Lope de Vega was a Spanish Baroque playwright and poet. His reputation in the world of Spanish letters is second only to that of Cervantes, while the sheer volume of his literary output is unequaled: he is estimated to have written up to 1,500 three-act plays – of which some 425 have survived until the modern day – together with a plethora of shorter dramatic and poetic works.
Son bastante escéptico cos xuízos que fai a crítica literaria académica da xenialidade dos poetas e do proceso creativo literario, porque a experiencia demostroume que teñen un descoñecemento vergonzoso de como se dá este proceso. Así e todo, penso que é certo que Lope tiña facilidade natural cara ao verso, nótase lendo os seus poemas. Teñen ás veces a rémora de quen necesita escribir, sexa excelente ou simplemente pasable o que escribe. Por iso, ler a Lope é complicado; espera-lo desgarro afectivo de Quevedo ou a imaxe audaz gongorina é un erro fatal. Espera-la mestría dramática do seu teatro é, se cadra, inda peor. Os romances, mouriscos e pastorís, son moi agradables, forman unha continuidade narrativa extrapoemática que logra dalgunha maneira evita-lo substrato petrarquista e caer, pois, nun manierismo kitsch. É fantástico que a antoloxía comece por eles, porque asenta un precedente importante no horizonte de expectativas. Nos sonetos petrarquistas atopo o que comentaba ao inicio, poemas fantásticos ao carón de versos pouco expresivos, que non poido evitar ler con fastío malia saber que se escribiron con entusiasmo (porque a poesía de Lope é, ademais, profundamente presencial; mesmo cando non fala da súa vida hai unha pegada que de maneira constante me remite ao carácter textual, o lector ideal de Lope é o escritor non profesional, porque comparte con el esa relación coa literatura que o escritor profesional contemporáneo, proletarizado e mercantilizado, ten totalmente alineada). Non co entusiasmo de ser excelente, senón polo entusiasmo de escribilos. Precisamente esta paixón creadora é algo que, coido, non se traduce adecuadamente ás súas composicións metapoéticas. De tanto en tanto aparece un conxunto de versos agudísimo, que dá ganas de reler buscando reexperimentalos por primeira vez, pero en xeral hai certa torpeza monocorde. Nada que ver con Sor Juana, que supera a Lope en metapoesía e burla metapoética de maneira absolutamente abismal. Lope versificaba ben sobre case todo, pero non demasiado ben sobre a propia poesía. A poesía bucólica está a medio camiño, para min a mellor égloga é sen dúbida Filis, onde se nota que segue moi de cerca a égloga III de Garcilaso. Ironicamente, a mellor parte do poema de Garcilaso, o canto amebeo, é onde máis fraquea. Nada que ver coa elexía a Carlos Félix, unha absoluta marabilla poética que supera con moito as de Garcilaso. A sensibilidade do amor pateno-filial lévao a escribir cunha autenticidade emotiva de autorreflexión tan intensa que resulta imposible non emocionarse. Pero o mellor de Lope é a poesía relixiosa. Contrario, curiosamente, a Sor Juana, que encontra na materia sacra quizais a súa primeira fraqueza. Ler a poesía relixiosa lopesca tendo unha infancia católica e unha adolescencia e adultez atea é unha experiencia difícil de explicar. Aínda que de tanto en tanto aparece algunha mancha de loa, rara vez as composicións relixiosas non procuran simplemente retratar amor. Cando eu penso en relixión só poido recordar medo e culpa, e un amor prometido pero nunca acadado, escurecido sempre pola ameaza infernal, que obriga a adoptar unha performance non pecaminosa (sabéndose un terriblemente pecador, terriblemente condenado). En cambio, nos poemas de Lope hai perante todo, por enriba da culpa, por enriba da magnificencia, por enriba do peso mortuorio do pecado, un amor infinito e tan sincero que parece familiar, nostálxico, e agardado, mesmo para quen non o experimentamos nunca.
Una recopilación muy completa, aunque un poco densa. Las notas al pie de página son muy útiles, ya que explican los significados implícitos en cada uno de los versos y los contextualizan.
Lope de Vega es un gran poeta y aunque es más conocido por su obra dramática, es extraordinariamente hábil en la poesía, muy destacable en los subgéneros del soneto, el romance y la elegía.
En ésta edición Cátedra organiza la poesía de Lope cronológicamente, lo cual me parece acertado porque permite comprender a la luz de que circunstancias vitales Lope escribió cada poema, sin dicho contexto la obra perdería mucho.
Personalmente creo que lo mejor de la poesía de Lope es el período del 1600 al 1614 donde el tema de la muerte, el desengaño y enfrentar la realidad están muy presentes. Destaca el soneto con el primer verso "Si culpa el concebir, nacer tormento" y "Desmayarse, atreverse, estar furioso", aunque hay más.
Por otro lado, del período del 1614 al 1625 destaca la elegía por la muerte de su hijo con una extraordinaria potencia. También destaca el soneto "A una calavera". Es un período marcado por el arrepentimiento y una fuerte influencia religiosa.
Las Églogas tengo que admitir que fueron mi talón de Aquiles. El tema pastoril me costó mucho tragármelo, hay una idealización tremenda del campo.
La edición que leí es la de Catedra de 1995, tiene 580 páginas e incluye 200 poemas en total. Las notas a pie de página me gustaron mucho, muy medidas y útiles, usualmente Catedra se excede con esto pero tengo que admitir en este caso fueron de gran ayuda.
Ha sido un aperitivo para cada una de las épocas en las que se divide la poesía de Lope de Vega. Siempre ha sido un poeta sobresaliente, aunque, soy consciente de que en la antología han elegido lo mejor de lo mejor. Si puedo, echaré un vistazo a lo demás.
Por su parte, la introducción de Antonio Carreño contextualiza muy bien cada una de las decisiones que ha tomado a la hora de elaborar esta edición.
Good selection of the best poetry of Lope de Vega, with useful notes on language and publication dates. However, as the poems follow chronological order, it is hard to follow the different styles and topics that Lope uses in his poems. The last selection of poems is a remarkable choice of hidden gems of poetry in Lope's theater, most of them taken from some of the less-known plays.