Jump to ratings and reviews
Rate this book

La gaviota

Rate this book
Alto funcionario ministerial, culto, solitario y seguro de sí mismo, el hombre acaba de dictar una orden de enorme trascendencia, una decisión que en cuestión de horas afectará inexorablemente a millones de personas. Sin embargo, su aparentemente inmutable serenidad se resquebraja con la inesperada aparición de Aino Laine, una hermosa joven finlandesa de nombre poético y que tiene un parecido asombroso con la única mujer que el hombre amó, fallecida años atrás. Entonces, contra lo que aconsejan la prudencia profesional y el decoro, éste invita a la joven desconocida a acompañarlo esa misma noche a la ópera. Da comienzo así entre ambos un diálogo íntimo y profundo, un juego de seducción no exento de riesgos, donde la pasión, la nostalgia y la fuerza destructora del destino obran una perturbadora transformación en el sólido equilibrio burgués de un hombre sensato y honorable.

Publicada por primera vez en 1943 —en un período de la segunda guerra mundial de extraordinaria tensión e incertidumbre en Hungría, cuyo régimen se había alineado con la Alemania nazi—, La gaviota es una muestra más de la incomparable prosa, incisiva y sin concesiones, de Sándor Márai, uno de los grandes escritores del siglo XX.

192 pages, Paperback

First published January 1, 1943

20 people are currently reading
334 people want to read

About the author

Sándor Márai

182 books1,234 followers
Sándor Márai (originally Sándor Károly Henrik Grosschmied de Mára) was a Hungarian writer and journalist.
He was born in the city of Kassa in Austria-Hungary (now Košice in Slovakia) to an old family of Saxon origin who had mixed with magyars through the centuries. Through his father he was a relative of the Ország-family. In his early years, Márai travelled to and lived in Frankfurt, Berlin, and Paris and briefly considered writing in German, but eventually chose his mother language, Hungarian, for his writings. He settled in Krisztinaváros, Budapest, in 1928. In the 1930s, he gained prominence with a precise and clear realist style. He was the first person to write reviews of the work of Kafka.
He wrote very enthusiastically about the Vienna Awards, in which Germany forced Czechoslovakia and Romania to give back part of the territories which Hungary lost in the Treaty of Trianon. Nevertheless, Márai was highly critical of the Nazis as such and was considered "profoundly antifascist," a dangerous position to take in wartime Hungary.
Marai authored forty-six books, mostly novels, and was considered by literary critics to be one of Hungary's most influential representatives of middle class literature between the two world wars. His 1942 book Embers (Hungarian title: A gyertyák csonkig égnek, meaning "The Candles Burn Down to the Stump") expresses a nostalgia for the bygone multi-ethnic, multicultural society of the Austro-Hungarian Empire, reminiscent of the works of Joseph Roth. In 2006 an adaptation of this novel for the stage, written by Christopher Hampton, was performed in London.
He also disliked the Communist regime that seized power after World War II, and left – or was driven away – in 1948. After living for some time in Italy, Márai settled in the city of San Diego, California, in the United States.
He continued to write in his native language, but was not published in English until the mid-1990s. Márai's Memoir of Hungary (1944-1948) provides an interesting glimpse of post World War II Hungary under Soviet occupation. Like other memoirs by Hungarian writers and statesmen, it was first published in the West, because it could not be published in the Hungary of the post-1956 Kádár era. The English version of the memoir was published posthumously in 1996. After his wife died, Márai retreated more and more into isolation. He committed suicide by a gunshot to his head in San Diego in 1989.
Largely forgotten outside of Hungary, his work (consisting of poems, novels, and diaries) has only been recently "rediscovered" and republished in French (starting in 1992), Polish, Catalan, Italian, English, German, Spanish, Portuguese, Czech, Danish, Icelandic, Korean, Dutch, and other languages too, and is now considered to be part of the European Twentieth Century literary canon.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
77 (12%)
4 stars
220 (35%)
3 stars
228 (36%)
2 stars
86 (13%)
1 star
13 (2%)
Displaying 1 - 30 of 87 reviews
Profile Image for Daniela.
190 reviews90 followers
April 16, 2024
I never experienced war. Most western and central Europeans born after 89 are lucky that way. I never experienced the terror of anticipation. The moment of lacerating fear when the alarms go off. The deadly silence of destruction. And then the sirens, the cries for help, the sound of people running, desperately, away from something.

I don't know any of this. Sándor Márai's characters do. They experienced war in first hand. And it is a fair war for the evil was great. But the soldiers were our brothers, the same people with whom we shared a past full of exchanges and cultural affinities; and with whom, hopefully, we share a joint destiny. This seems, at least, to be Márai's argument.

Destiny is one of Márai's favourite themes here. What are we moving towards? How have we got here? And even if there is no pre-defined plan, isn't it astonishing to think of all the little things, actions, events, millions upon millions of coincidences that had to happen so that we could exist in the present moment? Everything that had to happen from the beginning of time until now so that I could be writing a review on Goodreads, late at night.
Profile Image for Ana Carvalheira.
253 reviews68 followers
October 27, 2016
Rejubilo sempre que encontro uma reedição de qualquer obra de Sándor Márai, um dos meus autores preferidos correndo, avidamente, em direção à sua leitura. A prosa deste escritor húngaro é algo que se sente, é deliciosa algo que saboreamos com prazer sustentando um enredo que, na maior parte das vezes, aborda alguns elementos fraturantes que muitas vezes existem, ou coexistem, nas relações românticas de uma forma profunda e, inquestionavelmente, real. Não sendo de leitura fácil, porque se há algo que caracteriza a escrita de Márai é a densidade dos seus pensamentos, muitas vezes, indecifráveis para os leitores que preferem uma abordagem mais direta, não tão elítica, menos metafórica, não se consegue resisitir, porém, à originalidade e poder de atração da sua obra.

Escrito em 1943, quando a Hungria se encontrava alinhada com o exército nazi, enquanto o espectro da guerra pairava sobre a população, Márai apresenta-nos, numa primeira fase, uma crónica de costumes da sociedade magiar, que parece adormecida face à guerra que, nessa altura, assola toda a Euopa: “Entra num café, um daqueles lugares que estão na moda e que ultimamente têm proliferado como um vírus (…). O local é parecido com uma caixa de trapos e pedaços de tecidos multicolores. Ao redor das mesas, mulheres vestidas com jaquetas de cores, casacos de pele curto sussurram, enquanto os homens, sentados ao balcão, entre as sanduiches e um copinho de vermute na mão, as inspecionam com expressão inequívoca com os mesmos olhares cómodos e selecionadores que lançam nas casas de prostíbulo, onde os clientes, ao escolher a parceira, não se sentem inibidos pelas convenções sociais. Aqui, é um mercado aberto, uma praça barulhenta e insolente da feira do amor”.

Estamos nós em 2016 … quantas verosimilhanças podemos encontrar … “As mulheres, que já não procuram a paixão, nem as aventuras mundanas, mas apenas um parceiro ocasional e efémero no meio da fuga desesperada e nervosa, o único sentido e essência da vida actual. Deambulam entre cabeleireiros, salões de bridge e cafés, fugindo ao tédio da civilização que, como uma lepra, devora a pele que cobre a sua existência. O tédio. A casa já não é o lar para essas mulheres, apenas uma câmara de tortura; e o encontro amoroso não é outra coisa senão uma injeção de morfina para um doente de cancro (…). Quanta actualidade … mude-se os salões de bridge pelos centros comerciais e os cafés pelos bares e reconhecemos a intemporalidade do conceito, entendido como tema central de toda a sociedade ocidental, caracterizado por uma forte ancestralidade e contemporaneidade. Combater o tédio é algo que tentamos fazer com as armas que temos ou que, supostamente, pensamos ter.

Mas “A Gaivota” – comparação que Márai estabelece com uma mulher misteriosa que, inopinadamente, entra na vida da personagem principal, o tal alto funcionário ministerial, cinquentenário, cujo nome nunca chegamos a saber – vai muito mais além do quadro social da Hungria da década de 40; é, fundamentalmente, um quadro de valores, onde o amor, a morte, a vida mas também a esperança, a surpresa, o encantamento se entrecruzam sob a forma de diálogo entre essas duas personagens: o homem, ser solitário, desesperançado, preso nas recordações de uma morta, confessa: “Ela regressou do além (…) Será que estou disposto a voltar a sofrer essa tensão, a viver essa comédia sublime e humilhante, abjeta e paradisíaca, a voltar a reviver o corpo e tudo aquilo que a alma é capaz de transmitir ao corpo no amor … a voltar a viver o amor e a morte?” E isso sob a ameaça iminente de uma guerra. “O amor chegou até ti mais uma vez … Que te importa o preço? (…). Na vida de cada pessoa, há um momento cuja profunda ressonância só passa despercebida para os surdos e os cobardes”.

Em relação a Aino Laine, a finlandesa que o destino lhe colocou à frente, a aura de mistério em que está envolvida desde o início não desaparece, a não ser através da nossa própria imaginação. Tenho certeza, porém, que Márai evita esse esclarecimento porque, na realidade, não é o ponto central de todo o enredo.

Para mim, não é, nem de perto nem de longe, a melhor narrativa de Sandór Márai e por isso senti-me um pouco defraudada nas minhas expectativas. Vale a prosa que, de facto, é sempre fenomenal!
Profile Image for Benny.
681 reviews113 followers
January 24, 2022
In de boeken van Marai duikt steevast het verleden op om het heden op zijn kop te zetten. Een vage bekende, een oude geliefde of een vergeten vriend stapt onverwacht en niet zelden op een cruciaal moment het leven van de hoofdpersoon terug binnen. Dat leidt dan tot lange nachtelijke gesprekken waarin gefilosofeerd wordt en ontboezemingen gedaan worden.

Ook De Meeuw volgt dit stramien. Een hoge Hongaarse ambtenaar, die zonet een belangrijke mededeling voorbereid heeft i.v.m. de oorlog, krijgt bezoek van een Finse jongedame die als twee druppels water op zijn vorige geliefde gelijkt. Het is een triest verhaal want de vorige geliefde heeft zelfmoord gepleegd, de Finse is op de vlucht en dan is er natuurlijk ook nog die verdomde wereldoorlog die voor de deur staat.

Hoe dan ook, er is nog even tijd om samen naar de opera te gaan, te genieten van de grootsheid van de Europese cultuur, ook al – en misschien zelfs des te meer – omdat die oude glorie bedreigd wordt. Na de voorstelling volgt de mooie Finse de ambtenaar naar zijn huis en daar volgen dan de (te) lange gesprekken over lotsbestemming, vrijheid en verwantschap.

Wie graag een boek leest vol actie, heeft De Meeuw daartegen al lang uit het raam gekeild. Wie zich graag laat onderdompelen in traag metafysisch gemijmer, smult.

Ik behoor tot de tweede categorie. Maar hier overdrijft Marai toch wel wat. De ambtenaar grijpt het hoofd van de lieflijke jongedame vast, kijkt haar in de ogen en ontsteekt vervolgens in een monoloog van enkele tientallen bladzijden, die – laten we eerlijk zijn – amper te volgen is. Trop is te veel.

De Meeuw is niet de beste Marai, dat is en blijft Gloed. Als je daarna nog iets anders van Marai wil lezen, dan raad ik Kentering van een Huwelijk aan. Als je daarna nóg iets anders van Marai wil lezen, dan heb je het zelf gezocht.

Profile Image for Roberto.
627 reviews1 follower
August 7, 2017
“Riavvitò con estrema cura il cappuccio di ebanite della stilografica – un gesto lento e cauto da chirurgo che impugna il suo affilato strumento o da chimico che soppesa un'ampolla in cui sono racchiuse vita e morte: medicamento o veleno capace di sterminare interi villaggi. Da qualche tempo ogni sua azione era palesemente guardinga.”

L’incipit è decisamente invitante. Ma leggere il gabbiano è impegnativo; è un romanzo introspettivo dove il tempo è dilatato, le emozioni inespresse, la storia particolarmente strana e dove non si trova risposta a molti degli interrogativi sollevati. Ma dove gli stati d’animo vengono scomposti e sezionati, collegando i singoli pensieri ai comportamenti dei popoli.
I temi trattati sono l’amore, la giovinezza che se ne va, l’appuntamento con il destino, la solitudine, l'individualità della persona umana.

“L’essere umano forse non è mai così solo come quando il destino lo solleva dalla folla e lo assegna a far parte di una coppia”

La trama sembra anche un pretesto per riflessioni sociali, filosofiche ed esistenziali. Criticata è la società di massa:

“Queste persone sono sempre massa, anche quando sono da sole. La loro anima è semplicemente un atomo dell'anima della massa: una brulicante impersonalità, che ha un'"opinione" su ogni cosa, e non ha una reale conoscenza pressoché di niente, ma spaurita, piroettando, scintillando, disorientata e senza uno scopo cerca una direzione in cui sciamare... Perché ti stupisci? Questa massa è il cascame di una civiltà; queste donne dal volto imbellettato come mummie egizie, questi uomini dallo sguardo fisso e crudele, che indossano i loro abiti borghesi alla moda dal taglio impeccabile neanche fossero la divisa di una società segreta. Ovunque gelida complicità.”

Il potere “magnetico” di Marai è grande, in grado di sedurre con l’intensità di singole frasi. Peccato però che certe parti decisamente profonde ed affascinanti siano inserite in un romanzo che nel suo insieme risulta un po’ confuso e circolare.

“Ormai lo so. Nelle ultime ore ho capito che gli uomini temono un unico momento: quello in cui la vita toglie loro la maschera, e sono costretti ad ammettere che quanto custodivano così spasmodicamente e gelosamente sotto la maschera, l’«io», non è così assolutamente individuale come essi, nella loro supponenza, avevano creduto. L’«io» è qualcosa che si ripete, si duplica, si mescola e si rinnova in eterno, e non è assolutamente personale. Poco fa ti ho baciata. Bene, sappi che non ho baciato soltanto te, una donna che è tornata a me attraverso le intricate vie del mondo, ma anche un’altra donna di cui tu sei stata parte, e che, pur morta e sepolta, è solo un frammento del fenomeno che tu chiami «io».”
Profile Image for Kovalsky.
351 reviews36 followers
August 28, 2020
Bello, elegante, raffinato. Si posiziona appena sotto Le braci insieme a La sorella.
Profile Image for Cristóbal Mingolla.
60 reviews
May 28, 2023
Un alto funcionario húngaro medita sobre un importante escrito que decidirá el futuro de muchas personas durante la Segunda Guerra Mundial. A la puerta de su despacho llama una joven finlandesa que le trae el recuerdo de un antiguo amor. El destino se cierne sobre él con la forma de las alas de una gaviota.
Profile Image for Patrizia.
536 reviews164 followers
August 1, 2013
Mi ha ricordato "Una scrittura femminile azzurro pallido". Stessa ambientazione e protagonista molto simile, un funzionario ministeriale la cui vita è divisa tra lavoro e impegni sociali.
Una giovane donna che irrompe nella routine portando lo scompiglio di un passato non troppo lontano e sicuramente non dimenticato.
Ma le affinità finiscono qui.
"Il gabbiano" indaga, come altri romanzi di Márai, il senso della vita, l'amore e il triangolo amoroso, in una narrazione che alterna il monologo interiore al dialogo. Ma è un dialogo apparente, che serve a introdurre il flusso di coscienza dell'antagonista. Ne emergono due visioni disincantate e non troppo divergenti, nonostante la differenza d'età dei due protagonisti, e la convinzione che a renderci individui unici sia quel qualcosa in più che Dio ci ha dato per punirci: la sfumatura, cioè l'identità personale. Altrimenti saremmo tutti l'unico, identico protagonista di una storia millenaria.
E l'amore si comprende quando ci siamo liberati della gioventù, imprevedibile ed estenuante compagna, che ci porta a esplorare, a ricercare senza sosta. Una volta maturi, siamo pronti per la religione autentica, per l'amore e per la morte.
Profile Image for Rubí Santander.
430 reviews42 followers
July 28, 2020
¿Qué pasaría por tu mente, corazón y alma si de repente vuelves a ver el rostro de alguien a quien amaste en el pasado en alguien más? ¿Qué recuerdos se remueven? Cuando piensas que el pasado queda atrás con todas sus tragedias y de repente aparecen esos fantasmas, traídos por una mujer completamente desconocida. Los diálogos que mantienen los protagonistas son bastante interesantes.
Profile Image for Laura.
59 reviews1 follower
February 8, 2024
"No te engañes,el dolor causado por el amor también se cura. Queda el luto,una ceremonia oficial de desconocidos, y el recuerdo. El Dolor era distinto: un grito salvaje, incluso sin voz. Así gritan las fieras cuando no comprenden algo...y se echan a temblar y aúllan."
Profile Image for Luis.
814 reviews197 followers
June 16, 2018
¿Qué ocurre cuando la amada difunta, cuyo dolor aún reverbera en la resistencia al olvido, aparece como si tal cosa en tu despacho? Eso le ocurre a un alto funcionario al observar atónito como una mujer demasiado parecida a quien amó le expone sus dilemas, hasta tal punto queda intrigado que le invita a la Ópera esa misma noche para seguir el contacto. Y ella acepta.

Otra intriga donde Márai se confunde entre realidad y sueño, sobre cómo algunas lagunas del pasado inundan el presente desafiando a toda lógica terrenal. ¿Es esa mujer aquella que durante largos años dejó de existir? ¿O no lo es, pero reside en ella algo de reencarnación? Es una historia sobre cómo la devastación marca las vidas hasta seguir reproduciéndola, entonando largas melodías cuyo significado está flotando y esperando al intérprete. Y así también nos deja Márai en esta ocasión, con una novela desconcertante, que no llega a explicarse y a concluir hacia ningún sitio. Para nada una de las que destaque, aunque su estilo siga siendo siempre cautivador.
Profile Image for Frabe.
1,200 reviews56 followers
February 26, 2019
Pochi personaggi (lui e lei, principalmente) e trama scarna (l'incontro, il dialogo): Márai, evidentemente, non ha bisogno di grandi elementi strutturali per irretire e avvincere. La sua nota abilità principale è quella di instaurare rapidamente e poi mantenere costante una tensione elevata: in questo romanzo pure doppia, una legata all’imminenza della guerra, con i normali equilibri in procinto di spezzarsi, l’altra al mistero della donna protagonista, che raggiunge l'uomo arrivando da lontano, mossa dalla stessa forza che agisce sul gabbiano nel lungo viaggio verso la meta.
Oltre che per la capacità di creare atmosfera, Márai affascina per la ricercatezza e la fluidità, al contempo, della prosa in sé, quasi sempre splendida, con tratti a piacevole componente affabulatoria, e un sentore occasionale di leziosità… meno attraente, ma fugace.
Profile Image for C.
30 reviews
January 29, 2025
¿Qué pasaría si te encontraras con alguien que es la viva imagen de quien fue tu gran amor? ¿Lo considerarías una burla del destino? ¿Un regalo?

Este libro habla del amor, de su historia, de un principio y de un final… También es una crítica a los inicios de la Europa que conocemos, a las masas y su devenir.

He releído muchas páginas varias veces. Lo he terminado y he pensado que me gustaría volver a leerlo. Creo que con eso basta.
Profile Image for Saul Souto.
337 reviews12 followers
July 28, 2018
Dos personajes, un encuentro y una conversación. Un pasado y un futuro. Extraordinario autor. Desafortunadamente ya no me quedan muchos de él por leer 😟
Profile Image for Barbara Valotto.
224 reviews9 followers
February 15, 2016
Un po' difficile esprimere una recensione su questo libro di Marai. Non si può dire che non catturi l'attenzione e la curiosità, soprattutto con un inizio del genere, poi però perde la connotazione del racconto e la trama si fa pretesto per un'analisi psicologica e filosofica dell'esistenza piuttosto complessa. La storia si annienta e ritorna nelle ultime pagine senza una conclusione scritta ma solo immaginaria....e ognuno di noi lettori avrà dato la sua impronta.
65 reviews2 followers
January 16, 2017
Excepcional. Una prosa exquisita, tan envolvente en las profundidades de los pensamientos de sus protagonistas, dándole el poder y la fuerza que se merecen las palabras propiamente dichas. Destino, fuerzas incomprensibles, una mezcla entre la realidad y lo onírico, todos estos son los elementos que magistralmente entremezcla Sándor Márai.
Profile Image for Josefina Lihn.
27 reviews3 followers
August 20, 2020
Marai debe de ser de mis autores favoritos. Si pudiera escribir, me gustaría que fuese como él. Lograr relatar la cotidianidad de manera tal, que como en este libro, transformar un momento y encuentro entre dos personas, en un viaje existencial, un diálogo entre iguales, una introspección al alma y un futuro incierto. Simplemente bello.
Profile Image for Xenja.
697 reviews98 followers
May 5, 2020
Una storia insensata e delirante (così mi è sembrata) ma scritta magnificamente, con grande eleganza. Un uomo, una donna, una notte di guerra, il Caso e il Destino, un grande mistero. C’è qualcosa di Zweig, qualcosa di Joseph Roth, qualcosa di Werfel… Da leggere per chi ama le atmosfere mitteleuropee, e per chi ama i misteri, e non necessariamente i misteri che si svelano. Io non sono tra questi; però ho gustato le lucide e nostalgiche riflessioni del protagonista riguardo alla vecchia Europa che, in quel momento, scompariva per sempre, probabilmente per un ottimo motivo, ma inevitabilmente rimpianta.
“Eccolo il significato più profondo dell’Europa, ma quando? Ancora ieri o due anni prima. Era tutto così bello: le città, viaggiare in treno, paesaggi innevati tra montagne magniloquenti e cascate fragorose, la calda e intima atmosfera dei grandi alberghi rischiarati dalla luce elettrica, i numeri di telefono nella rubrica: numeri dietro ai quali vivevano persone, in appartamenti di Monaco, di Parigi o di Oxford, e il numero di colpo le riportava in vita. E ovunque quadri, libri intelligenti, donne bellissime, meravigliosi strumenti, poesie la cui lettura metteva addosso i brividi.”
53 reviews
January 2, 2026
Un encuentro entre un hombre de mediana edad y una mujer joven del que se desatan grandes reflexiones sobre la fragilidad de los seres humanos, a propósito de la guerra y las implicaciones que ella produce en la vida de las personas. La aparición repentina de la mujer coloca al protagonista en la necesidad de reflexionar sobre que la existencia parece estar trazada previamente. Maravillosa descripción de los razonamientos que surgen para el protagonista sobre el destino como una realidad, el hecho de que la humanidad estaría inevitablemente emparentada desde su aparición en n la tierna y de la magia de la casualidad producto de
un libreto escrito por alguien antes de nuestro nacimiento. Muchas menciones a la importancia de encontrar el sentido de la vida en lo intangible y del amor como la mejor justificación para estar vivo.
Profile Image for Moushine Zahr.
Author 2 books83 followers
September 26, 2023
This is the first novel I've read from Hungarian author Sandor Marai. The story is set in Budapest. The story is set after the beginning of WWI, but didn't reach yet Hungary. The story is set through less than 1 day and in a slow pace.

Readers follow a high ranking ministry officer, who receives the visit of a woman, who resembles a deceased former love. The author focuses equally on the high ranking officer, the former love, and the new woman. I felt ambiguous on what the story is really about: search of a lost romance, chance of a new romance, or a spy story. Unfortunately, it is a little bit of everything, but not enough convincing to me as a reader.
Profile Image for Dina Rahajaharison.
1,007 reviews17 followers
November 5, 2017
"Quand je t’ai embrassée tout à l’heure, sache que ce n’est pas uniquement toi, la femme qui est venue vers moi par les labyrinthes du monde, que j’ai embrassée, mais également une autre femme dont tu es une partie et qui, même morte et en cendres, fait de ce phénomène que tu appelles « moi »."
258 reviews
November 22, 2022
Me gusta mucho como escribe Sandor Marai sobre todo sus Memorias (Confesiones de un Burgués y Tierra Tierra) pero este libro encuentro que la historia es un poco forzada , creo que sin duda influye su pesimismo al escribirla durante el transcurso de la II Guerra Mundial .
Refleja su maestría como escritor pero para mi gusto esta novela quizás la pensó más como un ensayo por la cantidad de pensamientos y teorías que se elaboran en el libro .
Profile Image for K.
49 reviews1 follower
July 12, 2025
Reflecties op de onbestendigheid en kracht van woorden

Er is geen menselijke kracht die nog kan veranderen wat eenmaal is begonnen, omdat het onmogelijk is om anders te handelen, omdat oorzaken, argumenten, meningen en feiten de mensen gedwongen hebben het te laten beginnen. (pp. 14-15)

---

De vrouw van de ambtenaar had in een ver verleden zelfmoord gepleegd. Het volgende gesprek was een van de tekenen waaraan de ambtenaar later terugdacht.

Wat wilde hij dan nog in het leven? had zij gevraagd. [...] In het leven, had hij geantwoord - hij kon het zich woordelijk herinneren - wilde hij uitsluitend zijn plicht doen. De vrouw moest lachen. Ze lachte, niet eens spottend, maar misnoegd, alsof ze iets wist en het zeer betreurde dat ze haar ervaringen niet kon doorgeven aan deze onbevattelijke man. (p. 45)

---

Ja, ik probeer de verschijnselen en fenomenen alweer in menselijke termen te vatten. Maar wat kan ik anders, ik ben toch ook een mens? (pp. 75)

---

Iedere dag en elke week waarmee wij dit lot voor ons uit kunnen schuiven, is een groot geschenk, en boven de formuleerkunst uit, die mijn vak is, of juist door hem te gebruiken, wil ik die andere plicht vervullen, opdat de huizen, waar mensen wonen wier lot met het mijne verbonden is, op hun plaats blijven staan, samen met alles wat hun muren verbergen. (p. 162)

---

De werkelijkheid zegt altijd meer dan alles wat we met woorden over de werkelijkheid kunnen zeggen. (p. 174)

---

Woorden hebben evenveel waarde en inhoud als bommen. (p. 184)

---



Ieder mens is het in dezelfde mate waardig dat zijn lot zich voltrekt. En binnen het grote lot, de oorlog, voltrekt zich bij de mensen het andere lot, het kleine, het volledige. (pp. 15-16)

---

Morgen voltrekt zich het gecomprimeerde en onpersoonlijke lot waarin een afzonderlijk mens alleen nog maar een statistisch cijfer zal zijn. Om één mens kun je rouwen, maar een miljoen of tien miljoen mensen kun je alleen nog maar nalopen, zakelijk, als een lange tabel vol cijfers. De cijfers hebben dat in de gaten en willen dingen meemaken. De theaters zullen straks volstromen, de restaurants zullen uitpuilen en iedereen is straks uit op belevenissen en op liefde. En jij, waar ben jij op uit? vraagt hij in het halfduister. (p. 64)

---

Het oude Europa

Het is een groots beeld. Alle elementen van een cultuurritueel zitten erin besloten: muziek, architectuur, mannen en vrouwen in avondkleding, een zekere overgave en betovering, de tempelsfeer van de Kunst. Dit was Europa, denkt hij. [...] Nu zijn ze er nog, de mensen en de cultuur, en het lot houdt ze in zijn onverschillige hand. En op dit mooie feest, op het moment dat de ouverture van de opera klinkt, voelen en missen ze iets. Ze voelen dat hun lot hun niet meer helemaal toebehoort: het lot van ieder mens in Europa is in een statistisch cijfer veranderd. (pp. 87-88)

---

Het lot rammelde al aan de poort en de mensen sliepen. Dat is ook zoiets wonderbaarlijks. Soms bestaat het leven wel degelijk uit meer dan alleen bestaan. Soms bestaat het leven uit handeling. Soms ontwaak je uit de sluimerroes van het bestaan en stel je ineens vast dat je je in het middelpunt van de handeling bevindt, als een arme, onvoorbereide toneelspeler. (p. 125)

---

Geheimen: zwijgen en iets weten

Vijf, misschien zes personen weten op dit ogenblik wat er morgenochtend te gebeuren staat, het bericht en de mededeling voor allen... maar op dit moment zijn er nog slechts zes die de waarheid kennen. [...] De mensen hier beneden in de zaal en in de loges zullen de waarheid waarschijnlijk nog niet kennen, maar het lijkt erop dat er in de wereld geen geheimen meer bestaan. [...] Ze weten nog van niets, ze hebben nog niet naar de radio geluisterd en de kranten nog niet gelezen. Maar ze lijken ook zonder kranten of radio datgene te weten dat in een wezenlijk verband staat met hun lot. (p. 87)

---

Het was doodstil, heel Frankrijk lag te slapen; alleen de soldaten en de verliefde zielen waakten. Niemand die iets wist. Maar de man naast me was een van de heel weinigen die die nacht wel iets wisten, hij wist dat deze nacht misschien de laatste rustige nacht in Parijs zou zijn. [...] Ze sliepen, maar ze droomden onrustig, omdat de mensen diep van binnen de waarheid kennen, al kunnen ze die niet in woorden en cijfers vatten. De mensen wisten dat het lot in die dagen een wending nam, dat er iets in gang was gezet, dat er ergens ter wereld krachten in beweging waren gekomen... en de verliefden kropen die nacht wat dichter tegen elkaar aan. (p. 123)

---

'Ken je dat gevoel?' vraagt ze, bijna ruw, onwillekeurig, ongegeneerd. 'Dat gevoel van macht? Dat de mensen om je heen denken dat ze machtig zijn, terwijl jij ondertussen weet dat ze morgen of overmorgen minder, zwakker en armer zullen zijn dan de ellendigsten onder degenen die hen nu nog dienen en die hun bevelen blindelings en onderdanig uitvoeren? Ken je dat? Het is een bijzonder gevoel. Aardse macht komt in allerlei vormen voor en dit stilzwijgende weten te midden van de mensen is niet de minst verleidelijke. Wie dat gevoel eenmaal geproefd heeft, kan moeilijk meer zonder. Dat je onder de mensen leeft, een rol speelt in het maatschappelijke theater, volgens de bekende conventies praat en glimlacht en ondertussen weet hebt van het lot van die mensen, iets anders, iets meer, iets fatalers dan zij zelf weten.' (p. 134)

---

Duplicaten en nuances

Het fenomeen van dubbelgangers, door Marai beschreven als 'duplicaten,' die precies gelijken op een persoon waar je van houdt, doet de ambtenaar de liefde en zijn eigenheid overpeinzen.

Een mens gaat er immers van uit van één ander te houden, van iets persoonlijks, van iets tragisch en verheven individueels.
[...]
Ik weet dat mijn ziel zich onderscheidt. Niet dat mijn ziel beter, wijzer of zelfs maar bijzonderder is dan die van een ander, maar wel anders, en daaraan kan zelfs Gods wil niets veranderen.
[...]
Alleen mijn ziel onderscheidt zich. Het bestaan voltrekt zich in mijn lichaam in een soort vormentaal waar ik niet veel mee van doen heb. (pp. 71-72)

---

Het leven bestaat uit voortzetting en herhaling, maar tegelijkertijd ook, en dat is het belangrijkste: de nuance.

De situaties keren terug, dat heb jij zelf ook gezegd, en daarbinnen keren de personen en de geheimen terug, maar de nuances zijn anders. (p. 141)

Wat is die nuance? De temperatuur van een levensgevoel, de intensiteit van het antwoord waarmee de eeuwige acteur op het eeuwige filmbeeld reageert op een situatie in de mens en in de wereld: dat is het onderscheid dat de basis is van de persoonlijkheid. (p. 142)

Want ook jij bent meer dan alleen voortzetting en herhaling. Dat is het wat wij mensen als mengvormen met ons meetorsen. Daarmee strijden we, dat bevragen we, dat durft zijn gezicht in opstandige ogenblikken naar God toe te wenden, dat maakt jou en mij wie wij zijn. En dat zoeken wij in de ander, met afgunstige hartstocht, de nuance en het onderscheid, en daar binden wij de strijd mee aan, doodsbang om het te verliezen. (p. 143)

---

De dialoog

De ambtenaar en de vrouw hebben elkaar beiden iets te vertellen. De vrouw confronteert de man met de luxe waarin hij en de Hongaarse samenleving zich op dit moment nog in bevinden, zonder nog al te veel oorlogsleed te hebben meegemaakt terwijl de oorlog al andere delen van Europa en de wereld heeft getroffen. De manier waarop de samenleving nog gewoon doorgaat heeft iets schrijnends voor haar. Ze waarschuwt de man en denkt terug aan haar ervaringen vlak voor de oorlog haar heeft getroffen. De periode waarin Hongarije nu verkeert noemt ze een 'schemeroorlog:'

ZIJ: Vanavond heb ik dat schouwspel opnieuw gezien: beeldschone vrouwen en goed geklede mannen, midden onder de oorlog, alles om zich heen vergetend, alsof de oorlog zich ergens heel ver weg afspeelt, alsof alles wat het leven mooi en sprankelend maakt nog functioneert, alsof de huizen bij ons en overal ter wereld vannacht niet in brand staan en er geen moeders door de puinhopen lopen te scharrelen omdat hun kroost onder de ingestorte kelders is bedolven. Alsof het leven nog steeds een sprookjesachtig, lichtvoetig en verrukkelijk feest is. Het is lang geleden dat ik dat heb gezien. [...] Terwijl de wereld brandt, eerst die operavoorstelling en daarna dat aangename uur in dat chique restaurant, waar prachtige vrouwen en voorname heren zorgeloos zaten te dineren. Een zorgeloze stad.
HIJ reageert.
ZIJ: U leeft immers in vrede, u heeft met de oorlog niets te maken.
HIJ: Ik denk dat iedereen die op dit moment leeft, met de oorlog te maken heeft.
Een kleine uitwisseling volgt.
ZIJ: De werkelijkheid is anders. U kent de werkelijkheid nog niet. Ik hoop dat u haar nooit zult kennen. Maar toen ik me in de kelder realiseerde dat mijn vaders huis boven mijn hoofd was ingestort, wist ik wat de werkelijkheid was. En alles wat ik tot dan toe had gehoord, gedacht of gelezen, was alleen maar een droom geweest, even mistig en onscherp als droombeelden... de hele wereld. [...] Het was niet zo'n groot huis, maar het was óns huis, begrijpt u? Het enige huis ter wereld waar ik wist wat er in alle laatjes zat. [...] Dat was de werkelijkheid. En wie het niet heeft meegemaakt, wie niet wee hoe het is om in een kelder te zitten, terwijl alles boven je hoofd instort en alles wat tot het leven van een familie heeft behoord en wat een jeugd heeft betekend tot as vergaat, die weet misschien ook niet werkelijk wat dit voor oorlog is.
HIJ: We hebben er het nodige over gehoord.
ZIJ: Gehoord en gelezen, ja. En misschien ook de beelden gezien in de bladen en in de bioscoop. Maar om alles te horen instorten wat een familie heeft opgebouwd en verzameld, dat is andere koek. [...] Een mens heeft in zijn leven ook maar één ouderlijk huis, niet meer dan één, en dat kan maar één keer instorten als het door een voltreffer wordt geraakt. (pp. 91-94)

---

Nu is het de beurt aan de man. Hij moet het weten: komen zijn voorkomen, zijn appartement, etc. de vrouw bekend voor?

ZIJ: Wil je soms zeggen dat ik niet helemaal ik ben? Wat een idee, beste vriend!
HIJ: Een boos idee. En onthutsend, ook voor mij. Maar iets anders kan ik niet zeggen.
ZIJ: En jij? Waar kom jij dan vandaan en wie ben jij, voor jezelf en voor mij? We zullen de weg kwijtraken als we zo in onszelf en tussen elkaar ronddolen. Ben je daar niet bang voor?
HIJ: Een beetje. Ik denk dat ik in het leven nergens anders bang voor ben, alleen daarvoor. En dat deze nacht moest komen om dat te weten te komen. Nu weet ik het. De afgelopen uren heb ik nog meer geleerd: dat de mensen niets meer vrezen dan dit inzicht vanaf het moment dat het leven zijn maskers afwerpt en zij moeten ervaren dat datgene wat ze zo krampachtig en angstvallig onder hun masker bewaarden, het "ik," niet dat onvoorwaardelijke persoonlijke is dat ze zich in hun hoogmoed en eerzucht hadden voorgesteld.
ZIJ: Het verwart me. Ik ben ik en ik weet heel goed waar ik begin en waar ik eindig. We leven niet meer in sprookjes. We leven hier op aarde en hebben ons eigen lot.
HIJ: Dat is het, waaraan ik sinds kort twijfel. [...] Wat ik geloofd heb, is dat ik de werkelijkheid onbevooroordeeld en scherp kon waarnemen en dat ik aan de hand van mijn waarnemingen kon afleiden door welk plan de verschijnselen werden opgeroepen. [...] Maar nu geloof ik ook dat niet meer onvoorwaardelijk. Ik geef toe, liefste, dat de wereld voor mijn ogen door elkaar is gaan lopen, nog maar net, sinds een paar uur. Sinds het moment dat jij vanmiddag mijn kamer binnenkwam.
ZIJ gelooft dat zij toevallig bij hem is gekomen, want zij weet nog niet van de gelijkenis tussen haar en de dode vrouw van de ambtenaar.
HIJ: Weet je niet dat het woord en het concept ooit hetzelfde betekenden als handeling en werkelijkheid? De mens heeft de verschijnselen van de wereld aangesproken, met woorden en concepten, en de wereld is in handeling en in werkelijkheid veranderd. Het woord heeft een verschrikkelijke macht gehad, aan het begin der tijden, toen het vorm gaf aan de wereld. En die macht heeft het, verwrongen, maar met een meedogenloze kracht, tot in onze tijd bewaard. Er klinken een paar woorden en de wereld verandert. Deze kamer is bijvoorbeeld niet meer veilig. Dat kan sneller gaan dan je denkt. [...] [Ik heb het] over woorden en begrippen natuurlijk, en over wat er gebeurt als we die woorden op een bepaalde wijze ordenen en als we de begrippen met alle gevolgen van dien in woorden gieten en uitspreken.

---

Overige passages

In de bladzijden voor het hier volgende fragment is een passage over de het gedrag en de meningen van 'de massa.'

Wind je niet op, de mensen zijn nooit anders geweest. Hij blaast de rook uit en ziet over de hoofden van de mannen en vrouwen heen de gestalten langs de winterse, grootstedelijke straat voorbijglijden. Zijn ze werkelijk allemaal zo en waren ze altijd al zo? (p. 42)

---

'Wat ik verder nog weet?' vroeg hij rustig. 'Hoe geraffineerd je kunt doden. Men kan een mens doden zonder vergif en zonder steekwapen, zonder woorden zelfs, maar eenvoudig door zijn houding.' (p. 56)

---

'Weet je, als je geen thuis meer hebt, wordt de wereld ineens zo klein. Je kunt zo wegvliegen, als een vogel, als een... ja, zoals de meeuwen van vanmiddag. Alleen kunnen wij mensen niet met zo weinig bagage toe,' zegt ze nu ernstig. 'We hebben een tandenborstel nodig en avondkleding en we nemen ook onze herinneringen mee. Daarom kunnen we niet zomaar opstijgen. Onze herinneringen houden ons soms aan de grond. Jammer' (p. 118)

---

ZIJ: Je moet weten dat die laatste avond in Parijs wonderbaarlijk veel op deze avond leek. Ja, de dingen zijn blijkbaar niet zo eenmalig als we denken.
HIJ: Vertel, je zult er wel zeker een reden voor hebben.
ZIJ: Een reden? Een reden, zeg je. Dat is zo'n mannenwoord. Soms zegt of doet een mens iets zonder reden, gewoon omdat het kan, omdat de gelegenheid zich voordoet om iets te zeggen of te doen. (pp. 119-120)

---

De ambtenaar heeft al tijden niet meer lief gehad. Nu treedt dit gevoel weer in zijn leven.

Liefde... weet je het niet meer? In je en om je heen was de rust al neergedaald. Je was al verleerd om van tijd tot tijd onwillekeurig op je horloge te kijken, alert te zijn als de telefoon gaat, gespannen je hoofd te draaien als de deurklink omlaag gaat, met één hand de ochtendpost door te spitten, brandend van nieuwsgierigheid of het vertrouwde handschrift op een van de enveloppen zou staan. Dat was allemaal verleden tijd. En nu? Ben je niet bang, schaam je je niet om die verwarrende en vernederende onrust weer in je leven toe te laten? (p. 165)

---

Het is toch wonderbaarlijk hoe anti-literair en onregelmatig het leven is! Of zou juist de literatuur meestal wereldvreemd zijn? Zou de literatuur, dat wil zeggen het verstandelijke formuleren, terugschikken voor de mogelijkheden van het leven, die wanstaltig en onregelmatig zijn en zich buiten de wil en het voorstellingsvermogen van een mens om in een innerlijke houding en orde plooien. [...] Dat gevoel heb ik. En ik zou kunnen vragen of je je niet ontroerd of klein voelt, omdat situaties en ontmoetingen zich gewoonweg voordoen, wat de mensen ook voor plannen, spitsvondigheden en voornemens kunnen bedenken. (p. 181)
Profile Image for Ana Castro.
338 reviews148 followers
May 2, 2019
Ainda o húngaro Sandor Marai mas agora em forma de romance .
Publicado pela 1.ª vez em 1946 e escrito durante a II Grande Guerra quando a Hungría vivia um período anterior ao flagelo que desabaria sobre o seu povo .
Marai preocupa-se com o “eu” (a grande preocupação da humanidade) e considera que o destino já nos está traçado tantos são os acasos e as coincidências da nossa existência.
É um livro triste e angustiado .
É uma história bonita contada em modo monólogo/diálogo por vezes cansativa, por vezes brilhante.
Só tem 2 personagens.
A mulher chama-se Aino Laine - Única Onda.
O homem nunca se sabe o nome.
Passa-se todo num dia e numa noite.
Tem todas as interpretações possíveis.
Faz pensar.
É bom.
Profile Image for Felix Martin.
555 reviews16 followers
December 6, 2021
Esta novela es tan prototípicamente Márai que al llegar a su desenlace el lector no puede más que quitarse el sombrero por descubrir que lo que durante el 95% de la novela parece una cosa, termina siendo otra no prevista ni vislumbrada haciendo que en apenas 15 páginas tengamos que replantearnos todo lo leído hasta entonces. Esta es la magia y la grandiosa capacidad que tenía Sándor Márai para escribir y crear obras literarias de un inmenso valor y tremenda calidad literaria.

Llena de desesperanza y de anhelo de un tiempo pasado y que Márai prevé que no se va a recobrar nunca, La gaviota es una novela donde la reflexión, las confesiones, lo íntimo es lo que rige toda la novela. Dos son los los protagonistas de esta historia, un hombre, alto funcionario de un gobierno que ha tomado una decisión que afectará a todo su país de manera irrevocable, y una mujer, joven, extranjera, que busca ampara y ayuda en el hombre y que casualmente se parece físicamente mucho (hasta el punto de confundir a dos hombres) a otra mujer perteneciente al pasado del hombre y que le descoloca y desubica de irrevocablemente.

Narrada con la sutileza y la delicadeza que caracterizan a Márai, esta novela hace reflexionar al lector sobre las propias pulsiones del ser humano, sobre los secretos que guardamos, sobre cómo manejamos nuestros propios sentimiento según mejor nos conviene y sobre cómo la guerra destruye todo lo que somos haciendo imposible volver a serlo ni reconstruyendo desde los escombros.
Profile Image for Pascale.
1,366 reviews66 followers
June 22, 2018
one of the most futile books I've ever read, full of woolly philosophizing on love, destiny, war etc. Most of the book consists of long conversations between a Hungarian civil servant and a beautiful Finnish girl who has come, supposedly, to ask for his help in getting her residence permit issued. Aino Laine turns out to look like a clone of Ili, a woman the civil servant loved, but not enough to join her in a suicide pact. Not a bad idea either since according to Ili's father, she killed herself because of her chemistry professor. The civil servant takes Aino to the Opera, and then back to his home, where she sees a picture of her "double". However, a mysterious phone call she makes convinces her host that she may not be exactly who and what she's claims to be. In fact, to me she sounds much too sophisticated for the daughter of a Finnish fisherman. But who and what Aino is is never revealed because Marai couldn't be bothered to invent an actual plot.
Profile Image for Cornelis Broekhof.
235 reviews1 follower
March 13, 2020
Ik vind de boeken van Marai over het algemeen geweldig, maar deze viel tegen. Ik vind het vraagstuk in hoeverre mensen - paren - al dan niet voor elkaar zijn voorbestemd niet erg interessant en als het onderwerp niet boeit, gaat de wijdlopige (om niet te zeggen plechtstatige) stijl van Marai op een gegeven moment wat tegenstaan. In het centrale gesprek tussen de twee hoofdpersonen is het een en al wederzijdse wellevendheid en ernstig gefilosofeer, wat in andere boeken (Gloed voorop) prachtig uitpakt, maar hier soms nogal potsierlijk overkomt. Ook buiten dit diepgaande tweegesprek gaat de hoofdpersoon zich te buiten aan bespiegelingen die de ene keer nogal moeizaam verwoord zijn ("Dankzij de kanalisatie, de profylaxis en andere nobele uitvindingen en hebben de mensen evenredig aan hun vermeerdering ingeboet aan individualiteit"), de andere keer onwaar ("Meestal zijn zelfmoordenaars uit op wraak") of bedenkelijk ("Zulke talenwonders komen voor, ook onder vrouwen").
Profile Image for Thought Mantique.
166 reviews17 followers
September 13, 2018
Márai siempre es una deliciosa sorpresa reflexiva en cada una de sus novelas. Aunque he leído unas tres, cada una me ha maravillado con su toque único y especial, sin perder esa narratividad tan única y personal de este autor.

Las novelas de Márai siempre son como una pequeña ventana desde la que puedes ver una escena de una obra inconclusa, siempre quedas con ganas de saber más.

En este libro, como en novelas anteriores, se usa el diálogo entre dos personajes para dar sentido a una idea, una reflexión visceral a la par que lógica sobre un tema concreto. Si bien se ahonda en el pasado y circunstancias de los personajes, lo que les aporta riqueza y textura, el diálogo y lo que causa este mismo en el lector es sin duda lo que me fascina de los escritos de Márai.
Profile Image for Lucy Barnhouse.
307 reviews58 followers
July 20, 2015
Márai never fails to delight and surprise me with his novels, with unexpected twists in language, imagery, and thought. Die Möwe (original title: Síraly) is a compact, lyrical work. I'm tempted to call it a thriller--psychological and political. Mysteries are solved. Miracles happen. The inevitable is averted. And Márai writes an elegant tribute to the courage of action, and the wisdom of waiting.
Displaying 1 - 30 of 87 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.