Nowa książka jednego z najbardziej cenionych polskich pisarzy młodego pokolenia! Po kilku latach milczenia Mikołaj Łoziński napisał książkę inspirowaną historią swojej rodziny. Odsłania tajemnice i losy trzech pokoleń: od drugiej wojny światowej przez stan wojenny aż do czasów współczesnych. Czułość i empatia dla najbliższych nie wykluczają bezwzględności widzenia. Dzięki temu postaci są tak prawdziwe i nam bliskie. Powstała przejmująca opowieść o skomplikowanych, naznaczonych przez zakręty historii, ludzkich związkach i uczuciach.
Mikołaj Łoziński (ur. 1980 w Warszawie) – polski pisarz i scenarzysta, laureat Nagrody Fundacji im. Kościelskich (2007) i nagrody Paszport „Polityki” (2012).
Obraz chyba każdej rodziny ma pęknięcia, a przynajmniej rysy na swojej powierzchni, ale niektóre rodziny pękały na różne sposoby zbyt wiele razy. Zbyt wiele życiorysów zostało przetrąconych, rany są zbyt głębokie, a pęknięć nie da się już skleić. Łoziński pozbierał i spisał wspomnienia o wszystkich tych szramach, które z wojen, wygnań, odejść, rozwodów, zdrad i śmierci wyniosła jego rodzina, i zrobił z tego niby niepozorną książeczkę kieszonkową, mikroksięgę pamiątkową bólu jego bliskich, do trzech pokoleń wstecz, złożoną ze skrawków pamięci. Wszystkie te skrawki w jakiś sposób wpłynęły na to, kim jest dziś autor.
Formą (i tematyką rówież) przypomina mi to trochę "Rzeczy, których nie wyrzuciłem" Wichy, ale klimat jest bardziej posępny, bez humoru. Natomiast bardzo podobny jest styl - skrajnie oszczędny, wyważony, precyzyjny. Pada tu kilka krótkich, celnych zdań, które w nieuwadze można zlekceważyć i przegapić, a które mają tak wielką wagę, że aż zaparły mi dech. Pozornie niepozorne, a kłują jak ostrą szpilką, w samo serce. To jest bolesny tekst, ale pozbawiony rzewności, patosu czy sentymentalizmu. Proza wysokiej klasy, bardzo osobista, a jednak z dystansem niezbędnym do tego, żeby powstało dzieło sztuki. Ale czytajcie uważnie i w skupieniu. Momentami jest tu robota zegarmistrzowska.
Dziļa, vienkārša, sadzīviska, elpojoša proza par notikumiem un attiecībām ģimenē - īstām, neizpušķotām, dzīvām, sāpīgām. Turklāt ģimenes stāsti un situācijas pavēstīti ļoti interesantā veidā - par tēmām ņemti sadzīviski priekšmeti - kafijas aparāts, telefons, atslēgas, paciņas u.tml., bet par fonu - vēsturiski notikumi.
Kad ienācu pie Agra darbā, nebiju domājusi, ka no kafejnīcas ir iespējams iziet ne tikai ar gardas kafijas krūzīti, bet arī ar grāmatām. Ir grāmatas, kuras pie lasītāja ierodas netīšām, bet ar noteiktu mērķi. Esmu priecīga, ka Agris šo grāmatu man ieteica, jo to lasot es ne tikai atpūtos, bet arī nonācu pie dažām atziņām.
Par pašu autoru es zinu tikai tik daudz, cik rakstīts uz grāmatas muguriņas. Mikolajs Ložiņskis ir 37 gadus vecs poļu rakstnieks, latviešu valodā ir izdotas vairākas autora grāmatas, kuras, ja godīgi es kaut kad, nākotnē vēlētos arī izlasīt. Pirmo reizi lasīju grāmatu, kuru ir izdevusi izdevniecība “Mansards”, kopumā pēc grāmatas izlasīšanas man radās pozitīvs viedoklis par šo izdevniecību. Bet, tagad par pašu grāmatu runājot…
Autors Polijā par šo grāmatu ir ieguvis prestižo “Paszport Polityki” balvu, jo grāmatā stāstu veidā ir iekļāvis interesantas vēstures liecības, kas ir uzrakstītas oriģinālā formā, pietam atgādinājis, ka vislabākā stāstu tēma ir paša ģimene.
“Grāmata” ir sarakstīta īsu stāstu veidā, katrs no tiem stāsta par kādu no Mikolaja ģimenes locekļiem un lietu, kas nes sevī stāstu. Pietam, neskatoties uz to, ka kādam varētu šķist, ka lieta ir vienkārša, ikdienišķa un nemaz nav ievērības cienīga, tad lasot stāstu, saproti, ka arī mazas, nesvarīgas lietas var pastāstīt daudz vairāk, nekā piemēram kāds liels notikums.
Kaut kad, kad biju daudz jaunāka un dumjāka, man šķita, ka ar manu ģimeni kaut kas nav kārtībā. Visiem citiem ir normālas ģimenes, tikai mana ir dīvaina un savāda. Un līdz ar to, savāda iespējams esmu pati es. Bet, šķiet, ka ikviens, kaut kādā brīdī domā par savu ģimeni tieši tā. Vai arī kāds no ģimenes locekļiem domā tā par Tevi. Kopumā, dīvainais nemaz nav slikta parādība, bet tieši otrādi, katra atšķirīga lieta padara mūs par ļoti individuālām un neatkārtojamām personībā.
Arī man pašai ir daži stāsti par lietām, kas ir ne tikai mani, bet arī ģimenē svarīgi, interesanti stāsti, kas ir saistīti ar kaut kādām lietām. Šos stāstus parasti kaut kādos brīžos dzirdi no saviem vecākiem un vecvecākiem un kāda konkrēta lieta arī atgādina un liek atcerēties konkrētu stāstu. Ar dažiem, tādiem stāstiem ir vēlme padalīties arī blogā.
Grāmata nav bieza un ir tik viegli lasāma, ka brīdī, kad sākšu stāstīt tās saturu, izrādīsies, ka esmu Jums atklājusi visu, ko šī grāmata sevī slēpj. Tādēļ vienkārši teikšu, ja vēlaties ātri lasāmu, vieglu lasāmvielu, noteikti izlasiet šo Mikolaja Ložiņska darbu. Nenožēlosiet. Mani mīļākie stāsti ir par kafijas automātu, atslēgām un gredzenu… Ja esi lasījis šo darbu, kādas ir Tavas domas?
Man šķiet, ka galvenā domā, ko paņemt līdzi pēc šīs grāmatas izlasīšanas ir - ģimene ar tevi kopā ir visu mūžu, no tās neaizbēgt, pat šķiroties, to var tikai paplašināt un ir liela elegance spēt šo ģimeni saturēt kopā cauri dažādiem raksturiem un notikumiem.
Makrokosms un mikrokosms, vienas ģimenes vēsture kā nācijas vēsture pietuvinājumā, dažbrīd izmantojot visprozaiskākos priekšmetus atmiņu ilustrēšanai un piesaistīšanai, gluži kā madeleinas "Zudušo laiku meklējot". Telefonam vislielākā loma, gan pie antisemītiskiem šņācieniem nakts vidū naratora vectēva ausī, gan pie ikvakara dēla un mātes saziņas, gan pie nedarbiem: "/../ viņš /../ sēdēja pie telefona, uzgriezdams numurus uz labu laimi. - Es pēc brīža iešu garām jūsu mājai, - viņš teica klausulē. - Lūdzu, aizveriet logus, jo no jūsu istabas nāk briesmīga smaka." Un vēl man šķiet, ka "Grāmata" poļiem ir kas līdzīgs "Mātes pienam" un "Pieciem pirkstiem" latviešiem.
Bet nu haotiski bez gala. Paaudzes sajūk, vienas ridnkopas ietvaros risinās notikumi ar teju pusgadsimta atšķirību, neviena personvārda nav. Es saprotu, ka personāžu nesaukšana vārdos tos it kā vispārina, padara par simboliem, ka paaudžu nenošķiršana liek saprast, cik ļoti dzimtu vēsturē viss ir cieši sapinies, vairs nav iespējams cēloni atdalīt no sekām un nav iespējams bērnu rīcībā izmērīt vecāku rīcības ietekmi. Taču centieni saprast, par kuru no tēviem un mātēm ir runa, regulāri novērsa manu uzmanību no satura.
"- Vectēv, viena klasesbiedra mamma man teica, ka es esot slikti audzināts, jo esot uzaudzis sētā un uz ielas. Klausulē dzirdams, ka arī vectēva dzīvoklī čīkst parkets. - Nākamreiz tu viņai pasaki, ka Jēzus piedzima kūtiņā un neviens viņam to vairs nepārmet."
Oryginalne podejscie do przedstawienia zagmatwanych losow pewnej niebagatelnej rodziny. Krotkie historyjki, zainspirowane jakims przedmiotem albo wspomnieniem danej osoby, ukladac sie mialy w spojna calosc. Pisze mialy, bo sie wlasnie nie ulozyly. W pewnym momencie czytelnik zaczyna sie gubic kto jest kto, i co sie komu przydarzylo. Nieuzywanie imion w tym nie pomaga - wszystkie babcie (a historia jest wielopokoleniowa) sa babciami, mamy mamami, etc. W pewnym momencie przestalo mnie interesowac o kim mowa, po prostu dokonczylam 'Ksiazke' jako zbior krotkich historyjek rodzinnych. Podobalo mi sie - gdyby to opisac prosta linearna narracja, nie byloby tego wiecej niz kilka stron. A tak wyszla ciekawa rzecz, ktora sie lekko czyta. Nie zeby historie byly lekkie, ale autor podchodzi do wszystkiego lekko, ze zrozumieniem jakby, bez oceniania, bez psychoanalizy. Tak troche jakby na wszystko patrzyl przez z daleka przez szybe...
Prozę Mikołaja Łozińskiego poznałam pod koniec ubiegłego roku, kiedy to zapoznałam się z jego „Stramerem”, którego oceniłam bardzo wysoko i który do tej pory jest w moich myślach. Gdybym robiła ranking najlepszych książek, jakie przeczytałam w 2020 roku to ta powieść bezapelacyjnie na takiej topce by się znalazła. „Książka” to młodsza o kilka lat od „Stramera” opowieść, która jednakowoż została doskonale przyjęta, a nawet nagrodzona Paszportem Polityki.
„Książka” to dziwna książka(sic!). Na niespełna dwustu stronach autor zaserwował nam kalki z życia swojej rodziny, przede wszystkim rodziców i dziadków, ukazane przez przedmioty. I tak, sposobność do snucia historii o babce autora daje szklana fifka. Historia matki to też historia pewnego ekspresu do kawy słynnej marki. Czytamy też o telefonie, kluczach, okularach, a nawet maszynce do włosów. Każdy z rozdziałów poprzedzony jest jakąś wypowiedzią członka rodziny, który usilnie stara się nakłonić autora do tego, aby broń boże nie wspominał o jakimś przedmiocie i niech nawet nie myśli, żeby o tej prośbie wspominać w książce! Jest to oczywiście podyktowane tym, że za konkretnym przedmiotem idzie jakaś historia, którą rodzina niekoniecznie pragnie się dzielić.
Literacko w tej książce Mikołaj Łoziński bardzo przypomina mi Marcina Wichę. Nie wiem oczywiście, jak bardzo autobiograficzna ona jest, ale styl, prowadzenie narracji i umieszczenie siebie samego jako obserwatora, narratora opowiadającego o tym, co przydarzyło się innym, bardzo mocno kojarzy mi się z Wichą właśnie. No, może jedynie Marcin Wicha faktycznie bardziej prezentuje siebie samego w narracji snutych przez siebie książek, często jest nie tylko obserwatorem, ale i uczestnikiem opisywanych wydarzeń.
Swego rodzaju smaczkiem tej książki jest kilka zdań, prawie że wyrwanych z kontekstu, które jakoby przepowiadają „Stramera”. Jeżeli sięgnięcie po „Książkę” już po lekturze tamtej powieści, to momentalnie zwrócicie na nie uwagę, a jeżeli kolejność w Waszym przypadku będzie odwrotna, to zapewne przypomnicie sobie te słowa zaczytując się coraz bardziej w dzieje rodziny Stramerów.
Bardzo ciężko przychodzi mi ocenienie tej książki. Uwielbiam styl Mikołaja Łozińskiego, ale chyba nie do końca udało mi się wczuć w tę historię. Z tego co wiem miała być ona ukazaniem losów trzech pokoleń jednej rodziny na tle zmieniającej się historii Polski, niemniej jednak nie poczułam się zaangażowana w życie któregokolwiek z bohaterów aż do dwóch ostatnich rozdziałów, czyli „Paczki” i „Fifka”, gdzie ukazana jest historia końca życia babki autora – czy też narratora, może tak powinnam pisać – i jej tragiczny finał.
Nie mogę jednak powiedzieć, żeby książka była zła, bo choć krótka i oszczędna w treści, to jednak językowo jest świetnie dopracowana, widać że pisana była ze sporym namysłem, nie ma w niej przypadkowych rozdziałów. Na pewno „Stramer” był dla mnie lekturą lepszą, bardziej zajmującą, do której być może jeszcze wrócę, natomiast „Książka” to dobra pozycja, ale nie zachwycająca. W takiej krótkiej, „autobiograficznej” formie zdecydowanie bardziej pasuje mi pisanie Marcina Wichy. Może fakt, że właśnie książki tego autora poznałam jako pierwsze sprawia, że trudniej mi docenić Łozińskiego.
Niemniej jednak polecam, choć na pewno wielu czytelników będzie zawiedzionych, bo to nie jest oczywista proza. Wymaga skupienia, momentami może wydawać się nieco irracjonalna. Zachęcam jednak do spróbowania się z tą lekturą, a nawet jeżeli Wam nie przypasuje, a nie czytaliście jeszcze „Stramera” to śmiało chwytajcie po tę powieść, bo jest czymś zupełnie innym aniżeli „Książka”.
Liktu starp 3/4, jo pēdējās lapaspuses pārlaidu diagonāli pāri, tomēr, kaut arī man likās savdabīgs, nepierasts valodā un rakstniecības stilā, un pazuda uzmanība, grāmata tomēr ir uzrakstīta labi. Uzrunājošs un neierasts veids, ka rakstnieks stāsta par savu ģimeni veido caur ikdienišķām lietām, šķetinot šurpu turpu prātā teikto, dzirdēto, notikumus. Un interesanti, ka stāsti sākas ar atvilktnes priekšmetu kā iedomātu atmiņu atvilktni. Priekš manis ļoti neierasti. Satori vispār ir laba recenzija: https://satori.lv/article/musu-lietu-...
Ļoti, ļoti haotiski. Konstanti centos saprast, par kuru tēti vai mammu, vai mani tiek runāts, un tas spēcīgi ietekmēja spējas uztvert stāstu. Tāpat arī traucēja tas, cik visi personāži bija nelaimīgi, nesaprasti un vientuļi. Nepievilcīgi gaudulīgā manierē katrs centās lasītāju pārliecināt, ka viņa liktenis ir vissmagākais. Lai piedod smalkāki deguni, manuprāt, gaužām čābīgs gabals, ko gribēju ātrāk pabeigt un nodot atpakaļ bibliotēkā.
Dostrzegam wartość tej książki, ale jednocześnie nie potrafię się w niej odnaleźć, niektóre fragmenty wydają się w pełni zrozumiałe wyłącznie dla autora. W związku z tym nie wiem, jak mogłabym wykorzystać tę pozycję w pracy naukowej. Niestety będę musiała ją pominąć, choć tyle słyszałam o jej potencjale.
Historie rodzinne są zawsze nieoczywiste... zwłaszcza jeśli są zgrabną proza, z której wyłania się momentami piękny i kwiecisty język. Pomimo tego książka jest jednak pogmatwana i bylo mi ciężko się w niej odnaleźć. A szkoda, bo był potencjał, co potwierdza otrzymany Paszport Polityki.
Godīgi sakot, īsti neuztvēru,kas notika un kurš ir kurš varonis. Bet esmu pilnīgi droša, ka grāmata ir laba. Atzīšos- mana vaina, ka gribēju lasīt ātri, bet šī ir lēni lasāmā grāmata.
Kaut kas no ikdienas smeldzes, kaut kas no cilvēku attiecību maziskā absurda, kaut kas no pārlaicīga eksistenciālisma. Un viss tas man literatūrā patīk.
Powtórka z rozrywki czyli Reisefieber revisited. Pierwsza strona super a potem już tylko gorzej. Ani treść ani forma nie były na tyle ciekawe bym wytrzymała więcej niż 20 stron. Dodatkowo książka przypomina pracę magisterską - potężne odstępy między wierszami i jeszcze większe między akapitami, wielgachne marginesy, gruby papier dla zmylenia przeciwnika; niby 180 stron a rzeczywiście pewnie z 70.
Līdz šim mēs zinājām, ka viļņi - piemēram, gaismas viļņi - vienlaikus ir arī daļiņas. Unikāla, grūti aptverama, bet jau nedaudz pierasta atziņa. Un tad mēs uzzinājām, ka jebkurai daļiņai un jebkuram materiālam objektam piemīt viļņa īpašības. Varētu teikt - kvantu fizika - nieki vien. Citiem vārdiem - neko nesaprotu, bet kruta. Ja vien tieši tāda nebūtu sajūta, lasot Grāmata. Kā nokļūstot notikumu, cilvēku un pieredžu viļņos. Un izrādās pietiek vien dažiem vārdiem. Kurus aptvert ir tikpat grūti, kā daļiņas, kas ir arī viļņi.
Świetnie opowiedziane historyjki z rodziny. Niby zwykłej, ale nie do końca. Czasem tylko trudno w tej patchworkowo-szkatułkowej opowieści domyślić się, z którym ojcem (narratora czy ojcem ojca) mamy do czynienia. Ciekawe czy każdy o swojej familii potrafiłby tak opowiadać i smaczki wyciągać, które by zainteresowały
Ta książka zapewne znajdzie swój krąg odbiorców. Dla mnie jest wejściem z butami w czyjąś prywatność, opisaną w na tyle niezgrabny sposób, że jest zrozumiała w zasadzie tylko dla samego autora. Łatwo można wskazać miejsca, w których autor się wzrusza, a jednocześnie postronny czytelnik gubi. Zabrakło tu troski o to, by historia stała się bliska dla jej odbiorców.
Kāpēc gan grāmatu nesarakstīt par savu ģimeni? Grāmata sniedz ieskatu kādas ģimenes skeletos skapjos un atstāj pēcgaršu. Brīžiem kaitināja neesošie personvārdi, jo tad viss bija vienā lielā putrā, bet kopumā ir lieliska viena vakara lasāmviela.