Soetendorp groeide uit tot de stem van liberaal-joods Nederland en blikt terug op het leven. Het is een wijs en noodzakelijk boek over liefde, ankering, verzet, verzoening en een goed geweten.
Awraham Sjalom Soetendorp werd geboren in de oorlog. De eerste twee jaar van zijn leven bracht hij door op een onderduikadres. Op zijn 25ste begon hij, als jongste rabbijn van Nederland, met ‘het werk van vrede en hoop’. In de media groeide hij uit tot de stem van liberaal-joods Nederland. Aan de vooravond van zijn tachtigste verjaardag blikt hij terug. Hij deelt de belangrijkste inzichten die hij opdeed in een rijk en bevlogen leven, dat getekend werd door de oorlog en de gevolgen daarvan. Hij zag veel en vaak onmogelijk te dragen verdriet om zich heen. Waar het om gaat, betoogt hij, is dat verdriet en woede uiteindelijk niet de overhand krijgen, maar dat de balans doorslaat naar hoop en optimisme. Maar wat betekent een moedig en hoopvol leven, voor jezelf en voor de ander? Levenslessen van een rabbijn is een bezield, wijs en noodzakelijk boek over liefde, ankering, over breken en helen, over verzet, verzoening en een goed geweten.
In oktober 2022 ben ik met Verus naar Israël geweest op studiereis en rabbijn Soetendorp en zijn vrouw Sira waren mee. Ik mocht een uitgebreid gesprek met hem voeren. Ik wilde graag weten hoe hij bv over de waarheid dacht in relatie tot de verschillende godsdiensten zoals bv christendom en jodendom. Hij antwoordde met een verhaal. Het was voor mij lastig om geen logica en feiten te horen maar een verhaal. Ik leerde al eerder uit de filosofie dat logica beperkingen kent terwijl feiten vaak maar een deel van de werkelojkheid laten zien. Voor onze westerse nadruk op rede en rationaliteit is zo’n relativering goed. De wetenschap geeft ook geen antwoorden op de ultieme vragen. In een verhaal wordt waarheid wel doorgegeven. Voor de rabbijn is de waarheid minder belangrijk als gerechtigheid en als je de recente geschiedenis van het Joodse volk ziet snap je dat ook wel. Naast de waarheid is de emotie belangrijk voor de rabbijn. In de persoonlijke emotie zit het echte leven wat je raakt. Na ons gesprek bij ons afscheid bedankte hij me voor het delen van die persoonlijke emotie en beleving naar aanleiding van ons bezoek aan Yed Vashem. Dat wist hij nog maar mijn vragen over de waarheid niet meer denk ik. Het boekje was voor mij dan ook herkenning en erkenning. De rabbijn is heel puur en probeert steeds oprecht en betrokken te zijn met de mensen die hij tegen komt. Hij deelt zijn leven en ervaringen en gevoelens en ervaart daardoor vaak een diep contact. Een stimulans om onszelf te laten zien aan de ander met al onze onzekerheid en gevoelens.
Een heel mooi boek dat -en dat gebeurt niet zo veel- mij regelmatig tot tranen toe ontroerde. Wat een levenslessen van de ruim tachtigjarige rabbijn Soetendorp die als baby'tje letterlijk op het nippertje 'weg gesmokkeld' werd voordat de nazi's hem te pakken kregen. Gered ook doordat de verantwoordelijke SS'er zijn geweten voorrang gaf boven wat hem bevolen was. En aan het einde van de oorlog gered doordat zijn onderduikvader hem ten koste van zijn eigen leven beschermde tegen een granaatinslag. Wat een bijzondere man, gedreven om de wereld wat beter achter te laten. Een lichtend voorbeeld van menselijkheid, die ik één keer heb mogen ontmoeten. Aanbevolen voor ieder mens met hart voor andere mensen. Grote lof ook voor de journaliste Annemiek Leclaire die de vele gesprekken die ze had met rabbijn Soetendorp omzette in een heel leesbaar boek.
Fijn boek om te lezen over een rabbijn met een welbesteed leven. Hij vertelt openhartig over zijn worstelingen en 'fouten' en streeft ernaar goed te doen. Een bijzonder mens. Dank voor de levenslessen.
Het boek is minder inspirerend dan de man. Komt wellicht door de fragmentarische manier van schrijven. Maar alleen al voor de in de tekst verstopte wijsheden toch de moeite waard om te lezen.
Ik weet geen goede rating. Er staan hele mooie dingen in, vooral 1 passage over 1 van de 80 namen van God, maar er is ook weinig samenhang en veel herhaling voor mijn gevoel
Mooi boekje om het nieuwe jaar mee te starten. Het hoofdstuk Een zucht van stilte ga ik van tijd tot herlezen. De opdracht ‘Hoop ondanks alles’ neem ik graagmee voor elke dag.