Jona

by Anna van Praag

Draagt de grootmoeder van Jona een geheim met zich mee?

Welke geheimen schuilen er achter herinneringen?

Jona woont met zijn vader en grootmoeder in een Amsterdams hofje. Ze leiden een rustig en teruggetrokken leven, met als terugkerend patroon hun joodse rituelen.
Maar als Jona voor zijn profielwerkstuk gekoppeld wordt aan de flapuit Elin en de eigengereide Lucas, komt zijn leven op zijn kop te staan. Het onderwerp van dit profielwerkstuk is namelijk Jona’s grootmoeder. Ze heeft beginnende alzheimer en praat steeds over haar geliefde Simon – terwijl Jona nog nooit van een Simon heeft gehoord. Is Simon een bestaand persoon, een echte herinnering of een waandenkbeeld dat door haar dementie wordt veroorzaakt?
Jona’s vader is niet blij met alle aandacht voor zijn zwakke, oude schoonmoeder en maakt zich zorgen over haar gezondheid. Of zit er meer achter?
De spanningen lopen steeds hoger op...

Anna van Praag schreef een indringende jeugdroman over herinneringen, afkomst en familie.

Genres: Young Adult

266 pages, Hardcover

Published February 14, 2023

About the author

Anna van Praag schrijft jeugdboeken, blogs, columns en artikelen voor kranten en tijdschriften. Ze publiceerde al meerdere kinder- en jeugdboeken en maakte naam met haar detectiveserie over Isabel Snoek en haar jeugdroman Nooit meer lief. Bij Lemniscaat verschenen van haar hand Kom hier, Rosa, Een heel bijzonder meisje, Noorderlicht en een herziene uitgave van Het heksenhotel.
www.annavanpraag.nl

Reviews

[Marcella · Rating 5 out of 5]

Ik schreef mijn scriptie over de tweede- en derde generatie oorlogsslachtoffers. De tweede en derde generatie zijn de kinderen en de kleinkinderen van mensen die de tweede Wereldoorlog meemaakten. Zelf kregen ze niks mee van de gebeurtenissen, werden ze pas jaren na dato geboren – toch is hun leven getekend door diezelfde oorlog als hun vaders en moeders, opa’s en oma’s.

Zodoende laten deze verhalen zien dat een oorlog, in dit geval de Tweede Wereldoorlog, ook nog jaren later aanwezig is en blijft. En zo is de oorlog ook aanwezig in het verhaal van de jonge tiener Jona; “De geschiedenis van jouw familie is een verhaal van de Tweede Wereldoorlog, Jona, hoe je ook het wendt of keert.”

Lees verder op www.booksandmacchiatos.com!

[Bregje Simons-Coenen · Rating 4 out of 5]

Na het luisteren van de Grote Vriendelijke Podcast met Anna van Praag had ik hoge verwachtingen van Jona. Het is een boek met veel diepe lagen. Het boek pakte me, maar las niet makkelijk weg. Deels door de grote, pijnlijke thema’s die je zelf ook even moet verwerken, anderzijds doordat ik het soms wat langdradig vond. Desalniettemin is het een mooi verhaal over Jona zijn zoektocht naar zichzelf en naar de waarheid.

[Noah de Campos Neto · Rating 4 out of 5]

Mooi verhaal en vol met belangrijke geschiedenis en cultuur. Op sommige stukken werd het echter wel een beetje langdradig. Als het boek ietsje dunner was las het wat vlotter. Ook waren de hints naar wie Simon was soms vrij overduidelijk waardoor de reveal niet heel erg bleef hangen. Het was me niet duidelijk of dit de intentie was of niet. Ik vond de personages wel heel leuk :)

4/5 sterren

[Mireille]

Jona: een jongen van 16 die met zijn vader in een hofje woont met aan de overkant oma in haar gezellige huisje. Hij komt daar dan ook vaak, om haar bijvoorbeeld te helpen met klusjes, mede omdat het hem van jongs af aan is meegegeven dat het normaal is iets voor een ander te doen.
Anderzijds heerst er bij Jona op sommige vlakken een principieel klimaat: de joodse gebedsriten worden strikt nageleefd terwijl ze niet echt praktiserend zijn en alle deuren staan altijd open omdat ze geen geheimen voor elkaar mogen hebben.
Dat gaat wringen op het moment dat Jona met klasgenoten Lucas en Elin een profielwerkstuk begint over zijn oma en de werking van herinneringen. Zij verkeert in een lichte staat van dementie en spreekt plotseling over een Simon. Is er een verborgen familielid? Kunnen ze meer achterhalen over Jona's moeder die vroeg is overleden?

Er gebeurt veel in het verhaal; niet alleen Jona volg je maar ook het gezinsleven van Lucas en Elin hebben een rol. Ik heb even getwijfeld of alle verhaallijnen en gebeurtenissen soms niet te veel werden, maar toch waren ze een toevoeging en in het echte leven zit je soms nu eenmaal in een sneltrein waarvan je niet weet wanneer hij stopt. Ik raad het boek daarom vooral aan aan jongeren vanaf 15 jaar die al wat leesmeters gemaakt hebben (overigens vind je het boek in de boekhandel ook bij 15+). Daarbij is de belevingswereld van 16-jarigen goed gevat.

Daar zit overigens ook de kracht van 'Jona':
aan de hand van alleen dit boek al kun je een les maatschappijleer/geschiedenis inkleden. Gezinssituaties, joodse achtergrond, Tweede Wereldoorlog (en een bezoek aan het Holocaust Namenmonument), vriendschap/alleen zijn.
Kortom, een boek waarvoor ik een aanbeveling heb geschreven in de boekhandel. Wie wil het mede-ontdekken?

[Mlie · Rating 5 out of 5]

Ik vond dit een heel mooi en sterk boek over transgenerationele trauma's (weer vanuit de Tweede Wereld Oorlog. Ik lees per ongeluk in een thema de laatste weken), emotionele mishandeling en gaslighting (en hoe subtiel dat kan gaan). Dat klinkt heel zwaar, maar... het boek is vrij laagdrempelig geschreven en het voelt toch niet als een heel zwaar boek. Het is ook een hoopvol boek. Hoe je je kan ontworstelen aan sporen van het verleden, stap voor stap, hoe moeilijk dat ook is.

Gedeeltelijk gebaseerd op de podcast Bob (Vlaamse podcasttip over alzheimer, geheugenverlies en geheimen die bovenkomen) en wat bij mij persoonlijk ook helpt voor de vijf sterren: ik ben zelf zowel in mijn werk met kinderen als persoonlijk bezig met trauma's en hoe dat werkt in een lichaam. Daar paste dit boek heel mooi bij. Prachtig! Raakte me diep. In een nacht uitgelezen.

[De Grote Vriendelijke Podcast]

Een spannende, beklemmende jeugdroman over Jona, die op zoek gaat naar de oude liefde van zijn dementerende oma. Over familiegeheimen, ambivalente gevoelens en een ingewikkelde band tussen vader en zoon. Zeer pakkend geschreven voor lezers vanaf 14 jaar.
We spreken Anna van Praag uitgebreid over het boek in de 93ste aflevering van De Grote Vriendelijke Podcast. Luister nu via Spotify, je podcast-app of https://degrotevriendelijkepodcast.nl...

[Irene · Rating 3 out of 5]

Een vlotlezend verhaal voor jongeren met onderwerpen die herkenbaar (kunnen) zijn of hen laten zien waar sommige jongeren mee te maken hebben.
Iedereen heeft zijn eigen perspectief en achtergrond, dat blijkt ook uit dit verhaal.

Voor mezelf voelden sommige stukken iets te snel of net niet helemaal geloofwaardig, maar als je het hebt over vlotte boeken met goede onderwerpen voor jongeren: ja dan is dit boek zeer zeker weten geschikt! Begrijpelijk dat het boek dan genomineerd was voor Beste Boek voor Jongeren 2024.
Een ander positief en mooi punt: de manier waarop oma met dementie wordt neergezet als echt en vooral niet gek personage. Je bent niet gek, je bent niet je ziekte. Zieke mensen zijn niet gek.

[Kitty Hovenkamp · Rating 3 out of 5]

Het jeugdboek “Jona” van Anna van Praag leek in het begin eenvoudig. Drie scholieren die voor het Profiel Werkstuk (PWS) de oma van Jona als onderwerp nemen, zij heeft beginnende Alzheimer en praat steeds over Simon. Vrij snel krijgt het boek meer lagen, complexiteit neemt toe. Sommige deelonderwerpen worden zeer traag en ingewikkeld verteld. Ik vind het jammer dat een aantal, belangrijke vragen, onbeantwoord blijven. De lezer mag zelf invullen hoe de moeder is verongelukt, waarom er nooit over haar werd gesproken, waarom vrienden verdwenen. Ik vond het teveel open eindjes en iets teveel bijzondere toevalligheden. Het is niet een spannend verhaal, ook een mooi verhaal van vriendschap, empathie en loyaliteit dat ik met plezier heb gelezen.

[Lindsay Op Den Camp · Rating 4 out of 5]

Jeugdboek van een hoger niveau. Soms traag, inleven in een aantal verschillende personages is lastig, maar toch mooi.

[Michella (BoekenMiesje) · Rating 3 out of 5]

2,5 ⭐️

[Arline · Rating 3 out of 5]

Wat mij eerst een relatief simpel verhaal leek, bleek toch heel wat complexer. Prachtig boek om te lezen, het heeft mij ook weer wat nieuwe dingen geleerd over het Jodendom. Interessant hoe een profielwerkstuk zoveel in beweging kan brengen (ookal is het verzonnen). Een zeer mooi en gelaagd verhaal.

[Renee van Eijk · Rating 5 out of 5]

Dit boek heeft echt zwaar indruk op me gemaakt. Goed geschreven, genoeg aandacht voor de details die er toe doen op een mooie manier. Met respect voor zowel Jona als zijn vader legt ze hun relatie op een bijna pijnlijke manier bloot.

[Susan Wijbrandts-Pelk · Rating 5 out of 5]

Jona woont samen met zijn vader Michaël in een klein huisje aan een hofje in Amsterdam. In datzelfde hofje, recht aan de overkant, woont zijn oma Sara.

De moeder van Jona (Miriam) is bij een ongeluk overleden toen Jona nog maar 5 jaar oud was. Sindsdien is het hun drieën tegen de wereld (oma, papa en hij). Zij hebben veel steun aan elkaar en aan hun Joodse tradities.

Maar dan krijgt oma Alzheimer. Ze begint dingen te vergeten. En ineens heeft ze het over 'Simon', haar grote liefde. Maar haar echtgenoot heette Ben. Wie is Simon?

Jona besluit, samen met klasgenoten Elin en Lucas, op onderzoek uit te gaan. Samen duiken ze in het verleden. Maar is dat wel zo verstandig?


In dit boek worden meerdere thema's met elkaar verweven, maar de nadruk ligt toch wel op geheimen, familiegeschiedenis en relaties. Naast pijn en verdriet, gaat dit boek ook over liefde en opoffering. Dit boek bevat een interessante plottwist, waardoor alles op losse schroeven komt te staan...

Wat er voor mij enorm uitspringt, is de relatie tussen Jona en zijn oma.
Ik eindig daarom graag met een kort fragment uit het boek. Dit fragment beschrijft de liefde die Jona voor zijn oma voelt heel mooi. Zeker nu de rollen zijn omgedraaid en Jona voor zijn oma zorgt, nadat zij dat sinds de dood van zijn moeder (haar dochter) altijd voor Jona heeft gedaan.

"Wat een grote hand. Je bent geen klein kind meer, chamoedi."
"En jouw hand wordt steeds kleiner."
"En lelijk," zuchtte ze, ineens ijdel, "al die vlekken en rimpels."
"Dank je wel dat je me zo vaak hebt aangeraakt," zei Jona ineens. Hij was zelf verbaasd over die woorden. Maar het was waar natuurlijk. Deze handen hadden zo vaak over zijn hoofd gestreeld, zachtjes in zijn wang geknepen, de zijne gepakt. Ook toen hij nog een klein kind was en ze samen naar de speeltuin verderop liepen. Handje vast bij oversteken. Nooit hadden die handen hem een tik gegeven of te hard vastgegrepen. Altijd warm, altijd zacht, en nu nog zachter met al dat losse vel.

[Conny Schelvis · Rating 4 out of 5]

Ik kan niet anders zeggen dat ik wederom heb genoten van het werk van Anna van Praag. Het is een origineel verhaal waaruit blijkt dat de auteur zich goed heeft geïnformeerd over de onderwerpen die in dit verhaal voorbij kwamen. Door de Joodse achtergrond van Jona komen verschillende Joodse gebruiken voorbij belicht door verschillende generaties. Een ander onderwerp heeft te maken met dementie, herinneringen en het menselijk geheugen. Doordat de kinderen in dit verhaal hier onderzoek naar moeten doen voor hun schoolproject geeft dit een handige invalshoek om dit onderzoek te benoemen en zo de lezer hier ook over te informeren. Ze gaan naar wetenschappers die uitleg geven en die kan je als lezer mooi even meepikken. Het beperkt zich niet tot de dementie van oma maar andere emoties en problemen komen ook naar voren. Zo is er sprake van gaslighting. Gaslighting is een vorm van emotionele manipulatie. Een gaslighter voedt zijn of haar zelfvertrouwen door de waarheid overtuigend te verdraaien. Hier is Jona slachtoffer van en moet hij zich zien los te wrikken uit de situatie.

Een vertelling in korte, bondige hoofdstukken in een pakkende vertelstijl. Een verhaal met heftige onderwerpen maar vooral een mooi verhaal over (onverwachte) vriendschappen, voor elkaar klaar staan als het nodig is en de liefde van een jongen voor zijn oma.

Het jaar is nog niet om maar dit boek komt zeker in mijn top vijf voor dit jaar.

[Bord uit, boek aan · Rating 4 out of 5]

Jona woont met zijn vader aan een klein hofje, aan datzelfde hofje woont zijn oma. Jona geniet van het contact met zijn oma, hij helpt haar en houdt haar veel gezelschap. In zijn eindexamenjaar moet Jona een profielwerkstuk maken. Samen met zijn 2 klasgenootjes Lucas en Elin start hij met een onderzoek naar de beginnende Alzheimer bij zijn oma. Een interessant onderwerp, maar vooral ook heel persoonlijk. . Samen met zijn klasgenootjes probeert Jona te ontdekken wie Simon is, iemand die telkens wordt genoemd door zijn oma. Jona's familie is Joods, de geschiedenis die de familie met zich meedraagt komt door het onderzoek steeds dichterbij. Zijn vader is niet blij met het onderzoek en wijst Jona erop dat zijn oma verder achteruit gaat en het onderzoek haar, volgens hem, geen goed lijkt te doen. Wanneer zijn vader dreigt met het laten opnemen van zijn oma in een tehuis neemt Jona het heft in eigen handen.

Een indringend verhaal over geschiedenis en de impact van het verleden op het heden. Hoe ervaringen doorgegeven worden door de generaties heen en welke invloed dit heeft op families en onderlinge relaties. Een prachtig boek en absolute aanrader.

[Pauline · Rating 5 out of 5]

Dit boek over een Joodse jongen met een demente oma en een vader die hem de schuld geeft van zijn moeders dood. Het boek gaat daarnaast over vriendschap en een familiegeheim. Het boek geeft inzicht in het Joodse geloof en het leven met een beklemmend strenge vader. En daarnaast laat dit boek tussendoor ook zien hoe de Tweede Wereldoorlog de stempel doorgeeft aan de volgende generatie. Ik vind dit een heel sterk boek. Het is goed geschreven en door ook te wisselen van perpectief tussen Jona, Lucas en Elin zit er vaart in het verhaal.

Dit boek is bestemd voor 15 jaar en ouder. Op de middelbare school zou dit boek gebruikt kunnen worden om het gesprek aan te gaan over de Tweede Wereldoorlog voor de huidige Joodse generatie. Verder kan er gesproken worden over dementie en verzorgingshuizen en over familiegeheimen. Zouden de kinderen ook zo'n project doen met hun eigen familie?

Ik raad dit boek aan voor kinderen die geïnteresseerd zijn in de Joodse cultuur en de Tweede Wereldoorlog met de nasleep. Ook kinderen die meer willen ervaren over gaslighting is dit een aanrader.

Grote Vriendelijke 100 2023
Gelezen via Kobo Plus
NUR code 285: Fictie 15+

[Inge Conradi · Rating 5 out of 5]

Het profielwerkstuk. Wat een gedoe. Jona had gewoon iets op een briefje geschreven. Plots hoort hij zijn naam en ziet hij dat Lucas en Elin met hem een groepje vormen.

En dan begint de zoektocht. Naar het verleden. Wie was zijn moeder? Waarom praten zijn vader en oma allebei anders over zijn moeder?
Lucas, Jona en Elin gaan voor hun pws op onderzoek uit naar herinneringen. En oma Sara is het onderwerp. Oma heeft beginnende dementie en vergeet wel eens wat, maar de naam Simon noemt zij steeds vaker. Jona wil weten wie dat is en welke relatie oma had met die Simon. Een lange zoektocht begint met interviews en vragen aan professoren.

Het boek leest goed weg, want je ontdekt steeds meer over de oma van Jona maar vooral over Jona zelf. Ook de benauwende relatie tussen Jona en zijn vader zet de lezer aan het denken. Je ziet Jona groeien in zijn doen en laten en dat leest lekker door.

[Maaike de Vries · Rating 5 out of 5]

Jona - Anna van Praag

Wat een bijzonder en gelaagd boek is dit! Ik heb weer erg genoten van de sterke schrijfstijl van Anna van Praag. In haar vorige boek Noorderlicht liet ze ook al zien dat ze niets aan het toeval overlaat in haar boeken. Alles is doordacht en er zijn meerdere lagen en ‘doorkijkjes’.

Zo is het verhaal van Jona, waarin een intrigerende familiegeschiedenis wordt ontrafeld, ook het verhaal over de Joden na de Tweede Wereldoorlog met hun rituelen en gebruiken. Vooral de ingewikkelde relatie die Jona heeft met zijn vader (zijn moeder is overleden) raakt je als lezer. Jona weet niet zoveel over zijn moeder: waarom vertelt zijn vader hem zo weinig? En waarom vertelt hij - als hij dan iets zegt - ‘foute dingen’ en geeft hij Jona de schuld van de dood van zijn moeder? En waarom heeft zijn oma het steeds over ene Simon, iemand die niemand kent?

Jona is een bijzondere jongen: hij is gevoelig, kwetsbaar en twijfelt vaak aan zichzelf. Door het profielwerkstuk dat hij moet maken ontwikkelt zich een vriendschap met twee klasgenoten, Elin en Lucas. Het PWS gaat over het geheugen en beginnende alzheimer. Jona’s oma en de mysterieuze Simon zijn het onderwerp. Wat ontdekken ze over Jona’s familie? Wat betekent dat voor Jona’s band met zijn vader?

Door dit boek leerde ik wat gaslighting is. Ik had er nog nooit van gehoord. Maar het is een vorm van emotionele manipulatie. Een gaslighter voedt zijn of haar zelfvertrouwen door de waarheid overtuigend te verdraaien. Gaslighting gebeurt subtiel en is een sluipend proces. Een slachtoffer kan hierdoor heel lang niet doorhebben wat er eigenlijk gaande is. (Bron: slachtofferwijzer.nl).

[Pien Alberda · Rating 4 out of 5]

Heel geschikt om (bijvoorbeeld) klassikaal te lezen met klas 3/4 H/V.
Veel items komen (soms kort) aan bod, maar er worden ook thema’s behandelt die erg actueel zijn. De worsteling van Jona met zichzelf, de (moeizame) relatie met zijn vader. Het wordt mooi omschreven, zonder dat het te zwaarmoedig wordt.

[Tamara · Rating 5 out of 5]

Erg fijn boek om te lezen. Naarmate de pagina's steeds minder werden, zag ik steeds meer op dat het waarschijnlijk geen echte conclusie zou hebben. En voor een verhaal als dit, is dat open einde helemaal niet verkeerd.

[Sonja · Rating 5 out of 5]

Een mooi verhaal over hoe Jona een profielwerkstuk start met Elin en Lucas. Ze gaan de herinneringen van zijn oma met Alzheimer onderzoeken. Dit zet Jona's wereld op zijn kop. Wat is nu waar?
Een boek voor leerlingen uit groep 8 en onderbouw van VO.

[Fleur Van Wingerden · Rating 4 out of 5]

Ontzettend leuk jeugdboek dat je ook echt iets leert over verschillen tussen gezinnen en mensen. Het einde voelde voor mij alleen iets te vlak, dat had wel wat spannender gekund. Er wordt bij het einde ook niet zoveel opgelost.

[Suzan de Bruijn · Rating 4 out of 5]

Heel relaxt geschreven en zeker goed te doen voor jongeren, maar wel qua materie soms zwaar: niet praten over herinneringen, niet nadenken over moeilijk zaken, maar ook geen geheimen hebben voor elkaar.
Een mooie verhaallijn die ook goed te volgen is, en waar je nog lang over na kunt praten.

[Liesbeth d'Haens · Rating 3 out of 5]

3,5⭐️

[Jonneke]

Not gonna rate it, but it was very good. I had to read this for school, my first actual Dutch literature book (I read knowingly). I went in this expecting it to be boring, but I really liked it tbh

[Gonnie Berende · Rating 5 out of 5]

Mooi, met een rauw randje.

[Liesbeth Van De Velde-Ossewaarde · Rating 5 out of 5]

Dit verhaal, van Jona én zijn vader kruipt onder je huid. Intrigerend, soms beklemmend, gevoelig, prachtig geschreven.

[Thomas Leeuw]

Voor boekenjury

[Inge Meijs · Rating 3 out of 5]

Het boek pakte mij. Of het helemaal geloofwaardig is weet ik niet. Maar het boeide mij. Het einde vond ik wat snel.

[MarijkeP · Rating 3 out of 5]

Qua thematiek een mooi verhaal, maar de stijl en soms ook de afwikkeling van gebeurtenissen zijn slordig en soms zelfs irritant.