Een tevreden lach

by Andreas Burnier

Het autobiografische Een tevreden lach van Andreas Burnier, Ôtransgender avant la lettreÕ, is schelmenroman en feministisch schotschrift volstrekt eigenzinnig, nog altijd springlevend en relevant.Een tevreden lach, de roman waarmee schrijver en criminoloog Andreas Burnier in 1965 debuteerde, werd direct bij verschijnen als een sensatie ervaren en bekroond met de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. De roman heeft niets aan kracht ingeboet.

Genres: Queer, Literature, Fiction, LGBT, Roman, School, Lesbian

Paperback

First published January 1, 1965

About the author

Andreas Burnier, pseudoniem van Catharina Irma Dessaur, (Den Haag, 3 juli 1931 – Amsterdam, 18 september 2002) was een Nederlandse schrijfster. Onder haar eigen naam was ze van 1973 tot 1988 hoogleraar criminologie aan de Katholieke Universiteit Nijmegen.

Reviews

[Lieze Doyen · Rating 4 out of 5]

'want eens, achter al die troep, zal een nieuwe horizon opengaan, een nieuwe zonwereld, een nieuwe mensenwereld, dan zal ik alles afgeboet hebben en weer gewoon mogen leven, als een man, als een mens.'

[Lars Meijer · Rating 4 out of 5]

Burnier heeft het beter begrepen dan wij.

[Rune Nieskens-Cornu · Rating 3 out of 5]

Waar kan men oude namen vinden?
Wie kent de naam die mij verliet?
Wie deelt de droom die in mij sliep
En zal het hart in bloemen winden?

[Sophievb69]

Ik dacht dat seksualiteit een, groots, aspect van de mens was, maar je kunt er geen geïsoleerd probleem van maken. Dat is net zo gek alsof je bij een vent met schurft over zijn hele lijf over de toestand van zijn linkerduim gaat praten. (p. 168)

[Nikki · Rating 4 out of 5]

'Wij zoeken onszelf. Dat is een gemeenplaats, maar van het overdonderende waarheidsgehalte dat water nat is, of goud edel. De jeugd is zo zoet, zo aangenaam, opdat wij niet zullen merken dat wij onszelf in snel tempo verliezen. Als het droomgordijn optrekt, uiterlijk rond het veertiende jaar, zijn wij iedere oriëntatie kwijt. Door studie, kunst, avonturen, misschien religie, hopen wij het eigen ik te leren kennen.
In hun wanhoop gaan sommigen de grens over: zij worden dichters, krankzinnigen, misdadigers, alcoholici, drug-addicts, lid van de filmliga, abstract painters, Ibiza-reizigers (maar in Morenland is de waarheid niet te vinden, dat had ik hun van tevoren kunnen vertellen), pervertineslikkers, café-idealisten, Zen-boeddhisten (maar in Azië is de waarheid niet te vinden, dat had ik... enz.), reclameschrijvers, filosofen, jazzluisteraars, wierooksnuivers, twistdansers, Nabokov-lezers, matroos onder de gage, gehuwden, beatniks (maar in Amerika is... enz.), gescheidenen, ambtenaar in tijdelijke dienst, televisieschrijvers, acteurs, critici, zieken, doden, begravenen, gecremeerden, jong gestorvenen, snel vergetenen.'

[Suze Geuke]

een tevreden lach??? tevreden?? volgens mij is onze auteur verreweg van tevreden. wat een lastig besTAAN heeft onzelieve auteur. en wat beschrijft die het dan ook prachtig. en weemoedig.

godzejezus ik ben wel gezegend met deze tijden waarin ik besta; althans, 'tis eenvoudig met een rooskleurige bril op het geromantiseerde verleden terug te kijken waarin ik alleen als zaadcel (of eicel?) ter werelde was. ik geloof ten zeerste dat het niet echt gemakkelijk was om 'jezelf te zijn' als man in vrouwenlichaam destijds. of als pot door het leven te gaan. en nu, kijkaan, het staat me vrij (nog even) te werken in een kelder waar het geen hond uitmaakt wie of wat je voorkeur is. en alles komt hier. flikkers komen hier. potten komen hier. kweenies komen hier. honden komen hier. dus dit boek vol persoonlijke lijfliederen was een mooie °privilege check°.

[Demi van Doorn · Rating 4 out of 5]

Masterpiece. ‘Wie de ziel in wil, moet door het niets heen, dat betekent door de angst.’

‘Gelukkig komt het niets in porties tot ons. Het is net als geboorteweeën: na het onmogelijke, dat niet meer te dragen is, komt er een verademing. De ontspanning duurt misschien een halve minuut, maar zij lijkt een eeuwigheid vol eindeloze dromen in het tumult van de confrontatie met de dood.’

[Imre Bertelsen · Rating 4 out of 5]

“Ik begrijp die liefdeuitbarstingen niet van zachte vrouwen voor grote, sterke mannen en vice versa. Ik verdenk ze van plagiaat, van literatuur leven, hoewel ik theoretisch wel moet accepteren dat het allemaal echt is.”

[Geertje · Rating 5 out of 5]

Ik denk niet dat ik het helemaal begrepen heb.

[Red · Rating 4 out of 5]

beautifull time capsule from the sixties in amsterdam and paris. the protagonist is a female student experimenting with gender during her studies in amsterdam. some hilarious situations are described. later on the place of action is paris where she stays in an apartment of a friend of her named rainer (rilke?). the gender question alters in a question for hetero or homosexuality and the latter wins. in the end we see her living with her female partner in comfortable situation dreaming of working in a coalmine as a man. so back to the gender question again. the story is abouth subjects not talked abouth at the time of writing so it was ahead of her time and written on a pleasant almost lucid style. allthough i don't think this book is or will be translated it is a rewarding read for a dutchie. mainly because of it's lucidity in combination with sharp observationts.

[Céleste · Rating 3 out of 5]

Ik heb het gevoel gehad meerdere boeken in één te lezen. Ik ben er nog niet over uit of ik het leuk of onleuk vond. Er stonden boeiende passages in, dat wel. Experimenteel werk voor de sad girls.

‘Elk boek is een gevaar dat de ziel in wil, dat niet de buitenwereld nog eens in woorden overdoet (met een verbitterde verpleegstersvinger langs de rafelige wonden), noch een abstracte idee brengt. Wie de ziel in wil moet door het niets heen, dat betekent door de angst.’

[Remco Sleiderink · Rating 5 out of 5]

Wat een meeslepend, intelligent en authentiek boek. Het eerste wat ik van Andreas Burnier lees (shame on me). Ik kan niet wachten nu meteen aan haar biografie te beginnen, geschreven door Elisabeth Lockhorn.

[Arina · Rating 4 out of 5]

'Na de schooltijd begaf ik mij nogmaals naar een van de passende cafés om een vrouw voor de nacht te vinden. Bleef ik alleen, dan leed ik meestal tot 5 uur in de ochtend aan slapeloosheid. Ook sliep ik wel in de armen van mijn vrouwelijke vrienden, dadeloos, begeerteloos, maar ter verschaffing van wederzijdse lijfwarmte en om 's nachts te kunnen zeggen: Slaap je al? Of: Lig je goed? onder het huilen van de nachtwind tussen de meedogenloze sterren.'

[Goldfishing]

Voor het eerst dat het luisterboek me hielp om erdoorheen te komen. Heel fijn om ernaar te kunnen luisteren.

Gelukkig kwam het woord uien alleen in het voorlaatste hoofdstuk voor want dat werden ineens uiWen en behoorlijk irritant.

[Esther Baar · Rating 4 out of 5]

In een uiterst tevreden adem uitgelezen. Eerlijk, uitdagend, energiek.

[Silke Vermeir · Rating 3 out of 5]

3.5

[Livette · Rating 3 out of 5]

Wat moet ik doen? Wat op mijn weg komt. Met wie moet ik het doen? Met degenen die aanwezig zijn. Wanneer moet ik het doen? Op het moment dat het zich voordoet.

[Laurens · Rating 3 out of 5]

‘Elk boek is een gevaar dat de ziel in wil, dat niet de buitenwereld nog eens in woorden overdoet (met een verbitterde verpleegstersvinger langs de rafelige wonden), noch een abstracte idee brengt. Wie de ziel in wil moet door het niets heen, dat betekent door de angst.’ (p. 10)

Lezend in Een tevreden lach, de inmiddels als klassieker beschouwde debuutroman van Andreas Burnier uit 1965, groeide er een onverklaarbare weerstand in mij om eens flink door te pakken. Relatief weinig bladzijden, grote letters: dit hoefde niet zo lang te duren. Dacht ik vooraf althans. Maar steeds wanneer ik weer een twintigtal bladzijden was opgeschoten, legde ik de roman terzijde en voelde slechts opluchting. Ik wist dat hetgeen ik las goed in elkaar stak, dat het zelfs kwalitatief uitzonderlijk was, maar toch volgde er slechts die opluchting... En dan weer die weerstand.

Zie dan maar eens aan het lezen te geraken. Waar die weerstand precies door veroorzaakt en aangewakkerd werd, dat kan ik zelfs na het uitlezen van het boek niet exact verwoorden. Wellicht dat het aan de woordenpraal van Burnier lag, de verleidelijke wil om je woordenschat overdadig tentoon te spreiden – iets waar mijn eigen roman Maanscherf ironisch genoeg ook aan lijdt, zo heb ik me laten vertellen. Of misschien tierde de weerstand vanwege de eclectische, postmoderne compositie die gaandeweg veranderde en steeds weer andere vormen aannam. Of kwam het toch door de van weinig weet of overtuiging getuigende hoofdpersoon Simone, die zich overal (op alcohol na dan) halfslachtig in stort, zij het een (eenzijdige) relatie, werk, haar studie of anderszins? Al die dingen en meer, waarschijnlijk.

Begrijp me niet verkeerd: dit werk wordt in retroperspectief terecht een klassieker te noemen. De door Burnier aangesneden thematiek – onder andere homofilie, travestie, cross-dressing, travestie, androgynie, met het “verkeerde” (lees: biologische tegenovergesteld van waarmee iemand zich identificeert) geslacht geboren zijn – is waanzinnig vooruitstrevend voor de tijden waarin het geschreven en gepubliceerd werd. Daarnaast zit het, zoals ik eerder aangaf, als literair werk zeer sterk in elkaar, met een duidelijke eigen stem en stijl. Om er een cliché in te gooien: Burnier was haar tijd ver vooruit.

Toch voelt dit werk meer als een 7 uit 10 voor mij dan een 8 uit 10, laat staan dat het voor mij een “perfecte” roman is – dat is een zeer gekleurde eretitel voorbehouden aan, om maar een voorbeeld te noemen, Maria Dermoûts De tienduizend dingen. Dat ligt grotendeels aan mijn hooggespannen verwachtingen: ik dacht van mijn sokken geblazen te worden en dat lag niet in het verschiet. Is dat eerlijk? Nee. Maar soms gaan de dingen zoals ze gaan. Buiten kijf staat dat Burnier met dit idiosyncratische werk nog steeds niet haar rechtmatige plek in de Nederlandse literaire canon heeft weten te bemachtigen: hoog (hóóg) tijd dat dit onrecht wordt rechtgezet.

[Klaus Mattes · Rating 4 out of 5]

Amsterdam, Den Haag, Eindhoven, Marburg, Griechenland, Anfang der 1960-er Jahre; Genre: Magischer Realismus, eine Studentin versteht sich als Mann und irrt durch die Welt.

„Ein zufriedenes Lachen“, nur wenige Buchtitel liegen so neben dem Inhalt des Buches wie dieser Originaltitel von „Rendezvous bei Stella Artois“ („Een tevreden lach“). Besonders heiter, sonnig oder zum Lachen wirkt der kleine Roman, der übrigens keine fest zusammenhängende Geschichte hat, vielmehr aus Momenten und Fingerübungen einer Schriftsteller-Debütantin besteht, wirklich nicht. Der deutsche Titel klingt interessanter, weist aber auch in die Irre. Einmal ist der Ehemann der Protagonistin verschwunden, sie reist ihm nach, trifft ihn in Brüssel, er hat noch was zu tun, aber am Abend werden sie sich dann treffen. Wo denn, fragt sie; er zeigt die Straße hinab, dort hinten, bei Stella Artois natürlich. Erst später scheint sie zu merken, dass Stella Artois der Name einer Brauerei ist und folglich an jeder zweiten Kneipe dransteht. Die Eheleute treffen sich also doch nicht, sondern laufen weiter auseinander.

Und somit merkt man auch schon, dass dieses Buch bisweilen absolut unlogisch und geradezu spinnert ist. Ein leicht irrer Eindruck stellt sich immer wieder ein. Man merkt aber auch die tiefstapelnde Ironie. Wir haben es mit einem kurzen, seltsam mysteriös schillernden Kammerspiel zu tun, das mich an die angenehme Verschrobenheit aus Willem Elsschots „Käse“ und Frans Kellendonks „Buchstabe und Gebiet“ erinnert hat. Es ist Zeugnis individualistischer Anarchie, Lust an Betrunkenheit und Verwischt-Sehen der normalen, spießbürgerlichen Welt. Ein Jux gegen alle, die sich für normal halten und ihr Leben und die Umwelt im Griff zu haben glauben. Da es sich um homosexuelles Schreiben handelt, Burnier gilt als früher Leuchtturm solchen Schreibens auf Niederländisch (wohl neben Gerard Reve), fiel mir gleich noch das ebenfalls besprochene „Unter Hausarrest“ von Jewgenij Charitonow ein. Auch dort finden die disparaten Elemente nicht wirklich zueinander und es bleibt ein Schwanken zwischen Genialität und blauäugiger Stümperei.

Dieses Buch ist in Wirklichkeit auch nicht gut, sondern vor allem extrem seltsam, ganz anders als gewohnt und als erwartet. In seiner Ungeschliffenheit und Kompromisslosigkeit ein wahrer Klassiker, eine angenehme Entdeckung. Ich, der ich privat noch nie ein Freund von Lesben war und auch mitnichten an die Sache der „Queerness“ glaube, die ich vielmehr für an Haaren herbeigezogenes Wunschdenken und Forengeschwätz von US-Kultur-Darstellern halte, staunte doch nicht wenig, dass mir in einem Leben voller schwuler Bezüge diese Autorin nie genannt wurde, ich hier auf der Seite auch keine schwulen Rezensenten bemerke. Auch nicht die mir vertrauten Kollegen, denen ich eine Weile schon folge, dass die es als „to read“ gespeichert hätten. Obwohl Burniers Protagonistin Simone Kontakten zu aus dem Schrank getretenen Lesben aus dem Weg geht, dafür mehrmals jede Woche in schwule Kneipen, dann über schwule Partys schreibt und, wenn sie mit Männern zusammenlebt, diese Männer eher wie Schwule mit Identitätsproblemen wirken.

Kurz gesagt geht es im Roman um eine junge Holländerin, die schon seit der Kindheit weiß, dass sie ein Mann ist, was ihr leider die wenigsten Leute abzunehmen bereit sind. Und wenn sie dann mit jemandem im Bett landet, sind das meistens Männer und keine Mädchen, die sie entweder verschreckt oder an die sie sich vor lauter Schüchternheit nicht ranwagt. Nicht im gesellschaftlichen Kontext der Mittsechziger-Jahre, aber doch von heute aus, müsste man zuerst noch die Frage klären, ob das denn ein Lesben- oder ein Trans-Mann-Roman ist. Obwohl Burnier ihren Erzähler oft genug drauf abheben lässt, dass an der Männlichkeit überhaupt kein Zweifel möglich sei, sie, wie gesagt, mit Lesben auch nicht klarkommt, lege ich mich doch mal fest, es als Lesbenbuch zu begreifen. Also, eine Butch-Lesbe sucht die romantische Liebe.

Burnier war seinerzeit Anfang 30 und hatte einiges hinter sich. Sie versuchte zwei Leben parallel zu führen, eines als jüdische Philosophiestudentin unter ihrem Geburtsnamen Catharina Irma Dessaur und eines als Mann, der Anzüge trug und Bücher schrieb: Andreas Burnier. Das Jüdische kommt in diesem Buch nicht vor, aber die 1931 geborene Catharina hatte im, während des Krieges von Deutschen besetzten Holland 16 mal Wohnort und Name wechseln müssen, um vor den Zügen ins Vernichtungslager bewahrt werden zu können.

Man muss sich bei einem Buch, dessen autobiografische, ja egozentrische Züge auf der Hand liegen, davor hüten, irgendwas als „die wahre Geschichte“ lesen zu wollen. Burnier schreibt mal aus der Er-Außensicht, mal aus der Ich-Erzähler-Perspektive. Sie mixt reportagehafte Züge über Amsterdams Rotlichtdistrikt, philosophische Theorien, literarische Essays und Elemente aus Märchen und Lustspiel zusammen. Simone studiert, unwillig, Medizin und fantasiert sich zwei Buchenden herbei, wo sie das eine Mal lesbische Ärztin mit einer Geliebten ist, das andere Mal ein Mann, der im Bergwerk arbeitet. Ein Mathematikstudium zieht sie in Erwägung, erleidet aber einen Zusammenbruch, bei dem sie erst nichts mehr entziffern, sich dann an nichts mehr erinnern kann, sodass sie in einer Anstalt aufwacht.

Die Autorin dagegen hat zwar kurz Mathematik, aber nicht Medizin studiert, sich akademisch allerdings sehr wohl etabliert. Sie wurde Professorin für Kriminologie und hat nach diesem ersten Buch (an dessen Publikationsfähigkeit sie angeblich nicht glaubte) viele weitere veröffentlicht, darunter das ebenfalls ins Deutsche übersetzte „Knabenzeit“. Sie starb 2002. Im Buch nur vorübergehend mit einem psychisch instabilen, aber zärtlichen Verleger einer Literaturzeitschrift verheiratet, dauerte die reale Ehe der Autorin über zehn Jahre und brachte zwei Kinder hervor.

Es dürfte darum auch nicht ganz korrekt sein, dass Simone, als sie 18 Gläslein gekippt hatte, sich mit einem Mal sturzbetrunken vorkam, sich dennoch ein neunzehntes und zwanzigstes auch noch spendieren ließ.

Bizarr und empfehlenswert. Ein Geheimtipp.

[Guus van der Peet]

Iedereen die je vertelt dat dit de Orlando van de Lage Landen is, wil zichzelf uiteraard iets te hartstochtelijk overtuigen dat een Nederlandse quasi-klassieker mee kan doen op dat wereldniveau, maar het klopt dat Burniers experimentele benadering van genderdysforie, homoseksualiteit en structureel seksisme erg radicaal is voor een boek uit de jaren zestig. En belangrijker nog: in tegenstelling tot die andere Nederlandse naoorlogse schrijfster die lesbische liefde verbeeldde, is Burnier wel degelijk een fantastisch stilist. Ik moest regelmatig lachen om de absurdistische opsommingen, en hoewel de tweede helft van het boek niet helemaal de balans weet te vinden tussen plot en rondvliegende gedachtespinsels, was ik steeds volledig overtuigd door de constant wisselende stijlregisters.

[Florette Fonteyne · Rating 5 out of 5]

Een boek dat je niet zomaar leest, maar echt 'ondergaat'. Burnier schrijft met een scherpte en eerlijkheid die je soms doet slikken, alsof je betrapt wordt in je eigen gedachten. Identiteit, autonomie, lichaam en vrijheid ... allemaal thema's die hier niet braafjes aangeraakt worden, maar opengevouwen en onderzocht alsof de lezer zelf even onder het mes ligt.

Wat ik het strafste vind: Burnier durft complexen, twijfels en verzet tastbaar te maken zonder ooit in pathetiek te vervallen. Haar proza is helder, maar met een onderstroom die voortdurend prikkelt. Alsof je op elke pagina een klein geheimpje ontdekt over wat het betekent om vrouw, mens en vrij te willen zijn.

Dit boek voelt verrassend actueel. Alsof Burnier het nog steeds heeft over ónze generatie, die zich een weg zoekt tussen verwachtingen van buitenaf en de innerlijke drang om zichzelf te worden.

Aanrader voor iedereen die houdt van literatuur die schuurt, maar tegelijk troost en kracht geeft. Een klassieker die veel meer mensen zouden moeten lezen.

[Joostr · Rating 4 out of 5]

(Voor 24 cent bij oxfam want het boek weegt 240 gr.)
Bekentenisliteratuur in de zin van Reve. Het zal wel niet toevallig zijn dat het oorspronkelijk gepubliceerd werd in 1965 en dat Burnier ook publiceerde in Tirade. De verleiding is groot om dit debuut af te meten aan Op weg naar het einde en Nader tot U (ipv Orlando). Er naast plaatsen lijkt me meer op zijn plaats. De drie boeken zijn alle drie genadeloos eerlijk en tegelijk vol barmhartigheid tav de schrijver zelf. Ze delen ook de hoop van Goethe's "über allen Gipflen ist Ruh".
Het verschil zit erin denk ik (maar ik schrijf dit nogal heet van de naald, zonder veel "recul") dat het boek van Burnier psychologischer is, graaft in zichzelf naar hoe het allemaal gekomen is. Reve doet dat verhalend pas later (Oud en eenzaam).
In ieder geval: een aanrader.
(Trouwens, wat een verschrikkelijke kleur gaf Querido aan de kaft, de achterflap is onleesbaar.)

[Marij Frantzen · Rating 4 out of 5]

Als ik dit boek een titel zou moeten geven zou die zeker anders zijn. Wat tevredenheid betreft kan ik alleen maar zeggen dat de hoofdpersoon niet echt tevreden over komt en veel te lachen is er ook niet, alhoewel heel wat er geestige woordspelingen en nieuwe woordvondsten in te vinden zijn. Voor mijn gevoel bestaat zo’n leven alleen maar uit ellende. Het is een filosofische roman met een dubbel einde. Ze is zowel arts als mijnwerker waar ze met echte mannen omgaat, die,haar ook als man zien.
De protagoniste (Simone)is als vrouw geboren maar voelt zichzelf man en gedraagt en kleedt zich daar ook naar. Ze worstelt met dit probleem en probeert zich zo veel mogelijk aan te passen aan “wat er van haar verwacht wordt”. Ze heeft relaties met vrouwen en mannen. Is een “seksuele avonturierster”. Trouwt ook met een man maar alle relaties zijn niet van lange duur. Simone is heel intelligent en studeert medicijnen, welke studie ze stopt vlak voor haar kandidaats vanwege een black out, gevolgd door opname in psychiatrische inrichting (gekkenhuis noemt zij het). Na haar eindexamen volgde ze ook nog colleges biologie, natuurkunde en filosofie.
Uiteindelijk studeert ze toch af en wordt ze arts in een psychiatrische inrichting. Ze heeft dan een relatie met Anne, psychotherapeut.
Dit debuut van Andreas Burnier is ontzettend knap geschreven, niet chronologisch, sommige stukken moest ik meerdere malen lezen, maar de inhoud is voor mij niet navoelbaar, een onbekende wereld. Toch wil ik meer van haar lezen.

[Falun Ellie Koos]

'Ik zou er niets op tegen kunnen hebben, mits de eerste drempelvrees maar is overwonnen, de verrukkingen van de liefde met jou te beschrijven. Hoe ik je langzaam uitkleedde de eerste keer, streelde, warmde, ontdooide, tot je trillend van verwachting in mijn armen lag. Hoe er tussen ons geen sprake was van een (teleurstellend, triest) nabootsen naar vermogen van de coïtus, maar hoe het gemis, de onmogelijkheid mij in je uit te storten als een man, duizendvoudig gecompenseerd werd door de zoete verrukkingen van het lijf aan lijf veelvoudig verstrengeld zijn, het in elkaar overvloeien, hemels, onbegrensd door het eigen ik, onbelemmerd door de beperkte grenzen van de manlijke potentie, het machtig sterven in jou.'

[Bente Heijmink · Rating 2 out of 5]

(2,5 ster)

Voor mij probeerde dit boek te veel in een te zijn. Autobiografie maar geschreven als roman met essays, Duitse gedichten en passages over weekdieren tussendoor - het is nogal wat voor een boekje van 126 pagina's. Hoewel ik zie dat Andreas Burnier ontzettend vooruitstrevende ideeën had en een bewonderingswaardig persoon is, raakte het boek me niet. Soms voelde het bijna als het eerste stuk dat je bij een Creative Writing cursus schrijft waarbij je niet verder komt dan wat pretentieuze metaforen toevoegen aan je eigen levensverhaal. Een debuutroman dat leest als een debuutroman, het is te vergeven.

[Hendrik Dejonckheere · Rating 4 out of 5]

Hoe vind je jezelf in een zwart-wit wereld als je geel, groen of blauw bent. Dit is een goed geschreven werk van een schrijfster die Andreas als pseudoniem heeft en blijkbaar eigen ervaringen in deze roman heeft verwerkt. Het is ook een goed tijdsbeeld naar de periode kort na de oorlog waaruit later de sixties zijn ontsproten met alle ruimte voor experimenten in een overigens grotendeels antieke verzuilde context. Een prachtig werkje dat aan actualiteit weinig heeft ingeboet.

[Mark · Rating 4 out of 5]

Haar debuutroman (1965) is het eerste dat ik lees van Andreas Burnier. Zij was de eerste (?) Nederlandse die openlijk schreef over lesbisch en transgender zijn, en putte hiervoor inspiratie uit eigen leven. Dit debuut beviel me zo dat ik meteen ook haar tweede roman, 'Het Jongensuur', heb gekocht. (Gekocht @ Kringwinkel)

[Martijn Nicolaas · Rating 4 out of 5]

Een zoektocht naar een passend leven en een identiteit. Elk hoofdstuk soms bijna een essay maar wel een lopend verhaal. Afwisselend ik- en personaal perspectief, in feite een experimentele roman die zijn tijd vooruit is in ideeën en vorm. Het past misschien eerder in de jaren zeventig. Burnier heeft een stevige eigen stijl, wars van clichés, misschien wat academisch maar steeds authentiek.

[Roos Ferrero · Rating 3 out of 5]

Een tijdje terug een toneelstuk gezien over werk van Andreas Burnier waar verhalen uit dit boek een groot deel van uitmaakten. Eindelijk dit boek geluisterd en nu meer context gekregen.

Genoten van alle queer gevoelens van Simone (omdat die zo intens waren), vooral voor Fenneke. Sip om Simone in het huwelijk en andere interacties met mannen.

[Chrétien Breukers · Rating 4 out of 5]

Een Nederlandse klassieker. Het ‘Orlando’ van Andreas Burnier. Een dwingend, heel erg goed geschreven boek over van alles en nog wat, en over een man in een vrouwenlichaam in de jaren veertig, vijftig en verder. (Herlezing, maar het wordt elke keer beter, dit boek.)