Les deux Beune

by Pierre Michon

" L'accouplement est un cérémonial ― s'il ne l'est pas c'est un travail de chien ."

Au début des années soixante, un jeune homme est nommé instituteur dans un village du Périgord, le pays des grottes préhistoriques, entre Les Eyzies et Montignac. Dense, tendu, plein de fulgurances et d'emportements le roman fait de cette terre l'espace à vif d'une quête amoureuse. Yvonne, la belle buraliste, porte en elle la brûlure du désir, tout le mystère de la différence des sexes – l'origine du monde.

Genres: French Literature, Literature, Fiction, France, 21st Century

160 pages, Paperback

First published March 23, 2023

About the author

Pierre Michon’s writing has received great acclaim in his native France; his work has been translated into a dozen languages. He was winner of the Prix France Culture in 1984 for his first book, Small Lives, the 1996 Prix de la Ville de Paris for his body of work, and the Grand Prix du Roman de l’Académie française. His works include Masters and Sons, The Origin of the World, and Rimbaud's Son.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 4 out of 5]

It must have been since André Gide's Les Nourritures terrestres: suivi de Les nouvelles nourritures (The Fruits of the Earth, 1897!) that I last read a book with such a word orgy: in an inimitable way Michon makes the sensuality almost literally burst from the pages. Fortunately the number (of those pages) is just about hundred, because who knows where it would end? Set in the blessed year of 1961, the male narrator arrives in a remote village, newly appointed as a teacher to the (only) local school (Michon here uses a typical literary trope: the entry of an outsider in a closed community). The setting contributes to the thrilling story: the heart of the French Périgord region with its almost impenetrable, dark oak forests, its caves full of prehistoric paintings and flints, intersected by the two Beune rivers (the small and the large Beune), and the stocky, not very talkative inhabitants. Among them, our narrator/teachter immediately is captivated by the ‘massive, voluptuous’ tobacconist Yvonne, subsequently losing himself in endless, horny fantasies. Need it be said that the sizzling prose keeps pace with the erotic content. The story itself may be a bit thin, but with these two short novellas (published in 1996) Michon has once again delivered the utmost refined literature. He's rightly acclaimed as France's greatist stylist of the moment.

[Chris · Rating 4 out of 5]

Een kleine ontdekking, met dank aan De Standaard der Letteren, deze Pierre Michon. Ik lees (te) weinig hedendaagse, uit het Frans vertaalde literatuur of blijf dan naar dezelfde Franse auteur (Modiano) teruggrijpen. Nadeel is ook dat ik me niet waag aan lezen in het Frans, maar gelukkig zijn er van die geweldige vertalers, zoals Rokus Hofstede.

Die laatste zal plezier beleefd hebben aan 'Het stroomdal van de Beune', want Pierre Michon is een ijzersmid van woorden die zijn taalregisters plooit naar zijn eigen schrijverswil. Dat is althans het geval in deze eerste roman die ik van hem lees. En ja, ik moest daarbij aan Modiano denken, hoewel het verhaal zich ver van Parijs, in de Dordogne afspeelt. En nog meer aan Schoonheid op aarde, dat pareltje van Charles-Ferdinand Ramuz.

Beide romans hebben nl. een relatief ongerepte natuuromgeving als decor en beide auteurs buiten dat decor literair uit door het te verweven met de gevoelens en de daden van hun personages. Begeerte en verbeelding voeren in beide boeken de boventoon. Ramuz doet dat elegant en licht met zon-doorschenen zinnen en biedt je als lezer een brede horizon die het geheel iets mythisch geeft. Michon maakt er donkere, messcherpe assemblages van, laat het permanent regenen of misten en dringt je oogkleppen op, om je zo diep mogelijk onder de huid van zijn protagonist te duwen, wat de leeservaring instinctief maakt.

Ja, dierlijk instinctief beschrijft Pierre Michon de oerbegeerte van zijn protagonist, een jonge onderwijzer die in Castelnau aan de slag kan, een fictief dorpje in de buurt van Lascaux. Hij logeert in de plaatselijke herberg, waar hij de lokale hengelaars en enkele andere figuren kan observeren. Al snel raakt hij echter geobsedeerd door de sigarettenverkoopster van het dorp. Alleen al de variaties aan woorden, associaties en herhalingen waarmee hij deze uit de toon springende vrouw door de erotiserende blik van de onderwijzer met huid en haar beschrijft, verdient een prijs.

Tegelijk brengt hij het dorpje en de streek met haar prehistorische grotten tot leven, maar altijd vastgesmeed aan en ingebed in de fatale intrige die het diep in de aarde gewortelde oerverlangen tot de laatste bladzijde weet uit te stellen. Het is van een tijdloze schoonheid, wat het voor mij nog maar eens verbindt met dat boek van Ramuz en het oeuvre van Modiano. Ik wens Rokus Hofstede nog veel Pierre Michon toe.

[Kansas · Rating 4 out of 5]

https://kansasbooks.blogspot.com/2024...

“Yo pertenecía a esas generaciones absurdas, sobrecargadas de trabas, que se imaginan que a las mujeres les entra el deseo por nosotros so capa de que podamos hablarles de cosas señaladas o muy serias, las artes frívolas o las bellas artes; el revoltillo del viento que sople en cada momento; o, si no se les puede hablar de todo eso, hay que dejarles claro al menos que nada de ello tiene secreto para nosotros."


Ha sido rara lo de mi experiencia con este libro porque en un principio no me sentí demasiado cómoda con la visión que Pierre Michon da de Yvonne, la mujer que se convierte en fantasía del joven narrador, una incomodidad que venía dada sobre todo por cómo es vista esta mujer, casi solo como un cuerpo, unos tacones, o un movimiento de caderas. El caso es que poco a poco fui entendiendo, sobre todo a través de la sugestiva elección del lenguaje, que la visión de Yvonne venía solo y exclusivamente de parte de un narrador que ve en ella SU propia fantasía convertida en realidad, una fantasía apoyada enteramente en su físico, en su animalidad o simplemente el posible receptáculo de sus deseos sexuales en ebullición, los de él. A partir del momento en que comprendí esto, que Yvonne solo es un cuerpo y unos tacones y que así es cómo quiere verla sin cuestionar que hay más allá de este físico, desconecté de esa incomodidad que había empezado a sentir porque realmente lo que quiere transmitir aquí Pierre Michon, es justo eso, la idealización sexual que se monta un joven de apenas veinte años en su cabeza y la mayoría de las páginas de este libro realmente están impregnadas de voluptuosidad, de deseo erótico, de fantasía en torno a la figura de una mujer que para el narrador y en esta etapa de su vida, se ha convertido en una especie de figura mitológica, encarnación del placer y el deseo.


“Mi ensoñación cobraba cuerpo, se iba concretando con ayuda de los acontecimientos que nos parecen reales, tuve ante la vista aquellos colores que le habían subido a la cara, aquel pathos que le había atenazado las mejillas. La sangre de Yvonne me palpitó por un momento en las mías."


Y justo desde el primer momento en que conoce a Yvonne a la estanquera, el narrador se reafirma cuando piensa: “No creo en las bellezas que se van revelando poco a poco, a poco que nos las inventemos, solo me importan las apariciones.” No está realmente interesado en conocerla, no puede perder el tiempo en lo que se va revelando poco a poco, lo que hay más allá de ella, su psique, porque la aparición física, animal, voluptuosa de Yvonne tras el mostrador del estanco cuando va a comprar tabaco (o el periódico que nunca lee) es lo único que le vale: solo está interesado en esa aparición simbolizada en el hecho concreto de una fantasía mental convertida en realidad y justo es eso lo que más preocupa a Michon, creo, poder transmitir esa atmósfera de angustia voluptuosa en la que se encuentra el narrador, encontrar las palabras justas, adecuadas que puedan conectar al lector con este deseo erótico que es una pulsión recurrente casi en cada página de ambos relatos. Los dos Beunes presenta dos relatos, el primer escrito en 1996 (El Beune grande) y el segundo (El Beune chico) publicado en 2023, que funciona a modo de continuación de ese primero que Michon interrumpió abruptamente, así que se puede decir que Michon consigue integrar, encajar perfectamente un relato que se mimetiza 27 años después con el primer casi como si no hubiera pasado el tiempo, como si se hubiera escrito en el momento del primero.


“… pero Marysé, que estuvo leyendo revistas durante tres años de casada, frente al Beune, no encontró en las revistas la mínima mención al imperio de los Beune, nada de cuya imagen pudiese echar cuenta y con lo que nutrir su esperanza, con lo que conseguir que coincidiese lo que tenía ante la vista y en su cama con lo que tenía en la cabeza, y con ayuda de las revistas había desistido de aquel ganso, lo había dejado plantado, había regresado a Saint-Nom, donde se había casado en segundas nupcias con un empleado de Correos que no pescaba ni cazaba ni fumaba, que pintaba los domingos, que tenía libros y a quien, tras diez años de matrimonio, consideraba también un ganso por razones inversas y menos válidas.”



Aunque Michon sazone este libro de pequeñas historias como las de Marysé Hélene, el narrador es el joven maestro de un pequeño pueblo, Castelnau, cerca de Lascaux que se obsesiona con una mujer mayor que él, Yvonne, madre de uno de sus alumnos, Bernard. Realmente todo esto es incidental porque lo que le interesa a Michon es encajar esta naturaleza o este paisaje con los personajes, camioneros, escolares, pescadores, que viven en ese pueblo condicionados por ese aislamiento: el gran Beune, el rio, que tanto influye en los paisajes fantasmales después de que la lluvia los empape, o esos frescos rupestres, misteriosos de las cuevas de Lascaux, que en todo momento y a través de la escritura de Michon nos están recordando el origen más primigenio de la humanidad. Este origen de la humanidad está continuamente presente no solo a través de este paisaje agreste, sobre todo representado en las cuevas de Lascaux, sino que Michon lo redefine con la obsesión que el narrador siente por Yvonne porque su mirada mientras recorre este paisaje no es más que sensualidad en el sentido de que Michon elige un lenguaje saturado de erotismo, visceral, para describir la percepción del narrador destacando esa animalidad que bulle bajo la apariencia civilizada. Y es esa obsesión del narrador traumatizado y cegado por sus sentidos más viscerales lo que Michon consigue transmitir tan bien a través del lenguaje, que puede parecer recargado o anticuado, sobre todo por la elección de ciertas palabras, pero realmente estas palabras concretas, elegidas, afianzadas, maduradas, serán las que construyan la atmósfera saturada de pulsión sexual.


"Se alejaba, la falda le susurraba más alto que los árboles, los tacones perforaban las hojas caídas."

Pensé en su júbilo, en su cruel elegancia: en el orgullo de ser guapa, en la vergüenza que le encogía la voz aguda; en cómo era su grito. Pensé que era la madre de Bernard, del niño. Los juncos acerados le acariciaban los tobillos, le hacían una carrera en la media, cortaban.”


Castelnau es un pueblo aislado, casi suspendido fuera de cualquier linea del tiempo aunque sepamos que transcurre en 1961, pero es esta localización entre el rio Beune y las cuevas de Lascaux lo que le da a este relato ese tono tan irreal en relación al tiempo. Casi exclusivamente todo gira en torno a la obsesión del joven narrador por Yvonne, la estanquera, consumido por un deseo en el que lo único vital en él, lo único que de verdad cuenta es que desea lo que ve continuamente, no lo que se puede intuir en ella, sino simple y exclusivamente lo que ve, lo animal y físico. Pierre Michon consigue llevarnos a los orígenes, a la animalidad del ser humano que se esconde bajo estas apariencias civilizadas, y son el río, el bosque, la espesa niebla o las cuevas rupestres lo que contribuyen que este relato se convierta en una especie de fábula o cuento en torno al deseo más primitivo. Aquí no hay simbología romántica ni idealización del amor, tampoco hay profundización en la psicología de sus personajes, Michon convierte el paisaje en cómplice de un narrador que estará cegado por una mitificación sexual que lo obsesiona. Michon además y a partir de ciertas escenas que podrían funcionar como pinturas (rupestres) evoca las tradiciones más ancestrales, sin desaparecer en ningún momento la sensación asfixiante y sobrecargada de pulsión sexual. El lenguaje podría ser el mismo rio Beune.


“Yo tenía en el pecho ese corazón de hielo que febrero y marzo en su punto de encuentro se van endosando mutuamente, y para que se derrita se necesitan otras hogueras que los alejandrinos. Volvía ese corazón hacia la ventana, volvía hacia ella los ojos; en ella veía la niebla o la helada y en esa misma niebla o ese mismo hielo, en algún lugar estaba Yvonne; arriba, en la plaza, contenían Yvonne, rozaban a Yvonne, recorrían a Yvonne, la medían, la ceñían, se insinuaban en ella…”

♫♫♫ Wicked Game - Chris Isaak ♫♫♫

[Herman · Rating 4 out of 5]

****1/2

[Nico Boon · Rating 5 out of 5]

Het zal zeker niet iedereens meug zijn, maar het bad van taal en beelden waarin Michon je hier onderdompelt, is redelijk indrukwekkend. Ik las eerder Michons roman Roemloze Levens, en dat liet mij verbluft achter.

In Het Stroomdal van de Beune gaat het over verlangen en prehistorie, over land en landelijkheid, over krochten, dalen en ondergrondse stromen, ook in een mensenleven. Het is meerlagig, zintuiglijk, koortsig en diepgaand. Vol mythische ondertonen. En vooral bezingt en beschrijft het de Dordogne. Je voelt je wroeten in de aarde, voelt de rivier zwellen, de modder dikker worden. De vissen en de vossen en de regen en stenen spelen allemaal mee.

Het effect is bezwerend. De parallellen die Michon tussen het landschap en de personages trekt, tussen de binnen- en de buitenwereld, tussen het persoonlijke verleden en de geschiedenis van het terrein - maar ook tussen de donkerte en de roes - zijn indrukwekkend. Dit is geschreven door een stilist op de top van zijn kunnen. Je vergeet dat je het boek eigenlijk in je zetel leest, en niet ook in een dorpje aan de Beune woont.

(Ik had in het begin wat last van de objectiverende uitspraken van het mannelijke hoofdpersonage. De dorpsonderwijzer noemt de sigarettenverkoopster bvb. herhaaldelijk ´een stuk'. Maar het gaat natuurlijk over de roes, het fantasma , het projectievlak van de liefde... En lees door: it will all make sense.)

Voor wie niet van een bucolische overdaad aan taal houdt: waarschijnlijk niet aan te raden. Voor wie openstaat voor de wonderen die Michon aanbiedt: een roman om in te verdwalen.

Ik ben blij dat dit boek mij is aangeraden door de twee beste boekhandelaars van dit land, Steven van Passaporta en Ine van Cronopio. Ik ben blij dat ik hun raad heb gevolgd.

Ook heel veel complimenten aan de vertaler, Rokus Hofstede. Net als bij Roemloze Levens slaagt hij erin Michons typische stijl in prachtig, uitwaaierend Nederlands om te zetten.

[Francisca · Rating 4 out of 5]

Los dos Beune es un díptico narrativo hecho con casi 30 años de diferencia. Si bien en la primera parte Pierre Michon nos presenta a todos los personajes que habita el libro, en la segunda parte nos detallará de primera mano el motivo por el cual se hizo este díptico. No hablaré del motivo, eso es algo que solo a quien lo lee puede llegar, pero si hablaré de sus protagonistas.

Un maestro llega al pueblo de Castelnau, en la región francesa del Périgord, donde se halla la cuna del arte prehistórico y por donde corre el río de dos afluentes Beune. El maestro se quedará en una hospederia regentada por Hélène, se hará amigo de Jean el pescador, conocerá a JeanJean, un granjero y caerá rendido a los pies de Yvonne, la madre de un alumno al que sacará de sus casillas, Bernard. Con la niebla de fondo en esta región, el joven maestro se arrullará en la vida de este lugar, sacando así partes suyas que no sabía que tenía. La profunda obsesión por el cuerpo de Yvonne harán de este libro un estallido sexual y sensual, haciendo conocer en el joven profesor un hálito de vida que no habría conocido antes.

De un modo lírico y poético, Michon nos habitúa a un lugar del que es muy difícil salir. Nos lleva por los bosques, por los ríos, por las montañas. Hay algo profundo en las palabras del autor, como si quisieran decir muchísimo con muy poco. Cómo es posible que en tan solo 145 páginas haya encontrado ese origen del mundo que muchos sueñan. Era el deseo, era la búsqueda, era el encuentro; pero sobre todo, es el deseo el que mueve este libro entre lo sexual y el de la propia vida. Si bien el maestro no cede ante él, hará lo posible por mover los hilos, por dejar caer.

No he leído mucho a Michon pero lo que he leído todo se me ha hecho agua en la boca. Me fascina cómo es capaz de encontrar una atmósfera, de hacernos envolver en ella, de vernos arrastrados por sus palabras que si bien no son del todo morales, nos hacen sentir y pensar cosas; nos hacen ponernos en los personajes, ponernos en su fueros internos, sus dudas, sus valías. No me ha gustado del todo este profesor tan sumido al frenesí de Yvonne, me gustan los personajes que dudan, que no lo tienen todo siempre tan claro. Me ha caído muy bien Jean el pescador y la maravillosa Hélène que siempre está para echar una mano. Y he sentido un poco de pena por Mado, la compañera del profesor a la que no le hace mucho caso.

Sin duda es este un libro al que volver tarde o temprano. Las sutilezas, sobre todo, son sublimes, y la manera en que Michon narra Las dos Beune se envuelve de un aspecto lírico del que es muy difícil escapar. El autor habla de la seducción y a la vez nos seduce, el autor nos muestra aspectos sensuales que buscan un gozo no solo entre los que son seducidos en el libro, sino también en el propio autor y el propio lector. Las dos Beune es así un libro para dejarse seducir, no nos queda otra. El mundo era aquello mítico, aquello en lo que los prehistóricos ya sabían dejarse hacer. Niebla es lo que encontramos y Niebla es aquello a lo que nos referimos cuando queremos decir que en este libro no está todo dado, siempre algo se escapa, algo se tuerce o algo se va de nuestras manos.

[Ief Stuyvaert · Rating 2 out of 5]

Het begint in een druipgrot en eindigt in de zagerij.

Het is gevaarlijk proza.

Want stel dat het in de handen van de jonge, onervaren lezer valt - dat die zich, aangetrokken door het ‘visioen van seksuele begeerte’ op de achterflap, op deze fabel zou storten, hij zou nogal van een koude kermis thuiskomen.

Het zou hem weleens voor altijd van de literatuur kunnen weghouden.

Als betrof het zagerij.

[Aurélie Lilie-C · Rating 3 out of 5]

Je suis partagée vis à vis de ce type de roman. Quand la forme est sublime, sophistiquée et le fond plus que dérangeant... Qu'en penser?

On suit un jeune instituteur qui désire une femme de façon obsessionnelle, de manière âpre et primaire. C'est une prose magnifique mais qui se déploie autour du désir sombre de dominer l'autre, de s'en nourrir.
On est pris dans le désir furieux et boueux de cet homme tout du long. C'est une traque, une chasse.
Ce ne serait pas si dérangeant si les personnages féminins étaient travaillés aussi bien que les personnages masculins.Mais les figures feminines sont assez creuses voire complètement inconsistantes et ce qu'on découvre finalement des pensées de la femme désirée est très très réducteur (trop)!

Le désir sexuel est décrit comme le moteur originel, l'élan archaïque précédant tout et animant tout. Soit. La seule beauté consiste à le faire durer, l'éprouver avant de l'assouvir.
Voilà voilà..

[Christel Blijweert · Rating 3 out of 5]

3,5*

[MSam · Rating 4 out of 5]

Eigenlijk gebeurt er niets speciaals in dit boek. Maar de broeierige sfeer die wordt opgewekt en de daarmee gepaard gaande spanning maakt alles goed. Van begeerte gesproken.

[Lisa · Rating 4 out of 5]

“Genot is een volzin. Een lange, kronkelige volzin, die beantwoordt aan riten en vormen.” (https://www.standaard.be/cnt/dmf20240...).

En al dat visserslatijn vermengt zich met een nazinderende omineuze zweem uit de Cicero-trilogie: “Tegen de raderen van de geschiedenis kon hij veel wapens inzetten: logica, sluwheid, ironie, humor, redenaarskunst, ervaring, zijn diepgaande kennis van het recht en de mens. Maar tegen de alchemie van twee naakte lichamen in een bed in het donker, en tegen alle complexe verlangens en affecties en verbondenheden die uit een dergelijke intimiteit kunnen voortkomen, had hij geen middelen om mee te vechten.”

[Sini · Rating 4 out of 5]

De Franse schrijver Pierre Michon (1948) is niet heel bekend, maar hij heeft wel een vaste schare aan fans -zoals ik- die elk boek van hem luidkeel bejubelen. Voor hen is "Het stroomdal van de Beune" een bijzonder aangename verrassing: het leek erop dat Michon in 2009 zijn allerlaatste boek had geschreven, en bovendien had niemand erop gerekend dat er ooit nog een vervolg zou komen op "La Grande Beune" (vertaling: "De hengelaars van Castelnau") uit 1996. Maar in 2023 gebeurde precies dat. En onlangs - een jaar later dus- zijn de herziene vertaling van de eerste novelle en een nieuwe vertaling van de vervolgnovelle gebundeld, in "Het stroomdal van de Beune". Dat levert een verbluffende korte roman in twee delen op, die nog rijker en overweldigender is dan die oorspronkelijke novelle uit 1996. De Franse pers was in 2023 dan ook heel enthousiast. En ik mag hopen dat de Nederlandstalige pers en lezers dat ook zullen zijn. Want Michon is weer in topvorm, net als zijn vaste vertaler Rokus Hofstede.

Deze korte roman draait om de mateloze en obsessieve begeerte van de ik-figuur (een anonieme dorpsonderwijzer) voor de sigarettenverkoopster Yvonne. In ongelofelijk lange, prachtig meanderende, ongehoord ritmische en uiterst intense zinnen – een handelsmerk van Michon- schreeuwt de dorpsonderwijzer ons zijn rauwe oerdrift en mateloze lust toe. Dat gebeurt in een opvallend premodern decor: het fictieve dorp Castelnau, in de Dordogne, vlakbij oeroude en mythische rivieren als La Grande Beune en La Petite Beune, en dicht in de buurt van Lascaux met zijn mythisch- magische, mogelijk rituele en prehistorische grotschilderingen. Zijn begeerte heeft bovendien een opvallend ritueel en ceremonieel karakter: “De geslachtsdaad is een ceremonieel – is het dat niet, dan is het hondenwerk. Seksueel genot is een volzin. Een lange, kronkelige volzin, die beantwoordt aan riten en vormen”.

Het gaat daarbij nadrukkelijk niet om conventionele seks, maar om een volstrekte orgiastische ontremming waarin de grenzen overstegen worden van alle taboes en van alles wat rationeel denkbaar is. Die ontremming voltrekt zich hoofdzakelijk in zijn obsessieve verbeelding: in de lange, kronkelige volzinnen die zich koortsachtig ontrollen in zijn hoofd, waarin alle feitelijkheden worden getransformeerd in een mythisch- magisch visioen. Of onderdeel worden van een in obsessieve extase doorleefd ritueel, waarin alle mysteriën tot op het bot worden doorleefd. Zodat bijvoorbeeld de kokerjurk van Yvonne versmelt met de Grande Beune en het mysterie belichaamt van Yvonne én van heel de wereld: “Ik zie die kokerjurk weer, geweven door de verraderlijke, breiende wateren van de Beune, hoe hij opsteeg langs de rotswand en strak sloot om de populieren, de herberg en de kerk. De wereld had zijn kanten ondergoed aan zodat ik het kon verkreukelen, de wereld prikkelde me op alle mogelijke manieren; de wereld is een vrouw”.

Het met deze begeerten – met deze orgiastische en obsessieve fantasiebeelden- gepaarde genot wordt “schrijnend als een wond” genoemd. Zo grenzeloos is het, zo sterk vervoert het de ik- figuur voorbij de grenzen van zijn welbevinden en zelfbehoud. En voorbij de grenzen van zijn ratio en zijn voorstellingsvermogen: “Nou ja, zoiets valt niet onder woorden te brengen; nee, het is niet uit klei gevormd; het is als het furieuze klapwieken van duizenden vleugels in een storm en toch bestaat er geen materie die voller en zwaarder is, die meer verstrikt zit in zijn eigen gewicht”. Sowieso weet de ik- figuur (weet Pierre Michon) prachtig in woorden te vatten hoezeer het verlangen naar Yvonne niet in woorden te vatten is: “[I]k wou dat ik de in het dons van haar wang gestuite regendruppel, die aarzelde, die vervloeide, kon bewaren”. Zijn verlangen heeft bovendien een hoog extatisch gehalte. Vrij lang beschrijft de ik- figuur de afbeelding van een uit Castelnau afkomstige geestelijke die in 1650 de marteldood vond door Chinese pijlen: een marteldood die tegelijk ook een ultieme extase was, een toegangspoort naar de heiligheid, en daarmee een ultieme combinatie van grenzeloze religieuze vervoering en al even grenzeloze pijn. Maar deze geestelijke “werd niet door brandender pijnen doorboord en zakte niet zwaarder neer tegen de boomstronk dan ik tegen de mijne”. Ook de begeerte van de ik- figuur is dus een ultieme extase, vol pijn en vervoering, en ook hij onthecht zich door die extase van de conventionele wereld met zijn ratio en zijn taboes.

Michon appelleert in dat verband sterk aan de duistere aspecten van de mystiek en van de pre- moderne en pre- rationele mythen. Daarbij gaat het om het ervaren van onbevattelijke, ons te boven gaande krachten, die nog niet in de vorm gegoten zijn van een rustgevend Christelijk geloof. Dus om het zich verhouden tot het Goddelijke als het Gans Andere, het Numineuze, het Ultieme Raadsel dat ons sprakeloos maakt. Niet de lichtende waarheid en troost die sommige Christenen ontlenen aan de Bijbel, maar de ultieme sidderende onrust om alle ongrijpbaarheid en chaos in onze binnenwereld en buitenwereld. En precies die sidderende onrust deelt de ik- figuur met de mystici en de mythologische dromers. Dat is, naar mijn indruk, waarom dit verhaal zich afspeelt in de buurt van Lascaux, en dat is waarom ook deze korte roman diverse meeslepend- suggestieve beschrijvingen bevat van de prehistorische grotschilderingen.

Vrij veel mensen vatten deze grotschilderingen op als realistische afbeeldingen, of als onderdeel van een magisch ritueel dat het succes van de jacht moest bevorderen. Sommige denkers echter – bijvoorbeeld Georges Bataille, in "Lascaux ou la naissance d’art"- zien die grotschilderingen vooral als een tastend artistiek antwoord op het overweldigende en verpletterende raadsel van het mens- zijn. En als geboorte van de kunst, die in essentie een poging is om dat raadsel in beelden te vatten. De schilderingen van bizons, bijvoorbeeld, zijn nauwelijks ‘realistisch’: het zijn provisorische pogingen om de onvoorstelbare en niet af te beelden oerkrachten toch af te beelden zonder die oerkrachten te versimpelen. En dat de geschilderde dieren soms droomachtig in elkaar vervloeien is geen toevalligheid of onhandigheid van de prehistorische schilders, maar een poging om de chaotische flux van het zijn – waarin alles met alles vervloeit- te vatten in verf. Aldus Bataille. Die dus zegt dat kunst geboren werd in de tijden dat de angst voor het ontzagwekkende binnen en buiten ons nog niet getemd werd door de kennis en ratio van nu. En die ook zegt dat we, ondanks alle verdiensten van de moderne wetenschap, toch wel iets meer van het uit die grotschilderingen sprekende ontzag zouden mogen hebben voor het vele onbegrijpelijke dat ons doordesemt en omringt.

Ik weet niet of Michon dit soort gedachten kent en deelt. Maar het lijkt mij significant dat hij in verband met de grotschilderingen spreekt van “onzegbare bizons en mangaanpaarse koeien”, daarmee het niet-realistische en pre-logische gehalte van die grotschilderingen benadrukkend. De grotschilders in kwestie worden bovendien aangeduid als “de vrijgezellenharten die ’s nachts betekenis gingen zoeken in de plassen van de twee Beunes, die die betekenis niet vonden en in plaats daarvan ondoordringbare stenen meenamen die betekenisvol zijn, woorden en combinaties van stenen en woorden die betekenisvol zijn”. Dus: zoeken en niet vinden van betekenis, en dan uitkomen op “ondoordringbare” stenen. En op grotschilderingen, uiteraard, maar dan als “Koning Oedipus en de Theogonie […] in een dierenalfabet dat voor ons onleesbaar is”. Samen vormen de grotschilderingen dus een mythische tekst die hypotheses bevat over de aard en oorsprong der dingen, maar die tekst is onleesbaar en benadrukt daarmee het ultieme raadsel. Dat laatste gebeurt ook door het onderaardse karakter van die grotten. Afdalend in zo’n grot heeft de ik- figuur namelijk “het onbehaaglijk gevoel dat je je lager dan de doden bevindt, alsof je in het gezicht werd geblazen door een dier dat aan de gewelven hing, dat op zijn gemak over de glibberige zandgrond kroop, dat voor je uit steeds buiten bereik van het lamplicht bleef […], een grote wandelende abstractie, iets chaotisch dat prompt een beest van vlees en bloed zou worden als de lamp maar even doofde, iets wat spitser was dan Anubis en dikker dan een os, het universele miasma met zijn dode- schapenkop, zijn wolventanden, dat in de duisternis recht op je af zou stormen en dat je aanstaarde”. Een onbehaaglijk gevoel van universeel miasma dat, bij de ik- figuur althans, meteen tot uiterst ambigue en duistere mythische beelden leidt. Precies het soort beelden dat je volgens hem tussen die prehistorische grotschilderingen aantreft.

Schitterend is bovendien de passage waarin de ik- figuur een nog smetteloze en ongerept witte grot aanschouwt, precies zoals de grotschilders van Lascaux moeten hebben gezien voordat ze de wanden gingen beschilderen. “Er waren geen schilderingen. Het was Lascaux op het ogenblik waarop de neerhurkende vrijgezellen van gedachten zwanger gaan, een plan ontwerpen […], dat de barmhartige, onverzadigbare goeden op dit moment naar hen kijken, door hun mond ademen, hun vreugde kennen, en dat ze hen straks vervuld van die vreugde tegen de wanden zullen werpen, dat ze rechtop zullen staan, onzeker van hun wil maar zeker van hun hand, en grote rode koeien zullen tekenen die diepere wonden hebben dan vrouwen maar die net als zij vrolijk rondspringen, die worden bejaagd”. Prachtig hoe Michon de allereerste mythisch- goddelijke inspiratie in woorden vat van de allereerste grotschilders. En intrigerend hoe hij associaties op gang brengt tussen de bloedrode koeien die zij zullen gaan schilderen en de diepe wonden van de in erotische extase opengereten vrouwen. Wat uiteraard weer alles te maken heeft met zijn orgiastische en mateloze begeerte naar Yvonne. Die door de intensiteit van die begeerte – de ultieme extase waarin die begeerte hem brengt- ook tot mythische proporties uitgroet. Daarom licht ook haar beeld even op in deze beschrijving van het nog ongerept witte Lascaux. Maar ook het omgekeerde gebeurt: “Toen haar rokken tot op haar middel opgelicht waren en zij op dat moment kreunde, zag ik in een flits weer de ongerept witte grot”. Het mythische Lascaux en de mythische Yvonne vervloeien dus geregeld in Het stroomdal van de Beune. Op fascinerende wijze.

Bovendien staat "Het stroomdal van de Beune" vol met mythische associaties. Of, beter gezegd misschien: obsessieve associaties van iemand die door zijn koortsachtige begeerte alles met alles verbindt, en alles tot mythische proporties uitvergroot. Al meteen aan het begin vergelijkt de ik- figuur zich met de duivels die de kringen van de Hel bevolken. Hij verblijft in Chez Hélène, het enige hotel van het dorp maar tegelijk een toespeling op Helena van Troje, en achter die herberg ontwaart hij een diep gat terwijl het binnen de herberg naar salpeter ruikt. Het is duidelijk: de ik- figuur waant zich in de onderwereld. De muren zijn bovendien “antiek rood” en “ossenbloedrood”, wat associaties oproept met bloedoffers, en boven de tapkast hangt een - uiteraard ook knalrode - vos. In de verhitte verbeelding van de ik- figuur heeft ook die opgezette vos mythische trekken, vanwege de rol van de vos in diverse kosmogonieën, maar o.a. ook omdat hij allerlei fantasiebeelden heeft over hoe Yvonne onder die vos staat en tussen die ossenbloedrode muren. Wat uiteraard weer verband houdt met de meer bloedige en sadistische kanten van zijn begeerte.

Yvonne wordt bovendien opgenomen in een veelheid van obsessieve associaties rond de kleuren “wit” en “rood”. Het wit van haar vlees, haar huid, haar bleke ogen. Het vurige rood van haar lippen, haar nagels, de liefdeswonden waar de ik- figuur vol sadomasochistisch vuur van droomt. Want hij wil iemand openrijten die ook hem smartelijk en extatisch verscheurt. Het wit en rood ook van de neergeschoten kraanvogel, met een elegantie die aan Yvonne denken doet, terwijl het getik van haar “kraanvogelhakken” de ik- figuur weer koortsachtig denken doet aan die volgens hem zo mythische vogels. Vogels ook die in een V- formatie overvliegen, wat weer associaties oproept met de vrouwelijke spleet. Voorts zijn er de witte karpers, van binnen rood, die associaties oproepen met “koninginnen die karper zijn van de navel afwaarts”, dus met meerminnen, dus met Yvonne. Voorts siddert de ik- figuur bij elk pakje Marlboro- sigaretten dat hij van Yvonne koopt, vanwege het wit en rood. En precies dat associatieve spel met wit en rood, dat voor een oneindig web van mythologische polariteiten en verbanden zorgt, omvat dus ook die prehistorische grotten van Lascaux: ooit ongerept en smetteloos wit, maar op het punt om te worden beschilderd met mythische voorstellingen vol vurig en erotiserend rood.

"Het stroomdal van de Beune" is naar de smaak van sommigen misschien wat weinig ‘woke’ en niet heel erg vrouwvriendelijk. Ook is het wellicht voor liefhebbers van ‘gewone’ erotische literatuur niet heel opwindend. Maar dat is het wel voor liefhebbers van literatuur die ongewone paden van de verbeelding onderzoekt. De zinderend obsessieve begeerte van de hoofdpersoon wordt door Michon prachtig voelbaar gemaakt. De mythische kracht van zijn stijl is bovendien buitengewoon. De intensiteit en beeldende rijkdom trouwens ook. Misschien is dit dan Michons laatste boek. Zo ja, dan is het een waardig slotakkoord.

[Tessa Kerre · Rating 3 out of 5]

Tja. Ik keek al lang uit naar dit boek. En wilde het hier lezen gezien het zich in de streek afspeelt. Die mens -ik las het wel ik (een prachtige) vertaling van Rokus Hofstede - kan zeer schone zinnen schrijven, maar het verhaal, niet veel vlees aan - al is het zeer vleselijk.

[Edouard · Rating 5 out of 5]

Tout partout en même temps

[Rik Van Bruggen · Rating 3 out of 5]

Zeer indrukwekkende taal, maar naar mijn bescheiden mening was het plot erg, erg dun. De vertaler verdient wel een gigantische pluim.

[Alberto Delgado · Rating 3 out of 5]

En esta novela se reúnen dos textos de Michon escritos con una separación de treinta años y la verdad que en mi caso el haber leído los dos juntos me ha hecho la lectura mas reconfortante y la segunda parte en mi opinión le dio mas sentido a lo leído en la primera. Con todo este autor no es para mi , su forma de escribir no termina de conectar conmigo. Anteriormente intenté leer otro libro suyo "Los once" y lo dejé con solo unas páginas leídas. En aquella ocasión lo atribuí a que narraba sobre personas históricas posteriores a la revolución francesa desconocidas para mi y me quedaba a medias. En esta ocasión si lo he terminado pero tampoco va a ser un libro que se quede en mi memoria y cuando llegue el final del año no estará entre mis lecturas favoritas.

[Natacha Glautier · Rating 3 out of 5]

Jonge leerkracht voelt een onweerstaanbare seksuele aantrekkingskracht voor een oudere vrouw, moeder van één van zijn leerlingen. hij is erg gefascineerd door haar doen en laten en alle dorpsfiguren die haar omringen.
Ik weet niet of de Beune een erg meanderende rivier is. Dat doen de zinnen in dit boekje wel. Uitgesponnen, lange zinnen. Beetje stroperig, maar allesbehalve zoet. speelt zich af in een streek met veel grotten waar prehistorische tekeningen te vinden zijn, wat de keuze voor de verwijzingen naar mysterieuze grotten en hun geheimen voor de hand liggend maakt.

[Agustin Estrada · Rating 3 out of 5]

Es un libro extraño. No por oscuro, sino por lo que deja sin decir. Un joven profesor llega a un pueblo, entre dos ríos. Lo que sigue no es una trama, sino una atmósfera cargada de deseo, lenguaje y leyenda. Michon no escribe: cincela frases. Cada página tiene el peso de un poema. No se entiende todo a la primera —ni hace falta—. Porque lo que queda es lo esencial: la belleza, el temblor, el misterio. Un libro breve, sí. Pero lleno de ecos. Muy recomendable- AE

[Vico · Rating 3 out of 5]

Si vous aimez les discours de vieux libidineux frustrés, alors ce livre est fait pour vous. L'auteur s'exhibe en effet sans gêne aucune, en nous partageant ses pulsions à travers des métaphores filées ("plaie", "lèvres", "jarret") assez lourdes. Le style quant à lui est très lourd: des phrases à rallonge étalées parfois sur 2 pages, sans ponctuation.

2/5 mais comme l'auteur a l'air sympathique et sa diction du midi est agréable à écouter 3/5.

[Federico · Rating 5 out of 5]

De las mejores cosas que he leído en mucho tiempo. Y digo "cosa" a propósito, porque no sé bien qué son estos dos textos que forman esta historia, pero sé que no podrían estar escritas mejor. No hay una coma fuera de lugar, cada párrafo tiene el tamaño exacto, los personajes se comportan de la única manera en la que pueden comportarse. Poesía en estado tan puro como las aguas del Beune durante el paleolítico.

[Kris De Leener · Rating 4 out of 5]

Een Stroomdal van woorden en zinnen. Uitgestrekt en overvloedig in het begin van het verhaal, terwijl de begeerte ontstaat en groeit. Bondigere taal als bereikbaar lijkt. Een verhaal over lust dat zich afspeelt in 1961in de winterse Vēzère regio. Met figuranten uit die tijd en van duizenden jaren geleden.

[John Jansen · Rating 3 out of 5]

Ik vond de taal over het algemeen wel mooi. Knap hoe het Frans omgezet is naar Nederlands. De stijl kan me echter niet bekoren. Volgens mij bevat het verhaal ook een paar losse eindjes. Geen prettige leeservaring.

[Annouchka · Rating 1 out of 5]

Un livre qui te donne vraiment l’impression d’être bête : j’ai dû comprendre deux mots dans tout le livre. Le style est prétentieux! Tu ouvrez Balzac tu comprends tout, tu ouvres Michon tu comprends R!!!

[Hanne Van · Rating 3 out of 5]

I enjoyed the beautiful writing but the story couldn't touch me

[Marleen Verhoeven · Rating 3 out of 5]

Een bedwelmende roman. Een boek om je in te verdiepen en te genieten. De overheersende taal, de begeerte, de natuurbeschrijvingen. Elke zin , elk woord klopt in dit boek.

[Ana Dice · Rating 1 out of 5]

Es muy informativo ver qué y cómo piensa el señor Michon de las mujeres. Pues eso, sera Su-chon, porque de Mi nada. Que corra el aire, Pierre.

[Gonzalo Anero · Rating 4 out of 5]

Recomiendo no leerlo en público.

[Ronan Noane K · Rating 5 out of 5]

4.5 ✨

[Pablo Rodríguez · Rating 2 out of 5]

Una paja con más palabras de la cuenta... Tiempo perdido.

[Félix Nolleau · Rating 4 out of 5]

16/20