Genette morreu o ano que saín do armario. É unha coincidencia graciosa que me fixo aprende-lo ano do seu pasamento de inmediato e sentir unha conexión (un chisco parasocial) con el, alén da que me brindaba o feito de usa-la súa terminoloxía.
Que portento analítico. Nalgunhas ocasións faise verdadeiramente denso e abstracto, o sempre é porque é necesario. Sobre todo, nas consideraciós sobre os fragmentos iterativos de À la recherche du temps perdu. Hai algún momento de estraño idealismo, no que, contraditoriamente, é o mellor capítulo: o do modo. Case dá a sensación, cando Genette establece a tipoloxía de discursos en función da distancia, de que o mundo diexético non é un forxado polo texto, senón un ó que se accede a través do texto. Sandez colosal que Genette, por suposto, non pensa; só ten ese deslice por estar traballando cunha tradición idealista (delirante por natureza, pois).
Os capítulos anteriores ó discurso sobre o relato son bastante interesantes, aínda que non pouco densos e ben merecerían unha revisión. Creo que xa podemos atopar algo da metonimia proustiana antes, mesmo no «pálido terror» que aparece na Odisea.
Tristemente, o capítulo dedicado á historia da literatura non deu pábulo a unha tradición que estudase diacronicamente o que Genette chama as formas literarias. É unha mágoa porque, sen desprestixiar nin moito menos a necesidade de introducir na historiografía novas visións (queer, de xénero, poscoloniais etc.), a crítica non é consciente do faltos que estamos dunha historia dos paratextos, a fortiori unha dos títulos.
Os capítulos dedicados ó tempo merecerían, vistos desde 2025, moitas matizacións, alomenos iso penso eu. A tipoloxía que Genette nos dá dos movementos narrativos (fenómenos da duración) en resumo, escena, elipse e pausa e moito máis interesante do que pensaba antes de ler este libro. Con todo, creo que podería falarse ben dun ralentí cando estamos perante descricións de pensamentos ou de percepcións que non incorren en pausa, co que queda o rótulo de escena exclusivamente pra os parlamentos e diálogos. Hai tal variedade de velocidades en cada un dos movementos da tipoloxía que resulta imposible non sentir que está incompleta en demasía. Nesta clasificación (como na de aspecto) inflúe moito que unha das bases fundamentais da elaboración teórica sexa a idiosincrasia narrativa de À la recherce du temps perdu; a ninguén se lle escapa vendo a importancia da frecuencia. Probablemente, se se expandise isto aplicado ó Lazarillo, o Quijote ou mesmo epopeas lograriamos un exame máis certeiro na duración; a costa, si, da exhaustividade supina da frecuencia.
As consideraciós sobre a mímese e a imitación son magníficas, aínda que un chisco matizables polos motivos que xa dixen.
En canto á voz, teño os mesmos problemas (pero moito máis mitigados) que respecto da duración: hai máis variedade de gradaciós entre o heterodiexético e o homodiexético das que Genette detecta. Teño entendido, emporiso, que isto é algo que sanda en Figuras IV, así que non vou abundar nisto. Debo dicir que, lido o capítulo da voz na súa totalidade, comprendo infinitamente mellor a clasificación e vexo reparadas as roturas que até hai pouco detectaba (produto máis da miña ignorancia que de fallos teóricos, por máis que existan).
Figuras III é unha lectura rabuda e ás veces un pouquiño frustrante, pero nunca desagradecida. Tódalas dores de cabeza que che dá compénsachas por mil con soberanos prodixios teórico-críticos.
Volvo ó inicio (como Proust, porque esta recensión é un reduto dunha infinidade de opiniós que non poido conter aquí; o urobóros é o único remedio): que ano 2018, que xenialidade se perdeu. Canto tiña aínda por dicirnos e ensinarnos. E agora, como el dicía facer con Proust, non nos queda máis que miralo como burros vivos contemplan o cadáver dun león.