Obrońcy pańszczyzny

by Adam Leszczyński

Kim byli i o czym myśleli ludzie walczący ze zniesieniem pańszczyzny? Czego się obawiali? Jakich wartości bronili? Jak postrzegali chłopstwo? I, co najważniejsze: dlaczego nie uważali pańszczyzny za formę niewolnictwa?

Dużo pisano w Polsce o demokratach i reformatorach, którzy chcieli zmniejszyć wymiar pańszczyzny lub ją znieść. Znacznie mniej jednak się mówi o konserwatystach broniących pańszczyzny. Ich argumenty, ani popularność nie stanowią powodu do narodowej chwały. Tymczasem to oni dominowali w publicznym dyskursie.

Adam Leszczyński zagląda za kulisy jednej z najważniejszych historycznych debat. Ze swadą rekonstruuje oraz obnaża argumentację i poglądy obrońców pańszczyzny. Argumenty używane wówczas wracają bowiem współcześnie — choćby w odniesieniu do progresywnych polityk społecznych, rynku pracy, czy kwestii mniejszości. Zrozumienie, jakie są źródła lęków i uprzedzeń prawicy, stanowi doskonałe uzupełnienie debaty dotyczącej „ludowej historii Polski”.

Genres: Nonfiction, History, Polish Literature

400 pages, Hardcover

First published June 20, 2023

About the author

Adam Leszczyński, urodzony w 1975 roku - historyk i dziennikarz. Publicysta "Gazety Wyborczej", adiunkt w Instytucie Studiów Politycznych PAN. Interesuje się wspólnotami peryferyjnymi, na progu modernizacji, w których w paradoksalny sposób mieszają się tradycja i nowoczesność. Nominowany do różnych nagród dziennikarskich, między innymi Nagrody im. Beaty Pawlak, nagrody Amnesty International Polska, Afrykasa Roku.

Reviews

[Tomasz · Rating 4 out of 5]

Trochę śmieszno, trochę straszno, bo czytając tę książkę argumenty obrońców utrzymania pańszczyzny niebezpiecznie przypominały mi wiele elementów obecnego dyskursu politycznego w innych kwestiach. Zwłaszcza nienawiść i kompleksy względem zachodu, niektóre rzeczy widać się nie zmieniają. Jak zwykle w tej serii Krytyki Politycznej dużo świetnej pracy ze źródłami, porządnie wykonana praca naukowa.

[Monika · Rating 3 out of 5]

Jeśli chcesz wiedzieć jak bronić sprawy przegranej; jeśli chcesz się nauczyć jak używać w praktyce wybiegów erystycznych według Artura Schopenhauera, to ta książka jest idealna.
Panowie szlachta bronili się długo i zaciekle, ale w końcu przegrali. Ta książka to zapis tej batalii na argumenty, z mnóstwem materiałów źródłowych. Czyta się zaskakująco szybko i sprawnie (spodziewałam się nad tą książką spędzić więcej niż dwa dni).
Dowiedziałam się o kontekście historycznym dla pańszczyzny, punktach wspólnych z dyskusją nad zniesieniem niewolnictwa na zachodzie.

[Aurelia · Rating 4 out of 5]

Wbrew pozorom bardzo aktualna.

[Michał Koza · Rating 5 out of 5]

Bdb, dzięki tej książce można się przekonać, że argumenty używane przez obrońców ekonomicznego status quo nie zmieniły się od setek lat – czy będzie chodzić o robienie na pańskiej roli, czy umowy śmieciowe i dyskusje o skróceniu tygodnia pracy. Aż się prosi o to, żeby poszczególne fragmenty z dzisiejszymi wypowiedziami biznesowych januszy.

Mniej zeseizowana niż „Ludowa historia Polski” – ponieważ nacisk jest położony na zestawienie i dokładne omawianie wypowiedzi ze źródeł, z czasem mogą być monotonne (bo i toposy w zgromadzonych tekstach są powtarzalne, więc nie ma się co dziwić).

[Filip Antosik · Rating 3 out of 5]

czasami powtarzalna ale oprocz tego bdb

[Kazimierz · Rating 4 out of 5]

Mocno naukowa, metodyczne podejście może utrudnić lekturę, natomiast porusza tematy raczej nieporuszane