Een heilige van de horlogerie

by Willem Frederik Hermans

De heilige van de horlogerie, zoon van een naar Frankrijk geëmigreerde Nederlandse boer en een Franse vrouw, heeft geen aanleg voor kaasmakerij en is daarom filosofie aan het studeren. Na zijn studie met een briljante scriptie over tijd en duur te hebben besloten, kan hij echter als filosoof geen werk vinden. Zijn oom, een klokkenmaker, neemt hem in dienst om de uurwerken van het leegstaande plaatselijke paleis op te winden. Dit zijn er niet minder dan 1473, over 297 zalen verdeeld.

Zoals Spinoza de kost verdiende als brillenslijper, zo is deze wijsgeer tevreden met de eenvoudige arbeid die hij verricht. Dan verschijnt een dubbelgangster van de filmactrice Louise Brooks, een femme fatale, ten tonele.

Genres: Literature, Fiction, Dutch Literature

219 pages, Paperback

First published January 1, 1987

About the author

Willem Frederik Hermans is one of the greatest post-war Dutch authors. Before devoting his entire life to writing, Hermans had been teaching Physical Geography at the University of Groningen for many years. He had already started writing and publishing in magazines at a young age. His polemic and provocative style led to a court case as early as 1952. His caustic pieces were compiled in Mandarijnen op zwavelzuur (Mandarines in Sulphuric Acid, 1963), which was reprinted with additions a number of times. It is Hermans’s belief that in order to survive people have to create their own reality. It is inevitable that all these experiences of reality will collide. Language is essential to create order out of chaos and plays an important role in this process. In his essays on Wittgenstein, Hermans studied this problem in depth. In his novels and stories Hermans places his characters in a world of certainty for themselves but equivocal for the reader. It is in this field of tension that the intrigue in De tranen der acacia’s (Acacia’s Tears, 1949) and in De donkere kamer van Damocles (The Darkroom of Damocles, 1958) develops. Although stories such as Moedwil en misverstand (Malice and Misunderstanding) and Paranoia have a surrealistic tendency, Hermans’ novels The Darkroom Of Damocles, Nooit meer slapen (Beyond Sleep), Uit talloos veel miljoenen (From Countless Millions) are more realistic or satirical and everything in his rich oeuvre is subordinate to the author’s pessimistic philosophy.

Reviews

[Marco · Rating 3 out of 5]

Het gebeurt zo vaak: ben je van goede wil, eindig je als zondebok. Of loop je met je kop tegen een muur. De naïeve protagonist windt iedere week 1473 klokken op in een vervallen paleis. Daar worden medegebruikers van het pand gek van, want al die klokken slaan, tikken, hebben melodietjes of zijn koekoeksklokken die ieder kwartier of half uur indringend hun aanwezigheid kenbaar maken. Absurdistisch en onderhoudend raadselachtig filosofisch verhaal over tijd, klokken en kalenders.

[Kyrill · Rating 3 out of 5]

Interessante thema's, minder interessante verhaallijn. Weinig diepgang.

[Winfred van de Put · Rating 4 out of 5]

Uitstekende, surrealistische late, korte roman van een van onze grootste schrijvers van de vorige eeuw. Of überhaupt. Er is een verwijzing naar Het Slot van Kafka, en dat is duidelijk het boek dat het dichtst bij Een heilige van de horlogerie komt.

[Jan · Rating 2 out of 5]

De roman begint met enkele citaten uit een scriptie over het fenomeen tijd, geschreven door Constantin voor zijn studie filosofie. Dan treffen wij hem aan als iemand die in een bijna leeg paleis klokken opwindt om ze op de juiste tijd te zetten, en hen onderhoudt. Daarvan maakt hij zijn levenswerk.
Het verhaal is mager, lusteloos als de hoofdpersoon zelf. Hij ontmoet een aantrekkelijke vrouw en dat lijkt een mooi perspectief. In de manier waarop hij met haar omgaat, treffen wij bijvoorbeeld het onverklaarde gebrek aan belangstelling aan, op momenten die beslissend zijn. Er blijven rafels hangen aan de uiteindjes van diverse plotlijntjes. Er blijkt geen consistentie te zitten in de zorgvuldigheid, waarmee de protagonist in eerste instantie zijn werk verricht c.q. het testament uitvoert van de hertog die de klokken had nagelaten met strenge instructies over hun behandeling. Deze verandering in houding zou in een goede roman letterlijk te lezen zijn uit een beschreven karakterontwikkeling. Maar van een dergelijke beschrijving heeft schrijver dezes zich ditmaal onthouden. Als de cesuur in het verhaal, beschreven als (het gevolg van) een maatregel waartoe een overstroming noopt, dan uiteindelijk een illustratie zou moeten laten zien Nietzsche’s leerstelling over ‘die ewige Wiederkunft des Gleichen’ (in de trant van: er is niets nieuws onder de zon waar het betreft de voorspelbaarheid van het grootkapitaal), dan is het mij wat te kort door de bocht en te impliciet. JM

[Piet · Rating 3 out of 5]

In het begin denk je waar gaat dit naar toe?
Als Louise ten tonele verschijnt wordt het wat interessanter. Constantin mag dan filosofie hebben gestudeerd, hij trapt wel overal in.
Op een gegeven moment is er zelfs enige spanning in het boek, maar je weet al wel dat het helemaal mis zal gaan.
Hermans doet soms wat filosofische beschouwingen door zijn verhaal maar dat is anno 2019 allemaal wel bekende stof.

[Thalia · Rating 4 out of 5]

7/10

Met Een heilige van de horlogerie weet Hermans de klok een mythische dimensie te geven als de basis van onze maatschappij. Tegelijkertijd fungeert zij echter als een voorbode van de dood en het is hierdoor geen wonder dat hen die haar trachten te beschermen zich niet geliefd maken.

[Petra Hermans · Rating 5 out of 5]

Een mooi werk.

[Tim Bögels · Rating 4 out of 5]

Fun short story.

[Marjolein · Rating 3 out of 5]

Man windt elke dag klokken op

[Luc · Rating 2 out of 5]

Opzich een goed boek, jammer dat ie erg doormijmert.

[Ilse Vissers · Rating 3 out of 5]

De angst dat de routine waartoe je verdoemd bent wordt verafschuwd door iedereen om je heen, tot het in het water valt en je nergens meer heen kan.
Ja wel prima

[Atal · Rating 2 out of 5]

Dit is een boek dat je in een middag leest, weglegt en daarna nooit meer aan denkt. De eerste paar pagina’s van het boek geeft je de verwachting van een geniaal en filosofisch roman. Echter, deze hopen worden niet waargemaakt en is het boek behalve paar interessante passages over plicht, arbeid en voldoening erg eentonig.
Door weinige filosofisch diepgang en nog minder verhaal is het maar een saai boek om te lezen. Hermans bewijst weer hier dat hij geen “revolutionaire” was maar een conservatief. Vaststellen dat de maatschappij ‘nep’ en hypocriet is kan iedereen, interessant ermee omgaan blijkbaar niet.
Als laatste wat mij erg lastigvalt is dat Hermans zijn filosofische inzicht en kennis zwaar overschatte en niet zoveel wist over het vak als hij dacht, zijn gedachtes over het (on)belang van filosofie zijn niet “edgy” maar veel te versimpeld.

geen verzadigend boek, ga maar iets anders lezen.

[Kirsten Paoline König · Rating 4 out of 5]

Briljant weer, de wereld van W.F.
Zeven jaar geleden 5 sterren, nu ⭐️⭐️⭐️⭐️

---
Citaten

21
'Tegen de tijd dat ik ze weer gelijk kwam zetten, hadden de in de zaal van de Begrafenisdienst te werk gestelde ambtenaren om twaalf uur wel tweeënzeventig slagen te verduren van zes pendules. Daar ging een gejuich op als ik binnenstapte met mijn nijlpaardlederen beugeltas aan de hand.'

41
'Ik die nooit een blijk van waardering ontving, in de tochtige spelonken die de getuigen waren van mijn godverlaten broodwinning.'

69
'Ik zou voorlopig nog lang het punt niet bereiken, waarop ik niet meer zou weten waarover ik met haar praten moest en alleen nog zou kunnen stamelen hoe lief ik haar vond.'


---
In het kader van de missie Hermans Herlezen!

[R. De · Rating 3 out of 5]

Intrigerend begin, met fragmenten uit een scriptie van de hoofdpersoon over tijd. Het verhaal opent daarna sterk met een vervreemdend gegeven: een klokkenmaker die 1473 klokken in een nagenoeg leegstaand paleis gaande moet houden. Vervolgens zakt het verhaal in om tegen het eind weer te gaan leven. Het einde is typisch Hermans en daarom te voorspelbaar om echt verrast te worden.

[Jaap · Rating 2 out of 5]

Hier en daar een aardige passage over tijd en onze omgang daarmee, maar het verhaal hangt in mijn optiek als los zand aan elkaar en weet niet echt te boeien. Een zeldzaam matig werk van Hermans.

[Irene · Rating 2 out of 5]

Met moeite doorheen gekomen..

[AV AV · Rating 4 out of 5]

Een sobere maar treffende verteltrant. Verrassende gedachten over klokken en de tijd. De klokopwinder "sterft" uiteindelijk een zachte dood op een voor hem onvoorstelbare harde wijze