Nakarmić kamień

by Bronka Nowicka, Katarzyna Kąpała (Illustrator)

Nowe wydanie nagrodzonego Nagrodą Literacką Nike 2016 tomu Bronki Nowickiej tym razem uzupełnione rysunkami Katarzyny Kąpały. Przedstawiony przez Nowicką świat nie obrósł jeszcze we wtórne znaczenia, w sposób szczególny działa więc na wyobraźnię, wytwarzając własne ciągi przyczynowo-skutkowe, własną logikę. Autorka penetruje relacje łączące ludzi i rzeczy, kwestionuje i podważa zastałe hierarchie, balansuje na granicy ciała i świata zewnętrznego. Związek człowiek–rzecz to dla poetki również podstawa do uobecniania zmarłych, zapamiętanych, „zatrzymanych” w przedmiotach.

Genres: Poetry, Polish Literature, Poland, Fiction

72 pages, Paperback

First published January 1, 2015

Reviews

[Artur Nowrot · Rating 4 out of 5]

Bardzo dobra proza poetycka.

W recenzjach widziałem trochę narzekań, że och, oglądanie świata oczami dziecka, schulzowska mityzacja rzeczywistości, realizm magiczny – no nic nie poradzę, że mnie to wszystko kupuje (a najbardziej kupiły mnie „Guziki”, dostępne tutaj: http://portliteracki.pl/przystan/teks... na samym dole).

Są momenty, w których Nowicka w zbyt oczywisty sposób podaje to, o czym jest zbiorek (przedmioty jako pamiątki po zmarłych), niektóre partie wydają się zbyt wypolerowane: jakby autorka najpierw obmyśliła sobie ładnie brzmiącą tezę, a potem stworzyła miniatury w charakterze ilustracji. Ale większość zbioru działa doskonale, a jeszcze pojawiają się przebłyski autentycznego geniuszu, jak wspomniane „Guziki”, jak „Próg”, jak „Nożyczki”. Czego chcieć więcej?

ETA: Za drugim razem to, co mi przeszkadzało wcześniej, przeszkadzało mi o wiele mniej. Po raz kolejny doceniam styl, wyczucie na współbrzmienie i współznaczenie słów – ale to taka zabawa, która zawsze czemuś służy.

Zwracam też uwagę na stosunek do kobiecości; podmiotem jest Dziecko, jeszcze nijakie, a personifikacje kobiecości (lalki, kobiety w sklepowej kolejce) ukazane są ze... wstrętem? Ciekawe, niepokojące, do przemyślenia.

[toolie · Rating 4 out of 5]

Nie mogłam się oderwać. Czytanie tej książki a właściwie tomiku prozy poetyckiej nie należało do specjalnie relaksujących i przyjemnych doświadczeń. Ale porusza, jest surowa, ostra, prawdziwa. Niebanalne porównania, język czasem uderzająco prosty, za chwile subtelny i poetycki. Ale to co najbardziej porusza to szczerość obserwacji.
Po krytyce za otrzymanie nagrody Nike spodziewałam się czegoś naprawdę średniego, ale jestem miło zaskoczona. Rozumiem, że nie do każdego przemawia taka forma, ale mnie zdecydowanie porwała.

[Marek Pawlowski · Rating 3 out of 5]

Jest to nader interesujący zbiór prozy poetyckiej, choć można mieć dużo wątpliwości, czy aż tak dobry, aby zostać laureatem nagrody Nike. Największym błędem, który można popełnić to przeczytać ją w jeden wieczór. Tak krótkie i tym samym bogate w treść utwory powinno się czytać powoli i z dużym skupieniem, gdyż każde słowo posiada tutaj odpowiednią wagę i znaczenie. Niektóre opowiadania warto przeczytać więcej niż raz. Bardzo rzadko mam styczność z literaturą tego typu. dlatego była to dla mnie miła odmiana, wymuszająca na mnie inny sposób czytania.

This is a quite interesting set of poetical prose but we can share some serious doubts if this is so well written to become the award winner of The Nike Literary Award (a very prestigious award in Poland). The biggest mistake that we can make is to read this book in one sitting. Such short and at the same time rich in its content stories we should read slowly with a great focus because every word has its weight and meaning. Some stories are worth to be read more than once. Very rarely I have a contact with that kind of literature, that’s why it was a pleasant change for me, I was forced to try a different style of reading.

[MARgOT · Rating 4 out of 5]

Mäletate veel Vítězslav Neslavi raamatut “Asjad, lilled, loomad ja inimesed lastele”? Neid poeetilisi proosapalu, mis püüdsid maailma omal moel ära seletada? Bronka Nowicka toob nende juurde tagasi – mitmekordistunud kummastavuses. Maailmas on kurbus, matuserongkäigud, hauad ja peielauad. Maailma juurde kuuluvad vaikuseminutid ja häbihetked. Seal on kahvel ja nõelapadi, käärid ja seep. On ema ja isa ja vanaema ja vanaisa ja vaarema. Seal, kus tehakse tutvust, jäetakse hüvasti. Julmuse poeetika.

“Ma lõikan su kuldsed juuksed maha.”

Laps vihkab nukke. Nukud on naised ja nende naiste lapsed, nukud on tobedad. Meesnukke ei ole.

“Ma lõikan su kuldsed juuksed maha.”

Lõikab kohe pea lähedalt. Nüride kääridega annab nüsida. Käärid rassivad ja pöial higistab.

“Mängi, mängi,” kõnnivad pimedad täiskasvanud ümber kuriteo. Nad teevad koduseid askeldusi ja kiidavad timukat vaikuse eest, et tegeleb iseendaga. Autasuks annavad saiakannika. Laps sööb seda, istudes kaksiratsi tapamaja peal.

[Zapach Dnia · Rating 3 out of 5]

Gęstość treści w wizjach autorki, dotyczących codziennie używanych przedmiotów jest niesamowicie samolubna i nie pozwala na dzielenie się uwagą czytelnika. Wymaga skupienia a możliwość zadumy atakowana jest hipnotyzującą dawką własnych interpretacji świata widzianego oczami dziecka.

To, jakie emocje wywołała we mnie autorka w trakcie czytania tych krótkich form jest niesamowicie trudne do opisania. Niektórych nie potrafię nawet opisać, innych nie rozumiem. Wszystkie warto przeczytać.

[Pečivo · Rating 3 out of 5]

Taková jednohubka, že než jsem se rafael nadál, tak byl konec. Pani polská scenáristka nějakých filmů, který jsem si nestihl vygůglit, debutovala touto knihou. A hned za ní dostala cenu Nike. To dá rozum, Nike totiž sponzoruje Rafaela nadála!

Krátké kapitoly z dětství bez souvislost se čtou svižně a já tomu tak nemám co vytknout. Takže dobrý, můžete pani pokračovat, další knihu mi můžete zaslat na adresu pekárenská 69, díky a s pánem brožem.

Jo úplně bych zapomněl - 7/10. Ale teď už fakt jdu!

[kamil_shadow · Rating 3 out of 5]

Ciekawa, miejscami znakomita miniatura z perspektywy szkraba. Nierówna, bo Nowickiej raz widzi się komplikować rzeczywistość nieintuicyjnymi metaforami, a raz dobierać słowa do słów w sensualnie oczywisty sposób, że ciężko tego nie kochać. Większość tekstów doprasza się ponownej lektury, najlepiej od razu. Ni to wada, ni zaleta, ale z pewnością przeczytanie tego jeszcze raz jest spełniające i przyzwoite.

To malutka opowieść o dziecku, którego kompanem jest smutek, a zwierzątkiem kamień. Jednak sam kamień jest pretekstem, kopretekstem, do impresji w dziecięcym pryzmacie, powrotu do wspomnień o prababce, o relacji z rodzicami i o rzeczach zagnieżdżonych wygodnie w pamięci. Bronka Nowicka tworzy małe arcydzieła zwłaszcza w "Guzikach" czy "Ziemi", zachowując przy lapidarnej ilości i eliptycznej treści maksimum formy.

"Dziecko czuje podniecenie. Zaczyna się w głowie, spływa między ogi, łaskocze, jakby ktoś dotykał piórkiem. Dotykał tam. Wie: chce wszystkiego. Wie też – nie dosięgnie go bez poznania każdej rzeczy osobno. Takiego ogromu nikt nie przepuści przez młyn rąk i zmysłów. Niemożliwe. Kula smutku pasie się na mroźnym słowie "niemożliwe"."

[Aga]

Bronka Nowicka received the Nike Literary Prize in 2016. Nakarmić kamień (my translation - Feeding the Stone or maybe To Feed the Stone) is a poetic prose. Each short chapter has an ordinary name and together they create an extraordinary collection. I can’t say that I will remember each little story because they are so strange and they frazzled my brain a tiny bit, surprised me and made me wonder. It is a bit of magical realism but also a fairly ‘bonkers’ take on everyday objects and life. I am happy I was given this book, I wouldn’t have picked it myself. One of the reviewers said it is a good book but definitely not relaxing. I agree.

[Anna · Rating 3 out of 5]

Ta niewielka książka została w 2016 roku uhonorowana Nagrodą Nike i z tego też powodu znalazła się na moim stosie. Powieść Nowickiej to właściwie proza poetycka – krótkie, kilkustronicowe impresje dziecka, które obserwuje otaczających go ludzi i świat.
Ciąg dalszy: https://przeczytalamksiazke.blogspot....

[Jacques · Rating 1 out of 5]

Proza poetycka najgorszego sortu — niezrozumiała, nieciekawa i pretensjonalna.

[majapapaja · Rating 4 out of 5]

4.5

[Julls B · Rating 4 out of 5]

Potrzebuję terapii

[Justi · Rating 5 out of 5]

Raptem 60 stron, ale JAKICH stron.
Poezja prozy, myśli i skojarzeń, wykraczająca poza wszelkie kategorie i szufladki narracji.
Czyta się jak płynną sztukę.

[Wojciech Szot · Rating 3 out of 5]

Nagroda Nike powędrowała do Bronki Nowickiej za tom próz poetyckich "Nakarmić kamień". Przyznać muszę, że proza poetycka jest gatunkiem literackim, którego szczerze nie lubię, bo chyba żaden z nich nie został tak zniszczony przez nadmiar zwykłej grafomanii.

Mimo tego, że ani grafomanii ani żadnych niedoborów w warsztacie u Nowickiej stwierdzić nie sposób, to jednak zbiorek ten chciałem dołączyć do planowanego artykułu o książkach, których nie mogę skończyć czytać. Nagroda przyśpieszyła lekturę, I tyle mogę Wam powiedzieć, że są to ładne i poetyckie opowiadania o dziecku i jego najbliższych. Sprawne, chwilami odrobinę rozczulające i nasuwające różne tropy poetyckie i literackie. Tyle. Nic więcej. Starałem się, czytałem wczoraj dwa razy, na wyrywki i fragmentami. Nic. Nie działa. A na mnie działa literatura. Inaczej bym jednak kupił lepszy komputer i wrócił do nawalania w Diablo II, bo też lubię.

Literatura to nie wyścig, ale wiadomo, że nagrody są potrzebne jako mecenat i wskaźniki dla czytelników. Dlatego warto się zastanowić co się takiego stało, że po 18 latach od Nike dla "Pieska przydrożnego" nagrodzono tak niewyróżniającą się prozopoezję. Dlaczego utwory ciekawsze, mocniejsze i oryginalniejsze nie dostawały nagrody (Tomasz Różycki!)? Szkoda, że najważniejsza polska nagroda literacka w tym roku jest drogowskazem na niezbyt ciekawy szlak.

Pozwólcie zatem, że przy tej okazji podsunę wam znowu komiks. Krzysztof "Prosiak" Owedyk stworzył 300-stronicowe dzieło komiksowe "Będziesz smażyć się w piekle". Choć opowieść o losach członków deathmetalowego zespołu Deathstar bywa chwilami przegadana i nieufna wobec zdolności odczytywania sekwencji wydarzeń przez czytelnika, to jest to dzieło zaskakujące świeżością i dające wielogodzinną przyjemność obcowania ze świetną komiksową obyczajówką. I to jest literatura, która na mnie działa. Spróbujcie, proszę.

Przy Nike dla Nowickiej Prosiakowi należy się co najmniej nominacja do nagrody. Czekamy na literackiego Nobla. Jak dostanie Murakami to ja obiecuję, że będę tu przez miesiąc opisywał i recenzował kolejne książki Rotha. I będę dużo cytował Rotha. Na wyrywki. Na przykład:

"W przeddzień odkrycia, że zginęły moje znaczki, dowiedziałem się o rezygnacji ojca z pracy". ("Spisek przeciwko Ameryce")

Wciąga? Chce się czytać dalej? Działa? Na mnie działa. A co działa na Was? W literaturze.

[Jakub Szestowicki · Rating 2 out of 5]

Nike dla tej książki to nieporozumienie. Nie polecam, nie warto.

[Hanneleele · Rating 5 out of 5]

Mõjuv. Natuke kõhe ja kummaline.

[tattwa · Rating 4 out of 5]

Nieprzeciętna wrażliwość i zdania chwytające za gardło, porażające szczerością i przenikliwością. Językowo czasami czuć niezręczność - chociaż można złożyć ją na karb przyjętej optyki (świat widziany oczami dziecka), to niektóre frazy można było bardziej dopieścić, doszlifować. Brakuje to chwilami rytmu, pewnej meliczności, która świetnie sprawdza się w prozie poetyckiej. Te karykaturalne obrazki też mają jednak swój urok i wartość - Nowicka nie popada w manierę pisania Schulzem, chociaż ociera się chwilami o bliskie mu zagadnienia, nie idealizuje rzeczywistości. Poezja codzienności miesza się z fizjologią, przykrym zapachem, odrażającą przemocą, wiejskim życiem blisko ziemi - dosłownie i w przenośni. Rzecz, do której się wraca.
"Smutek mnie uczy, że służę do życia.
- Kiedy jesz - mówi - masz pamiętać, żeby gryźć i połykać, tylko tyle. Bo widzisz, chodzi o to, że włosy rosną bez twojej pomocy, samo się oddycha i samo śpi, oczy wiedzą, co robić, żeby się zamknąć. W zasadzie jesteś sobie potrzebna prawie do niczego.
Więc idąc, tylko przebieram nogami, a siedząc, uciskam stołek, który skrzypi. Kiedy tak siedzę, widok całymi godzinami używa mnie do patrzenia."

[Наташа Алексовска]

Дете и дедо се најдобри пријатели. Секојдневно дете доаѓа кај дедо му за да му помогна за што и да биде потребно. Прабаба на 90 год. оди во училиште. За време на напад тие ќе бидат скриени во стан. Откако, дете ќе пронајде камен ќе го стави насекаде, но, сигурно место ќе биде под негов јазик. Таму ќе го нахрани со цветови на хризантеми, цреши и што уште не. Но, токму тој камен ќе биде сомнителен кај дете. Дали ќе се дозна вистината за камен? Како ќе заврши негова судбина? На кој начин ќе продолжат нивните животи по смртта на прабаба им?

[Zuzanna Sosnowska · Rating 4 out of 5]

Ach, jak to mnie zachwyciło! Bronka Nowicka przypomniała mi, jak bardzo uwielbiam prozę poetycką. Sam pomysł na zbiór krótkich tekstów, każdy z nich o innej rzeczy codziennego użytku – świetny. Słowa były czasem bardzo ciężkie do przełknięcia, gęste, pełne bólu. To było dziwne i nowe, ale przepiękne! Zdecydowanie moje małe odkrycie.

[mihusky · Rating 5 out of 5]

Książka o niebywałej wprost sile poetyckiego rażenia, poruszająca szczerością, niebanalną obserwacją, ujmująca rzeczy i sprawy jakby w sednie ich istnienia. Świadectwo wyjątkowej wrażliwości poetyckiej i egzystencjalnej.

[monika · Rating 3 out of 5]

mam ulubione fragmenty, zaznaczone fragmenty i fragmenty do których zapewne nigdy nie wrócę.
jak na prozę poetycką było to zaskakująco przyjemne w odbiorze, takie wspomnienia, trochę cała rzeczywistość oczami dziecka.

[jimmy · Rating 5 out of 5]

To nieprawda, że czytanie nie boli.

[Bloodorange · Rating 4 out of 5]

Bardzo dobra, bardzo mocno oddziałowująca proza poetycka; niestety, przedstawione w tym tomiku doświadczenie dziecka przygnębiło mnie do tego stopnia, że nie byłam go w stanie dokończyć.

[Taliarochminska]

quite disturbing

[Julian · Rating 1 out of 5]

Dalej utwierdzam się w przekonaniu, że poezja kończy się na Katullusie, not sorry!

[Maja · Rating 4 out of 5]

Prababka czad. Aż mi smutno z walizką

[Juleczka · Rating 4 out of 5]

3.5

[Monika Chrzanowska · Rating 4 out of 5]

Bardzo dobra proza poetycka - plastyczna, napędzana zmysłowym doświadczaniem świata i dziecięcą percepcją zdarzeń. Zapowiadało się jeszcze lepiej, ale dla mnie miejscami zbyt gorzka i mroczna.

[Zosia · Rating 5 out of 5]

4.5
Wspaniała, arcydzieło literatury.

[Anna · Rating 5 out of 5]

Nakarmić kamień to książka poetycka napisana przez Bronkę Nowicką w 2015 roku. Autorka wygrała Nagrodę Literackiej „Nike” 2016. Lektura jest krótka i czyta się ją bardzo szybko. Historia przedstawiona jest z perspektywy dziecka i jest napisana obrazowo. Sprawia to, że opowiadania są łatwe do zrozumienia. Wszystkie istotne szczegóły zostały ukazane. Jeśli coś zostało pominięte oznacza, że nie było istotne dla narratora. Przeczytane opowiadania bardzo mi się spodobały.

Bronka Nowicka opisuje codzienne sytuacje w niecodzienny sposób. Opowiadanie Grzebień, mimo tego że przedstawia śmierć - temat smutny, ale dotyczący każdego z nas i nieunikniony - czyta się przyjemnie. W utworze narratorka bawi się z dziadkiem, a kilka dni później jest na jego pogrzebie. Dziewczynka nie rozumie, dlaczego rodzina musi pochować najbliższą jej osobę. Pozwalają jednak zachować jej pamiątkę po zmarłym, proponują jej sweter, ale ten po wypraniu stracił już swój zapach. Dziecko zabiera grzebień, zależy jej, aby w przedmiocie nadal był dziadek.

W rozdziale Pudełko jest przedstawiona relacja rodziców głównej bohaterki. Widać zdarzenie, które ma miejsce w kuchni, kiedy matka podaje obiad ojcu. Najpierw pomaga mu usiąść, karmi go, a później chwali i pozwala się iść bawić. Ojciec jest ukazany jako krótki, a matka jako wielka. Sposób zachowania mężczyzny sprawia, że bardziej przypomina dziecko, niż osobę dorosłą. Kobieta, niczym dziecko troszczące się o swoje zwierzątko, chciałaby zamknąć męża w pudełku. Ilustruje to relację rodziców - matka, bardziej niż męża, widzi w ojcu dziecko. Jest od niego większa, więc ma nad nim władzę, a on jest od niej zależny. Narratorka także występuje w tej historii, siedzi pod stołem i jest jeszcze mniejsza od ojca. Czuje się najmniej ważna.

Opowiadanie Kieszenie ukazuje relację ojca z główną bohaterką. Pokazane jest zdarzenie, kiedy ojciec znajduje swoje ręce. Użyta jest animizacja, czyli ożywienie. Ręce, nie są częścią ojca, są osobnymi istotami, które żyją

[...] ręce jadły, piły [...]

i mają uczucia

[...] zachciało im się bić [...]

Jest to mechanizm obronny bohaterki, dziewczynka nie chce myśleć, że to jej najbliższy ją krzywdzi. Próbuje znaleźć usprawiedliwienie. Mimo tego że rozdział jest krótki, sprawia, że czytelnik czuje silną rozpacz dziewczynki.

Opowiadanie Ziemia także porusza temat śmierci i ilustruje relację matki z bohaterką. Dziecko chce umrzeć tylko trochę, nie dlatego że żyje mu się źle, ale z ciekawości. Nie potrafi sobie wyobrazić grobu. Myśli o własnej śmierć. Wie, że wiele osób woła własną matkę w swoich ostatnich chwilach. Dziewczynka boi się, że gdyby to zrobiła, jej mama nie czułaby smutku. Najbardziej podoba mi się ostatni akapit:

Dlatego dziecko umiera tylko trochę. Umierać więcej trzeba mieć dla kogo.

Bohaterka nie czuje się kochana przez swoich najbliższych.