Jump to ratings and reviews
Rate this book

Onder ijsbergen

Rate this book
Rechter Jakob Olsen wordt als waarnemer van de Deense regering naar Groenland gestuurd om de achtergronden van een merkwaardige moordzaak te onderzoeken. Die achtergronden hebben alles van doen met de oeroude Groenlandse cultuur, die zich altijd heeft verzet tegen inmenging van buitenaf, maar die zonder financiële en technologische steun van de Denen ten dode opgeschreven is.

167 pages, Paperback

First published January 1, 1981

1 person is currently reading
77 people want to read

About the author

J. Bernlef

137 books85 followers
Bernlef (previously J. Bernlef) is the pseudonym of Dutch writer, poet, and translator Hendrik Jan Marsman. He occasionally used the nom de plume: Henk Bernlef.

Between 1959 and 2012 Bernlef wrote a large number of novels, stories and poems. Amongst others he received the Constantijn Huygens prijs (1984), the AKO Literatuurprijs (1987) and the PC Hooftprijs (1994). His work is characterized by a sober language and an unflagging fascination with the workings of the human memory. His most famous novel is Hersenschimmen (1984) and describes the process of dementia from the point of view of the sufferer, Maarten Klein. (Source: de Volkskrant 29/10/2012)

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
15 (5%)
4 stars
96 (32%)
3 stars
114 (38%)
2 stars
55 (18%)
1 star
14 (4%)
Displaying 1 - 16 of 16 reviews
Profile Image for Alicia.
218 reviews11 followers
November 26, 2023
It's an interesting book, very subtle, with a lot going on below the surface. The main story line is of Jakob Olsen going to Greenland to evaluate the way a murder case was handled. The Danish legal system is based on individual responsibility and the idea that when you end someone's life, it's completely over.

However, the indigenous people in the village of Eqe decided as a community to end a woman's life, because they believed she was possessed by an evil spirit. They also have different ideas about death, believing the person will return in the community when a child is born. 

The Danish convicted a man for the murder who then committed suicide in prison. Because of the outrage, Jakob has to go to Greenland to talk to everyone who was involved and decide if what happened was just. 

He goes to Greenland after saying goodbye to his father, who is on his deathbed, and there's a complicated history with his father. On the plane he meets Nick, a jazz pianist who's staying at the same hotel. In Greenland, he meets interpreter Lina, who is kind of involved with Nick but only because he reminds her of her fiancé, who went to fly planes in Vietnam and never came back. There are many characters in this short novel, but they all have their own personality, history and role to play. 

Some themes in the novel are loneliness, growing older and death, otherness and language. There is some racism in the novel, in the sense that people look down on the customs of the indigenous people and the Danish administrative system is imposed on them, giving them new names. There's a passage I particularly liked where the main character sees a circle of stones and assumes it's an ancient ritual. It turns out that they are just stones that had been used to keep tents in place. 

What I mostly like about the novel is that it transports you to another time and place. It was written in 1981, so there's smoking on airplanes and typewriters, and you can almost feel the cold and see the icebergs described on the pages.

On top of that, the language is also used to create a sense of confusion. The language the indigenous people use is very different from the Danish language and a passage where Lina is drunk, is very incoherent. Playing with language like this is very typical of Bernlef. 

I was surprised to read criticism of colonialism and capitalism, individualism, sexual harassment, about sex work and villagers leaving because of a temperature rise in seawater. I thought these were more contemporary ideas and problems, but apparently we've been aware for much longer and nothing really changed, which is kind of depressing. 

The only thing I didn't like about the book was the ending. I didn't really get it, it felt a little abrupt and left me feeling unsatisfied. 

Still, I'd recommend it to anyone interested in the themes mentioned earlier or who enjoys subtlety and detailed observations. 
Profile Image for Maartjes.
55 reviews
February 20, 2014
Ideaal boek voor een boekenclub: er zit heel veel in om over te filosoferen. Gaat onder andere over de positie van Groenlanders (Inuit) onder de Deense vlag. Hun manier van leven en denken is vreemd in Deense (westerse) ogen: ze beschouwen zichzelf in tegenstelling tot de Denen als onderdeel van een collectief. Dat werkt door in heel hun zijn en ook in hun taal. Ze hechten belang aan totaal andere dingen dan de Denen. Dit aspect van het boek deed me erg denken aan 'De stam van de holenbeer' van Jean M. Auel. Daar komen ook twee menselijke soorten met een totaal andere manier van beschouwen, die doorwerkt in hun hele wezen, tegenover elkaar te staan. Echt tot elkaar doordringen is onmogelijk. Wanneer deze twee culturen samenkomen, zal één onherroepelijk het onderspit delven. Fascinerend om over de dood, doodsangst, normen en waarden, eenzaamheid en relaties na te denken vanuit een heel ander perspectief.
Spoiler vanaf hier:
De Denen kunnen tot op zekere hoogte begrip voor de Groenlanders opbrengen. Als een van hen zijn eigen krankzinnig geworden grootmoeder ombrengt om een boze geest uit te drijven, is de kwestie of er hier wel sprake is van moord. De Groenlanders hebben samen tot het doden besloten. Als later een Deen door een Groenlander wordt omgebracht zegt tolk Lina Krog (die tot dan de Inuit probeerde te begrijpen en hun taal leerde) dat hij is 'vermoord door een Eskimo'. Ineens is het moord en ineens is de moordenaar een Eskimo. Is het oorspronkelijke begrip van Krog voor de Inuit verdwenen? Of ziet Krog de moordenaar niet langer als onderdeel van een groter geheel? Is deze Groenlander zo 'verdeenst' dat hij individueel is gaan handelen? Zijn eigen volk kwam ook niet meer naar de rechtzaal, zoals bij de eerste 'moordenaar'...
Profile Image for Anna Krikke.
7 reviews
September 5, 2024
Een enorm boeiende vertelling van de botsing tussen culturen die plaatsvind in de Deense kolonie, Groenland, in de jaren ‘80. Met behulp van dubbelzinnigheid en sterk sfeervolle motieven brengt Bernlef de lezer op het zelfde dwaalspoor als de hoofdpersonage, een Deense waarnemer die onderdeel is van het Deense/Westerse rechtssysteem wat toegepast wordt op de Inuit cultuur die zich daar overduidelijk niet voor leent.

Het boek is me bijgebleven nadat het onderdeel van mijn literatuurlijst was op de middelbare school en ik ben heel blij dat ik hem weer heb opgepakt.
Profile Image for aron.
57 reviews
May 6, 2024
Ik ben er nog niet over uit of Onder IJsbergen nou diep of dom is. Het begin van het boek is zo intens en bijna kinderlijk direct opgeschreven, dat het aanvoelt dat de interessantere ideeën en stijlfiguren richting het einde een soort van pleister op een half ingestort schuurtje zijn. Het is inderdaad zo, dat er toch het een en ander 'onder het oppervlakte' speelt in dit boek, maar ik ben er ook nog niet over uit of dit nou komt omdat het goed of slecht geschreven is. Zeker is het wel waar dat de stof uit het boek aanzet tot denken over de individu en waar deze begint en/of ophoudt. Dit wordt gedaan door de taal van de Inuit, maar ook door de overpeinzingen van de hoofdpersoon over zijn vader en zijn jeugd. Het boek lijkt daarin ook bijna autobiografisch, want iedereen kijkt met spijt terug op het verleden en zonder hoop naar de toekomst, op een manier die redelijk 'eentonig' is maar niet per sé op een slechte manier. De obsessie van de schrijver met specifieke Inuit uitspraken zoals 'de mensen die Jon Eira zijn' voelt wel redelijk geforceerd. Vooral daarom heb ik ook moeite met zeggen of het boek nou diep of dom is.
Sowieso kan ik zeggen dat voor het grootste gedeelte de schrijfstijl me niet aansprak. Vooral de stukken in het boek die niet direct gerelateerd waren aan de progressie van het plot vond ik goed uitgevoerd: de wandeling in de mist, de omschrijving van het supermarktje en de cafetaria erboven, de interne gedachten van Jakob over het landschap van Groenland, de brieven. In deze stukken zat voor mij de kracht van dit boek en grepen de thema's me het meeste. Indien dit inderdaad de bedoeling was dan is dat goed uitgevoerd, maar dan zou dat ook betekenen dat het grootste gedeelte van het verhaal slechts fluff is om de gaten (lees: kraters) rondom het interessante op te vullen.

Mogelijk wil ik te graag dat dit boek iets is wat het niet probeert te zijn, mogelijk is het een simpele detective die probeert te spelen met wat exotische ideeën en had ik mijn verwachtingen compleet verkeerd. Ik las dit boek voornamelijk door de flaptekst die mij enorm aansprak. Deze tekst legde uit dat het boek enorm zou spelen met ideeën uit de Groenlandse cultuur, dat het verhaal mysterieus zou zijn en dat enkel het hoognodige aan het oppervlak lag en dat de rest onder water zat, net als bij een ijsberg. Nou heb ik dit er niet uit gekregen, ik vond dat er inderdaad wel wat leuke ideeën voorgelegd werden maar dat deze maar weinig behandeld werden en er leek ook maar weinig achter het oppervlak te liggen (hopelijk komt dit niet door grove fouten in mijn eigen vermogen om tussen de regels te lezen). Verder vond ik ook juist dat het boek enorm tell-dont-show was, vooral op het begin. In dat opzicht heeft het boek me dus redelijk teleur gesteld. Al moet ik zeggen dat al deze problemen grotendeels verdwijnen verder het boek in. Richting het einde herpakt het zich enorm goed, naar mijn mening.

Ik zou het boek niet snel geneigd zijn een tweede keer te lezen of aan anderen aan te raden. Ik denk niet dat het lezen de tijd waard is door de grote hoeveelheid fluff en de weinige interessante gedeelten. Het is en blijft grotendeels een wat trage detective roman waarin mensen enigszins verdrietig terug kijken op hun levens en tegelijkertijd geprikkeld worden door botsingen tussen de hele kille individualistische cultuur van de Denen en de esoterische collectivistische cultuur van de Groenlanders.
This entire review has been hidden because of spoilers.
Profile Image for Tess van Brummelen.
133 reviews38 followers
April 10, 2020
"Hij zette hem [de zonnebril] op. Door de bruingebinte glazen keek hij om zich heen. Het licht was zacht nu en door de gedempte muziek uit het plafond leek het alsof al die Groenlandse vrouwen met hun boodschappenkarretjes als vissen door een aquarium gleden, geruisloos voor elkaar uitwijkend over de tegels of plotseling van richting veranderend wanneer een of andere kleurige verpakking hun aandacht trok."

"Haar gezicht heeft wel wat van een rots, dacht Jakob Olsen. Onverbiddelijk en strak, met rond de ooghoeken wijd uitwaaierende krasjes, sporen van erosie."

"'Mensen zijn alleen en kunnen daar niet tegen. En misschien ook dat kennis onder bepaalde omstandigheden ongelukkig maakt.'"

"Misschien is het gewoon een kwestie van leeftijd, dacht hij. Vroeger dacht ik dat je als je ouder werd het gevoel zou krijgen dingen beter te begrijpen, de wereld te beheersen. (...) Maar misschien was het net andersom."

"Zo nu en dan sloeg een van hen naar een mug. Sivertsen achteloos als iemand die geleerd heeft met een plaag te leven, Olsen doelbewust en harder, alsof er ooit een laatste mug zou zijn." -p.91

"Ik verheug me op onze vakantie, het werken in de tuin, de boeken die ik nog lezen wil, lekker in het zonnetje terwijl uit de deuren een pianoconcert van Mozart klinkt. Het lijkt wel een idylle en misschien is het dat ook. Misschien doe je alles daarvoor. Om die paar momenten, hand in hand; waarop alles met elkaar in harmonie lijkt. Misschien is geluk niet meer dan dat (...)" -p.92

"'Geeft niet,' zei Jakob Olsen. 'Ik loop wel even naar de supermarkt.'
'Doet u dan wel een sjaal om,' zei de hoteleigenaar. 'Het is nogal mistig vandaag.'
Terwijl Bastiansen de deur zo zacht achter zich dichttrok alsof hij de kamer van een stervende verliet, trok Jakob Olsen de gordijnen open. Nogal mistig noemde Bastiansen dat. Tot vlak voor het raam stond een licht trillende muur van asgrauwe waterdamp waardoorheen hij soms wat doffe gedempte geluiden hoorde. Hondegeblaf en een lang aanhoudend schrapend geluid, als van iemand die een ijzeren staaf over de rotsen sleepte. Hij wist uit reisbeschrijvingen hoe hevig en snel de mist hier uit zee kon opkomen, maar dat ze zo dicht kon zijn... Hij zocht naar de zon, maar kon de ronde oplichtende schijf nergens ontdekken. Ik moet verdomme de plattegrond raadplegen voor ik naar de supermarkt ga, dacht hij." -p.93

"Uit zijn album heb ik een foto van hem gehaald. (...) Hij kijkt er streng op, zo voor die bloeiende seringen in zijn tuin, maar zo kijkt hij op alle foto's die er van hem bestaan." -p.109

"Ik verlang naar je gebaren, je stem, je handen die mij zo nu en dan in mijn dromen al strelen." -p.110

"'Jón Eira was de beste jager uit Eqe,' zei Lina. 'Als hij een spoor zag kon hij het dier tekenen en een naam geven. Naar een goede jager komen de kariboes toe. Hij was onverschrokken. Ik was nog te klein om het zelf mee te maken, maar Jón Eira doodde een berin met een mes. Hij liep weg. Ze was sneller dan hij. Hij wist wat hij moest doen. Toen hij haar adem kon ruiken stond hij stil, draaide zich om en zij liep met haar hart in zij. mes.'" -p.113

"Wat een kunstwerk interessant maakt is de ongelijke verdeling van bewuste en onbewuste impulsen over het doek. Dat is het enige element dat onimiteerbaar is, het is de adem van de schilder, zijn werkelijke schriftuur, zelfs door de knapste vervalser niet na te maken omdat hij, in zijn verbeten poging geheel in de stijl van zijn voorbeeld te blijven, aan alle elementen in het werk dezelfde mate van aandacht besteedt. Daarom heeft iedere vervalsing iets doods. Het doodse van de machine, van de regelmaat." -p.120

"Een ogenblik bekeek ze zich van opzij in de lange spiegel naast de wastafel. Naakt me kleren in de hand. Ze begreep waarom veel schilders er de voorkeur aan gaven wat oudere vrouwen te schilderen en niet het strakke lijf van een jong meisje. Ook een lichaam registreerde ervaringen, werd langzaam tot een leesbaar verhaal. Ik word nog eens tevreden met mezelf, dacht ze spottend (...) Ze kleedde zich overdreven kalm aan. Dit was het eerste jaar dat ze niet langer bang was om alleen te zijn." -p.129/130

"Voor het eerst die maand trok ze de gordijnen dicht. Ze kleedden zich uit en paarden, kort, snel en heftig, alsof hun leven ervan af hing. Daarna kroop ze stil naast hem, onder de dekens nu, haar ene hand op zijn buik. Ze legde haar wang tegen zijn borst en hoorde zijn hart kloppen.
'Moet je niet spelen vanavond?'
'Ik ga niet,' zei hij.
Ze stapte uit bed en draaide de deur op het nachtslot.
'Je bent mooi,' zei jij met zijn handen onder zin hoofd gevouwen.
'Dat valt nog best mee ja,' zei ze. 'Vooruit, schuif eens op. Wie er ook komt we doen niet open.' -p.138
Profile Image for Johnny.
663 reviews
August 19, 2022
"Onder ijsbergen" van J. Bernlef is een plezier om te lezen. Het is een boek dat je niet kunt neerleggen. Het leest dan ook heel vlotjes. Een tijdje geleden las ik Bernlefs "Hersenschimmen" en was er toen aangenaam door verrast, en mijn verwachtingen voor dit "Onder ijsbergen" zijn volledig ingelost.
Juli, 1975. Rechter Jakob Olsen uit Kopenhagen wordt als waarnemer naar Groenland gestuurd om een verse blik te werpen op een oude moordzaak. De dader heeft zichzelf net opgehangen in de gevangenis en de autoriteiten willen hun gemoed geruststellen dat ze toch niets over het hoofd gezien hebben.

Jakob vertrekt op 2 juli en zal tot 6 juli in Groenland blijven. Het boek bestaat uit vijf delen, elk deel één dag, telkens opgedeeld in een aantal hoofdstukken. Om te beginnen lezen we het verhaal vanuit het standpunt van Jakob Olsen, maar gaandeweg krijgen we ook enkele hoofdstukken vanuit het perspectief van enkele mensen die hij ontmoet, namelijk pianist Nick Morello die optreedt in de lounge van het hotel waar Jakob Olsen verblijft, maar nog belangrijker lerares Lina Krog, die als zijn tolk fungeert tijdens zijn gesprekken met de plaatselijke Inuit, maar die daarnaast ook nog een veel belangrijkere rol zal spelen.

Het boek dateert van 1981 maar zou evengoed vandaag gepubliceerd kunnen zijn. Bernlef gebruikt makkelijke taal, hij wil niemand imponeren. "Onder ijsbergen" lijkt op een toegankelijkere versie van het IJslandse werk van Jón Kalman Stefánsson. Je leest het bijna in één ruk uit. Alleen het einde... Het is onvoldoenend maar toch niet teleurstellend. Of misschien omgekeerd. Een echte aanrader voor iedereen die houdt van Nederlandse literatuur!
Profile Image for Collin.
82 reviews
December 15, 2025
Ik heb in mijn leven echt wel slechtere boeken gelezen, maar daar is het meeste wel mee gezegd. Onder ijsbergen leest makkelijk weg, maar dat is vooral vanwege Bernlefs heldere stijl en niet per se omdat het boek nou per se lust tot lezen opwekte. Wat betreft de stijl, soms komt er eens een interessante beschrijving voorbij, maar verder is het vooral veel bijvoegelijke naamwoorden waarvan minstens de helft de kleur van iemands beddengoed of het materiaal van hun kleding beschrijft. Vraagtekens en komma's waren ook vaak afwezig op plekken waar ze beter wel hadden kunnen staan.
Waar Bernlef in Hersenschimmen met slechts een paar rake zinnen hartverscheurende karakters neer wist te zetten, wisten de figuren uit onder ijsbergen me niet te boeien. Het plot was vlak en saai. Er valt iets te zeggen over zinloosheid of onbegrip als thema's in het boek, maar effectief of boeiend vond ik die ook niet. Al met al kan ik Onder ijsbergen het beste beschrijven als zo'n quasi-onderkoelde scandinavische misdaadserie die je op de bank met je ouders kijkt, maar dan zonder ook maar enige spanning.
Profile Image for Anneke de Bundel.
326 reviews7 followers
September 12, 2018
Vreemd maar mooi boek over Groenland. Ik las t omdat ik naar Groenland reis voor een reportage. Het was mijn eerste ontmoeting met Bernlef. En het beviel goed. Het boek is opvallend weinig gedateerd en de beschrijvingen over de Inuitcultuur zijn fascinerend.
41 reviews1 follower
August 1, 2017
Mooi geschreven, in de typische, atmosferische stijl van Bernlef. Maar niet mijn favoriete boek van hem.
Profile Image for Alexandra.
296 reviews
March 29, 2024
« Het geniale, onnavolgbare zat hem in het schijnbaar bijkomstig geschilderde » (141)

Details, waarheid, verhalen, objectiviteit. Dit is een mooi verhaal om te analyseren!
Profile Image for Onkruid .
88 reviews
June 25, 2025
This book, like other Bernlef book, seems to wander randomly halfway to some discordant collection of themes. Great ending though. Bernlef has some prose skills to pay bills.
Profile Image for Ollie.
459 reviews30 followers
August 4, 2013
Now my Dutch ain't what it used to be, so it might be my ignorance speaking here, but I really liked this book. I'm not good with subtleties in the English language, so I can only imagine that lots of things went over my head in this book. Let's see if I got the story right. Spoilers be ahead.

Jakob, who is from Denmark, goes to Greenland to investigate (or bear witness to) a murder that happened years before that somehow went unresolved. He meets interesting characters on the way, like Nick the musician and Lina the translator/theater director, and learns about the customs and nuences in Greenland. Some of the ones that stand out being that the ice they use comes from icebergs and is not synthetically made, so it fizzes the drinks as air that is thousands of years old escapes. Also, that Greenlanders believe that names are inherited and get passed on when a person dies. Eira (the murdered) believed the person he murdered was possessed and wanted to set the name free.

Something like that. Anyway, Onder Ijsbergen was a short a easy read that was interesting and read like a detective novel. Very enjoyable.
Profile Image for Soren.
1 review4 followers
October 3, 2012
Weet te boeien voor wie opzoek is naar een psychologische roman, maar als misdaadthriller nooit spannend genoeg. Leest niet echt vlot weg, wel boeiend.
Displaying 1 - 16 of 16 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.