Umówmy się na Polskę

by Antoni Dudek, Maciej Kisilowski, Anna Wojciuk

Czas na nową umowę Polek i Polaków!




Jak nigdy wcześniej Polska potrzebuje nowej umowy społecznej – jasnych ustrojowych reguł gry, na które zgodzą się obywatelki i obywatele reprezentujący główne nurty polityczne. Grupa 28 ekspertów i ekspertek będących wyrazicielami poglądów od lewicy i liberałów po konserwatywną prawicę przedstawia propozycję demokratycznych zasad funkcjonowania państwa, sformułowanych w przejrzysty i zrozumiały sposób.

Autorzy i autorki przekonują, że kluczem do stabilnej demokracji jest większe zaangażowanie w mechanizmy rządzenia krajem samorządów wojewódzkich i gminnych, a także obywateli. W lekkim i pozbawionym akademickiego żargonu stylu opisują założenia proponowanej umowy społecznej. We współpracy ze znanymi pisarzami i pisarkami, w fabularyzowanej formie pokazują, jak proponowany system działałby w praktyce i co jego wprowadzenie oznaczałoby dla obywateli.

Ta książka jest zaproszeniem do nowego sposobu myślenia o przyszłości naszego kraju i do znalezienia Polski, która pomieści nas wszystkich.

Genres: Politics, Poland, History, Nonfiction

448 pages, Paperback

First published May 1, 2023

About the author

politolog i historyk. Pracownik naukowy Instytutu Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Instytutu Pamięci Narodowej.

W 1990 ukończył studia w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1994 uzyskał doktorat z nauk politycznych na podstawie pracy dotyczącej polityki władz PRL wobec Kościoła katolickiego w latach 1956-1970. W 2004 habilitował się na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Politycznych UJ na podstawie pracy Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury komunistycznej w Polsce 1988-1990 (2004). Od września 2000 pracował w Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej na stanowisku naczelnika Wydziału Badań Naukowych, Dokumentacji i Zbiorów Bibliotecznych. Od lutego 2006 jest doradcą Prezesa IPN.

Zajmuje się najnowszą historią polityczną Polski oraz jej współczesnym systemem politycznym. Autor i współautor kilkunastu książek oraz kilkuset artykułów poświęconych przede wszystkim historii najnowszej, członek redakcji półrocznika "Pamięć i Sprawiedliwość". Publikuje m.in. w tygodniku "Wprost" oraz w "Rzeczpospolitej" i "Dzienniku". Na antenie TVP Historia od maja 2007 prowadzi program publicystyczny Kulisy III RP. Mieszka w Warszawie.

Reviews

[Błażej Pakuła · Rating 5 out of 5]

Nie każda teza w tej książce mi odpowiada i nie wszystkie wydają się realne. 5 gwiazdek (a nawet 8) należy się za ciekawy, dobrze opracowany i przede wszystkim wytłumaczony projekt przebudowy ustroju Polski. Byłem sceptyczny wobec fabularyzowanych opisów dalszych losów województw, ale wydają się one stanowić jedną z najmocniejszych stron książki i są niezbędne dla zrozumienia idei w niej przedstawionych. Dobra robota!

[Franciszek Kędziorek · Rating 2 out of 5]

Uroczo naiwne, trochę śmieszne, trochę po prostu głupie.

[Rafal · Rating 4 out of 5]

Warto przeczytać. A kiedyś może warto na to zagłosować.
Druga - literacka - część to nie jest wielka literatura, ale sama idea - pokazania, jak praktycznie mogą wyglądać idee zaproponowane w części ideologicznej - jest bardzo ciekawa.

[ksiazkaikoty · Rating 4 out of 5]

Panie, cóż to był za intelektualny rollercoaster

[Jacek Łubiński · Rating 5 out of 5]

Good summary on how to change Polish regulations to increase satisfaction of citizens, decentralize power and make the political system more stable. In a nutshell - give more competence to local authorities (voivodeships)

[Peter Wiggin · Rating 4 out of 5]

Ciekawa, pozytywna wizja innej Polski. Ciężka merytoryczna pierwsza cześć książki i dużo luźniejsza końcówka.
Zgadzam się z kierunkiem, ale jestem pesymista jak to by wyglądało w praktyce; nie wierzę w nas Polaków, że potrafilibyśmy się zaangażować na lokalnym poziomie i w jakiś sposób nie zepsuć tej regionalnej wolności, bo za wolnością musi też iść odpowiedzialność i kompetencje. W Polsce aktualnie nie ma silnych korzeni instytucji i społeczeństwa liberalnego, dlatego nie wierzę ze Polacy nagle zaczęli by się świadomie angażować w rozwiązywanie lokalnych problemów. Nie wierzę również w idee referendów lokalnych, a szczególnie e-referendow; wystarczy spojrzeć na frekwencję w wyborach samorządowych, nie wspominając, że populistyczne zapędy nie znikną tak po prostu i myślę że przeniosą się na poziom lokalny.
Niemniej, myślę że to bardzo ważna książka i bardzo dobrze, że ktoś myśli o zmianach i przedstawia konkretne plany reform, które przede wszystkim zbliżają państwo do prawdziwych potrzeb obywateli, uwalniają wolność i kreatywność, mogą dać tak potrzebne poczucie sprawstwa. Idziemy w tym kierunku, zmieniajmy się, nie możemy dłużej tkwić w tym 30 letnim bałaganie, czas na radykalne zmiany w państwie.

[Kuba Szajdziuk · Rating 4 out of 5]

Uważam, że autorzy postawili bardzo dobrą diagnozę na temat bolączek naszego kraju. Zdecydowanie centryzm oraz duopol władzy negatywnie wpływa na Polskę od praktycznie dwóch dekad. Bardzo podoba mi się również koncepcja decentralizacji władzy. Uważam że autorzy w bardzo jasny i klarowny sposób opisali jak mogłaby wyglądać „Idealna, zdecentralizowana Polska”. Myślę natomiast że mimo wszystko niektóre z pomysłów zawartych w tej publikacji zakrawają o utopijne marzenia, które nawet przy największych chęciach mogłyby się nie ziścić (a przynajmniej nie do stopnia, który zakładaj autorzy).
Podsumowując - bardzo dobra książka przedstawiająca pomysł na naprawę Państwa Polskiego. Jedynym zastrzeżeniem z mojej strony jest zbyt duży optymizm w pewnych kwestiach.

[Maciej Mościcki · Rating 4 out of 5]

Ciekawe koncepcje, oby kiedyś znalazła się wola w społeczeństwie na dyskusje o nowej umowie społecznej

[Artur]

Jeszcze czytam-

Ale nie wiem kiedy skończę, więc już to napiszę. Autorzy powinni się wstydzić. Tak retorycznie nieuczciwej książki chyba jeszcze w życiu nie widziałem (na pewno nie w kategorii książek mających ambicje naukowe). Chodzi przede wszystkim o wręcz komicznie manipulatywną argumentację.
I nie ma to związku z tym o co walczą autorzy – postulaty w dużej mierze wydają się rozsądne. Chodzi jednak o sposób ich dowodzenia, a przede wszystkim o:
- nagminne nieprzytaczanie argumentu, ale traktowanie sprawy jako wygranej i udowodnionej, przy tworzeniu pozorów istnienia argumentacji
- przytaczanie nie wnoszącego nic argumentu i traktowanie sprawy jako udowodnionej (np. Amerykański Departament Stanu jest silną instytucją bo..... studenci chcą tam pracować!)
- przytaczanie jednego argumentu mocnego, ale pomijanie innych wymiarów złożonej kwestii i traktowanie sprawy jako udowodnionej
- krytyka obecnego systemu, ale brak dowodów, że nowy będzie lepszy – i traktowanie sprawy jako wygranej, że nowy system będzie lepszy
- przytaczanie emocji w miejscu argumentu i traktowanie sprawy jako udowodnionej.

I takie rzeczy są na każdej stronie! Do tego język jest bardzo perswazyjny, wręcz wymuszeniowy.

I to wszystko, to zanim w ogóle zaczniemy się zastanawiać nad implikacjami filozoficznymi proponowanego systemu! Który wcale nie musi przekonywać, mimo że autorzy robią dużo, żeby wymusić na czytelniku wrażenie bycia przekonanym.

Taką mam opinię po pierwszych dwóch rozdziałach. Czy ta opinia się zmieni po przeczytaniu całej książki? Na pewno nie usunie pierwszego złego wrażenia.

[George Alexander · Rating 3 out of 5]

Zmiany ustrojowe zaprezentowane w tej książce, według jej autorów, mają na celu zażegnanie kryzysu politycznego i konstytucyjnego, w którym Polska znajduje się od dekady. Brak skutecznych narzędzi do zarządzania na poziomie samorządowym oraz brak realnej władzy obywateli wskazywane są jako główne źródła problemów, a także jako efekt politycznych przepychanek, które dominują na ul. Wiejskiej.

Proponowane rozwiązania, takie jak przekształcenie Senatu RP w organ złożony z wojewodów i prezydentów miast o statusie województwa, wydają się niezwykle skomplikowane. Podobna reforma na poziomie wojewódzkim, gdzie senaty jednostek terytorialnych składałyby się z wójtów i burmistrzów, a ich głos miałby wagę proporcjonalną do liczby reprezentowanych obywateli, moim zdaniem prowadziłaby do niepotrzebnego skomplikowania procesu demokratycznego. Również koncepcja przekazywania części decyzji obywatelom poprzez elektroniczne referenda budzi obawy – w szczególności w kontekście potencjalnych zagrożeń cybernetycznych oraz możliwości manipulacji wynikami przez podmioty zewnętrzne.

Sam zamysł poszukiwania rozwiązań ustrojowych i dążenia do naprawy systemu politycznego zasługuje na uznanie. Trudno nie zgodzić się z tezą, że przekazanie większej władzy osobom, które rzeczywiście znają i rozumieją lokalne problemy, jest korzystniejsze niż powierzanie jej politykom oderwanym od realiów życia w mniejszych miejscowościach.

Największym mankamentem książki jest jej część fabularna – w mojej ocenie całkowicie zbędna i niewnosząca wartości do dyskusji o reformach. Polecam ją pominąć.

Ostateczna ocena: 3/5 – za warstwę merytoryczną i podjętą próbę zmiany.

[Fryderyk Gąsiorek · Rating 5 out of 5]

Zgoda, jesteśmy różni.
To zdanie które jest chyba jednym z najważniejszych, jakie padły w dotychczasowej historii 3 RP

W mojej ocenie, pozostaje nam to, by padła ona z ust polityków.

Genialny zarys wizji nowej, zdecentralizowanej wersji Rzeczpospolitej, nie tylko opartej na hasłach, lecz realnych rozwiązaniach systemowych.

Zawiera nie tylko analizy systemowe i fiskalne, ale i elementy political fiction napisane przez znakomitych polskich autorów i autorki.

[Mateusz Kapanowski · Rating 4 out of 5]

Pomimo pokus krytyki naiwnej, akademicko - profesorskiej wizji Polski, trudno odmówić rozważaniom oraz towarzyszącym im propozycjom rozwiązań, że niezależnie od poglądów politycznych czytelnika, są wartością same w sobie, jako kompendium do szerokiej debaty publicznej.

Wkomponowanie rozdziałów fabularyzowanych trochę wybijają z rytmu czytania, jednak na końcu nawet się to docenia.

Szacunek za pracę naukową dla wszystkich zaangażowanych.

[Boogie · Rating 3 out of 5]

W połowie broszura, w połowie reklama. Autorzy przekonują, że czas na głębokie reformy, przesunięcie władzy bliżej ludzi i wskazują gotowe rozwiązanie. Na pewno dające do myślenia. Druga część to fabularyzowane historyjki, można je pominąć.

[Maciej · Rating 5 out of 5]

Praktycznie wszystkie zamieszczone tu propozycje (poza szeroką federalizacją) są genialne i gdyby udało je się wprowadzić Polska mogłaby stać się o wiele lepszym krajem zarówno społecznie jak i gospodarczo. Niestety urzeczywistnienie tych idei może być niezwykle ciężkie, wręcz niemożliwe.

[Maksymilian Orzechowski · Rating 3 out of 5]

Pierwsza część merytorycznie świetna. Druga natomiast nieczytalna, totalnie niepotrzebne fiksacje danych ugrupowań politycznych.