What do you think?
Rate this book
Geheim België. Geschiedenis van de inlichtingendiensten 1830-2022
De Belgische geheime dienst is even oud als het land zelf en, na die van het Vaticaan, zelfs de oudste inlichtingendienst ter wereld. De Staatsveiligheid en haar militaire tegenhanger speelden achter de coulissen een cruciale rol in de markantste, bangste en duisterste momenten van de Belgische geschiedenis, maar juist vanwege het geheime karakter bleef de erkenning ervoor meestal uit. Dit referentiewerk licht een tip van de sluier op.
Geheim België ontvouwt het krasse verhaal van twee geheimzinnige diensten met een lang en soms omstreden verleden, vanaf de campagne tegen het 'Hollandse gevaar' in de jaren 1830 tot de huidige strijd tegen spionage en terreur.
Auteur Kenneth Lasoen is docent inlichtingenstudies aan de universiteit van Antwerpen en onderzoeker bij het Clingendael Instituut voor Internationale Betrekkingen. Voor dit boek maakt hij gebruik van nooit eerder vrijgegeven bronnen en dringt hij door tot de wandelgangen van de Belgische intelligence. Hij laat niet alleen een nieuw licht schijnen op de politieke geschiedenis van België, maar maakt ook de balans op van het actuele veiligheidsbeleid en de uitdagingen voor de 21ste eeuw.
Deze nieuwe editie bevat een extra hoofdstuk met aandacht voor de zaak-Jürgen Conings, en de impact van de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne op de veiligheidsdiensten.
509 pages, Kindle Edition
Published October 19, 2022
17 people are currently reading
142 people want to read
About the author
Kenneth Lasoen
1 book2 followersKenneth Lasoen studeerde oude geschiedenis aan de universiteiten van Gent en Leuven. Daarna ondernam hij inlichtingen- en veiligheidsstudies aan de Brunel University Londen en de University of Cambridge. Hij werd specialist in de geschiedenis van de Belgische inlichtingendiensten en veiligheid en doceert het vak Intelligence aan de Universiteit Antwerpen.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 7 of 7 reviews
October 6, 2021
Geheim België. De geschiedenis van de inlichtingendiensten. - Kenneth Lasoen
🇧🇪🇧🇪🇧🇪🇧🇪
Geschiedenis was nooit mijn ding. Dit boek is dus helemaal uit mijn comfortzone. 😬
Het is heel moeilijk uiteraard om dit soort boeken een score te geven. Toch krijgt het de volle 4 sterren omdat het, ondanks de toch wel droge materie, op zo’n aangename manier geschreven is dat zelfs IK het leuk lezen vond! 😱👌🏻
🇧🇪🇧🇪🇧🇪🇧🇪
Geschiedenis was nooit mijn ding. Dit boek is dus helemaal uit mijn comfortzone. 😬
Het is heel moeilijk uiteraard om dit soort boeken een score te geven. Toch krijgt het de volle 4 sterren omdat het, ondanks de toch wel droge materie, op zo’n aangename manier geschreven is dat zelfs IK het leuk lezen vond! 😱👌🏻
July 9, 2020
Een goed boek voor een algehele overview van de Belgische Inlichtingendienst. Verwacht u wel niet al teveel aan spannende verhalen. Het gaat hier meer over de algehele werking van den diensten.
May 14, 2021
Samen met het Vaticaan heeft België al het langst een inlichtingendienst te zijner beschikking.
Al bij de onafhankelijkheid in 1830 leefde vrees voor orangistische opstanden. Maar ook Franse republikeinen, Russische anarchisten en Duitse communisten genoten van de eerder liberale wetten om zich te vestigen. België was internationaal neutraal, dus het meende geen buitenlandse dienst nodig te hebben. Maar het schaduwde wel de buitenlandse agitatoren, uit schrik dat deze de binnenlandse politiek zouden overhoop zetten.
De politiek worstelt sinds mensenheugenis hoezeer de inlichtingendiensten wettelijk te kaderen. Liberalen zagen dit als een autoritaire evolutie. Tegelijk waren de 19e eeuwse liberale burgemeesters van Brussel niet schuw om politiek gevaarlijke figuren zoals Marx en Lenin te dulden, zelfs niet ten tijde van anarchistische en socialistische terreur en agitatie. We lezen dat de Gentse Vooruit zelfs nog diende als wapenopslagplaats voor het socialisme.
Een speciale vermelding waard is de aandacht die de jonge Vlaamse Beweging kreeg. Deze was immers geen vreemde ideologie, maar daagde het heersende regime uit door de administratieve eentaligheid in vraag te stellen. In die zin was ze een binnenlandse aangelegenheid.
België zou door zijn geografische ligging altijd gewrongen zijn in zijn keuze tussen Frankrijk of Duitsland. In 1870 en 1887 lukte het nog om uit het conflict tussen beide landen te blijven.
Een militaire inlichtingendienst werd opgericht om te onderzoeken wat de plannen waren van de buurlanden. Het zou echter vanaf 1914 zijn dat staatsgevaarlijke activiteiten verboden werden.
De Eerste Wereldoorlog veranderde de werking van de inlichtingendiensten uiteraard grondig. Formeel werd er meer samengewerkt met de geallieerde collega's, maar de facto leidde het enkel tot meer concurrentie. Met Frankrijk zou de samenwerking lopen tot en met de gezamenlijke bezetting van het Rijnland en Ruhrgebied. Maar tijdens het Interbellum zegde België dit pact op om Duitsland niet vijandig te zijn. De (contra)spionage-activiteiten werden tijdens WO I uiteraard opgevoerd en er werd ook verzet georganiseerd in het deel dat door Duitsland was bezet. Tegelijk werd de Frontbeweging gevolgd, die de arrogantie van de hoofdzakelijk Franstalige officieren aan de kaart stelde. Op vandaag zou ook het Vlaams Belang de nodige aandacht van de Staatsveiligheid ondervinden in haar ijver voor Vlaamse onafhankelijkheid.
Vanaf de jaren dertig werden de Oostkantons en Antwerpen broeihaarden van spionnen. Meerdere Duitse aanvalsplannen vielen in Belgische handen, maar omwille van het feit dat deze telkens op het laatst door Hitler werden uitgesteld, verloren deze plannen hun geloofwaardigheid.
Tijdens WO II gingen de Belgische inlichtingendiensten opnieuw ten rade bij de geallieerden, maar ook bij het communistisch verzet. Vanaf 1944 was ze ook actief op jacht naar collaborateurs. De woelige politieke periode maakte dat al snel vriend en vijand draaiden. Er was de Koningskwestie, de Koude Oorlog, de Eenheidswet en het verlies van Kongo. Sociale onrust, verlies aan nationaal prestige en de dreiging van een communistische inval zorgden ervoor dat de inlichtingendiensten zich via Gladio en private inlichtingendiensten gingen organiseren.
Wanneer in 1967 de NAVO zich in Brussel vestigt (en erna ook de Europese Commissie), wordt Brussel opnieuw een centrum van allerhande spionnen, vaak onder het mom van diplomaat, politicus of journalist. De Verenigde Staten was daarbij niet te beroerd om de CIA zelf taken in België te laten opknappen. Ook Israël wordt genoemd in een afluisterpraktijk in de Justus Lipsiusgebouwen van de EU in 2003.
Maar België had ook te maken met binnenlandse onrust. Mei '68 en Viëtnam ondermijnden het draagvlak voor legerdienst, de jaren '70 en '80 stonden bol van de rode terreur (CCC). Een stuk wijdt de auteur ook aan de Bende van Nijvel en allerhande insinuaties richting extreem-rechts. Opvallend is hoe deze Franstalige, kleine organisaties zodanig werden bemand door Rijkswacht en Staatsveiligheid dat niet meer duidelijk is in hoeverre deze niet eerder in scène zijn gezet dan echt een wezenlijk gevaar vormden voor de maatschappij.
De 21e euw stelt nieuwe uitdagingen aan de inlichtingendiensten. Zo is er de opkomst van de politieke islam en zijn terroristische arm. Men wist daarbij niet te verhinderen dat in 2016 Brussel en Zaventem slachtoffer werden van moslimgeweld. Al zal in kringen van de Staatsveiligheid wel vermeld worden dat de regering Michel als één van de eerste beleidsdaden lineair de beschikbare middelen van de veiligheidsdiensten inperkte.
Daarnaast is er ook nood aan kennis van het terrein waarnaar het Belgische leger humanitaire missies stuurt. Het is tekenend voor de ivoren torenmentaliteit van de Verenigde Naties dat Blauwhelmen geen inlichtingen van hun nationale overheid mochten gebruiken wegens onvoldoende "neutraal". Men denkt daarbij aan het zinloze offer van de tien Belgische para's die in Rwanda brutaal vermoord werden.
Ondanks of dankzij het feit dat de Staatsveiligheid actiever bezig is met het regime te beschermen dan de bevolking, is de verstrengeling van politiek en inlichtingendiensten niet vrij van schandalen. De ontsnapping van de Turks-communistische Erdal, het achteloos negeren van negatief advies door de Staatsveiligheid inzake de Chinese participatie in Eandis door toenmalig Vlaams minister-president Bourgeois, de reeds ondergefinancierde diensten die door een gebrek aan personeel en digitalisering achter de feiten dreigen aan te hollen.
Lasoen stelt dat de politiek liever de Staatsveiligheid verwaarloost dan ze deftig te omkaderen en te controleren, waardoor het vaak een ongeleid projectiel lijkt. Er is duidelijk nood aan een juridisch kader zonder dat deze de werking hoeft te beïnvloeden. Ook is er dringend nood aan een goede coördinatie in plaats van de verscheidene diensten die elkaar beconcurreren (een zeer dat bijvoorbeeld ook in de VS en GB bestaat). Het ethische vraagstuk "wie bewaakt de bewakers (d.i. Staatsveiligheid)?" is inderdaad een terechte vraag. De Staatsveiligheid bevindt zich op de smalle lijn tussen in alle discretie kunnen de veiligheid van het land garanderen en anderzijds voldoende open en democratische controle dulden op haar werkzaamheden. Opdat de titel van het boek 'Geheim België' zou kunnen geherformuleerd worden naar 'Veilig België".
Klein schoonheidsfoutje: de schrijver schrijft ergens "Charles Buls" en "Furnes", wanneer hij het heeft over de Vlaamsgezinde burgemeester Karel Buls en de Vlaamse stad Veurne. Een gevolg van het dagenlange snuisteren in de vaak Franstalige archieven?
Al bij de onafhankelijkheid in 1830 leefde vrees voor orangistische opstanden. Maar ook Franse republikeinen, Russische anarchisten en Duitse communisten genoten van de eerder liberale wetten om zich te vestigen. België was internationaal neutraal, dus het meende geen buitenlandse dienst nodig te hebben. Maar het schaduwde wel de buitenlandse agitatoren, uit schrik dat deze de binnenlandse politiek zouden overhoop zetten.
De politiek worstelt sinds mensenheugenis hoezeer de inlichtingendiensten wettelijk te kaderen. Liberalen zagen dit als een autoritaire evolutie. Tegelijk waren de 19e eeuwse liberale burgemeesters van Brussel niet schuw om politiek gevaarlijke figuren zoals Marx en Lenin te dulden, zelfs niet ten tijde van anarchistische en socialistische terreur en agitatie. We lezen dat de Gentse Vooruit zelfs nog diende als wapenopslagplaats voor het socialisme.
Een speciale vermelding waard is de aandacht die de jonge Vlaamse Beweging kreeg. Deze was immers geen vreemde ideologie, maar daagde het heersende regime uit door de administratieve eentaligheid in vraag te stellen. In die zin was ze een binnenlandse aangelegenheid.
België zou door zijn geografische ligging altijd gewrongen zijn in zijn keuze tussen Frankrijk of Duitsland. In 1870 en 1887 lukte het nog om uit het conflict tussen beide landen te blijven.
Een militaire inlichtingendienst werd opgericht om te onderzoeken wat de plannen waren van de buurlanden. Het zou echter vanaf 1914 zijn dat staatsgevaarlijke activiteiten verboden werden.
De Eerste Wereldoorlog veranderde de werking van de inlichtingendiensten uiteraard grondig. Formeel werd er meer samengewerkt met de geallieerde collega's, maar de facto leidde het enkel tot meer concurrentie. Met Frankrijk zou de samenwerking lopen tot en met de gezamenlijke bezetting van het Rijnland en Ruhrgebied. Maar tijdens het Interbellum zegde België dit pact op om Duitsland niet vijandig te zijn. De (contra)spionage-activiteiten werden tijdens WO I uiteraard opgevoerd en er werd ook verzet georganiseerd in het deel dat door Duitsland was bezet. Tegelijk werd de Frontbeweging gevolgd, die de arrogantie van de hoofdzakelijk Franstalige officieren aan de kaart stelde. Op vandaag zou ook het Vlaams Belang de nodige aandacht van de Staatsveiligheid ondervinden in haar ijver voor Vlaamse onafhankelijkheid.
Vanaf de jaren dertig werden de Oostkantons en Antwerpen broeihaarden van spionnen. Meerdere Duitse aanvalsplannen vielen in Belgische handen, maar omwille van het feit dat deze telkens op het laatst door Hitler werden uitgesteld, verloren deze plannen hun geloofwaardigheid.
Tijdens WO II gingen de Belgische inlichtingendiensten opnieuw ten rade bij de geallieerden, maar ook bij het communistisch verzet. Vanaf 1944 was ze ook actief op jacht naar collaborateurs. De woelige politieke periode maakte dat al snel vriend en vijand draaiden. Er was de Koningskwestie, de Koude Oorlog, de Eenheidswet en het verlies van Kongo. Sociale onrust, verlies aan nationaal prestige en de dreiging van een communistische inval zorgden ervoor dat de inlichtingendiensten zich via Gladio en private inlichtingendiensten gingen organiseren.
Wanneer in 1967 de NAVO zich in Brussel vestigt (en erna ook de Europese Commissie), wordt Brussel opnieuw een centrum van allerhande spionnen, vaak onder het mom van diplomaat, politicus of journalist. De Verenigde Staten was daarbij niet te beroerd om de CIA zelf taken in België te laten opknappen. Ook Israël wordt genoemd in een afluisterpraktijk in de Justus Lipsiusgebouwen van de EU in 2003.
Maar België had ook te maken met binnenlandse onrust. Mei '68 en Viëtnam ondermijnden het draagvlak voor legerdienst, de jaren '70 en '80 stonden bol van de rode terreur (CCC). Een stuk wijdt de auteur ook aan de Bende van Nijvel en allerhande insinuaties richting extreem-rechts. Opvallend is hoe deze Franstalige, kleine organisaties zodanig werden bemand door Rijkswacht en Staatsveiligheid dat niet meer duidelijk is in hoeverre deze niet eerder in scène zijn gezet dan echt een wezenlijk gevaar vormden voor de maatschappij.
De 21e euw stelt nieuwe uitdagingen aan de inlichtingendiensten. Zo is er de opkomst van de politieke islam en zijn terroristische arm. Men wist daarbij niet te verhinderen dat in 2016 Brussel en Zaventem slachtoffer werden van moslimgeweld. Al zal in kringen van de Staatsveiligheid wel vermeld worden dat de regering Michel als één van de eerste beleidsdaden lineair de beschikbare middelen van de veiligheidsdiensten inperkte.
Daarnaast is er ook nood aan kennis van het terrein waarnaar het Belgische leger humanitaire missies stuurt. Het is tekenend voor de ivoren torenmentaliteit van de Verenigde Naties dat Blauwhelmen geen inlichtingen van hun nationale overheid mochten gebruiken wegens onvoldoende "neutraal". Men denkt daarbij aan het zinloze offer van de tien Belgische para's die in Rwanda brutaal vermoord werden.
Ondanks of dankzij het feit dat de Staatsveiligheid actiever bezig is met het regime te beschermen dan de bevolking, is de verstrengeling van politiek en inlichtingendiensten niet vrij van schandalen. De ontsnapping van de Turks-communistische Erdal, het achteloos negeren van negatief advies door de Staatsveiligheid inzake de Chinese participatie in Eandis door toenmalig Vlaams minister-president Bourgeois, de reeds ondergefinancierde diensten die door een gebrek aan personeel en digitalisering achter de feiten dreigen aan te hollen.
Lasoen stelt dat de politiek liever de Staatsveiligheid verwaarloost dan ze deftig te omkaderen en te controleren, waardoor het vaak een ongeleid projectiel lijkt. Er is duidelijk nood aan een juridisch kader zonder dat deze de werking hoeft te beïnvloeden. Ook is er dringend nood aan een goede coördinatie in plaats van de verscheidene diensten die elkaar beconcurreren (een zeer dat bijvoorbeeld ook in de VS en GB bestaat). Het ethische vraagstuk "wie bewaakt de bewakers (d.i. Staatsveiligheid)?" is inderdaad een terechte vraag. De Staatsveiligheid bevindt zich op de smalle lijn tussen in alle discretie kunnen de veiligheid van het land garanderen en anderzijds voldoende open en democratische controle dulden op haar werkzaamheden. Opdat de titel van het boek 'Geheim België' zou kunnen geherformuleerd worden naar 'Veilig België".
Klein schoonheidsfoutje: de schrijver schrijft ergens "Charles Buls" en "Furnes", wanneer hij het heeft over de Vlaamsgezinde burgemeester Karel Buls en de Vlaamse stad Veurne. Een gevolg van het dagenlange snuisteren in de vaak Franstalige archieven?
August 24, 2020
Interessant overzicht van de grote lijnen van de geschiedenis van de Belgische inlichtingendiensten. Twee minpunten: 1) de stijl is nogal hoekig en heeft moeite de academische inslag te verbergen. 2) het zou goed zijn als de anekdotes het verhaal meer mee zouden sturen. Nu worden voorbeelden en concrete zaken haast als een faits divers afgehaspeld en soms zelfs afgekapt omdat er te weinig plaats is, terwijl vertrekken vanuit de anekdote net het verhaal kan versterken.
September 28, 2025
Een compleet overzicht van wat de inlichtingen diensten in België deden/doen. Een boek dat leerzaam is maar stroef om door te komen.
Soms gaat het zelfs wat vervelen. Ik had er iets meer van verwacht maar jah het blijft toch grotendeels 'Geheim'.
Soms gaat het zelfs wat vervelen. Ik had er iets meer van verwacht maar jah het blijft toch grotendeels 'Geheim'.
August 22, 2020
Héél goed boek dat veel vergeten verhalen uit de belgsiche geschiedenis bevat. Heel toegankelijk en leest als een roman
April 2, 2022
Wordt een beetje droog in een poging tot neutraliteit.
Displaying 1 - 7 of 7 reviews