Αναζητώντας τον Εαυτό του, εκπλήσσεται: «Εγώ είμαι οι άλλοι». Εκατοντάδες. Μια γενετική λοταρία στα βουνά της Κρήτης. Ταξίδι σε ένα παρελθόν πανταχού παρόν. Η Αυτοβιογραφία γίνεται ιστορία-πινακοθήκη μιας συναρπαστικής εποχής: πορτρέτα, εικόνες, σκηνές, χρώματα, δράματα κι ευτράπελα. Τα μυστικά των «πάνω» –επιφανών πολιτικής, τέχνης, επιστήμης και πλούτου– τέμνονται με τις ανέκδοτες ιστορίες των «κάτω», των απλών ανθρώπων. Από μια επαρχιακή Μαγική πόλη σε Αθήνα-Πειραιά της αντίστασης και των παράνομων οργανώσεων. Ο Μίμης Ανδρουλάκης είχε δεσμευτεί να «μιλήσει» μετά 50 χρόνια. Τώρα συμπληρώνει τις λευκές σελίδες της πρόσφατης ιστορίας, με πρώτες το «Πολυτεχνείο ’73» και την «Ύβριν» Νο 8.
Το εγκατέλειψα πράγμα που σπάνια κάνω μετά από μεγάλη προσπάθεια να επιμείνω. Πέρασα τις 120 σελίδες, πνιγμένη σε εκατοντάδες ονόματα και μπερδεμένες συγγένειες, all over the place που λέμε στο χωριό μου, αδύνατον να συγκρατήσει κανείς ποιοι, τελικά, είναι οι απευθείας πρόγονοι (στη λογική του γενεαλογικού δέντρου)… και ονόματα άλλων γνωστών ανθρώπων των οποίων κάποιοι πάρα πολύ μακρινοί συγγενείς συγγενεύουν με του συγγραφέα, από τον Νίκο Κούνδουρο ως τον Γιάννη Χαρούλη. Μπερδεύτηκα, κουράστηκα, εκνευρίστηκα και εγκατέλειψα.
Αυτοβιογραφικό πόνημα, που γίνεται ενδιαφέρον από το 3ο μέρος (109 σελ), γιατί οι προηγούμενες σελίδες αναλώνονται στις γενεαλογικές καταβολές με πρόσωπα και ονόματα που δεν μπορείς να παρακολουθήσεις. Λόγω καταγωγής μου, βρήκα πολύ όμορφο το 4ο μέρος, τη δεκαετία του '60 στον Άγιο Νικόλαο, αλλά πολύ ενδιαφέρον βρήκα και το 5ο μέρος, που αφορά την εξέγερση του Πολυτεχνείου και τα γεγονότα που προηγήθηκαν. "-Στη γέννησή μας παίζεται μία λοταρία γενετική. -Συνεπώς εσύ ο αριστερός, της ισότητας, αναγνωρίζεις ότι υπάρχουν γενετικά προσδιορισμένα ανισότητες που επηρεάζουν τη μελλοντική ζωή μας." "Αμφίσιμη σχέση με τα είδωλα: έρωτας- μίσος. Η εκτόνωση μιας συσσρευμένης έντασης. Οι φίλαθλοι τη μία επενδύουν και προβάλλουν στα ινδάλματά τους τις δικές τους φαντασιώσεις ενός μεγαλειώδους εαυτού τους, την άλλη τους ξηλώνουν με μανία τα γαλόνια σαν ψευδεπίγραφους σωσίες." "Η αποστολή σιγά-σιγά με κυπριακά διαβατήρια στην Κύπρο -με τα πλοία του Ποταμιάνου- της περίφημης ελληνικής μεραρχίας, είναι -θεωρητικά τουλάχιστον- επιχείρηση αυτοκτονίας για τους άνδρες της, δίχως στην αναγκαία αεροπορική και ναυτική υποστήριξη. Το πολύ να αυξήσουν τον 'κόστος' της Τουρκίας σε ενδεχόμενης εισβολή της. Η μυθοποιημένη μεραρχία που έφτασε με την ανοχή των Αμερικανών και των Άγγλων έχει να κάνει περισσότερο με τον 'κομμουνιστικό κίνδυνο' (ακελ - Μακαρίου) και λιγότερο με την άμυνα της Κύπρου." "Στην καθημερινή ζωή και πολύ περισσότερο στην πολιτική οι υποχωρήσεις, οι ελιγμοί, οι αναγκαίοι συμβιβασμοί, η ανοχή στις προσβολές είναι μες στο πρόγραμμα. Αλλά υπάρχει ένα όριο που λες: ως εδώ, εξεγείρομαι..." "Δύσκολα, πολύ σπάνια, μακροημερεύει μία σχέση ισότιμης φιλίας ανάμεσα σε ανθρώπους με τεράστια οικονομική ανισότητα. Οι οικονομικά ισχυροί έχουν την τάση να συγχέουν τις σχέσεις φιλίας με την υπαγωγή σε δίκτυα επιρροής ή και διαπλοκής." "Όταν οι άνθρωποι, οι ζωντανοί, ασχολούνται να ανατρέψουν τους εαυτούς τους και τα πράγματα και να δημιουργήσουν κάτι που δεν έχει πρυπάρξει, τότε επικαλούνται, φοβισμένοι, στην υπηρεσία του τα πνεύματα του παρελθόντες δανείζονται τα ονόματα και τα μαχητικά τους συνθήματα και μ' αυτή τη δανεική γλώσσα και τη σεβάσμια μεταμφίεση επιχειρούν να παραστήσουν τη νέα σκηνή της Ιστορίας. Το ψυχολογικό παράδοξο της νοσταλγίας μπορεί, εντός ορίων, να είναι δημιουργικό φτάνει να μην οδηγεί στην καθήλωση του βλέμματος πίσω, οπότε καταλήγει στο σύνδρομο Ορφέα - Ευρυδίκης. Σε ιδεολογικό βαμπιρισμό." "Η ιστορία πάντα θα αιφνιδιάζει τους πραγματιστές. Η ουτοπία μιας κοινωνίας ελευθερίας, ισότητας, δικαιοσύνης, αλληλεγγύης και συναδέλφωσης των λαών στην περίπτωσή μου αποτελεί έναν αξιακό, ηθικό ορίζοντα και πρέπει να πραγματώνεται στη ζωή και στην πολιτική μας σε εκείνες τις δόσεις που επιτρέπει η εποχή, ως εάν επρόκειτο μετα βεβαιότητος του ανέφικτο της ουτοπίας να γίνει εφικτό μετά 10, 20 γενιές ή και ποτέ. Είναι η γειωμένη, η ρεαλιστική ουτοπία." "Εικοσάρηδες, ποθούσαμε την αλλαγή και η πολιτική δεν σήμαινε για μας τη μηχανική του χρήματος και της εξουσίας. Πολιτική ήταν μία πνευματική και ιδεολογική περιπέτεια και ταυτόχρονα η συγκεκριμένη απάντηση στα ώριμα προβλήματα της κοινωνίας."
Very interesting... Όταν διαβάζω βιογραφίες ή απομνημονεύματα κ.λπ., έχω πάντα στο μυαλό μου ότι μπορεί να μην είναι τόσο αντικειμενικά και ότι συχνά οι συγγραφείς ηθελημένα ή ακούσια δεν λένε όλη την αλήθεια. Ή μπορεί να παρουσιάσουν τα γεγονότα με τέτοιο τρόπο ώστε συνειδητά ή ασυνείδητα να υπηρετούν μια εικόνα ή έναν δικό τους σκοπό ή να στρογγυλεύουν λίγο τις γωνίες κτλ. Δεν νομίζω ότι το "Πριν σβήσουν τα φώτα" αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα, αλλά γενικά μου άρεσε. Άλλωστε όλα τα βιβλία του Μίμη Ανδρουλάκη τα βρίσκω ενδιαφέροντα.
Η αλήθεια είναι ότι τα πρώτα κεφάλαια έχουν μία πιο ψυχαναλυτική ματιά και μετά μια πιο μυθιστορηματική μέχρι να περάσει ο συγγραφέας σε μία κάπως πιο ρεαλιστική γραφή. Επίσης κάνει αναδρομή και στην ιστορία της Κρήτης και στο γενεαλογικό του δέντρο κτλ και εκεί κάπου με έχασε με όλα αυτά τα ονόματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπήρχαν ενδιαφέροντα στοιχεία και ιστορίες και σε αυτά τα κεφάλαια. Όταν περιγράφει πλέον πιο αυτοβιογραφικά στοιχεία, και τα πιο προσωπικά και τα πολιτικά, καθώς βέβαια και ιστορικά γεγονότα λίγο πιο πριν αλλά και κατά την διάρκεια του βίου του, αλλά και το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής, το βιβλίο γίνεται πολύ ενδιαφέρον. Όχι μόνο ενδιαφέρον αλλά και συγκινητικό πολλές φορές, όσο αποστασιοποιημένα και να θες να διαβάζεις για διάφορες καταστάσεις.
Οι σκέψεις και οι προεκτάσεις που μπορείς να κάνεις για πρόσωπα και πράγματα είναι ατελείωτες και μου αρέσει ο πολύπλευρος χαρακτήρας του Μίμη Ανδρουλάκη και ότι δεν περιορίζεται σε μία μόνο εικόνα για τον εαυτό του και τους άλλους.
Σίγουρα θα διαβάσω και τα επόμενα βιβλία που θα εκδώσει, είτε απομνημονεύματα τα χαρακτηρίσει, είτε αυτοβιογραφία, είτε μυθιστόρημα...
Διαβάζοντας την αυτοβιογραφική τριλογία του Μίμη οπωσδήποτε μυείσαι σε αυτήν την πολιτιστική σύνθεση που ονομάζεται Κρήτη. Συνειδητοποιείς τις μεγάλες οικογένειες με την μακραίωνη παράδοση, όπως οι Κούνδουροι, αλλά και τον τρόπο ζωής και τις επιλογές καθώς και τις αξίες αυτού του νησιού. Πολύ σημαντικό ρεπορτάζ η αφήγησή του για τις ημέρες του Πολυτεχνείου. Με πολύ πόνο και δυσκολία περιγράφει και τα σχετικά με την Πανσπουδαστική 8, αναφορά που προκάλεσε πολύ δηλητήριο από ανθρώπους που θεώρησαν χρέος τους να υπερασπιστούν γενικώς και αορίστως ένα τεράστιο πολιτικό λάθος. Εμπιστεύομαι την ειλικρίνεια και την ευθύτητα του Μίμη Ανδρουλάκη, γιατί αφιέρωσε τη ζωή του σε μια υπόθεση από την οποία βγήκε φτωχός σε υλικά και πάρα πολύ πλούσιος σε πνευματικά και ψυχικά κέρδη.
... αν κάποιος δεν έχει όρεξη να διαβάσει για την ζωή του Μίμη και ψάχνει για δράση, πολυτεχνεια, βασανιστήρια κτλ, θα πρότεινα να πάει στις τελευταίες 150 σελίδες απευθείας (αλλιώς θα το παρατήσει στη μέση)
και κάτι άσχετο για το βιβλίο: γράφονται αρκετές ανακρίβειες για το βιβλίο... πχ, ο Μίμης γράφει ότι ο Μαλλιος φωνάζει
«Τον φαντάρο, τον κοντό, τον φαντάρο
... όταν πάνε να τον πιάσουν, τι λέει το πρώτο θέμα ότι γράφει το βιβλίο?
Ο Μάλλιος, λοιπόν, να τρέχει στα στενά, ξοπίσω από τον Μίμη φωνάζοντας: «Πιάστε τον αρχηγό, τον κοντό».