Jump to ratings and reviews
Rate this book

Chiquinho

Rate this book
Descrevendo Cabo Verde dos anos 30, Chiquinho resulta não apenas do facto de estar apoiado numa realidade que até esta altura tinha sido deixada de lado pelos escritores do arquipélago, mas sobretudo da demanda da personalidade cultural do povo de Cabo Verde. Chiquinho, de Baltasar Lopes, é também uma forte denú do abandono a que foram votadas as pessoas de Cabo Verde.

344 pages, Paperback

First published January 1, 1947

35 people are currently reading
582 people want to read

About the author

Baltasar Lopes da Silva

5 books7 followers

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
55 (27%)
4 stars
78 (39%)
3 stars
52 (26%)
2 stars
10 (5%)
1 star
5 (2%)
Displaying 1 - 14 of 14 reviews
Profile Image for Luís.
2,383 reviews1,376 followers
April 23, 2022
Several critics consider Chiquinho to be the first genuinely Cape Verdean work, as it faithfully traces life in the archipelago in the first half of the 20th century:
That's the land's connection and living meaning within the family and the discovery of the world through letters.
In this case, the need for contact with the islands, São Vicente, to attend high school.
Emigration is a way out to a better life.
Elements, sharpened by the insular condition, decisively interfered in formatting the islands' identity.

Organised in three parts - Childhood, São Vicente and As-Aguas - the novel reveals the hardships of the people of Cape Verde in the 1930s, the difficulties experienced, hunger and hope.

In the first part, early childhood is narrated, with intense nostalgia, spent in a rural, affective environment, between the family world, the first letters and the games. In the second one, already in Mindelo, we witness the transition to high school, friends from social gatherings, first love, dreams and socialisation of the main character. Finally, in the third part, the title itself, "As-Águas", reminds us of the problem of lack, the tragedy of drought and death, and the revolt of part of the population.

Source: https://www.uccla.pt/noticias/obra-ch...
Profile Image for leynes.
1,322 reviews3,702 followers
December 5, 2022
This book was surprisingly good?? Don't get me wrong, I hadn't read anything by Baltasar Lopes before, so I didn't have any preconceptions about his work in particular, but I'm kind of over coming of age stories, especially those that are predictable and follow a traditional narrative structure. I've read my fair share of coming of age tales written by African writers between the 30s and 60s, L'Enfant noir by Camara Laye is the first that comes to mind (it was terribly boring and a painful read!), and I wasn't overly impressed with any of them. To me, it seems that this "early" league of African novelists focused too much on the day-to-day, without giving their narratives any literary flourish.

Not so Baltasar Lopes. Chiquinho was so rich in its descriptions and love for Cape Verdean culture and storytelling, I not only enjoyed myself but also feel like I learned a lot. Baltasar Lopes did a great job of allowing his readers to immerse themselves within his culture and local landscape. Even though his narrative is pretty conventional, at times even cliché, I marvel at his craft. I'm unable to read him in the original Portuguese, but I loved the German translation by Peter Anton Zoettl. It feels old and grand, even though, apparently, it is only from 2013.

It seems like Zoettl, who teaches at the Humboldt University in Berlin, founded a publishing house, the Morabeza Verlag, solely to translate and publish Chiquinho for a German audience. In an interview, he revealed that he wants to publish more (Afro-)Lusophene literature in the future but that nothing is planned as of yet. Since Cabo Verde is his focus of study, he felt that the lack of a German translation of Cabo Verde's most important and famous novelist was appalling, and chose to rectify it. What a boss move?

German readers should beware that Zoettl uses some outdated language, most strikingly is his translation of the n-word into German. I know that it's a sensitive discussion but the word can (and is) used differently in Portuguese than the word Zoettl chose for his German translation. Apart from that, I loved how beautiful and majestic his translation felt. It made me fall in love with my mother tongue all over again.

In Chiquinho (1947), Baltasar Lopes writes of the suffering of Cape Verdeans. His novel, written in 1936, fell into precisely the same pattern as works composed elsewhere in Africa around the same time, such as Pita Nwana's Igbo-language Omenuko (1935), Samuel Yosia Ntara's Nyanja novel Nthondo (1933), and Stephen Andrea Mpashi's Bemba story Cekesoni Aingila Ubusoja (1950); in typical heroic fashion, the boy Chiquinho leaves the home of his birth, journeys to the city of São Vicente, where he is educated, then returns to his home, only to embark to his dream country as an adult: the United States of America.

While Lopes follows the traditional movement of the oral tradition, he does so with grim realism. When Chiquinho goes to São Vicente, his experience is anything but glorious: he is out of work and alienated from his surroundings. And his return home is not an improvement; there he finds poverty and suffering.
Das Leben hier ist wie Chloroform: Nach und nach lösen sich all deine Hoffnungen im Nichts auf, …
Lopes plays with the form of his story here. In the first part, Chiquinho's home world is romanticized, which is a dynamic contrast with the second part of the story: São Vicente and the experience of aloneness and sadness. But, using irony as his device, Lopes brings those two worlds into metaphorical union: the world of Chiquinho's past is actually revealed in the world of São Vicente. In the third part of the novel, when he returns to the world of his childhood, Chiquinho discovers that it is no different from the alien world from which he has just departed. So it is that the child has come of age and has moved through his puberty rite of passage: the fantasy world of his childhood has been jarred into reality by his experiences in São Vicente.

Realism and fantasy thus come into union in this story, the fantasy world of childhood juxtaposed with the real world of adulthood, and the two are experienced now as the same. Materials from the oral tradition are the stuff of Lopes's literary storytelling: he makes critical alterations as he moves from the romance of the tale to the realism of the novel.

Structurally, Chiquinho is your typical coming of age tale. Whilst we start with the young Chiquinho who idealises America, since it's the place his father departed to to work for his family (only to die there), we end with a more mature and somber Chiquinho for whom America is his last hope. Throughout the novel it is hinted that America won't reveal itself to be the paradise the young Chiquinho imagined it to be.

Personally, I had a hard time connecting with any of the characters. There were simply too many of them and I kept confusing them with one another. The only time I felt truly empathic was during Chiquinho's return to his home village and his feeling of being lost and having no real place in the world. I know it's cheesy and cliché but Lopes really captures what young adolescence can feel like when you haven't found your path yet.

I wish Lopes had focused more on the female characters of the story. I would've loved to learn more about Nhá Rosa who influences young Chiquinho with her stories. He learned the power of stories from her, something that later inspires him to become a writer. She almost serves as a griot character in this heavily influenced oral tale. The plight of women, especially their sexual exploitation, only happens in the margins of this text and I would've loved for it to be explored and called out in the centre.

What I thoroughly enjoyed was Lopes' exploration of being educated under colonialism. Many things he describes are echoed in other African novels of the time as well as the recollections of my own father. It's crazy to see that whole generations of African children were educated in a system designed to dismiss them.

Despite being a Cape Verdean classic, I feel like Chiquinho and its author don't get the recognition they deserve. It is only recently that I even learned of the existence of this novel. I wish more people would give it a shot!
Profile Image for Luís Paulino.
79 reviews14 followers
December 6, 2014
Nas comemorações dos 800 anos de língua portuguesa, o Público preparou a reedição de alguns títulos representativos do que melhor se escreveu em língua portuguesa. Encarei Chiquinho como oportunidade para conhecer o português que se escreveu em África.

Chiquinho é um jovem cabo-verdiano, nativo da ilha de S. Nicolau. Nessa ilha, de forte costume agrícola, a criança “com prenda” aspira a um futuro melhor que o dos seus mais próximos, escravos de uma terra caprichosa e de sustento imprevisível. Para completar a sua educação irá para S. Vicente, o centro nevrálgico do arquipélago, voltando depois à ilha natal com os olhos abertos e coração aceso. À sua volta poucas alternativas movimentam o seu sonho e acaba por acompanhar o forte fenómeno migratório à época.

O português de Baltasar Lopes acusa a sua idade e não consigo evitar algum paternalismo na leitura: a narrativa na primeira pessoa ajuda a emular a tradição oral de Chiquinho, todavia, alonga-se em certos trechos (em meu ver) pouco importantes para história e desfaz, sem aviso, o entusiasmo que cria em outros acontecimentos, menos explorados. Algo desequilibrado e em linguagem pouco fluída – para quem não está familiarizado com o crioulo.

As vivências de Cabo Verde são o maior apelo do livro e num dos aspectos que me suscitou maior interesse: existem mais referências aos E.U.A que à metrópole. A insularidade deste país abre-o ao mundo, na proporção que o isola e Chiquinho mostra-nos o perigo de deixar fugir a juventude formada. Ironicamente actual, até para quem desconhece o património cultural Cabo-Verdiano.
Profile Image for Beto.
105 reviews26 followers
October 22, 2013
Desconhecido mas simplesmente realista.

Esse é o "Chiquinho", um livro de enorme valor cultural, um retrato exemplar da época, que consegue retratar detalhadamente e com proximidade a realidade de Cabo Verde, numa época em que a emigração atingia um dos seus auges.

Centrado numa única personagem principal, nesta obra assiste-se ao crescimento de um miúdo que à medida que amadurece vai aprendendo que a vida é uma luta, e que para vencê-la é preciso sonhar. É o que o Chiquinho faz: sonha, vive e luta no quotidiano enquanto vai desenvolvendo a sua pessoa, até que é desperto pelo american dream. Este sonho que marcou, e ainda marca, uma geração de emigrantes cabo-verdianos. A pura aventura em busca do sonho que nem sempre se realiza. Essa é uma questão que este livro deixa clara e propositadamente em aberto. Porque o destino destes emigrantes nem sempre é como se sonhava: guetização, pobreza, exclusão social, etc., etc. Aquilo que, infelizmente, penso eu, todos nós sabemos e reconhecemos a respeito dos emigrantes na sua generalidade.

Sem emoções engrandecidas e com uma simplicidade envolvente, este livro é uma atracção literária. Realista na perfeição, faz-se muito interessante de se ler, conhecendo-se mais de uma realidade nem sempre explorada e visível na literatura actual.

55 reviews
December 31, 2024
“Chiquinho”, de Baltasar Lopes, percorre uma linha narrativa entre o final da infância e adolescência da personagem principal no Cabo Verde da primeira metade do século XX. Entre o Caleijão, na ilha de São Nicolau, a vida em São Vicente (para continuar os estudos por mais dois anos) e o regresso a São Nicolau, vamos percebendo a evolução da personagem principal: os contos da infância, as personagens com quem interagia, as brincadeiras, as preocupações e, invariavelmente, a pobreza e a miséria. A dada altura, o destino de quase todos é a enxada; outros podem estudar mais um par de anos fora e alguns acalentar a esperança (nem sempre concretizada, por receio e, afinal, falta de vontade, por falta de possibilidade ou até de saúde ou de saudade) de se tornarem marinheiros ou ir para a América. São os familiares destes últimos que acabam por ter uma vida menos dura, com o apoio monetário que vem de fora.

Em São Vicente, Chiquinho continua os estudos, descobre novos amigos, projetos, o amor e mais miséria que leva amigos, por esta encontrar a fome (literal) aliada a más condições de salubridade que, todavia, na maior parte dos casos, ainda mantém a honra que não permite furtar ou a situação envergonhada que se inibe de solicitar ajuda, apesar de, como se diz a dado trecho, a pobreza impelir à união. Observa ainda os homens que desejam “grogue” (aguardente), que se servem das mulheres para sua satisfação sexual, incluindo um que não só deseja servir-se como pretende ficar-lhe com o dinheiro angariado por esta…

Apesar disso, há uma esperança: não obstante a diminuição do movimento no porto, a união e os protestos podem fazer diferença. E é chegado um novo Governador. Será que muda?

O regresso a Caleijão, com as mudanças operadas em Chiquinho por São Vicente e pelas perceções dos outros fazem o corte com os momentos da infância: Chiquinho é letrado, por ter concluído o liceu, não é para enxada (mas não há outro trabalho) e é tratado já com respeito, na terceira pessoa. Entre deambulações, receios de se tornar no que outros assim se tornam (adictos no “grogue” e nas mulheres de filhos, algumas vindas do exótico Dakar) é colocado como professor num maior fim do mundo, onde, aí mais do que noutro local, os seus estudantes, apesar do esforço do querer aprender que motiva caminhadas de quilómetros diários entre casa e a escola, tombam como tordos. A miséria apura-se. Pior: vem acompanhada de seca terrível que deixa as culturas aos gafanhotos e ainda mais fome às pessoas.

A América surge como possibilidade, terra de sonhos e de oportunidades que deixa Cabo Verde manietada.

Neste caminho (entre São Nicolau, São Vicente e regresso a São Nicolau), conhecemos diferentes personagens. A descrição não é intensa, mas conseguimos descobrir defeitos e virtudes, atentamos num retrato que era para mim desconhecido e temos passagens com reflexões deveras interessantes e preocupações de um povo que, apesar das difíceis condições, luta com esperança e em esperança em “Nossenhor”.
Profile Image for Saturn.
632 reviews80 followers
May 5, 2025
Baltasar Lopes narra la storia di un bambino e poi di un adolescente e poi di un giovane uomo. E' la storia di Chiquinho e delle tre fasi della sua vita che dividono questo libro in tre parti. La parte dell'infanzia è carica di quel sentimento nostalgico legato ai ricordi di quando si è piccoli e il mondo è soprattutto un posto da esplorare. Ho trovato un po' stucchevole questa scelta di guardare all'infanzia come a un momento dorato, nonostante la fame, la povertà e il degrado tutt'intorno.
Speravo che il libro migliorasse con il cambiamento di età del protagonista, ma così non è stato.
Nonostante una bella scrittura dallo stile molto classico, ho fatto una grandissima fatica a completare questa lettura. Non che l'argomento non sia interessante. Lopes, attraverso lo sguardo del suo protagonista, riesce a trasmettere un quadro molto completo delle isole capoverdiane. Con una povertà data da una vita legata a una terra che non dà frutti, il sentimento di queste isole, che sono una specie di crocevia fra Africa, Europa e America, è intriso di un fatalismo estremo. Direi esasperante. I personaggi sembrano non avere scelta o speranza di cambiamento, anche quando ci provano. C'è un forte contrasto fra due opposti desideri, quello di partire e quello di restare. Ma la vera catastrofe è questo sentimento di ineluttabilità, che rende tutto fermo e immobile.
Sarà per il protagonista troppo passivo o per uno stile secondo me un po' sentimentale, ma nonostante i gravi temi narrati in questo libro come la povertà, la carestia, la fame, la morte imperante e il degrado, quasi mi vergogno a dire che in realtà io mi sono molto annoiata e sono andata avanti per inerzia come raramente mi capita.
38 reviews1 follower
April 16, 2025
Baltasar Lopes (1907-1989) és considerat una peça fonamental de la cultura de Cap Verd. La novel·la Chiquinho va ser escrita el 1936, però fou publicada el 1947. Aquesta edició amb traducció de Pere Comellas és de 2003.

Cap Verd és estat des de 1975. Junt amb Guinea Bissau, Angola i Moçambic eren colònies que es van independitzar de Portugal després de la revolució dels clavells. A banda del portuguès els uneix una herència de pobresa extrema i misèria.

L’arxipèlag de Cap Verd és rocós, àrid i amb molt poca pluja (el nom no fa la cosa). Els portuguesos van fer-lo servir com punt logístic per al tràfic d’esclaus. Els que no van arribar a embarcar cap a Amèrica i els portuguesos (el millor de cada casa sempre anava a les colònies) són els avantpassats de l’actual població que parla el crioll capverdià.

És una novel·la d’iniciació i el protagonista pot ser un alter ego de l’autor. És de l’illa de São Nicolau, on transcorren la primera i tercera part. La segona passa a São Vicente.

Qui es queda a les illes només pot aspirar a sobreviure del poc que dona una terra gens fèrtil. Molts homes s’embarquen com a mariners o emigren als EUA. Moltes dones van a Dakar, a prostituir-se a la colònia francesa del Senegal. Qui no té familiars que els enviïn diners, viuen en la misèria.

Estudiar és una esperança. I com que Chiquinho té el pare treballant a Amèrica ho pot intentar. Les descripcions de la infantesa i la joventut estan plenes de detalls de la vida quotidiana, respecte pels grans, inocència, anhels de canvi i justícia social.

L’última part, quan torna a l’illa a fer de mestre, és molt trista. Fa una descripció punyent de la misèria, les morts properes per fam i la desesperació de la població. És evident la crítica a l’administració portuguesa i a l’església.

El protagonista no té altra opció que agafar el camí del pare i emigrar.

Escrita fa noranta anys és una història universal que ens parla d’ara, de milions de persones i de molts llocs. M’ha agradat molt.

En tota la novel·la es fa referència a la morna, gènere musical original de Cap Verd cantat en crioll capverdià. Cesária Évora (1941-2011) va ser-ne la gran diva universal.
102 reviews17 followers
February 13, 2025
* Viagem (literária) a Cabo Verde 1/2 *

Considerado o primeiro marco literário cabo-verdiano, é uma excelente descrição do Cabo Verde dos anos 30, nomeadamente das ilhas de São Vicente e São Nicolau, contada a partir da perspetiva do protagonista. Os interesses, as preocupações, os sonhos dos cabo-verdianos de então. A dicotomia entre os que tinham a ousadia de partir e os que decidiam ficar (ou não tinham a coragem). A dicotomia entre a intelectualidade e progresso de S. Vicente e a vida simples e baseada na agricultura de S. Nicolau.

O mais interessante é presenciar, ao visitar estas ilhas e contactar com as pessoas (no meu caso, usando S. Antão como um paralelismo de S. Nicolau), que 100 anos depois estas dicotomias ainda estão presentes, e o quão as descrições e histórias ainda são atuais.

Uma recomendação para quem quer explorar a vida cabo-verdiana, e uma excelente forma de acompanhar uma viagem a Cabo Verde e conhecer melhor o país e o seu povo.
Profile Image for Sara.
181 reviews5 followers
November 10, 2024
Finisco sempre col dire le stesse cose, però anche a questo giro è stato necessario del tempo per completare la lettura. La noia si è fatta sentire? Sì. La tentazione di saltare interi capitoli? Pure. L'ho fatto? No. "Chiquinho" è diviso in tre parti: Infância, São Vicente e As Águas. Ora, due fette su tre le ho trovate piuttosto flemmatiche, ma l'ultimo pezzo (As Águas) mi ha toccato il cuore in più momenti, con scorci di dialogo e ragionamenti di grande profondità (il che ha aiutato a raggiungere le due stelle). Conosciamo molto poco di Capo Verde e nonostante quest'opera di Baltasar Lopes non sia the apple of my eye rimane indubbiamente di inestimabile valore per poter tramandare ciò che è stato e ciò che è di queste briciole d'Africa gettate nell'Oceano Atlantico.
Profile Image for Isabel.
173 reviews
July 11, 2022

"... a sua vida de pai-de-filhos..."

"A herva tenta encabritava-se na pressa de aproveitar a humidade."

"Quando as raparigas se não casavam, faziam-se mãis-de-filho."

"Ia e vinha, no tráfego da casa, num milagre de actividades que eu não entendia direito."

"Oferecia-nos café com milho aliado."

"Nem parecia o mesmo que descascava os dentes num bom riso largo quando contava as suas graças."

"... na barraca onde, boquinha da noite, se recolhiam os burros..."

"O homem é tudo quando pensa que pode ter tudo e trabalha para isso, não é nada quando pensa que não pode ser nada."
Profile Image for João.
1 review1 follower
March 5, 2023
Novel from 1947 when a caboverdiano citizen was still referred to as african portuguese in the USA for emigration purposes. It's an homage to every person of the least generous islands of the archipelago where a choice between emigration or perpetual agricultural hard labour has to be done.
1 review
August 10, 2021
As a son from Cape Verdean parents in Rotterdam, this novel really resonates!
Profile Image for Juan.
83 reviews
July 29, 2021
Muchas veces elijo los libros que leo siguiendo recomendaciones o bien porque, mirando en bibliotecas y librerías, un argumento me llama la atención. Otras veces conozco al autor e intento ir a lo seguro. En este caso Chiquinho me ha llegado de forma un poco casual: un amigo se marcha a vivir a Cabo Verde y quise regalarle algo relacionado con aquel país, del que no sabía demasiado. Así llegué a la que dicen es la mejor obra del mejor escritor caboverdiano. Cuando me llegó el libro no pude evitar leerlo de principio a fin. Una auténtica joya. Un libro poético que ha despertado en mí la nostalgia por un Cabo Verde que no conozco. A través del protagonista, Chiquinho, el lector descubre el paisaje y el paisanaje de varias de las islas del archipiélago. La evolución personal de Chiquinho, gracias a las personas que le van acompañando mientras crece, o bien de sus propias experiencias personales, hace de hilo conductor del libro. Los caboverdianos son gente trabajadora, apegada a una tierra muchas veces poco generosa, que conoce la pobreza (en el sentido más material del término), que muchas veces se ve obligada a embarcar, ya sea para trabajar en el vasto océano que rodea las islas, o para emigrar a América en busca de un futuro mejor. Termino con una reflexión, no sé hasta qué punto pertinente, pero tal vez esa mezcla de abnegación, de promesas de un futuro mejor en otros lugares, de una vida pendiente de la climatología, de un sentimiento de comunidad, me ha hecho pensar en la Castilla profunda, del pasado, donde, en los pueblos y comarcas muchas veces olvidados, la vida (las vidas) parecía seguir un camino escrito de antemano.
Profile Image for Alfonso D'agostino.
936 reviews73 followers
August 17, 2016
È una vita che punto ad andare a Capo Verde (e prima o poi ci riuscirò): un desiderio nato ascoltando una struggente morna di Cesaria Evora e cresciuto nel tempo, cullato dalle immagini di una terra eternamente sospesa.

Sospesa tra Africa, America e un po’ di Europa, considerando il passato colonialista portoghese che molte eredità ha lasciato. Ma sospesa anche tra terra e mare, tra i pochi chilometri quadrati delle isole che compongono l’arcipelago e l’acqua solcata da quanti, fuggendo da siccità e fame, hanno nei secoli quasi tracciato un solco fra le onde, abbandonato una nazione unita culturalmente molto prima che politicamente: l’indipendenza è stata raggiunta nel 1975, ma nel 1936 la rivista Claridade segnava (o, meglio, concretizzava) la storia della letteratura capoverdiana.

Tra i fondatori di Claridade c’era anche Baltasar Lopes, l’autore di un grande libro che non può essere destinato all’oblio: Chiquinho è uno splendido romanzo di formazione e non ha nulla da invidiare ai più blasonati titoli europei a lui antecedenti.

Suddiviso in tre parti che ripercorrono infanzia, adolescenza e maturità del protagonista, Chiquinho è soprattutto la storia di mille personaggi e di mille incontri, ognuno dei quali meriterebbe – il Cielo mi perdoni il termine – uno spin-off. Da nonna Rosa al meraviglioso e saggio Menga-Menga (“le sue parole sono come la schiuma del mare che picchia contro gli scogli, bianchissima perché non ha fatto in tempo a sporcarsi con l’immondizia della spiaggia”), una figura paterna assente ma mai scordata, il giovane Pitra accolto dalla famiglia di Chiquinho…. E mille altri ancora.

Dal creolo alle sue espressioni musicali, Capo Verde dimostra che è possibile assorbire senza essere annientati, trovare una sintesi, accogliere senza perdere la propria natura intrinseca. Gli incontri, nella più pura concezione del termine, narrati in Chiquinho ne sono una rappresentazione perfetta.

--- http://capitolo23.com/2016/08/17/chiq... ---
Displaying 1 - 14 of 14 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.