Parti, Cemaat, Tarikat : 2000'ler Türkiye'sinin Dinbaz-Politik Seyir Defteri

by Tayfun Atay

Türkiye'de 21. yüzyıl başında iktidar imkânı bulan İslamcı siyaset Cumhuriyet 100 yaşına girerken ülkenin ekonomi-politik ve toplumsal-kültürel akışını belirlemeye devam ediyor. Demokratik özgürlükçü ve adaletçi vaatlerle başlayan bu iktidar yolculuğu hanidir toplumsal ayrışma kutuplaşma ve çatışmalar eşliğinde otoriter totaliter ve baskıcı bir yörüngeye oturmuş durumda.

Parti Cemaat Tarikat siyasal İslamın seküler Türkiye'de 20 yılı aşkın zamandır süregelen iktidarının seyrini sosyal antropolojik yaklaşımla süzgeçten geçirme girişimi. Tayfun Atay bu süreci "dinbazlık" kavramı temelinde eleştirel bir bakışla çözümlüyor.

"Dinbaz dinle oynayan demek. Türkiye'de dindar-muhafazakâr kitlelerin sesi sözcüsü temsilcisi olarak siyaset sahnesinde olduğunu iddia eden Parti aslında dindar yani dine sahip olan/sahip çıkan nitelemesini hiç mi hiç hak etmiyor. Kendi dünyevi çıkar arzu ve ihtirasları doğrultusunda ve bir sermaye-rantiye-şantiye Müslümanlığı var etme yolunda dini araçsallaştırdığı dinle oynadığı için dinbaz nitelemesini hak ediyor. Cemaat ve tarikat çevreleri de bu Parti'nin önlerine açtığı olağanüstü imkânlarla kültürel meşruiyetten öte ekonomik meşguliyet elde ettiler zenginleştikçe zenginleşip holdingleştiler. Mürşitler müteşebbis müritler müşteri oldu."

224 pages, Paperback

Published December 31, 2022

About the author

Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde fizik antropoloji öğrenimi gördü (1983). Aynı üniversitede paleoantropoloji alanında yüksek lisans yaptı (1986). Londra Üniversitesi Doğu ve Afrika Çalışmaları Okulu'nda (SOAS) sosyal antropoloji üzerine ikinci yüksek lisans (1989) derecesini aldı ve doktora (1994) yaptı. 1985-2001 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi Antropoloji Bölümü'ne bağlı olarak çalışmalarını sürdürdü. Halen Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Halkbilim Bölümü Etnoloji Anabilim Dalı'nda öğretim üyesi. Ayrıca Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji Bölümü bünyesindeki Sosyal Antropoloji Yüksek Lisans Programı'nda da ek görevli öğretim üyesi olarak dersler veriyor. Diğer eserleri: Batı'da Bir Nakşî Cemaati - Şeyh Nazım Kıbrısî Örneği (İletişim, 1996); Din Hayattan Çıkar - Antropolojik Denemeler (İletişim, 2004, 2009, 2011); Yaşasın Meşhuriyet Çağı: Popüler Kültürden Kitle Kültürüne Türkiye İzlenimleri (Epsilon, 2004); Din Üzerine Antropolojik İncelemeler (Brian Morris'ten çeviri; İmge, 2004); Göl ve İnsan: Beyşehir Gölü Çevresinde Doğa-Kültür ilişkisi Üzerine Antropolojik Bir İnceleme (Kalan, 2005); Türkler Kürtler Kıbrıslılar - İngiltere'de Türkçe Yaşamak (Dipnot, 2006).

Reviews

[Mehmet Fatih Çömlekçi]

Kitaptaki kelime oyunları ve bitmeyen ünlemler biraz yorucuydu. Köşe yazılarını kitaplaştırma kitap okuma deneyimi açısından nadiren olumlu sonuçlar veriyor.

[Polat Paksoy]

Kitaptan beklentim gereğinden fazlaymış, üzdü…