето место.

[Marija S. ivanovska · Rating 5 out of 5]

Човек над човека е волк - се рекло еднаш, а останало вистина засекогаш. Се прашувам каков ќе беше овој свет ако во него не владееше војната? Тогаш, ќе беше ли овој трошен Балкан со векови завиткан во црнила, потопен во сопствената крв, столчен на рамниште со дното? Толку луѓе голтнати од студенилото на земјата - мажи, жени, млади, стари... Едночудо удавени во тагата, умрени полни со глад, а празни и гнили во душата. И покрај се', на ова поднебје, животната енергија упорно се пренесувала од поколение на поколение неуморно подгревајќи ја желбата за нови денови, нови сонца. Таков е овој народ страдалнички - олицетворение на пирејот. Ти кошкај го, корни го, куби го. Тој, и до најмало парче земја да се дочепа, повторно ќе никне, ќе потера, ќе се изјази повисоко од било кога.

[Babette Ernst · Rating 5 out of 5]

Das lästige Unkraut Quecke steht hier symbolisch für die Unausrottbarkeit der Mazedonier, die aus jedem noch so kleinen Wurzelstück wieder austreiben. So charakterisiert sie ein Mann, eine Art Dorf-Weiser, aus einem kleinen Dorf, in dem Velika, eine Großtante des Autors lebte, der er mit diesem Buch ein Denkmal setzen wollte. Und nicht nur ihr, sondern den einfachen Menschen vom Land, besonders den Frauen und außerdem der mazedonischen Sprache, wie sie speziell in diesem Dorf gesprochen wurde, ein Dialekt, verwebt mit regionalen Ausdrücken, schwer zu übersetzen, ist aber wunderbar gelungen.

Der Roman beginnt mit der Beerdigung Velikas, bei der ein Dorfbewohner dem Sohn anbietet, die Geschichte seiner Eltern in der Zeit vor seiner Geburt zu erzählen, so wie er es von ihnen jeweils gehört hat. Dann wechseln sich die Erzählungen von Jon, dem Vater, und Velika ab. Jeweils aus der Sicht der Elternteile wird das Geschehen dargestellt. Eigentlich ist es unmöglich, dass der Sohn alles an einem Tag hört und auch, dass die Geschichten in dieser sehr persönlichen Weise überliefert wurden, aber das störte mich nicht weiter, solche Rahmen gibt es in anderen Büchern auch.
Am meisten hat mich die konsequente Sicht aus der jeweiligen Perspektive beeindruckt. Ich lese immer auch, um mich in andere Leben hineinzuversetzen. Selten hat man die Möglichkeit, sich in Romanen mit einfachen Bauern zu identifizieren. Als Jon beispielsweise von den Serben während des ersten Weltkriegs eingezogen wird, kann er die Dimension und die Hintergründe dieses Krieges keinesfalls überblicken. Er weiß, dass er keine Wahl hat, als den vor ihm liegenden Hügel einzunehmen, auf dem er gegen die bulgarische Seite kämpft, in der er durchaus Verwandten oder Nachbarn gegenüberstehen kann.

Velika muss inzwischen zu Hause alleine zurechtkommen, kämpft in einer Mischung aus Aberglauben, christlichen Begriffen und Pragmatismus gegen Hunger, Krankheiten und marodierende Banden, verliert alle fünf Kinder und beweist doch eine enorme Stärke. Beide klammern sich an ein Bild des jeweils anderen, das in der Vorstellung immer mehr glänzt, dem die Realität nach den schlimmen Kriegsjahren niemals entsprechen kann.

Aus dem bäuerlichen Dialekt eine so glaubwürdige Kunstsprache zu schaffen, ist ein besonderer Verdienst des Autors. Neben der schon erwähnten besonderen Perspektive der beiden Hauptpersonen ist die Suche nach Identität der Mazedonier gut gelungen. Diese Frage drängt sich nicht in den Vordergrund, sie scheint auf, wenn sich Verwandte an der Front gegenüberstehen, wenn Banden Velika beschuldigen, auf der falschen Seite zustehen, wenn auf einem Friedhof in Serbisch steht: „Gefallen für Frankreich“.

Ein lesenswertes Buch, besonders, wenn man sich für Osteuropa interessiert. Gut, dass sich der Guggolz-Verlag für die Übersetzung von Büchern aus dieser Gegend engagiert und unseren Horizont erweitert.

[Maxime · Rating 1 out of 5]

Класик на македонската литература. Четиво кое мора да се прочита и кое ќе ви го промени животот. Доказ дека македонската литература е на ниво со светската...

Всушост не баш! Горните пофалби можете да ги најдете на секаде, особено во времето кога излезе ова дело. Стана вистински „хит“ на нашите простори и бестселер во наши рамки. Сепак, за опис на делово е доволна една придавка опфаќајќи ги ликовите, приказната и стилот на пишување - закоравено!

Како роман, може да се рече, постојат навистина полоши романи и во Македонија и во светски рамки, но тоа не го оправдува ниту малку. Стилот на пишување е сосема во ред. Читајќи за селски суеверија, искуства од војната и начинот на живот во селските предели можете да се почувствувате дека сте дел од таа средина. Стилот е токму тоа, живописен, суеверен и доволно драматичен за да ја оживее тогашната култура и да ве однесе таму, но тука завршува сето тоа.

Што се однесува до самата приказна - млад селски пар со болно минато оставен е на трагична судбина во Македонија за време на светските војни - е трагичен колку и неговите ликови. Главниот лик Јон и неговата жена Велика се сметаат за симболи на македонските луѓе. Јон покрај моралната добрина се претвора во трагичен анти-херој, а Велика станува симбол за жена и мајка и трагичен јунак на рамниште со Прличевата Неда.

Повторно - не баш! Но ќе се вратам на тоа подоцна.

Она што навистина ме оттргна од романот е неговата порака која се крие во насловот. Можеби не треба да го критикувам од книжевна гледна точка, туку од гледиште на Македонец.

Што ме носи до она што претходно го споменав. Насловот Пиреј симболизира народ кој е токму како пирејот - трева која расте на растенијата и која ги јаде и уништува, колку и да се корне останува жива. Како жив ползавец и паразит. Оттаму се прашувам дали сме и ние такви? Дали сакаме да бидеме идентификувани со таква паразитна трева. Очигледно е дека пораката на романот е како македонскиот народ е непобедлив, колку и да бидеме разделувани и делени помеѓу соседите, секогаш ќе останаме залепени на едно место и како паразити ќе останеме таму...

Пиреј нуди погрешна слика за Македонците и начинот на кој треба да живееме. Велика е жена која потпаѓа на суеверијата. Таа останува само тоа - жена, мајка, сопруга. Но Прличевата Неда е многу повеќе - нејзините подвизи и однесувања се навистина јуначки и е водена од чисти човечки потреби и размислувања. Неда е човек најден во суеверна средина. Велика е нешто сосема друго. Слични паралели можат да се направат и за другите ликови.

Главниот проблем на романот е што ги зацврстува и пренагласува вообичаените проблеми на македонскиот народ. Наместо да понуди една широкограда и топла приказна за селски луѓе кои наоѓаат смисла и борбеност на еден човечки начин, Андреевски се чини дека ја возвишува сликата за страдалниот Македонец, која треба и те како да се закопа.

[Stefani · Rating 5 out of 5]

Preprocituvanje vo ramkite na Klubot na citateli. Impresiite ne se tolku silni kao pri prvoto citanje, no sepak odlicna kniga.

[Jo Rooke · Rating 5 out of 5]

”Time only stands still when you suffer; as soon as the agony’s gone it becomes as flighty as a butterfly again. It flows away like water. A whole year passes as swiftly as someone stopping you for a moment down on the road, asking you a quick question and then moving on. Whoosh! - that was it, another year’s passed!”

A fantastic translation of what I expect is a fantastic original novel. One of the most famous Macedonian works of literature, and deserves to be known as a powerful antiwar novel outside of its national context. It is nationalistic while maintaining a desire for peace in abstraction from any partisan politics which I find interesting for a work of classic literature. It is of course completely devastating, and my heart broke for Velika. I suspect another person would also feel this for Ion, so it does a good job of discouraging conflict to many audiences. Outside of the central couple there are so many delicious side characters; Lazor the Wise, a character who is quoted more frequently than present in the dialogue, is mentioned almost every page to present the narrative opinion and guide the reader’s understanding. This was sooooo interesting to me, especially in contrast to Davide the Fool, who just as often delivers emotional wisdom and honesty which the other characters would prefer to ignore. Alongside a host of other characters, this is a complete work of philosophy, poetry, history (it is the story of the author’s grandparents) and art.

[Хари Кацановски · Rating 5 out of 5]

Првото нешто што го научив од ова четиво е дека имам сиромашен вокабулар. Тоа беа томови прибелешки од непознати зборови (генерално архаизми) и изреки.

„Пиреј", на еден прекрасно болен начин, раскажува за животот на Јон и Велика; протагонистите кои се борат со металниот ѓон на судбината. Тие минуваат низ различни патешествија кои трајно ги менуваат нивниот карактер, светоглед и идентитет.
Болестите, бедата, сиромаштијата и војната, дехуманизирачки, го вадат најгнасното од човекот; лишејќи го од сѐ што е морално. Со зборовите на Ф. К. Хов: „Војната зема човечки жртви. А возвраќа само со страдање".
„Страдање" е еуфемизам ако треба да се опише животот тогаш, нешто што ме потсетува на удобностите што ги уживаме во модерната живеачка, со сите чуда на медицината, образованието и социјалната етика; како и среќата да не живееме во период на војна. Сфаќам дека сум роден во подобриот период од историјата. Период во кој, и покрај сите анксиозности на модерната живеачка, нема „улера" да ти ги покоси сите деца (зборувам за земјава, некои делови од светот се соочуваат со вакви проблеми).

Едно нешто што самото по себе е злато... Генијална карактеризација.
Петре М. Андреевски, стилистички совршен, со неверојатно добра нарација, успева да создаде ликови чијашто психологија станува составен дел од твојата; ти си таму со нив, во селото и на воениот фронт; ги преживуваш нивните маки и радости. Гледаш од нивната перспектива, со нивните очи; слушаш со нивните уши и ги доживуваш нивните чувства, дури до степен што ти доаѓа и самиот „да си позборуваш" како нив. Таква мајсторија во создавање ликови не е шега. Имаше некои моменти во кои јас, цел вол, ќе се наежев; нешта кои допираат во длабините на нашето магично размислување. Народните суеверија, приказни, преданија и клетви; посебно на просториве; во сета слава на својата бизарност; го зачинуваат хоророт од трагичните настани во „Пиреј"; побудувајќи му интензивни чувства на читателот.

Да не го должам, комплетно непристрасно, може да речам дека „Пиреј" е на рамниште со големите литературни дела во историјата; нема да огрешам душа.

[Nikola · Rating 5 out of 5]

I couldn't finish a chapter because i was crying my eyes out. Had to read it for my Macedonian class but i have seen the theatre show and briefly knew what it was about. Really well written characters and the author is great at telling difficult stories in an easy way.
Recommend: 10/10

[Igor · Rating 5 out of 5]

Избега Мирче, брат ми.
-Овдека нема живот за мене, рече Мирче, ќе одам во Америка. Слушам и други одат, вели, па и јас ќе одам. Се се прави и се се поправа дури си млад, вели, а после само ги жеволкаш годините.
"Човекот колку поостарува толку и поевтин станува", еднаш рече Лазар Ночески. Дури си помлад и годините се подолги, нели Мирче. Иако времето врви, само тоа останува. Ние си одиме, а тоа останува, вели.
Позајмивме пари, собравме и го испративме донекаде. До џадено, до Скара. И таму запревме и Мирче се сврте и родум ги избаци децата.
-Сврти се уште еднаш кон селоно, кон полено, му вели Уља, којзнае дали ќе го видиш и другош.
И Мирче се сврте со навлажени трепки кон селото. Очите му се подзаматени. Небаре студени огледалца внесени на топло. И тој само клепа со влажните трепки, си ги брише огледалцата. И, ај со здравје, со добра мисла, го испративме. Зад себе не остави нас и својата сиромаштија. Ја остави или ја понесе со себе, во својата голема празнина, во својата пустина.

[Angelina · Rating 5 out of 5]

Петре М. Андреевски - неприкосновено најдобар. Книгата буди емоции како никоја друга книга која го опишува патешествието на македонската душа. Книга што не може да се чита на прерана возраст (личното искуство - во основно училиште пробав, ми беше несфатлива и се откажав после 70тина страници). Вреди секоја минута од одвоеното време.

[David Damjanoski · Rating 5 out of 5]

Романот започнува со носењето на ковчегот на мртвата Велика Мегленоска, вклучително и таа во него на гробиштата, а Роден Мегленоски почнува да ја слуша животната сторија на Велика од Дуко Вендија.
Приказната е раскажана во прво лице, но со менување на перспективите. Една глава раскажува Велика, па една Јон. Се одвиваат различни дејствија на различни места за на крајот да спојат дејствијата со враќањето на Јон во селото, сепак менувањето на перспективата останува до крајот.
Велика е мажена за Јон. Имаат пет деца, Ангеле, Роса, Здравко, Капинка и Ѕвездан. Јон заминува како војник во српската војска во планините. По одредено време во битките, го среќава неговиот брат, Мирче и заминуваат двајцата од страната на Србија(Мирче е бугарски војник). На почетокот од романот, умира Ангеле. Додека Јон сè уште не е заминат да служи, Велика се пораѓа и го раѓа Ѕвездан. Наскоро фаќа страшна и долга зима и резервите на храна се празната. Еден ден во селото стигнув веста дека страшна болест се шири и затоа луѓето со вар, а подоцна и со катран(по совет на Маса Ќулумоска, месната треварка) ги мачкаат праговите на куќите, стоката, на сè што ќе се најде. Истиот тој ден, Велика забележува дека на Роса и светат очите необично кога таа седи многу блиску до огнот и се плаши дека Роса има фатено страшна болест. Наскоро Роса умира, па Велика по дебели од снег оди да ископа гропче за Роса, подоцна ја кажува Роса на магарето и ја закопува самата. Велика и децата се во голема немаштија и невреме. Војна е веќе разгорена. Јон е сè уште војник во планините и го моли Мирковиќ, неговиот надреден за отсуство, но тој му поставува услов да зароби еден бугарски војник и жив да му го донесе. Така тој го среќава неговиот брат, Мирче. Но, Мирковиќ наместо отсуство, го става да биде еден вид курир Јон и да купува неколку пати месечно сè што треба од Воден од еден бакал- македонец.
Летото е во полн ек, но еден ден кога се враќа дома Велика, забележува дека на Здравко му е студено. Значи и тој е болен. Не може да му помогне ни со единственото решение кое и доаѓа на ум, блага вода. Во замена за штотуку снесеното јајце од кокошката добива лажиче шеќер од кај Доксим Тренчески, па така прави блага вода. Но, Здравко и' подлегнува на болеста. По трет пат мртво дете е качено на магарето и закопано во „гропче” како што вели Велика Мегленоска.
Зимата пак доаѓа и тогаш се случува нешто што уништената Велика ја докрајчува- Капинка ја закопува утрото, а вечерта Ѕвездан.
Наредниот ден Велика ја среќава Уља, нејзината јатрва и други жени кои ги раскажуваат своите сонови, додека Маса Ќулумоска, а и тие меѓусебно си ги толкуваат на селската чешма. Велика последна го раскажува својот сон. Во сонот, Јон се вратил кај неа, но само до прагот и веднаш рекол дека ��реба да си оди. Кога си заминувал накај планината, Велика сакала да трча по него, да му рече да се врати, но не можела. Но, Јон во сонот немал заби, сите му биле паднати. Според Маса Ќулумоска, тоа дека немал тој заби ги означувало нивните мртви деца, а тоа дека заминал брзо и таа не можела да трча по него значело дека тој наскоро нема да се врати. Велика потоа се враќа во домот.
На крајот, по долго време Јон се враќа дома, не некако е изменет. Ништо не работи, се расправа со жена си, постојано и' вика и пие многу (ракија). Поточно, откако почнал да пие, почнало и неговото насилно однесување. После војната, заедно со џандарите, тој оди по куќи да прави попис на „сè живо и мртво” по куќите и ги сменуваат презимињата да завршуваат на -иќ. Настанува србизирање на населението. Тој лошо се однесува со неговиот близок сосед, Дуко Вендија при пописот, при што Дуко е викнат во полициската станица наредниот ден поради лошо негово наводно лошо однесување спрема надреден, и таму е тој физички малтретиран.
Јон бидејќи постојано е со „власта” пие без пари. Барем така вели Доксим Тренчески. Во селото Јон го сметаа за предавник. Наспроти тоа, сè додека Јон не се врати во селото, читателот добива впечаток дека Јон е многу добар човек, но тој се „зафаќа” со алкохолот. Во меѓувреме, Велика забременува. По одредено време, Јон има тегоби кои навестуваат тешка смрт. Но истиот ден, Велика добива болки во стомакот, бебето е на пат. Поради тоа таа ја вика јатрвата Уља(жената на Мирче). Таа и вели на Велика да отиде во различна соба од Јон. Таа тоа и го прави. Со помош на Уља, Велика се пораѓа со машко дете. Уља потоа заминува во другата соба да види како е Јон и да му каже дека се родила нивната шеста рожба. Но, Јон починал. Уља се враќа кај Велика и и' ја соопштува веста за смртта на Јон. Велика не може да поверува што слуша, но уште еднаш го проколнува Господа и го прашува зошто и' се случувале толку многу лоши работи во животот.
Вака завршува приказната која му ја раскажува Дуко Вендија на Роден Мегленоски за неговата мајка. Животот навистина е суров. Дури и пресуров за Велика Мегленоска.
-----------------
- Еден завршен разговор, рече Роден Мегленоски, животот е еден завршен разговор.
- Животот е мачен додека умреш, рече Дуко Вендија и стана да си оди.

[Кони Тодосова]

the best book i have ever read.

[Gjurgica · Rating 5 out of 5]

Една од моите омилени книги.
Се уште на врвот на листата.

[Frank · Rating 5 out of 5]

Ein sprachlich brillant übersetztes Buch, das eine entschwundene Zeit und entschwundene gesellschaftliche Verhältnisse in einer Weise vorführt, die eben diese Verhältnisse zum eigentlichen "Helden" des Buches macht. Andreevski gelingt es überzeugend, den begrenzten Horizont und das von Traditionen und Aberglauben geleitete Denken und Handeln von Menschen darzustellen, die durch einen Krieg, der sie nichts angeht, aus ihren vormodernen Verhältnissen heraus- und in den Strudel der Nation-Building-Prozesse auf dem Balkan hineingezogen werden. Dabei ist diese Stärke des Romans gleichzeitig seine Schwäche: Der heutige Leser muss sich darauf einlassen wollen, denn die äußere Handlung ist nicht eben reich an Spannung oder "unerhörten Begebenheiten", die ihn anders bei der Stange halten würden. Keine moderne Lektüre also, wohl aber eine bereichernde.

Literarisch ist der Text nicht ganz glaubwürdig strukturiert, aber dennoch gut gemacht. Wir erleben die Beerdigung von Velika, die nicht bei ihrem Mann Ion, sondern bei ihren früh verstorbenen Kindern beigesetzt werden wollte, und dem einzig überlebenden Sohn soll nun erzählt werden, warum das so sein musste. Allerdings folgen keine Erzählpassagen, sondern das, was abwechselnd aus der Perspektive von Ion bzw. Velika erzählt wird, ähnelt eher einem Selbstzeugnis der jeweiligen Person. Man bekommt das Gefühl, ein Ethnologe spule Audioaufnahmen von Selbstgesprächen ab, die beide Protagonisten auf einen Anstoß hin mit sich selbst bzw. als fiktiven Dialog mit dem jeweils anderen führen. So entsteht ein Psychogramm vormodern denkender und fühlender Menschen, das gleichzeitig auf ein stimmiges Zeit- und Sittenbild hinausläuft, wie ich es so anderswo noch nicht gelesen habe.

Die Anmerkungen des Übersetzers sind lohnenswert zu lesen. Man ahnt den Aufwand und die Mühe, die in dieser Arbeit steckt. Das Nachwort kann man vergessen. Andreevskis Buch hatte nicht den hier nahegelegten Anspruch mit Dostojewski oder Tolstoi verglichen zu werden und die Idee, hier ein quasi antikes Epos wiederzufinden, ist lächerlich. Der Versuch, in der Apotheose Andreevskis zum literarisch bedeutsamen Nationalautor über die Begrenztheit seines Sujets hinwegzutäuschen, schlägt kläglich fehl und ist dem Autor des Nachworts allein und nicht dem Verfasser des sehr lesenswerten Romans "Quecke" anzulasten.

Das Buch ist mithin eine Empfehlung für Lesebegeisterte, die sich an Sprache und Atmosphäre freuen können, ohne auf eine spannende Handlung Wert zu legen. Gleichzeitig ist es ein Tipp für all jene, die sich für das "Ganz Andere" (und trotzdem auch Vertraute) einer vormodernen Gefühls- und Denkwelt interessieren. Mir hat das gefallen.

[Marko Galevski · Rating 3 out of 5]

Although a gem of Macedonian hyperrealism, I didn't enjoy it much because it felt a bit too much like misery porn. In almost every single chapter of Velika's, something horrible would happen. All 5 of her children die, the villagers start burning dogs alive out of superstition, and soldiers and deserters loot and pillage her village. When her husband Jon finally returns from the war, he's an abusive PTSD suffering drunk who beats her, humiliates her, and then leaves her a widow to their 6th child.

The war itself is a war of conquest by Serbian and Bulgarian forces who are each attempting to occupy Macedonia, and are each conscripting local villagers to fight for their side. No version of this real story ends with Macedonian statehood as a result of this war.

Basically - it is a sad book about a sad part of our history. It has a few moments of lightness, but by and large it's probably the most depressing thing I ever forced myself to read.

[Pixelschmelzen · Rating 4 out of 5]

Monumentales Werk an der Schnittstelle des magischen Realismus & des Anti-Kriegs-Romans. In wechselnden Perspektiven erzählen Jon Meglenoski & Velika Meglenoska vom Leben in Kriegszeiten, wo die Männer von beiden imperialistischen Mächte gegen die andere eingezogen werden und die Frauen und Untauglichen mit den Kindern zum Verhungern und Verrotten zurückgelassen werden.

[Виктор · Rating 5 out of 5]

Симолично, преку монгуте ликови (особено Велика-нашата непокорлива Мајка Македонија) и преку самиот наслов се гледа и пораката на авторот. Нашиот народ е пиреј! Колку сакаш кошкај го, корни го, куби го, тој пак не умира; како што не умира и умешливоста на македонецот да се справи со вековни окупации, и ред други мизерии што не успеале да го уништат.

[Bozhidar Hristov · Rating 5 out of 5]

Книгава прв пат ја прочитав како тинејџер, на препорака на мајка ми. При првото читање книгата не ми остави длабок впечаток, но при второто читање, сега како возрасен човек, книгата ми остави толку длабок впечаток што чувствувам дека физички ги доживеав маките низ кои поминуваат главните карактери.

Накратко, мислам дека ова е врвно дело кое што е должен секој македонец да го прочита.

[Magdalena · Rating 5 out of 5]

„Така секој со секого се клеветевме и се виде дека од човекот немало поголем нечовек.”

„Човекот најмногу не верува кога се сомнева во себеси.”

„Дури има луѓе, ќе има и војни.”

„Кога времето е облачно и луѓето се облачни.”

„Ете што е животот, рече Дуко Вендија, ништо не е. Пиши – бриши. Ќе пишуваш, пишуваш, рече, а смртта наеднаш сè ќе ти избрише.

[Sakam Kniga · Rating 5 out of 5]

Tezok roman no se cita so zadovolstvo.

[Gice · Rating 5 out of 5]

⭐⭐⭐⭐⭐

[Cvetannka · Rating 5 out of 5]

Симбол на неуништливоста на македонскиот народ!

[Gligor Gligorov · Rating 5 out of 5]

No matter how much you try to remove me i will forever be able to grow back bibice

[izabela ୨୧]

potresno.

[EmiSakaMleko · Rating 5 out of 5]

Прекрасна книга

[Emma Schweitzer · Rating 5 out of 5]

velika didn't deserve all that

[Мила · Rating 5 out of 5]

Каде точно да почнам да зборувам за Пиреј... Како тоа да го спроведам без да се трогнам од морничавите слики кои ги оживи генијалниот Петре М. Андреевски во мојата свест? Сликите од мачниот живот кои го живееле нашите предци, нашето племе... Па дури, зборот 'мачен' не е ниту олку блиску до толкување на нивното вистинско искушение!

Безвременото ремек дело на Петре М. Андреевски мачно и сликовито ја прикажува неуништливоста на македонскиот народ кој постоел и ќе постои и покрај сите обиди за негово истребување. Поточно за периодот од балканските војни и Првата светска војна, како и пост-воениот период полн со глад, болест - буквален пустош.

Ова е дело кое не смее ниту еден Македонец да го испушти и занемари... Чист доказ за сето тоа што го пребродиле Македонците во најтешките времиња.
____
Некои од (стотиците) цитати кои се запечатени во мојата свест:

"Трагата на ѓаволот не му ја гледаш и пак по неа одиш."

"Цел живот одев по трагата на бога, а бога никаде не го најдов."

"Ебати војната, ебати војната во која брат со брат се заробува."

"Jас мислев во цвеќе ќе ја најдеме Македонија, а таа во казан клаена и сите ѓаволи играат околу неа, ќе ја посееш жито, а кукавици ќе ти никнат."

"Кого ќе избркам јас оттука, кога и мене ме бркаат оттука?"

"…и јас ќе одам да прашам, што ќе стане со Македонија, велам, Македонија е долга и широка, ми вели полковиот, и за Македонија одговор сега нема, одговорот е во вас, сичките нас, благодарам му велам, коњите се тепаат, а магарето го јаде ќотекот…"

И, секако... "Племето наше е пиреј, вели Лазор Ночески, и не го ништи ниедна војска и ниедна болест. Пиреј е троскотна трева, вели, а некои ја викаат и коштрева. Ама ти колку сакаш кошкај ја, корни ја, куби ја, вели, таа пак не умира. Само малку да се допре до земјата, вели, и пак ќе се фати, ќе оживи, ќе потера. Ништо не ја ништи таа трева, вели."
____
Останав со кнедла в' грло и една долга издишка...

[Vasil · Rating 4 out of 5]

Квинтесенцијалниот македонски роман. Тежок, длабок и народен.
Само преку видео би можел да се доискажам: https://youtu.be/hodEcugcmMU

******************

Тhe quintessential Мacedonian novel. Heavy-themed, deep and rooted in folklore.
My video review at: https://youtu.be/hodEcugcmMU