Desnoods met wapens

by Sophie Poldermans

Drie jonge vrouwen in het gewapende verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog – Desnoods met wapens vertelt hun uitzonderlijke verhaal Vrijwel iedereen kent verzetsicoon Hannie Schaft, maar niet veel mensen weten dat ze intensief samenwerkte met twee Truus en Freddie Oversteegen. Desnoods met wapens is het verhaal van deze drie vrouwen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog de wapens opnamen tegen de nazi’s – zeer uitzonderlijk voor vrouwen in die tijd. Ze waren Hannie was negentien en de zussen waren zestien en veertien toen ze actief werden in het verzet. Ze verleidden hooggeplaatste nazi-officieren, lokten hen het bos in en doodden ze. Ook brachten ze Joodse kinderen naar onderduikadressen en verzamelden ze inlichtingen voor het verzet. Ze deden dit alles ‘omdat het moest gebeuren’. Maar ze probeerden vooral, onder onmenselijke omstandigheden, mens te blijven. Hannie Schaft werd drie weken voor het einde van de oorlog geëxecuteerd en zou uitgroeien tot het symbool van vrouwelijk Nederlands verzet. Truus en Freddie Oversteegen overleefden de oorlog, maar werden hun hele leven achtervolgd door de vreselijkste herinneringen aan die tijd. Desnoods met wapens vertelt hun uitzonderlijke verhaal.

Genres: Nonfiction, World War II, History, Biography

454 pages, Kindle Edition

Published April 18, 2023

About the author

Sophie Poldermans is the author of the best seller “Seducing and Killing Nazis. Hannie, Truus and Freddie: Dutch Resistance Heroines of WWII, ” a non-fiction historical account and biography of the sisters Truus and Freddie Oversteegen and Hannie Schaft. She personally knew Truus and Freddie Oversteegen for 20 years and worked closely with them for over a decade as a board member of the National Hannie Schaft Foundation.


She is the founder of "Sophie's Women of War,” is a Dutch women's rights advocate who works as a self-employed author, public speaker, lecturer and consultant on women and war and human rights-related issues from a legal, historical and sociological perspective. Find out more about her and her work at: https://sophieswomenofwar.com/ and http://seducingandkillingnazis.com/

She has degrees in Dutch and International Human Rights and International Criminal Law (University of Amsterdam); Peace and Conflict Studies (UC Berkeley, USA); and Human Rights and Democratization (EIUC, Venice, Italy; Vienna, Austria). She has work experience as a lecturer in Conflict Resolution and International Human Rights and Criminal Law and as an International Coordinator in Amsterdam, and as a guest lecturer in Madrid, Oslo, and Fukuoka.

She is the author of Hannie Schaft. Haar rol in het Nederlandse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog, published in the Netherlands in 2003; and Seducing and Killing Nazis. Hannie, Truus and Freddie: Dutch Resistance Heroines of WWII, published in the USA in 2019.

Reviews

[Demi Stein · Rating 5 out of 5]

Eerder gepubliceerd op: https://bazarow.com/recensie/recensie...

Veel mensen kennen de naam Hannie Schaft wel. Jannetje Johanna Schaft was een Nederlandse communist en verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze ontving postuum het Nederlandse Verzetskruis, Verzetsherdenkingskruis en de Amerikaanse Medal of Freedom. Ze werd vlak voor het einde van de oorlog opgepakt en geëxecuteerd. Schaft werd bekend als ‘Het meisje met het rode haar’, door de gelijknamige film uit 1981.

Schaft werkte niet alleen in het verzet. Ze werkte samen met veel gedreven mannen, maar ook andere vrouwen. Twee jongedames waar ze veel mee samenwerkte waren de zussen Truus en Freddie Oversteegen. Desnoods met wapens is het verhaal van deze drie vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog de wapens oppakten tegen de nazi’s.

Tieners in oorlogstijd
Hannie, Truus en Freddie waren slechts tieners toen de Duitsers Nederland binnenvielen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De jongedames besloten dat ze ‘iets’ moesten doen en sloten zich aan bij het verzet. Hannie was destijds negentien, de zussen waren zestien en veertien. Dit begon vrij onschuldig door bijvoorbeeld het verspreiden van illegale krantjes en pamfletten. Later gingen ze zich ook bezighouden met het omleggen van Duitse officieren en opblazen van bruggen, uiteraard niet zonder gevaar voor eigen leven. Ze deden alles wat in hun macht lag, wat sowieso al bijzonder te noemen is, maar al helemaal vanwege hun jonge leeftijd. Drie weken voor het einde van de oorlog werd Hannie geëxecuteerd en na de oorlog groeide ze uit tot het symbool van vrouwelijk Nederlands verzet. De twee zussen overleefde de oorlog, maar werden hun leven lang achtervolgd door de vreselijke herinneringen.

“Ze deden alles dit alles ‘omdat het moest gebeuren’. Maar ze probeerden vooral, onder onmenselijke omstandigheden, mens te blijven,” aldus de achterflap van Desnoods met wapens. Sophie Poldermans neemt je in dit non-fictie boek mee in een blik op het leven van de drie jongedames, door middel van een logisch opgebouwde tijdlijn. Voor in het boek vind je een plattegrond waarop getoond wordt waar de verzetshelden actief waren, om het verhaal van Poldermans te verduidelijken. Vervolgens begint het verhaal waar het voor de drie dames letterlijk begon. Je wordt meegenomen in de eerste verzetsdaden, hoe spannend dit in het begin was en hoe dit uitliep tot het verleiden en daarna omleggen van Duitse officieren. Poldermans schrijft dit op een toegankelijke wijze en mede door het gebruik van een duidelijke tijdlijn (waarbij aangehaakt wordt aan andere grote gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog) is Desnoods met wapens ook een uitstekend non-fictie boek om te lezen voor jongeren of te gebruiken in geschiedenislessen. Je krijgt als lezer een overzichtelijk verloop van de Tweede Wereldoorlog in combinatie met een aangrijpend en waargebeurd verhaal. En dan is er nog een detail dat dit boek uitermate geschikt maakt voor lezers die nog vrij onbekend zijn met de feiten van de Tweede Wereldoorlog: Poldermans heeft Desnoods met wapens voorzien van een korte tijdlijn én afkortingenlijst, waardoor je gemakkelijk terug kan vinden wanneer wat nou gebeurd en wat die ene afkorting ook alweer betekent.

In het midden van het boek wordt het verhaal even onderbroken door een reeks foto’s. Dit zijn foto’s van de mensen waar Poldermans over schrijft, wapens die gebruikt werden, plaatsen van aanslagen en brieven die bewaard zijn gebleven. Het verhaal van de drie jongedames wordt hierdoor nog levendiger en daarmee ook aangrijpender.

Harry Mulisch
Poldermans is (1981) is auteur, spreker, jurist en docent. Ze studeerde Nederlands recht, internationaal strafrecht en mensenrechten (UvA), Peace and Conflict Studies (UC Berkeley, VS), Human Rights and Democratisation (EIUC, Venetië, Italië; Wenen, Oostenrijk) en Women’s Leadership (Yale, VS). In het woord vooraf schrijft Poldermans over haar inspiratie voor dit boek. Poldermans was veertien toen ze de roman De aanslag van Harry Mulisch las, waardoor ze getroffen werd door de onrechtvaardigheid van het naziregime. Hierna verdiepte ze zich in de Tweede Wereldoorlog en in het specifiek in het leven van Hannie Schaft. Op haar zestiende moest Poldermans vervolgens voor het vak geschiedenis op de middelbare school een scriptie schrijven, waardoor ze via de contactgegevens van haar vader in contact kwam met Truus Menger-Oversteegen. Haar jeugd fascinatie mondde uit in een warme vriendschap met de zussen Oversteegen en een levenslange inspiratie op zowel professioneel als persoonlijk vlak. In Desnoods met wapens komt duidelijk naar voren hoeveel Poldermans gesproken heeft met de zussen Oversteegen en dat ze jarenlang informatie verzamelde over de Tweede Wereldoorlog.

[Inge Conradi · Rating 5 out of 5]

Ik heb al veel gelezen over WOII, maar dit was weer echt even een pareltje. Wat een boeiend verhaal met nieuwe, interessante informatie over drie verzetsvrouwen. Heel goed dat dit boek er is en het moet veel gelezen gaan worden. Ik zal en ga het ten zeerste aanraden bij mijn leerlingen en in mijn omgeving. Goed geschreven, duidelijk verhaal, dat continu blijft boeien!

[Jose · Rating 4 out of 5]

Ik las dit boek omdat mijn puber voor school een historische nonfictie boek moest lezen en ik haar met haar geschiedenis mondeling wilde helpen. Ze koos dit boek omdat ons vorige huis aan de Westzijde was op de plek waar Hannie Schaft Ragut neerschoot, en waar een gedenkplaat is van haar waar we dagelijks langs liepen. Maar nu ik het boek uit heb, ben ik heel blij dat ik dit gelezen heb. Wat een vrouwen, meisjes nog, wat een leven en keuzes, niet voor te stellen. Iedereen kent Hannie wel, maar Truus en Freddie gingen ook echt voor me leven. Mag wat mij betreft naast Anne Frank op de plank.

[Aileen · Rating 5 out of 5]

Ik heb dit boek geluisterd in een paar dagen. Wat een verhaal, wat een heldinnen deze vrouwen. Eigenlijk is het verhaal van Hannie, Freddie en Truus in onze huidige tijd niet meer voor te stellen. Ze waren in hun tienerjaren toen ze voor het gewapend verzet zijn gevraagd. Hannie (Schaft) is voor het brede publiek bekend, maar de zussen Oversteegen in veel mindere mate. Toch hebben ze gedurende de oorlogsjaren een diepe vriendschap ontwikkeld en veel samengewerkt in dezelfde verzetsgroep. De meiden hebben zoveel lef gehad en ondanks angst en groot gevaard, ongelofelijke dingen gedaan ten bate van hun onschuldige medemens. Het is dan ook verdrietig om te lezen dat de zussen door hun communistische achtergrond in de jaren ‘50 verketterd zijn en eigenlijk pas heel veel jaren later de erkenning hebben gekregen die ze hebben verdiend. Freddie heeft zelfs postuum pas de erkenning gekregen die ze zo verdiend heeft. De schijfster neemt je in het boek chronologisch mee in de levens van Hannie, Truus en Freddie. Tegelijkertijd geeft dit ook een heel goed beeld van dr gebeurtenissen in WOII in Nederland. Helaas is Hannie vlak voor de bevrijding gefusilleerd. Truus en Freddie zijn slechts enkele jaren geleden overleden. De oorlog heeft in hun leven de nodihe sporen achtergelaten.
Dit boek is voor wie geinteresseerd is in de Tweede wereldoorlog en het (vrouwelijk) verzet. En eigenlijk voor iedereen die hier nog te weinig over weten. Een diepe buiging voor de schrijver die het verhaal van deze vrouwen op een waardige en eerlijke heeft weergegeven. 5 ⭐️

[Mirona · Rating 5 out of 5]

Een erg interessant boek over het vrouwelijk verzet in Haarlem tijdens de Tweede Wereldoorlog. Mooi verteld in lichte romanvorm om de feiten wat lekkerder leesbaar te maken. De schrijfster is sinds haar tienerjaren op meerdere manieren verbonden aan de Hannie Schaft Stichting en heeft Truus Menger-Oversteegen en Freddie Dekker-Oversteegen gekend en meerdere keren geïnterviewd. Dit blijkt ook wel uit het verhaal, dat heel goed onderzocht is.

Voor mij extra interessant, omdat ik zelf uit Haarlem kom en de genoemde plaatsen goed ken.

Ik heb dit boek geluisterd, voorgelezen door Charlotte Lap.

[Bianca · Rating 4 out of 5]

Door de fictionele elementen leest het boek inderdaad lekker weg, maar dit heeft als nadeel dat ik me als lezer telkens bewust moet afvragen of het feit of fictie betreft.

De daden van de drie vrouwen wekken niets dan bewondering. Zeer interessant is ook hoe het Truus en Freddie na de bevrijding verging.

[Kim Vroege · Rating 4 out of 5]

Ik heb veel boeken gelezen over het verzet in Nederland maar die gingen bijna altijd over mannen en wat hun deden. Het was zo fijn om eindelijk een boek te lezen over heldhaftige vrouwen in een vreselijke tijd. Het eind van Hannie Schaft en de onwil daarna van de Nederlandse staat om haar te erkennen puur omdat ze een communiste was waren beide diep triest. Ik zie haar en Truus en Freddie Oversteeg als heldinnen.

[Zoë · Rating 3 out of 5]

3.5 sterren. Indrukwekkend verhaal. Vond alleen dat de fictieve elementen juist afdoen van het verhaal, dat is op zichzelf indrukwekkend genoeg en heeft geen fictieve elementen nodig. Zorgt voor twijfel bij de lezer wat waar en niet waar is. Als historicus wordt ik daar niet blij van 🙃

[Brenda Nieuwenhuizen · Rating 4 out of 5]

Interessant boek om te lezen, feiten worden afgewisseld met fictie. Omdat het soms wat heen- en weer springt in de tijd had ik af en toe wat moeite om de draad te houden, even terugblazen was vaak voldoende om die draad weer te vinden.

[Jessie Meeus · Rating 3 out of 5]

Ik had gehoopt dat het een wat meer verhalend boek was, nu kreeg ik toch elke paar hoofdstukken weer een bak aan informatie. Leuk als je nog niet veel weet over de oorlog, maar dit waren wel dingen die ik wist. Maar de stukken die wel verhalend waren vond ik juist wel heel goed. Realistisch verteld, het gaf een goed beeld van hoe zij de oorlog hebben ervaren.

[Veronique Wilbrink · Rating 5 out of 5]

Deze recensie is eerder verschenen op Koukleum.nl.

Hannie, Truus en Freddie waren nog maar tieners toen de Duitsers Nederland binnen vielen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ze besloten dat ze iets moesten doen en sloten zich aan bij het verzet. In eerste instantie door pamfletten te drukken en deze te verspreiden, maar dit voelde niet als voldoende en uiteindelijk besloten ze dat ze meer wilden doen. Ze gingen zich ook bezig houden met aanvallen op Duitse officieren en mensen die samenspanden met de Duitsers. Ook hielden ze zich bezig met het opblazen van bruggen en gaven ze, indien mogelijk, informatie aan de geallieerden. Ze deden alles wat in hun macht lag om de Duitse bezetting van Nederland te bestrijden. Hannie werd net voor het einde van de oorlog gevangen genomen en geëxecuteerd. Freddie en Truus overleefden, maar kampten de rest van hun leven met de gevolgen van deze oorlog.

Het boek begint met een plattegrond van de omgeving waar de drie jonge vrouwen actief waren in het verzet en daarna een zeer gedetailleerde tijdlijn van de werkzaamheden voor het verzet van Hannie, Truus en Freddie. Dat geeft meteen een duidelijk beeld hoeveel de drie vrouwen voor het verzet gedaan hebben.

Na deze tijdlijn en enkele afkortingen schrijft Poldermans eerst een kort woord vooraf, hoe ze tot dit boek gekomen is en hoe ze de fascinatie voor de Tweede wereldoorlog heeft gekregen. Ze heeft dit boek eerst als een Amerikaanse versie uitgebracht, maar door de vele gesprekken die ze met Truus en Freddie gehad heeft, heeft ze voor de Nederlandse versie een nieuw boek geschreven, waarbij ze echt vanuit het perspectief van Hannie, Truus en Freddie geschreven heeft. En hierdoor is naar mijn gevoel het boek ook echt goed leesbaar geworden. Ik ken uiteraard het Amerikaanse boek niet, maar ik weet wel dat dit Nederlandse boek ontzettend leesbaar is. Poldermans heeft dit boek echt op zo’n manier opgeschreven dat ik het gevoel had alsof ik er zelf bij was.

Poldermans wisselt feiten uit de Tweede Wereldoorlog af met de verzetsdaden van de drie vrouwen, hierdoor kun je je als lezer een goed beeld vormen van het verloop van de oorlog. Als je vaker leest over de Tweede Wereldoorlog ken je de grotere gebeurtenissen tijdens deze oorlog en deze komen ook aan bod in dit boek, en hierdoor weet je al makkelijker de tijdspanne van het verhaal zonder echt op de datums te letten. Dit heeft Poldermans op een duidelijke en mooie manier gedaan. Ook laat Poldermans duidelijk zien wat voor gruwelijkheden de Duitsers uitvoerden aan de hand van de verzetsdaden. Ondanks de gevolgen die deze daden hadden, wisten de drie jonge vrouwen dat ze hun werk voort moesten zetten. De Duitsers zouden de geëxecuteerden anders ook omgebracht hebben, maar nu hadden ze de Duitsers ook schade toegebracht en dat was belangrijk, want deze foute Duitsers konden in ieder geval geen doden meer veroorzaken.

In het midden van het boek zit een uitgebreid fotokatern. Dit maakt het verhaal voor mij altijd extra levendig en zorgt ervoor dat de personen in het boek nog eens extra gaan leven. Ik vind dit altijd een extra meerwaarde en zorgt ervoor dat een boek extra binnenkomt. Je hebt een goed beeld van hoe deze personen destijds leefden en in het leven stonden, dit wordt door de foto’s nog eens extra verduidelijkt.

Poldermans heeft echt heel veel onderzoek gedaan en heeft dit ook goed gedocumenteerd. In het verhaal staan een hele hoop verwijzingen die het verhaal steeds weer net dat extra verduidelijken. Mocht je deze noten steeds meteen willen lezen, zou dit het denk ik niet altijd leesbaarder maken, door het bladeren, maar zorgt wel voor een extra bron aan informatie. Ik heb door deze noten achteraf gelezen en zag hierdoor hoeveel informatie Poldermans verzameld had. Hierin zie je ook hoe zorgvuldig Poldermans te werk gegaan is. Ik kan alleen maar zeggen, als je een boek wilt lezen, waar je zeker wilt weten dat feiten goed gecontroleerd zijn, dan moet je dit boek ter hand nemen. Je komt feiten te weten die wellicht nog onbekend waren. Maar dit is wel op een zeer toegankelijke manier beschreven, waardoor het heel fijn wegleest en je het echt als een oorlogsverhaal leest en niet als een naslagwerk. Dit boek is een echte aanrader als je interesse hebt in de Tweede wereldoorlog.

[Willeke Rijpma · Rating 3 out of 5]

De moed die het vergt om te doen wat deze jonge vrouwen voor het verzet deden, het is eigenlijk niet te bevatten. Vaak wordt hun levensverhaal gereduceerd tot het verleiden en vermoorden van nazi’s, maar dit boek laat zien dat die beschrijving veel te simpel is en er wel wat meer bij kwam kijken. Hoewel het boek inhoudelijk interessant is, is het wel een minpunt dat het door de schrijfstijl niet echt prettig leest.

[Janne Joos · Rating 4 out of 5]

⭐️⭐️⭐️⭐️

Heel interessant over vrouwen in het Nederlandse verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Naar mijn mening wijkt de auteur soms te ver af naar bepaalde personen en gebeurtenissen en gaat daar te die op in. Dat is absoluut niet erg; het is heel goed dat dit allemaal te onderzoeken valt en neergeschreven is. Maar door deze veelheid aan informatie die afwijkt van het “oorspronkelijke” thema van het boek, is dit niet voor iedereen toegankelijk of heel makkelijk leesbaar.

[Nicole Hagenaars · Rating 5 out of 5]

Ik ben een groot bewonderaar van Hannie Schaft en heb een boekenkast vol publicaties over haar en de zussen Oversteegen. Toch raakt dit boek mij weer enorm. Blij weer nieuwe feiten "geleerd" te hebben om toe te voegen aan mijn verhaal wat ik graag op mijn werk doorverteld aan de nieuwe generatie.
Het leest heerlijk weg en de vele voetnoten maken het zeer informatief!

[Myrna · Rating 4 out of 5]

Very impressive to read, a book everyone should read.

[Doriene Boezelman · Rating 3 out of 5]

Indrukwekkend verhaal over drie vrouwelijke verzetstrijders, aan de hand van hun herinneringen.

[Fabiënne · Rating 5 out of 5]

Het boek is enorm boeiend en leest erg makkelijk weg! Zeker weten een aanrader!