"Geen beest is zo belasterd als de mens.", kernachtige openingszin.
Waarna de ik-verteller (= advocaat Grunberg) diens verdediging opneemt. Analoog aan & ook structureel verwijzend naar Erasmus' Lof der Zotheid.
Ook te lezen als "Geen beest is zo belast als de mens".
Verdediging van de mens (= mijn cliënt) nu, ontdaan van al zijn grootsheid. Is het misantropie of door en door eerlijk zijn ? De zwaartekracht in zijn mensbeeld weegt wel erg door, geen kans op ontsnapping of ontstijgen. Genadeloos.
Zelfbevraging, ook etalage van kennis van filosofie, literatuur, film . Maakt het minder coherent, maar dat ligt natuurlijk ook aan mijn mindere belezenheid en cultuurkennis...
Essentieel gaat het wel om hoe je je tegenover die menselijke conditie stelt, interessant & moeilijk om daarop antwoord te geven.
Grunberg p. 113 : "Nooteboom laat in 'Rituelen' Taads jr tegen Inni Wintrop zeggen: 'Ik wil af van het ding dat ik ben'. Hier zegt Nooteboom iets wezenlijks over mijn cliënt. Mijn marionet wil en wilde af van het ding dat hij is. Er zijn vele manieren om van dat ding af te komen."
Afzondering, het geluk vinden in het vergeten van jezelf, in een onzichtbare wereld, en die boven de zichtbare stellen is de keus van Nootebooms monnikfiguur.
Grunberg poneert hiertegenover deze (zijn?) keuze : (p. 114) "... [Er zijn] goede redenen de zichtbare wereld te prefereren boven de onzichtbare. En te beseffen dat in de zichtbare wereld pijn geruild kan worden tegen genot. Zo kom je ook af van het ding dat je bent. Door de enige ruilhandel te drijven die er op deze wereld te drijven valt."... "Wie af wil van het ding dat hij is, heeft geen andere keus: erkennen dat het er slechts om gaat HET SPEL ZO GOED MOGELIJK TE SPELEN."
Ijdelheid bijvoorbeeld helpt.
p. 112 : "Wie iets wil doen, wie iets wil verrichten, wie het wil opnemen tegen de Grote Poppenspeler, kan niet zonder ijdelheid. "
Illusievrij spel in de (overigens schitterende) poppenkast dus.
p. 115 "Wie rechtvaardigheid verwacht of daarop rekent, zal bekocht uitkomen. ... Wie op rechtvaardigheid rekent, begrijpt deze poppenkast niet, of wil haar niet begrijpen. Het wezen van de poppenkast is dat sterkeren sterker zijn ten koste van zwakkeren. Die zich in zeldzame gevallen wel kunnen herstellen en op hun beurt weer sterker kunnen zijn ten koste van zwakkeren, maar daar gaat het niet om. Alle pogingen om daaraan een einde te maken, hebben de sterkeren sterker gemaakt.".
Dit over alle tijden en gezintes heen.
p. 113 : "... Het Koninkrijk van het Kruis -en er zijn vele koninkrijken met vele soorten kruisen, halvemanen, davidsterren, noem maar op, maar eigenlijk zijn het allemaal kruisen. En allemaal koninkrijken die ons willen wijsmaken dat de ziel gebukt gaat onder het lichaam. Dat het onzichtbare gebukt gaat onder het zichtbare, dat het spirituele en het hogere lijden aan het stoffelijke.
Het is omgekeerd. Ons lichaam lijdt onder dat wat ons op de markt verkocht wordt als ziel. Die rotte tomaat.".
La vita è bella qua. Niet mijn ding, ik weiger en steiger toch.